Định tội danh Tội cố ý gây thương tích hoặc gây tổn hại cho sức khỏe của người khác từ thực tiễn tỉnh An Giang (Luận văn thạc sĩ)

Định tội danh Tội cố ý gây thương tích hoặc gây tổn hại cho sức khỏe của người khác từ thực tiễn tỉnh An GiangĐịnh tội danh Tội cố ý gây thương tích hoặc gây tổn hại cho sức khỏe của người khác từ thực tiễn tỉnh An GiangĐịnh tội danh Tội cố ý gây thương tích hoặc gây tổn hại cho sức khỏe của người khác từ thực tiễn tỉnh An GiangĐịnh tội danh Tội cố ý gây thương tích hoặc gây tổn hại cho sức khỏe của người khác từ thực tiễn tỉnh An GiangĐịnh tội danh Tội cố ý gây thương tích hoặc gây tổn hại cho sức khỏe của người khác từ thực tiễn tỉnh An GiangĐịnh tội danh Tội cố ý gây thương tích hoặc gây tổn hại cho sức khỏe của người khác từ thực tiễn tỉnh An GiangĐịnh tội danh Tội cố ý gây thương tích hoặc gây tổn hại cho sức khỏe của người khác từ thực tiễn tỉnh An GiangĐịnh tội danh Tội cố ý gây thương tích hoặc gây tổn hại cho sức khỏe của người khác từ thực tiễn tỉnh An GiangĐịnh tội danh Tội cố ý gây thương tích hoặc gây tổn hại cho sức khỏe của người khác từ thực tiễn tỉnh An GiangĐịnh tội danh Tội cố ý gây thương tích hoặc gây tổn hại cho sức khỏe của người khác từ thực tiễn tỉnh An GiangĐịnh tội danh Tội cố ý gây thương tích hoặc gây tổn hại cho sức khỏe của người khác từ thực tiễn tỉnh An GiangĐịnh tội danh Tội cố ý gây thương tích hoặc gây tổn hại cho sức khỏe của người khác từ thực tiễn tỉnh An Giang

VIỆN HÀN LÂM KHOA HỌC XÃ HỘI VIỆT NAM

HỌC VIỆN KHOA HỌC XÃ HỘI

HÀ NỘI, 2019

VIỆN HÀN LÂM KHOA HỌC XÃ HỘI VIỆT NAM

HỌC VIỆN KHOA HỌC XÃ HỘI

LỜI CAM ĐOAN

Tôi xin cam đoan rằng luận văn luật học này là công trình nghiên cứu của riêng tôi, được thực hiện dưới sự hướng dẫn khoa học rất nghiêm túc và nhiệt tình của Tiến sĩ Phạm Văn Beo

Những thông tin, trích dẫn và bản án trong luận văn là trung thực, được dẫn

từ các nguồn tham khảo có thật Các phân tích, bình luận, đánh giá, so sánh, gợi mở

và kiến nghị trong công trình đều dựa trên một quá trình làm việc, tìm tòi, nghiên cứu một cách nghiêm túc của chính tác giả luận văn

Nếu có bất kỳ sự gian lận nào, học viên Huỳnh Vĩnh Khang xin hoàn toàn chịu trách nhiệm

Tác giả luận văn

Huỳnh Vĩnh Khang

MỤC LỤC

MỞ ĐẦU 1 Chương 1: MỘT SỐ VẤN ĐỀ LÝ LUẬN VÀ PHÁP LUẬT CỦA VIỆC ĐỊNH TỘI DANH ĐỐI VỚI TỘI CỐ Ý GÂY THƯƠNG TÍCH HOẶC GÂY TỔN HẠI CHO SỨC KHỎE NGƯỜI KHÁC 12

1.1.Khái niệm, đặc điểm, phân loại, ý nghĩa định tội danh đối với tội cố ý gây thương tích hoặc gây tổn hại cho sức khoẻ của người khác 12 1.2 Cơ sở khoa học và cơ sở pháp lý của định tội danh đối với tội cố ý gây thương tích hoặc gây tổn hại cho sức khỏe người khác 21 1.3 Phân biệt tội cố ý gây thương tích hoặc gây tổn hại cho sức khỏe của người khác với tội giết người trong Bộ luật hình sự năm 2015 28

Chương 2: THỰC TRẠNG ĐỊNH TỘI DANH ĐỐI VỚI TỘI CỐ Ý GÂY THƯƠNG TÍCH HOẶC GÂY TỔN HẠI CHO SỨC KHỎE NGƯỜI KHÁC

TỪ THỰC TIỄN TỈNH AN GIANG 35

2.1 Khái quát đặc điểm tình hình tỉnh An Giang có liên quan đến định tội danh tội cố ý gây thương tích hoặc gây tổn hại cho sức khoẻ người khác 35 2.2 Thực tiễn định tội danh đối với tội Cố ý gây thương tích hoặc Gây tổn hại

cho sức khỏe người khác trên địa bàn tỉnh An Giang 37

2.3 Những khó khăn, vướng mắc và nguyên nhân những khó khăn vướng mắc trong công tác định tội danh đối với tội cố ý gây thương tích hoặc gây tổn hại cho sức khỏe người khác trên địa bàn tỉnh An Giang 47

