Hiện nay, công chúng nói chung và khán giả truyền hình nói riêng đang có xu hương chuyên môn hóa thông tin mà họ lựa chọn. Mỗi khán giả theo sự khác biệt về giới tính, tuổi tác, học vấn, quan hệ xã hội sẽ có nhu cầu khác nhau về thông tin. Điều này là cơ sở để các nhà truyền thông lập ra nhiều kênh chuyên biệt nhằm khu biệt, thu nhỏ phạm vi thông tin theo yêu cầu của nhóm nhỏ công chúng, từ đó mà đáp ứng tốt hơn và thỏa mãn nhu cầu thông tin của nhiều nhóm công chúng nhỏ. Xây dựng các kênh chuyên biệt cũng là một trong những xu hướng phát triển của truyền hình thế giới nói chung và truyền hình tại Việt Nam nói riêng. Dù ra đời sau nhưng truyền hình tại Việt Nam cũng đi theo đúng các quy luật và xu hướng của truyền hình thế giới. Chỉ trong hơn chục năm qua đã có hàng chục kênh chuyên biệt ra đời, giúp nâng cao hiệu quả của các thông tin đối với đối tượng chính mà chương trình hướng đến.
Trang 1HỌC VIỆN BÁO CHÍ VÀ TUYÊN TRUYỀN
KHOA BÁO CHÍ
XU HƯỚNG XÂY DỰNG CÁC KÊNH CHUYÊN BIỆT
CỦA TRUYỀN HÌNH HIỆN ĐẠI
TIỂU LUẬN MÔN: CÁC LOẠI HÌNH BÁO CHÍ HIỆN ĐẠI
Hà Nội, tháng 3/2015
Trang 21
MỤC LỤC
MỞ ĐẦU 2
1 LÝ LUẬN CHUNG VỀ TRUYỀN HÌNH VÀ CÁC XU HƯỚNG PHÁT TRIỂN CỦA TRUYỀN HÌNH HIỆN ĐẠI 4
1.1 Khái niệm truyền hình 4
1.1.1 Khái niệm truyền hình 4
1.1.2 Sơ lược lịch sử ra đời và phát triển của truyền hình thế giới và Việt Nam 4
1.2 Các ưu điểm và hạn chế của truyền hình 6
1.3 Xu hướng phát triển của truyền hình hiện đại 7
1.3.1 Tích hợp các kỹ thuật và công nghệ mới 7
1.3.2 Chuyển đổi vai trò vị thế khán giả 8
1.3.3 Chuyên môn hóa, phát triển các chương trình truyền hình chuyên biệt 9
1.3.4 Xã hội hóa về sản xuất và quảng cáo 10
1.3.5 Phát triển theo xu hướng truyền hình trả tiền 11
1.3.6 Truyền hình thực tế - trực tiếp trên nhiều lĩnh vực 11
2 XU HƯỚNG CHUYÊN BIỆT HÓA NỘI DUNG CỦA TRUYỀN HÌNH HIỆN ĐẠI 12
2.1 Truyền thông chuyên biệt là gì? 12
2.2 Xu hướng phát triển của truyền thông chuyên biệt trên thế giới và tại Việt Nam 13
2.3 Truyền thông chuyên biệt - một nấc thang mới trong quá trình tiếp nhận thông tin của công chúng 14
3 THỰC TRẠNG ĐÁP ỨNG NHU CẦU THÔNG TIN CỦA CÔNG CHÚNG CỦA KÊNH CHUYÊN BIỆT VTC14 15
3.1 Tổng quan về kênh chuyên biệt VTC14 15
3.2 Các nội dung chuyên biệt về thiên tai trên kênh VTC14 16
3.2.1 Thông tin trong điều điện bình thường 17
3.2.2 Thông tin trước thiên tai 17
3.2.3 Thông tin trong thiên tai 18
3.2.4 Thông tin sau thiên tai 18
3.3 Thực trạng đáp ứng nhu cầu thông tin công chúng của kênh chuyên biệt VTC14 19
3.4 Một số kiến nghị nhằm nâng cao tính chuyên biệt của các chương trình trên kênh VTC14 20
3.4.1 Xác định rõ đối tượng khán giả để tăng thêm hàm lượng, chất lượng thông tin của các chương trình phát sóng 20
3.4.2 Xây dựng mục tiêu và hoạt động hướng tới mục tiêu 21
3.4.3 Đầu tư xây dựng đội ngũ phóng viên, biên tập viên 22
KẾT LUẬN 23
TÀI LIỆU THAM KHẢO 24
Trang 32
MỞ ĐẦU
1 Tính cấp thiết của đề tài
Truyền hình là loại hình truyền thông đại chúng chuyển tải thông tin bằng hình ảnh và âm thanh về một vật thể hoặc một cảnh đi xa bằng sóng vô tuyến điện Truyền hình xuất hiện vào đầu thế kỷ XX và phát triển với tốc độ như vũ bão nhờ sự tiến bộ của khoa học kỹ thuật và công nghệ, tạo ra một kênh thông tin quan trọng trong đời sống xã hội Sự ra đời của truyền hình đã góp phần làm cho hệ thống truyền thông đại chúng càng thêm hùng mạnh, không chỉ tăng về
