MỘT SỐ VẤN ĐỀ VỀ CHUẨN KIẾN THỨC, KĨ NĂNG MÔN KHOA HỌC; LỊCH SỬ VÀ ĐỊA LÍ Chuẩn kiến thức, kĩ năng là các yêu cầu cơ bản, tối thiểu về kiến thức, kĩ năng của môn học.. Cấu trúc tài liệ
Trang 1HƯỚNG DẪN DẠY HỌC VÀ
KIỂM TRA, ĐÁNH GIÁ KẾT
QUẢ HỌC TẬP MÔN KHOA
HỌC; LỊCH SỬ & ĐỊA LÍ, THEO CHUẨN KIẾN THỨC, KĨ NĂNG
TP Cao Lãnh, ngày 26
Trang 2I MỘT SỐ VẤN ĐỀ VỀ CHUẨN KIẾN THỨC,
KĨ NĂNG MÔN KHOA HỌC; LỊCH SỬ VÀ
ĐỊA LÍ
1.1 Chương trình môn Khoa học, Lịch sử & Địa lý:
Chương trình là pháp lệnh được Bộ Giáo dục quy định cho các môn học của Bậc Tiểu học, trong đó có môn Khoa học, Lịch sử & Địa lý bao gồm:
– Mục tiêu dạy học.
– Nội dung dạy học.
– Yêu cầu cần đạt.( Tất cả học sinh phải đạt được)
– Phương pháp dạy học.
– Đánh giá kết quả học tập.
Trang 31 MỘT SỐ VẤN ĐỀ VỀ CHUẨN KIẾN THỨC,
KĨ NĂNG MÔN KHOA HỌC; LỊCH SỬ VÀ ĐỊA LÍ
Chuẩn kiến thức, kĩ năng là các yêu cầu cơ bản, tối
thiểu về kiến thức, kĩ năng của môn học.
Chuẩn kiến thức, kĩ năng được cụ thể hoá ở các chủ đề của môn học theo từng lớp, ở các lĩnh vực học tập cho từng lớp và cả cấp học.
Chuẩn kiến thức, kĩ năng là cơ sở để biên soạn SGK, quản lí dạy học, đánh giá kết quả giáo dục.
Trang 4- Không xác định chuẩn cho những tiết ôn tập.
-Không có phần giáo dục địa phương cho môn Lịch sử
Trang 51 MỘT SỐ VẤN ĐỀ VỀ CHUẨN KIẾN THỨC,
KĨ NĂNG MÔN KHOA HỌC; LỊCH SỬ VÀ ĐỊA
LÍ
* HD thực hiện chuẩn:
- Đóng thành từng quyển riêng cho từng khối lớp
- Xác định chuẩn theo tùng bài cụ thể, đầy đủ cả 35 tuần thực học
- Có thêm phần xác định chuẩn cho tất cả các tiết ôn tập
- Có đưa thêm phần giáo dục địa phương cho môn
Lịch sử.
Trang 61.4 MỐI QUAN HỆ GIỮA CHUẨN VÀ
Trang 71.4 MỐI QUAN HỆ GIỮA CHUẨN VÀ SÁCH GIÁO KHOA:
l + Tuy nhiên, mục tiêu của SGK là mọi đối tượng HS với những khả năng và
điều kiện học tập không giống nhau Vì vậy, trên cơ sở Chuẩn, SGK còn có một
số nội dung kiến thức, kĩ năng có tính
“mở rộng, phát triển”.
Trang 8-Sự trao đổi chất, sự sinh sản của thực vật, động vật.
-Đặc điểm và ứng dụng của một số chất, một số vật liệu, dạng năng lượng thường gặp trong đời sống và sản xuất
Trang 91.5 MÔN KHOA HỌC:
*Giúp cho học sinh một số kỹ năng ban đầu:
-Ứng xử thích hợp trong một số tình huống có liên quan đến sức khỏe
của bản thân, gia đình và cộng đồng.
-Quan sát và làm một số thí nghiệm, thực hành khoa học đơn giản, gần gũi với đời sống, sản xuất.
