ĐẶT VẤN ĐỀTrong sự nghiệp đổi mới công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước với mục tiêu dân giàu, nước mạnh xã hội công bằng, dân chủ văn minh, hiện nay yếu tố con người nói chung và lực l
Trang 1A ĐẶT VẤN ĐỀ
Trong sự nghiệp đổi mới công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước với mục tiêu dân giàu, nước mạnh xã hội công bằng, dân chủ văn minh, hiện nay yếu tố con người nói chung và lực lượng sản xuất nói riêng được coi là nhân tố quan trọng hàng đầu, quyết định sự phát triển nhanh, hiệu quả và bền vững nền kinh tế toàn quốc cũng như ở tỉnh ở huyện Khi lực lượng sản xuất (LLSX) biến đổi thì quản hệ sản xuất (QHSX) cũng biến đối theo, dẫn đến sự thay đổi của phương thức sản xuất Vì vậy, nhận thức và vận dụng đúng mối quan hệ giữa LLSX và QHSX để thúc đẩy LLSX phát triển Đây là một trong những yêu cầu có tính quyết định Để thực hiện nhiệm vụ trên, đòi hỏi cần phải đánh giá đúng thực trạng và tìm kiếm các giải pháp để phát triển LLSX
Cũng như các địa phương khác trong tỉnh, những năm gần đây thực hiện Nghị Quyết Đại hội đảng bộ các cấp, chính quyền và nhân dân huyện Ngọc Lặc đã nỗ lực phấn đấn và giành được những kết quả nhất định Nền kinh tế chuyển biến khá, cơ cấu kinh tế chuyển dịch theo hướng tích cực Tỷ trọng dịch vụ, công nghiệp và xây dựng tăng, tỷ trọng nông nghiệp giảm dần, đời sống vật chất và tinh thân của nhân dân ngày càng được cải thiệt và nâng cao Tuy nhiên, thực tế trình độ LLSX ở huyện chưa cao, trình độ người lao động còn thấp, công cụ cơ giới hóa ít, tốc độ ứng dụng thành tựu khoa học, kỹ thuật chậm, sản xuất kinh doanh của người dân còn gặp nhiều khó khăn, tỷ
lệ lao động thiếu việc làm còn cao Vì vậy, trong những năm tới, để thực hiện tốt hơn nữa chủ trương công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước, nhất là công nghiệp hóa, hiện đại hóa nông nghiệp nông thôn, nâng cao hơn nữa đời sống mọi mặt cho nhân dân, cấp
ủy, chính quyền và nhân dân huyện Ngọc Lặc cần chú trọng phát triển LLSX tại chỗ
Với cương vị là một cán bộ công chức UBND huyện, qua nghiên cứu những vấn
đề cơ bản của Chủ nghĩa Mác – Lênin Tôi nhận thấy việc đánh giá đúng thực trạng LLSX và đưa ra những giải pháp phù hợp để phát triển LLSX là vấn đề cần thiết và có
ý nghĩa quan trọng Vì vậy, tôi chọn đề tài “Đánh giá thực trạng và đề xuất các giải pháp nhằm phát triển lực lượng sản xuất huyện Ngọc Lặc trong giai đoạn hiện nay” làm nội dung nghiên cứu, viết báo cáo thực tế trong môn học “Những vấn đề cơ bản của Chủ nghĩa Mác – Lenin”
B NỘI DUNG
Trang 2I Nhận thức chung về Lực lượng sản xuất
- Khái niệm LLSX: Là phạm trù dùng để chỉ mối quan hệ giữa con người với tự nhiên; là phương thức kết hợp giữa người lao động với tư liệu sản xuất, trước hết là công cụ lao động
LLSX chủ yếu là người lao động, có thói quen và kỹ năng lao động, có kinh nghiệm, tri thức và trình độ chuyên môn – kỹ thuật kết hợp với những yếu tố vật chất của sản xuất tư liệu sản xuất
- Cấu trúc của LLSX: Lực lượng sản xuất được cấu thành bởi các yếu tố cơ bản