số lượng mà còn tăng về chất lượng, với công chúng ngày càng đông đảo Với những ưu thế về kỹ thuật và công nghệ, truyền hình đã làm cho cuộc sống như được cô đọng lại, giàu thêm ý nghĩa, sáng tỏ hơn về hình thức và phong phú hơn về nội dung
Hiện nay, công chúng nói chung và khán giả truyền hình nói riêng đang
có xu hương chuyên môn hóa thông tin mà họ lựa chọn Mỗi khán giả theo sự khác biệt về giới tính, tuổi tác, học vấn, quan hệ xã hội sẽ có nhu cầu khác nhau
về thông tin Điều này là cơ sở để các nhà truyền thông lập ra nhiều kênh chuyên biệt nhằm khu biệt, thu nhỏ phạm vi thông tin theo yêu cầu của nhóm nhỏ công chúng, từ đó mà đáp ứng tốt hơn và thỏa mãn nhu cầu thông tin của nhiều nhóm công chúng nhỏ Xây dựng các kênh chuyên biệt cũng là một trong những xu hướng phát triển của truyền hình thế giới nói chung và truyền hình tại Việt Nam nói riêng Dù ra đời sau nhưng truyền hình tại Việt Nam cũng đi theo đúng các quy luật và xu hướng của truyền hình thế giới Chỉ trong hơn chục năm qua đã có hàng chục kênh chuyên biệt ra đời, giúp nâng cao hiệu quả của các thông tin đối với đối tượng chính mà chương trình hướng đến
Là một nhà báo công tác tại một kênh truyền hình chuyên biệt (VTC14), tôi muốn nghiên cứu sâu hơn về xu hướng phát triển này của truyền hình và qua
đó phân tích thực trạng, đề xuất giải pháp nâng cao hiệu quả truyền thông của VTC14, trong bối cảnh truyền thông chuyên biệt vẫn còn là một khái niệm khá mới mẻ tại Việt Nam
Trang 43
2 Mục đích và nhiệm vụ nghiên cứu
Tiểu luận này được thực hiện nhằm tìm hiểu về những vấn đề lý luận và thực tiễn liên quan đến xu hướng chuyên môn hóa và hình thành các kênh chuyên biệt của truyền hình hiện đại
Để đạt được mục đích trên, tác giả thực hiện những nhiệm vụ sau:
- Hệ thống hóa các vấn đề lý luận liên quan đến truyền hình;
- Đưa ra những dẫn chứng thực tiễn để phân tích về xu hướng chuyên môn hóa và hình thành các kênh chuyên biệt của truyền hình hiện đại;
- Đưa ra một số kiến nghị nhằm nâng cao hiệu quả truyền thông của một kênh truyền hình chuyên biệt cụ thể
3 Đối tượng và phạm vi nghiên cứu
Đối tượng nghiên cứu của đề tài là Kênh truyền hình chuyên biệt về phòng chống, giảm nhẹ thiên tai, hiểm họa, phục vụ cộng đồng
Đề tài khảo sát kênh VTC14 từ khi lên sóng (tháng 01/2010) đến nay
4 Phương pháp nghiên cứu
- Phương pháp nghiên cứu tài liệu;
- Phương pháp phân tích, đánh giá, bình luận
5 Ý nghĩa lý luận và giá trị thực tiễn của đề tài
- Đề tài có giá trị tham khảo về mặt lý luận tại các đơn vị truyền thông chuyên biệt nói chung, kênh VTC14 nói riêng và các cơ sở đào tạo về báo chí truyền thông;
- Đề tài có giá trị tham khảo về mặt thực tiễn tại các cơ quan báo chí, đặc biệt là các đài truyền hình và công ty truyền thông tham gia liên kết sản xuất với các đài truyền hình
6 Kết cấu đề tài
Ngoài phần Mở đầu, Kết luận, đề tài gồm 3 nội dung chính:
- Lý luận chung về truyền hình và các xu hướng phát triển của truyền hình hiện đại;