-Nêu thắc mắc, đặt câu hỏi trong quá trình học tập, biết tìm thông tin để giải đáp, diễn đạt những hiểu biết bằng lời nói, bài viết, hình vẽ, sơ
Trang 11+ Các sự vật, hiện tượng và các mối quan hệ địa lí đơn giản ở Việt Nam, các châu lục và một số quốc gia trên thế giới
Trang 121.7 CHƯƠNG TRÌNH MÔN LỊCH
SỬ VÀ ĐỊALÍ:
*Bước đầu hình thành và rèn luyện cho học sinh các kĩ năng:
+ Quan sát sự vật, hiện tượng; thu thập tư liệu từ các nguồn thông tin khác nhau Nêu thắc mắc trong quá trình học tập và chọn
thông tin để giải đáp Nhận biết đúng các sự vật, sự kiện, hiện tượng lịch sử Trình bày kết quả nhận thức của mình Vận dụng các kiến thức đã học vào thực tiễn đời sống.
+Góp phần bồi dưỡng và phát triển ở học sinh: Ham học hỏi để
biết về lịch sử dân tộc; Yêu thiên nhiên, quê hương, đất nước Bảo vệ cảnh quang thiên nhiên và các di tích lịch sử
Trang 131.8 Nội dung chương trình:
Chương trình Lịch sử và Địa lí bao gồm các chủ đề:
*Lịch sử 4:
- Buổi đầu dựng nước và giữ nước (từ khoảng 700 năm TCN đến năm 179 TCN):
- Hơn một nghìn năm đấu tranh giành lại độc lập ( từ năm 179 TCN đến thế kỷ X).
- Buổi đầu độc lập (từ năm 938 đến 1009).
- Nước Đại Việt.
*Địa lí 4:
- Bản đồ.
- Thiên nhiên và hoạt động sản xuất của người dân ở miền núi và trung du.
- Thiên nhiên và hoạt động sản xuất của con người dân ở miền đồng bằng.
- Vùng biển Việt Nam, các đảo và quần đảo.
Trang 141.8 Nội dung chương trình:
Chương trình Lịch sử và Địa lí bao gồm các chủ đề:
- Địa lí Việt Nam: Tự nhiên; dân cư; kinh tế.
- Địa lí thế giới: Châu Á; châu Âu; châu Phi; châu Mĩ; châu Đại dương, châu Nam Cực.
Trang 15II Cấu trúc tài liệu Hướng dẫn thực hiện chuẩn
kiến thức, kĩ năng môn Lịch sử và Địa lí:
tuần, bài, yêu cầu cần đạt, ghi chú.
l - Cột Bài bao gồm các bài học trong SGK, bài ôn
tập, kiểm tra định kỳ cuối học kỳ và nội dung lịch
sử địa phương Nội dung ôn tập, kiểm tra cuối học
kỳ chủ yếu là nội dung Chuẩn kiến thức, kĩ năng của chương trình mà HS đã được học trong học
kỳ Nội dung yêu cầu cần đạt trong các bài Lịch
sử và Địa lí địa phương căn cứ vào nội dung cụ
thể của tài liệu mà địa phương biên soạn
Trang 16II Cấu trúc tài liệu Hướng dẫn thực hiện chuẩn
kiến thức, kĩ năng môn Lịch sử và Địa lí:
tuần, bài, yêu cầu cần đạt, ghi chú.
- Cột yêu cầu cần đạt đối với từng bài học được hiểu là
kiến thức cơ bản, tối thiểu, đòi hỏi Tất cả HS phải đạt
được.