đó là tư liệu sản xuất và người lao động với trình độ, kỹ năng và thói quen lao động của họ
Trong quá trình sản xuất hai yếu tố của LLSX, LLSX hàng đầu là con người lao động Người lao động chính là chủ thể của quá trình sản xuất
Tư liệu sản xuất là toàn bộ những phương tiện, điều kiện để con người thực hiện quá trình sản xuất tạo ra của cải Tư liệu sản xuất bao gồm đối tượng lao động và tư liệu lao động Đối tượng lao động là tất cả những gì mà con người tác động vào thông qua các công cụ lao động để tạo ra của cải vật chất như đất, nước, tài nguyên, khoáng sản và các tư liệu sản xuất đầu vào của nền sản xuất công nghiệp Đối tượng lao động bao gồm
cả đối tượng lao động trực tiếp có sẵn trong tự nhiên và đối tượng lao động gián tiếp do con người tạo ra
Tư liệu lao động được cấu thành bởi hai yếu tố: Phương tiện lao động và công cụ lao động
Phương tiện lao động là những yếu tố vật chất phục vụ cho hoạt động sản xuất như: đường xá, cầu cảng, nhà kho, bến bãi, Phương tiện lao động tham gia vào quá trình sản xuất với tính cách là hỗ trợ cho sự kết hợp giữa người lao động với tư liệu sản xuất, ngày nay chúng ta rất chú ý phát triển hạ tầng kinh tế như đường xá, cầu cảng,
để phát triển sản xuất
Công cụ lao động là yếu tố cơ bản của LLSX, đóng vai trò quyết định trong tư liệu sản xuất Công cụ lao động là yếu tố động nhất trong tư liệu sản xuất, nó không ngừng được cải thiện, cải tiến và hoàn thiện trong quá trình sản xuất
Trong sự phát triển của LLSX, khoa học đóng vai trò ngày càng to lớn Sự phát triển của kho học gắn liền với sản xuất và là động lực mạnh mẽ thúc đẩy sản xuất phát triển Ngày nay khoa học đã thâm nhập vào quá trình sản xuất và trở thành lực lượng sản xuất trực tiếp
Trang 3Sự phát triển của LLSX là phát triển về trình độ và thay đổi về tính chất, đó là xu hướng khách quan
- Trình độ của LLSX: Trình độ của LLSX dùng để chỉ năng lực, mức độ, hiệu quả chinh phục giới tự nhiên thông qua việc sử dụng công cụ lao động tác động vào tự nhiên để tạo ra sản phẩm thỏa mãn nhu cầu của con người Nó thể hiện ở trình độ công
cụ lao động, trình độ tổ chức lao động xã hội, trình độ ứng dụng khoa học vào sản xuất, kinh nghiệm và kỹ năng của con người, trình độ phân công lao động
- Tính chất của LLSX: Là tính chất cá nhân hay tính chất xã hội trong việc sử dụng tư liệu sản xuất mà chủ yếu là công cụ lao động của con người để tạo ra sản phẩm
II Thực trạng LLSX huyện Ngọc Lặc
1 Khái quát đặc điểm tự nhiên, kinh tế - xã hội huyện Ngọc Lặc
Huyện Ngọc Lặc có diện tích tự nhiên 49.092,4 ha với hơn ba phần tư là đồi núi Toàn huyện có 22 đơn vị hành chính trực thuộc gồm 21 xã và 1 thị trấn, Ngọc Lặc chiếm khoảng 4,4% diện tích và 3,9% dân số toàn tỉnh
Nằm ở khu vực trung tâm Vùng Miền núi phía Tây Thanh Hóa, ngã ba kết nối giao lưu của các tuyến Đường Hồ Chí Minh, Quốc lộ 15A và Đường tỉnh 516B đi qua