- Xu hướng chuyên biệt hóa nội dung của truyền hình hiện đại;
- Thực trạng đáp ứng nhu cầu thông tin của công chúng của kênh chuyên biệt VTC14
Trang 54
1 LÝ LUẬN CHUNG VỀ TRUYỀN HÌNH VÀ CÁC XU HƯỚNG PHÁT TRIỂN CỦA TRUYỀN HÌNH HIỆN ĐẠI
1.1 Khái niệm truyền hình
1.1.1 Khái niệm truyền hình
Trong số các kênh truyền thông đại chúng thì truyền hình là loại hình ra đời sau và kế thừa được thế mạnh của các kênh trước đó, như báo in, phát thanh,
điện ảnh… Theo PGS TS Nguyễn Văn Dững, truyền hình là kênh truyền thông
truyền tải thông điệp bằng hình ảnh động với đầy đủ sắc màu vốn có từ cuộc sống cùng với lời nói, âm nhạc, tiếng động
Trong khi đó, PGS TS Dương Xuân Sơn lại định nghĩa “truyền hình”
một cách kỹ thuật hơn Theo ông, truyền hình (television) là từ ghép, trong
tiếng Latinh, “tele” có nghĩa là “xa”, còn “vision” là nhìn, như vậy, sự kết hợp của nó cho thấy nghĩa: nhìn từ xa Truyền hình ra đời đánh dấu mốc quan trọng
khi mong muốn nhìn được từ xa của con người trở thành hiện thực
1.1.2 Sơ lược lịch sử ra đời và phát triển của truyền hình thế giới và Việt Nam
Những hệ thống truyền hình thật sự đầu tiên bắt đầu đi vào hoạt động chính thức trong thập niên 40 của thế kỷ trước, không lâu sau khi khái niệm
“truyền hình” được sử dụng với nghĩa như chúng ta vẫn hiểu ngày nay Ngành truyền hình thế giới đã phải trải qua một thời gian dài phát triển mới có được thành tựu đó
Truyền hình có mối liên hệ mất thiết với một số loại hình truyền thống hay nghệ thuật khác như phát thanh, điện ảnh… Tuy nhiên, chỉ sau một vài thập
kỷ sơ khai, truyền hình đã tiến hành những bước dài và thực sự tách ra khỏi các loại hình khác, trở thành phương tiện truyền thông độc lập và có sức mạnh to lớn trong việc tạo dựng và định hướng dư luận
Trên thực tế, sự hình thành và phát triển của truyền hình gắn liền với các
sự kiện khoa học - công nghệ cũng như các sự kiện chính trị - xã hội khác Những phát minh khoa học - kỹ thuật cuối thế kỷ XIX, đầu thế kỷ XX đã tạo
Trang 65
tiền đề cho truyền hình ra đời Năm 1927, chương trình truyền hình thử nghiệm qua dây dẫn đầu tiên được thực hiện thành công tại Mỹ, giữa hai thành phố Washington và New York cách nhau 250 dặm Năm 1936, lần đầu tiên trên thế giới, đài BBC (của Anh) bắt đầu phát chương trình truyền hình đều đặn
Cuộc Chiến tranh Thế giới lần thứ hai đã làm ngưng trệ tốc độ phát triển của truyền hình Mãi tới cuối những năm 40, nhất là những năm 50 của thế kỷ
XX, truyền hình mới tiếp tục có bước phát triển bùng nổ với sự đón đợi của công chúng và thị trường Châu Âu, châu Mỹ, nhất là Bắc Mỹ, rồi Nhật Bản là những nơi phát triển mạnh truyền hình Với tốc độ tăng trưởng kinh tế bình quân 14%/năm, những năm 50 thế kỷ XX, Nhật Bản đầu tư mạnh vào công nghệ sản xuất truyền hình màu và hiện trở thành một trong những cường quốc
về công nghệ truyền thông số
Ở Việt Nam, truyền hình ra đời muộn Tại miền Nam, dưới sự kiểm soát của Mỹ - Ngụy, năm 1962, trung tâm truyền hình theo hệ FCC được xây dựng
và đi vào hoạt động năm 1966 Đến trước năm 1975, Mỹ đã đầu tư xây dựng các đài truyền hình khu vực Cần Thơ, Nha Trang, Đà Lạt, Buôn Mê Thuột, Quy Nhơn, Đà Nẵng và Huế