- Cột Ghi chú xác định những vấn đề cần hướng dẫn cụ
thể hơn, trong đó chủ yếu là những kiến thức, kĩ năng
dành cho đối tượng HS khá, giỏi Tuy nhiên, đây chỉ là những gợi ý bước đầu, GV cần căn cứ vào tình hình thực
tế của mỗi lớp học để xây dựng những nội dung kiến thức,
kĩ năng có tính “phát triển” (trong phạm vi chuẩn) dành
cho đối tượng HS khá, giỏi, ( SANG TRANG WORD)
Trang 17III Một số điểm lưu ý khi sử dụng tài liệu hướng dẫn thực hiện chuẩn kiến thức, kĩ năng môn
Khoa học; Lịch sử và Địa lí để xây dựng kế hoạch bài học
l - Thứ nhất:
Bài soạn (bài lên lớp) cần tập trung khắc sâu
những yêu cầu cơ bản của chuẩn kiến thức, kĩ năng: Có thể nói đây là yêu cầu quan trọng nhất
trong việc thực hiện chuẩn, cũng có nghĩa là thực hiện chương trình giáo dục (vì chuẩn là cốt lõi
chương trình) Việc xác định nội dung yêu cầu
KT,KN cơ bản của bài học, chọn lọc và thực hiện được các phương pháp dạy học, biện pháp giáo
dục để học sinh đạt được mục tiêu của bài học
Trang 18III Một số điểm lưu ý khi sử dụng tài liệu hướng dẫn thực hiện chuẩn kiến thức, kĩ năng môn khoa học; Lịch sử và Địa lí để xây dựng kế hoạch bài học
l Bài soạn (bài lên lớp) của giáo viên cần khắc sâu những yêu cầu của chuẩn (thể hiện ở yêu cầu cần đạt) Điều này sẽ tránh được hai thái cực: hoặc
dạy học không tới chuẩn (bỏ kiến thức, hạ
chuẩn), hoặc (và thường là) cao hơn chuẩn hoặc
không chú trọng đúng mức vào trọng tâm của bài học
Trang 19III Một số điểm lưu ý khi sử dụng tài liệu hướng dẫn thực hiện chuẩn kiến thức, kĩ năng môn Lịch
sử và Địa lí để xây dựng kế hoạch bài học
l Những yêu cầu cơ bản của chuẩn kiến thức, kĩ
năng được thể hiện tại cột mức độ cần đạt của tài
liệu Đây chính là kiến thức cơ bản, trọng tâm của bài học Mọi yêu cầu về kiến thức, kĩ năng khác của bài học đều phải xoay quanh, làm nổi bật lên nội dung mức độ cần đạt
Trang 20III Một số điểm lưu ý khi sử dụng tài liệu hướng dẫn thực hiện chuẩn kiến thức, kĩ năng môn Lịch
sử và Địa lí để xây dựng kế hoạch bài học
- Thø hai:
Ngoài việc thực hiện nội dung kiến thức, kĩ năng
tại cột mức độ cần đạt- yêu cầu tối thiểu, bài
soạn cần xác định nội dung và biện pháp dạy học phù hợp cho từng nhóm đối tượng Cụ thể là phải
“dễ hoá” bằng cách gợi mở, dẫn dắt, làm mẫu
đối với học sinh yếu, HS có hoàn cảnh khó khăn
trong học tập; “mở rộng, phát triển” (trên cơ sở
chuẩn) đối với học sinh khá giỏi, học sinh ở vùng thuận lợi
Trang 21VÝ dô: bµi 8 (§Þa lÝ 4 )
*Tài liệu gợi ý hai nội dung cho HS khá giỏi:
+Quan sát hình và kể các công việc cần phải làm trong quy trình sản xuất ra các sản phẩm đồ gỗ; Giải thích
những nguyên nhân khiến rừng ở Tây Nguyên bị tàn phá
* Ngược lại, với đối tượng HS yếu, GV cần xác định
những nội dung kiến thức, kĩ năng được coi là khó và vận dụng các phương pháp dạy học phù hợp để các đối tượng
này đạt được chuẩn Ví dụ, GV cần: chỉ mẫu các con sông
trên bản đồ, lược đồ; sử dụng thêm tranh ảnh, gợi ý để học sinh mô tả đặc điểm sông ở Tây Nguyên
Trang 22III Một số điểm lưu ý khi sử dụng tài liệu hướng dẫn thực hiện chuẩn kiến thức, kĩ năng môn
Khoa học; Lịch sử và Địa lí để xây dựng kế
Trang 23III Một số điểm lưu ý khi sử dụng tài liệu hướng dẫn thực hiện chuẩn kiến thức, kĩ năng mụn
Khoa học; Lịch sử và Địa lớ để xõy dựng kế hoạch bài học
Các mạch kiến thức và hoạt động giáo dục trong bài học đã đ ợc sắp xếp theo một trình
tự logic Bởi vậy, bài soạn và hoạt động dạy
học của GV cần nhấn mạnh vào chuẩn
(kiến thức, kĩ năng cơ bản) nh ng đồng
thời phải giữ cấu trúc các nội dung kiến
thức của bài học.