và tỏa ra các hướng, Ngọc Lặc có vị trí địa kinh tế thuận lợi cho giao lưu kinh tế thương mại với nhiều vùng miền trong, ngoài tỉnh, đặc biệt lợi thế làm đầu mối giao lưu trung chuyển hàng hóa, dịch vụ của Vùng Miền núi với bên ngoài trước hết là với khu vực đồng bằng ven biển và khu vực các huyện miền núi biên giới Việt - Lào thuộc Thanh Hóa
2 Khái quát và đánh giá chung về LLSX tại huyện Ngọc Lặc
Ngọc Lặc là vùng đất có lịch sử văn hóa lâu đời gắn liền với nhiều cuộc kháng chiến vĩ đại giải phóng và bảo vệ Tổ quốc của dân tộc, tiêu biểu là cuộc khởi nghĩa Lam Sơn, cuộc kháng chiến chống Pháp, chống Mỹ với các di tích lịch sử, căn cứ địa kháng chiến như hang Cộng sản, hang Ngân hàng, ATK
Cộng đồng dân cư gồm có 16 dân tộc anh em cùng chung sống trên địa bàn với nhiều nét văn hóa, phong tục tập quán đa dạng Trong đó, chủ yếu là dân tộc Mường chiếm khoảng 70,53%, dân tộc Kinh chiếm 27,3%, dân tộc Dao chiếm 1,1%, dân tộc Thái chiếm 0,85%, còn lại là các dân tộc khác chiếm 0,22% dân số Phần lớn dân cư sinh sống quần tụ rải rác theo các bản làng, mật độ dân cư thưa, trung bình toàn huyện (năm 2012) là 281 người/km2, dân cư tập trung cao nhất ở khu vực thị trấn Ngọc Lặc
Trang 4và lân cận trung bình 494 người/km2, thấp nhất ở khu vực các xã núi cao phía Tây trung bình 222 người/km2
* Ưu điểm:
Với tháp tuổi dân số trẻ, nguồn nhân lực trong độ tuổi lao động dồi dào, năm
2016 có khoảng 89.341 người chiếm gần 64% dân số Nhân lực trong tuổi lao động phần lớn ở độ tuổi thanh niên có sức khỏe và đã qua giáo dục PTCS, PTTH, một số đã qua đào tạo nghề, có điều kiện để tiếp tục tổ chức đào tạo, dạy nghề mới và nâng cao
để thu hút vào thị trường lao động, phát triển các ngành nghề, lĩnh vực trên địa bàn
Lực lượng lao động đang hoạt động kinh tế có 78.280 người, chủ yếu là lao động nông nghiệp chiếm 77% Lao động trong nền kinh tế phần lớn chưa qua đào tạo nghề, tỷ lệ lao động qua đào tạo mới chiếm 27%
Nguồn lao động dồi dào là điều kiện thuận lợi để tổ chức đào tạo nghề và huy động tham gia sản xuất, phát triển kinh tế xã hội Mặt khác, cũng đặt ra vấn đề cần giải quyết việc làm cho thanh niên bước vào tuổi lao động hàng năm Để giảm dần tỷ
lệ lao động trong độ tuổi thiếu việc làm, dự kiến trung bình hàng năm cần giải quyết được việc làm mới cho khoảng 1.800- 2000 lao động giai đoạn 2016- 2020 Theo đó, qui mô lao động trong nền kinh tế huyện sẽ tăng lên khoảng 80.000- 82.500 lao động vào năm 2017 và 89.000- 89.500 lao động vào 2020
Trang 5* Hạn chế:
Bên cạnh những ưu điểm nêu trên, trình độ LLSX ở huyện Ngọc Lặc vẫn còn một số những tồn tại hạn chế đó là:
Thứ nhất, tuy LLLĐ trong độ tuổi tại huyện đông nhưng trình độ còn hạn chế,
Do đa số lao động chưa qua đào tạo, một số đã qua đào tạo nghề nhưng chuyên môn
kỹ thuật còn thấp nên nhân lực chưa đáp ứng được yêu cầu phát triển sản xuất và các ngành nghề mới trong huyện Trình độ lao động chủ yếu thông qua kinh nghiệm và tiếp thu từ các lớp tập huấn ngắn ngày và chuyên giao khoa học kỹ thuật Lao động có trình độ chuyên môn kỹ thuật còn khiêm tốn, do đó chất lượng và hiệu quả lao động thấp Tính tự học, rèn luyện nâng cao trình độ tay nghề ở một số bộ phận thanh niên còn thiếu và yếu