Ở miền Bắc, ngày 07/9/1970, chương trình truyền hình thử nghiệm làn đầu tiên được phát sóng tại 58 phố Quán Sứ, Hà Nội, do các cán bộ đài phát thanh được cử đi đào tạo tại Cuba đảm nhiệm Từ ngày 27/01/1971, phát thử nghiệm ba chương trình mỗi tuần, chủ yếu trong khu vực Hà Nội Từ ngày 05/7/1976, truyền hình Việt Nam chính thức phát sóng hàng ngày với thường lượng 3-4 giờ/ngày Nhiều kênh truyền hình lần lượt ra đời vào những năm 90 thế kỷ XX cùng với việc tăng thời lượng phát sóng và đầu mũ chương trình Đến đầu những năm 2000, VTC là đài truyền hình đầu tiên ứng dụng công nghệ
số vào truyền hình, tạo cú hích phát triển cho mạng lưới truyền hình Việt Nam
Có thể nói VTC là đơn vị đầu tiên khởi xướng số hóa truyền hình tại Việt Nam Theo lộ trình số hóa truyền số mặt đất đang được triển khai, đến năm 2020 sẽ ngừng sử dụng công nghệ truyền hình tương tự để chuyển hoàn toàn sang công nghệ số trên toàn quốc
Trang 76
Như vậy, có thể thấy, lịch sử phát triển của truyền hình luôn nằm trong và cùng song hành với lịch sử tiến bộ nhân loại Truyền hình ngày một lớn mạnh lớn là do nhu cầu thông tin của công chúng ngày càng cao, khoa học kỹ thuật phát triển và xuất hiện nhu cầu được giao lưu quốc tế
Ngày nay, với sự phản ánh đa diện, ứng dụng công nghệ hiện đại, truyền hình ngày càng thu hút được nhiều khán giả, khẳng định ưu thế vượt trội và ảnh hưởng sâu rộng tới đời sống kinh tế, chính trị, xã hội trên khắp thế giới
1.2 Một số thế mạnh và hạn chế của truyền hình
Trong số các kênh truyền thông đại chúng thì truyền hình là loại hình ra đời sau và kế thừa được thế mạnh của các kênh trước đó, như báo in, phát thanh, điện ảnh… Dù vậy, truyền hình có những thế mạnh đặc biệt mà các kênh truyền thông khác không có được:
Thứ nhất, việc chuyển tải thông điệp bằng hình ảnh với tất cả các màu sắc
vốn có của cuộc sống, cùng với thế giới âm thanh sống động đã tạo nên tính hấp dẫn vô song Thế mạnh này bắt nguồn từ việc truyền hình tác động vào cả hai giác quan quan trọng nhất của con người là thị giác và thính giác, bằng những chất liệu sinh động, tươi mới , tạo cho người xem cảm giác như đang tiếp xúc trực tiếp với người trong cuộc Trong xu thế phát triển công nghệ truyền thông, các chương trình truyền hình thực tế, truyền hình trực tiếp, truyền hình tương tác, nhất là các sản phẩm video clip và truyền thông đa phương tiện (multimedia)… sẽ ngày càng thu hút và có sức dẫn dẫn đặc biệt với công chúng
Thứ hai, thông điệp trên truyền hình hấp dẫn nhưng lại rất dễ hiểu, thích
ứng cho cả nhóm công chúng, kể cả nhóm có trình độ văn hóa thấp
Thứ ba, truyền hình có thế mạnh trong việc hướng dẫn các hoạt động, các
thao tác; đặc biệt có năng lực cổ vũ, kêu gọi hành động xã hội của đông đảo công chúng trong một thời điểm nhất định và trên diện rộng
Thứ tư, truyền hình là kênh truyền thông giao lưu văn hóa với nhiều ưu
thế vượt trội, nhất là qua các phóng sự tài liệu, phim ảnh, trò chơi, quảng cáo…
Song cũng như các kênh truyền thông khác, truyền hình có những hạn chế của mình
Trang 87
Thứ nhất, các tín hiệu truyền hình được truyền đi theo tuyến tính thời
gian, làm cho đối tượng tiếp nhận bị động hoàn toàn về tốc độ và trình tự tiếp nhận, cũng như phải tập trung vào màn hình