Trang 24IV Kiểm tra, đánh giá kết quả học tập
Môn Khoa h c, Lịch sử và Địa lí ở Tiểu học là hai ọc, Lịch sử và Địa lí ở Tiểu học là hai trong bốn môn học đánh giá bằng điểm số Đánh giá môn Khoa h c,Lịch sử và Địa lí đ ợc thực hiện ọc, Lịch sử và Địa lí ở Tiểu học là hai
theo hai hình thức: đánh giá th ờng xuyên và
đánh giá định kì. Riờng mụn Lịch sử và Địa lý
vận dụng chuẩn trong kiểm tra, đánh giá kết quả
học tập của HS cần l u ý một số điểm cơ bản sau:
Trang 251.Hình thức đề kiểm tra:
- Đề kiểm tra kết hợp hình thức: tự luận và trắc nghiệm
khách quan (linh hoạt trong số câu hỏi, khoảng 10- 20%
Trang 261.Hình thức đề kiểm tra:
- Đề (nội dung) kiểm tra cần đảm bảo mức độ yêu cầu của
chuẩn kiến thức, kĩ năng (cột yêu cầu cần đạt của tài liệu)
Tuy nhiên, trong cấu trúc đề (nội dung) kiểm tra, cần có
những câu hỏi (bài tập) có tính “mở rộng, phát triển” (trong phạm vi chuẩn) để đáp ứng sự đa dạng về trình độ nhận thức của các đối t ợng HS khác nhau Vì thế, trong mỗi đề kiểm tra có kiểm tra kiến thức cơ bản để HS trung bình đạt đ ợc và câu hỏi vận dung sâu để phân loại HS khá, giỏi.
Trang 27Ví dụ:
- Đề KTĐK học kì phải “quét” kiến thức, kĩ năng của HK HKI:
- - Thiên nhiên và hoạt động sản xuất của ng ời dân ở
miền núi và trung du: 1 thiên nhiên, con ng ời, hoạt động sản xuất; 2 Hoàng Liên Sơn, trung du phía Bắc, Tây
Nguyên
- Đề Địa lí nên quan tâm nội dung ki m tra kĩ năngểm tra kĩ năng
Thông th ờng có một câu về phân tích sơ đồ, l ợc đồ.
Trang 293 Cấu trúc
Ví dụ, kiểm tra, đánh giá nội dung kiến thức, kĩ năng bài 8 nêu trên,
HS hoàn thành các yêu cầu: Nêu đ ợc một số hoạt động sản xuất chủ yếu của ng ời dân ở Tây Nguyên; Nêu đ ợc vai trò của rừng đối với
đời sống và sản xuất và sự cần thiết phải bảo vệ rừng; Mô tả sơ l ợc sông ở Tây Nguyên; Mô tả sơ l ợc: rừng rậm nhiệt đới (rừng rậm,
nhiều loại cây, nhiều tầng …), rừng khộp (rừng rụng lá mùa khô) có ), rừng khộp (rừng rụng lá mùa khô) có
thể đánh giá 8- 9 điểm Nội dung kể các công việc cần phải làm
trong quy trình sản xuất ra các sản phẩm đồ gỗ; Giải thích những nguyên nhân khiến rừng ở Tây Nguyên bị tàn phá (Hoặc những con
sông ở Tây Nguyên bắt nguồn từ đâu và chảy ra đâu), có thể đánh giá 1-2 điểm trong thang điểm 10.
Trang 303 K T LU N: ẾT LUẬN: ẬN:
Dạy học môn Khoa học – Lịch sử và Địa lý trên cơ sở chuẩn kiến thức và kỹ năng cũng như các môn học khác, Thực hiện được đầy đủ, đúng mức những nội dung cơ bản Tránh tạo ra sự quá tải và căng thẳng không cần thiết cho học sinh, hoặc hiện tượng dạy học dưới tầm nhận thức của các em ….
l Đây là một quá trình dạy học bắt buộc thực hiện nghiêm túc nhưng không cứng nhắc, đồng loạt, bình quân mà phải linh hoạt theo điều kiện, hoàn cảnh cụ thể của từng đối tượng học sinh góp phần tạo thế ôn định để nâng cao dần chất lượng giáo dục Tiểu học.