Thứ hai, công cụ sản xuất vẫn còn thiếu và lạc hậu về chủng loại, chưa đáp ứng được nhu cầu sản xuất của nhân dân, còn thiếu nhiều các loại máy hiện đại như các máy cấy, máy cày, máy chế biến, bảo quản sản phẩm nông nghiệp Điều này đã ảnh hưởng rất lớn đến sản xuất qui mô lớn, bảo quản và tiêu thụ sản phẩm của nhân dân
Thứ ba, kết cấu hạ tầng ở Ngọc Lặc tuy đã được quan tâm, đầu tư xây dựng nhưng một số công trình còn thiếu hoặc chưa được xây dựng kiên cố, chưa đảm bảo yêu cầu về sản xuất và đời sống, thể hiện như: Giao thông liên xã, liên thôn chưa được nhựa hóa hoặc bê tông hóa hoàn toàn, hệ thống kênh mương nội đồng vẫn còn thiếu chưa đảm bảo tưới tiêu đúng yêu cầu
Thứ tư, việc chủ động tìm kiếm thị trường tiêu thụ sản phẩm còn hạn chế, do đó lực lương lao động chưa tập trung với quy mô lớn Từ đó hạn chế người lao động chủ động nâng cao tay nghề, tiếp thu khoa học kỹ thuật mới
Thứ năm, các khu kinh tế tập trung, cụm công nghiệp chưa hình thành Công tác đào tạo nghề còn nhỏ lẻ và không mang tính hiệu quả cao sau đào tạo
III Một số giải pháp nhằm phát triển LLSX ở huyện Ngọc Lặc trong thời gian tới.
Thứ nhất, tăng cường sự lãnh đạo, chỉ đạo điều hành của cấp ủy, chính quyền các cấp; phát huy vai trò của MTTQ và các đoàn thể chính – xã hội tham gia tích cực, có hiệu quả trong phát triển KT-XH, thực hiện tốt an ninh xã hội, đảm bảo quốc phòng –
an ninh, cụ thể là: phát triển khu kinh tế tập trung, phát triển đô thị Ngọc Lặc, xây dựng nông thôn mới, nâng cao thu nhập, đời sống của nhân dân
Trang 6Thứ hai, đẩy mạnh tuyên truyền để các tầng lớp nhân dân nhận thức rõ ý nghĩa, mục đích của việc đào tạo, sử dụng nguồn nhân lực, về lao động, việc làm giúp nhân dân có định hướng xác định nghề, xác định phương thức sản xuất, kinh doanh
Nâng cao hiệu lực, hiệu quả quản lý Nhà nước về đào tạo và sử dụng nguồn nhân lực, hoàn thiện bộ máy, đổi mới phương pháp và nâng cao năng lực, hiệu quả hoạt động của bộ máy quản lý Nhà nước, phân định rõ thẩm quyền và trách nhiệm của UBND các cấp
Thứ ba, tập trung làm tốt công tác quy hoạch và quản lý quy hoạch trên cơ sở quy hoạch chung
Thứ tư, Phát triển các ngành nghề có lợi thế về lao động, nguồn nguyên liệu địa phương như: Chế biến thủy, hải sản; chế biến nông sản, thực phẩm; mộc dân dụng, mây tre đan, hàng thủ công mỹ nghệ
Thứ năm, chú trọng công tác quản lý đất đai, tài nguyên khoáng sản, trọng tâm là công tác bảo vệ môi trường, công nghệ xử lý chất thải, nước thải các nhà máy
Thứ sáu, cơ quan lao động cấp huyện là trung tâm cầu nối giữa người lao động với các thị trường lao động trong và ngoài nước Qua đó người lao động có thể dễ dàng tìm kiếm việc làm thông qua các buổi tư vấn và các kênh thông tin đại chúng
Thứ bảy, tạo ra những điều kiện thuận lợi nhất để nông dân có thể tiếp cận với các nguồn vốn vay, đặc biệt là nguồn vốn ưu đãi có thời gian vay dài hạn để nông dân đầu tư cho sản xuất
C KẾT LUẬN