Thứ hai, muốn tiếp nhận chương trình truyền hình phải có máy thu Với
điều kiện kinh tế, mức sống hiện nay, không phải gia đình nào cũng đủ điều kiện mua máy thu hình, nhất là một nước nghèo như Việt Nam, nông dân và bà con vùng sâu, vùng xa càng khó khăn hơn
Thứ ba, chi phí sản xuất chương trình truyền hình thường rất tốn kém Thứ tư, tính tư liệu thấp, khó lưu giữ thông tin cho số đông, mặc dù các
điều kiện băng đia ghi hình hiện đại hơn và đã được cải thiện
Thứ năm, tính hai mặt của truyền hình là rõ rệt Năng lực tác động rất
mạnh mẽ, nhất là đối với lớp trẻ Một cảnh quay, một hình ảnh trên màn hình có thể làm đảo lộn những bài giảng đạo đức trong các nhà trường, trong khi các chương trình truyền hình cho thanh, thiếu niên và chương trình giảng dạy trong nhà trường chưa có sự phối hợp nhằm tạo nên sự cộng hưởng tích cực hướng tới mục tiêu giáo dục toàn diện
1.3 Xu hướng phát triển của truyền hình hiện đại
1.3.1 Tích hợp các kỹ thuật và công nghệ mới
Cùng với sự phát triển truyền hình thế giới, sự chuyển đổi truyền hình tương tự sang truyền hình số là một quá trình tất yếu, và cùng với sự tiến bộ của khoa học kỹ thuật, đem lại những tiện ích nhiều hơn, trải nghiệm tốt hơn cho người dùng Hiện nay có nhiều công nghệ truyền hình số như truyền hình số mặt đất, truyền hình số vệ tinh, truyền hình cáp kỹ thuật số,… Truyền hình kỹ thuật số có những ưu điểm vượt trội so với truyền hình analog như: khả năng chống nhiễu cao, có khả năng phát hiện và sửa lỗi, chất lượng chương trình trung thực, ít bị ảnh hưởng nhiễu đường truyền, tránh được hiện tượng bóng hình thường gặp ở truyền hình analog; truyền được nhiều chương trình đồng thời trên một kênh sóng, công nghệ truyền hình số giúp cho việc nâng cao hiệu quả sử dụng phổ tần và tiết kiệm kinh phí đầu tư, chi phí vận hành
Trang 9Trước đây, người dùng chỉ biết đến phương thức truyền hình trên điện thoại qua các gói dịch vụ Mobile TV, nhưng nay, với sự phát triển của smartphone, công cuộc trang bị “truyền hình bỏ túi” trở nên đơn giản, tiết kiện hôn, mở rộng đa dạng ra cả hình thức sử dụng 3G và wifi hảo sát mới nhất của các công ty nghiên cứu thị trường cho thấy có tới 11% người dùng xem các nội dung truyền hình trên thiết bị di động Số liệu phản ánh xu hướng tivi hóa điện thoại ngày càng phổ biến nhờ những tiện ích đặc biệt nó mang lại
1.3.2 Chuyển đổi vai trò vị thế khán giả
Ngày nay, thông tin tràn ngập mọi nơi, trong khi các thiết bị số đang tạo thuận lợi cho việc người người có thể làm báo Truyền hình cũng như tất cả các phương tiện truyền thông đại chúng khác đang đối mặt với một áp lực mới về nội dung được tạo ra bởi người sử dụng, hay còn gọi là báo chí công dân - một mảng chủ đạo trong sự phát triển của báo chí
Truyền hình muốn có nhiều khán giả hơn thì phải tạo ra sự tham gia Các kênh truyền hình hiện nay đang có ngày càng nhiều hơn các chương trình mà chất liệu thông tin hoàn toàn do khán giả cung cấp, như VTV6 với “Nút REC của tôi”, VTC14 với “Góc nhìn khán giả”… Đây cũng là các chương trình có tính tương tác rất cao
Cơ hội được có mặt tại những bối cảnh, trong những thời điểm mà phóng viên chuyên nghiệp không thể hoặc chưa thể có mặt, cùng với công cụ ghi hình
Trang 109
ngày một phổ biến đã giúp cho khán giả thay đổi vị thế của mình - từ người
“chuyên nhận”, thậm chí là “phải nhận” trở thành “người cho” và hơn nữa là
“người nắm giữ quyền cho hay không”
Rất có thể trong một tương lai gần, phần lớn hàm lượng nội dung chương trình truyền hình sẽ được hình thành bởi chính những người sử dụng - là khán giả truyền hình Và Nếu như khán giả là thành tố quan trọng tạo ra nội dung tác phẩm phát sóng thì chính họ sẽ là người chi phối, định hướng nội dung của kênh sóng, chương trình và ảnh hưởng tới hình thức thể hiện và cách thức thực hiện chương trình đó
1.3.3 Chuyên môn hóa, phát triển các chương trình truyền hình chuyên biệt
Truyền hình chuyên biệt bao gồm nhiều kênh, mỗi kênh sẽ đáp ứng 1 nhu cầu nhất định của 1 nhóm xã hội nhất định Tính chuyên biệt hóa của truyền hình sẽ góp phần quảng bá thương hiệu của kênh truyền hình đến với mọi người dân Xét về nội dung, các kênh truyền hình trả tiền thể hiện rõ nét tính chuyên biệt hơn cả, phục vụ người xem trên nhiều lĩnh vực khác nhau như: thể thao (ESPN, Star sport, Goal TV1, Goal TV2, MUTV), phim truyện (HBO, Cinemax, Star movie, Hallmark), âm nhạc (MTV), khám phá khoa học (Discovery, National Geo), sức khỏe (O2 TV), thông tin mua sắm (TVShopping), thông tin thị trường ( InfoTV, VITV)… mang lại cảm giác hài lòng cao từ phía người xem
Có thể dễ dàng nhận thấy, truyền hình chuyên biệt có ý nghĩa quan trọng trong việc tiết kiệm thời gian của khán giả Sự bận rộn trong đời sống hiện đại khiến thời gian bị phân tán, đôi khi thời lượng dành cho giải trí trở thành hiếm hoi và có thể bị cản trở nếu thời gian biểu của họ không phù hợp với thời gian phát sóng một chương trình họ yêu thích của một kênh tổng hợp
Điều này không có gì hơn là sự chuyên biệt về kênh, với nội dung được trình chiếu 24/24, đảm bảo sự linh hoạt của lựa chọn Đồng thời do làm chuyên sâu về một vấn đề nên các kênh chuyên biệt thật sự có điều kiện đi sâu tìm hiểu
Trang 1110
thật cặn kẽ vấn đề chương trình của họ, vì thế chất lượng nội dung sâu sắc hấp dẫn Ngoài ra, sức hấp dẫn của truyền hình quan trọng ở hình ảnh, màu sắc, âm thanh,… những yếu tố này đòi hỏi sự công phu trong tìm tòi và sáng tạo, mà hầu hết các kênh chuyên biệt đều hướng tới
Xem xét thật kĩ các kênh, chúng ta đều thấy chúng được biểu hiện một cách đa dạng và khá tinh tế trong truyền tải nội dung thông tin cũng như giải trí Tất nhiên điều này có được dựa trên sự hỗ trợ của khoa học công nghệ, song không thể thiếu sự sáng tạo đầy tài hoa của những người làm truyền hình Chính
sự chuyên nghiệp và không lặp lại trong mỗi kênh chuyên biệt giúp chúng trở thành những lựa chọn không thể thiếu của khán giả khi đến với truyền hình
1.3.4 Xã hội hóa về sản xuất và quảng cáo
Dù muốn hay không thì báo chí nói chung và truyền hình nói riêng có thể phát triển được vấn đề đầu tiên cần được giải quyết đó là nguồn kinh phí Truyền hình là một loại truyền thông rất tốn kém nên vấn đề trên lại càng trở nên quan trọng Vì thế, phải tham gia vào tiến trình xã hội hóa, trước hết là xã hội hóa về nguồn kinh phí đầu tư cho sản xuất các chương trình, truyền hình mới có điều kiện phát triển
Xã hội hoá không chỉ giải quyết bài toán kinh phí mà còn giúp lôi kéo nhiều đơn vị, tổ chức tham gia vào quá trình sản xuất chương trình, nhằm giảm tải cho nhà Đài cũng như tạo ra hiệu quả tốt nhất cho các chương trình truyền hình Hơn nữa, xã hội hoá sẽ xoá bỏ sự độc quyền của các Đài truyền hình trong
sự áp đặt về mức khoán và các chi phí đầu tư Để có đủ điều kiện đầu tư cho phát triển, đa dạng hóa các nguồn thu, xã hội hóa về mặt kinh phí là một xu thế tất yếu đối với truyền hình trong những năm tới, thể hiện qua các hình thức:
- Xã hội hóa thông tin: Chính là việc chúng ta tiếp nhận và phát sóng những thông tin hữu ích cho khán giả, xuất phát từ nhiều nguồn khác nhau chứ không phải chỉ từ góc nhìn của nhà đài
- Xã hội hóa về sản xuất chương trình truyền hình (thực chất là tư nhân hóa): Đó là trong các khâu sản xuất, hình thành tác phẩm của một chương trình
Trang 1211
truyền hình có sự tham của một hoặc nhiều đơn vị, cơ quan không liên quan đến nhà Đài Những chương trình được khán giả yêu thích cũng đều được sản xuất bởi các công ty tư nhân như: Viet Nam Idol, Vietnam’s Next Top Model, The Voice, Bước nhảy hoàn vũ, Gương mặt thân quen…
- Xã hội hóa kênh truyền hình: với danh nghĩa xã hội hóa truyền hình, đang ngày càng có nhiều kênh truyền hình do các đơn vị tư nhân thực hiện toàn
bộ nội dung, như: InfoTV, D-Drama, HTV2, HTV3, YanTV, VTC7, VTC9…
1.3.5 Phát triển theo xu hướng truyền hình trả tiền
Dịch vụ truyền hình trả tiền hay còn gọi là PayTV đã xuất hiện trên thế giới từ năm 1948, tuy nhiên trong vòng hơn chục năm gần đây PayTV mới chính thức có mặt tại Việt Nam Truyền hình trả tiền ngày càng phát triển đáp ứng nhu cầu của người xem là muốn gì xem đó chứ không còn là truyền hình phát gì thì xem đó nữa Qua việc thu phí từ người dân, truyền hình sẽ có sự thanh lọc tốt Những kênh hay, chuyên mục hấp dẫn sẽ được chọn lọc và phát
triển, trong khi những kênh kém, nhàm chán sẽ bị triệt tiêu nếu không cải tiến
Về lý thuyết, tại bất kì nơi nào ở Việt Nam, người dân cũng có thể được cung cấp dịch vụ truyền hình trả tiền bằng các công nghệ truyền dẫn khác nhau Tuy nhiên, trên thực tế, dịch vụ truyền hình trả tiền mới chủ yếu phục vụ cư dân thành thị Với sự thâm nhập ngày càng nhiều của các “đại gia” viễn thông vào thị trường truyền hình trả tiền (như FPT, Viettel, An Viên…) sẽ hứa hẹn một cuộc đua về cả chất lượng và giá cả dành cho dịch vụ truyền hình này, đồng thời người dân không chỉ riêng ở thành thị mà cả ở những vùng nông thôn cũng sẽ được sử dụng một dịch vụ truyền hình có chất lượng cao với giá cả hợp lí
1.3.6 Truyền hình thực tế - trực tiếp trên nhiều lĩnh vực
Trong mấy năm qua, gameshow truyền hình thực tế bùng nổ mạnh mẽ ở Việt Nam, có thể kể đến: Cuộc đua kỳ thú, Lữ khách 24h, Bố ơi mình đi đâu thế… Thực chất gameshow hay chương trình nào khác cũng có hai mặt: cho cộng đồng thì là món ăn tinh thần, cho các doanh nghiệp là quảng bá hình ảnh, thương hiệu nhằm thu lợi nhuận Còn xét chung về ý nghĩa xã hội thì các chương trình nghe nhìn thực sự tham gia thúc đẩy sự phát triển cả về nhận thức lẫn thúc đẩy kinh tế