Chương 3: MỘT SỐ GIẢI PHÁP NHẰM NÂNG CAO HIỆU QUẢ ĐỊNH TỘI DANH ĐỐI VỚI TỘI CỐ Ý GÂY THƯƠNG TÍCH HOẶC GÂY TỔN HẠI CHO SỨC KHỎE NGƯỜI KHÁC TỪ THỰC TIỄN TỈNH AN GIANG 55

3.1 Sự cần thiết phải nâng cao hiệu quả của việc định tội danh đối với tội cố ý gây thương tích hoặc gây tổn hại cho sức khỏe của người khác 55 3.2 Một số giải pháp nhằm nâng cao hiệu quả định tội danh đối với tội cố ý gây thương tích hoặc gây tổn hại cho sức khỏe của người khác 58

KẾT LUẬN 69 DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO

DANH MỤC TỪ VIẾT TẮT

BLHS : Bộ luật hình sự

BL TTHS : Bộ luật Tố tụng hình sự

CTTP : Cấu thành tội phạm CYGTT : Cố ý gây thương tích

MỞ ĐẦU

1 Tính cấp thiết của đề tài

Quyền bất khả xâm phạm về thân thể, quyền bảo hộ về tính mạng, sức khỏe

là một trong những quyền cơ bản nhất của con người được Hiến pháp và pháp luật ghi nhận, bảo vệ Điều 14 Hiến pháp nước Cộng hòa Xã hội chủ nghĩa Việt Nam

năm 2013 quy định: “Ở nước Cộng hòa Xã hội chủ nghĩa Việt Nam, các quyền con

người, quyền công dân về chính trị, dân sự, kinh tế, văn hóa, xã hội được công nhận, tôn trọng, bảo vệ, bảo đảm theo Hiến pháp và pháp luật” Như vậy, Trên cơ

sở nền tảng quy định của Hiến Pháp, pháp luật hình sự Việt Nam từ sớm đã quy định hành vi cố ý gây thương tích hoặc gây tổn hại cho sức khỏe của người khác (CYGTT hoặc GTH cho sức khỏe của người khác) là tội phạm cho thấy thái độ bảo

hộ đối với tính mạng, sức khỏe của con người cũng như kiên quyết đấu tranh phòng,

chống loại tội phạm này

Trong những năm qua, tình hình các tội phạm xâm phạm sức khoẻ, tính mạng của người khác nói chung, tội CYGTT hoặc GTH cho sức khỏe của người khác nói riêng ngày càng diễn biến phức tạp, có sự gia tăng về số lượng cũng như mức độ nguy hiểm, gây tâm lí hoang mang trong nhân dân và làm ảnh hưởng đến an ninh trật tự xã hội Tội phạm CYGTT hoặc GTH cho sức khỏe của người khác chiếm tỷ lệ lớn trong các vụ án được đưa ra xét xử, đối tượng phạm tội tuổi đời còn rất trẻ, tính chất, mức độ nguy hiểm cho xã hội của tội phạm càng cao Khi thực hiện hành vi, người phạm tội cho thấy sự manh động và liều lĩnh khi sử dụng những thủ đoạn, hung khí và công cụ nguy hiểm như súng, dao, mã tấu, axit để gây thương tích cho bị hại Nhiều vụ án xảy ra chỉ vì những mâu thuẫn nhỏ nhặt trong cuộc sống mà người phạm tội sẵn sàng dùng vũ lực để giải quyết vấn đề Thực tiễn

áp dụng pháp luật về tội CYGTT hoặc GTH cho sức khỏe của người khác cho thấy còn gặp nhiều khó khăn, vướng mắc trong việc định tội danh, định khung và quyết định hình phạt dẫn đến bỏ lọt tội phạm, người phạm tội hoặc ngược lại làm oan người vô tội, xử lí quá nặng hoặc quá nhẹ hành vi phạm tội, gây ảnh hưởng đến chất lượng công tác đấu tranh phòng, chống tội phạm Do đó, việc nghiên cứu các quy

định của pháp luật và thực tiễn định tội danh của tội CYGTT hoặc GTH cho sức khỏe của người khác là một vấn đề vô cùng cần thiết và có ý nghĩa, đặc biệt là việc nghiên cứu thực tiễn định tội danh trong bối cảnh tỉnh An Giang là một nhu cầu quan trọng nhằm góp phần nâng cao hiệu quả áp dụng pháp luật đối với địa phương

Với mong muốn đóng góp một phần công sức cho công tác nghiên cứu và hoàn thiện pháp luật về tội CYGTT hoặc GTH cho sức khỏe của nguời khác, góp phần nâng cao chất lượng công tác đấu tranh phòng, chống loại tội phạm này trong

tình hình mới, tác giả quyết định chọn đề tài: “Định tội danh Tội cố ý gây thương

tích hoặc gây tổn hại cho sức khỏe của người khác từ thực tiễn tỉnh An Giang” làm

luận văn thạc sĩ luật học

2 Tình hình nghiên cứu liên quan đến đề tài

Qua nghiên cứu một số công trình nghiên cứu khoa học trong và ngoài nước, các sách chuyên khảo, các bài viết trên một số tạp chí của một số tác giả liên quan đến đề “định tội danh đối với tội Tội CYGTT hoặc GTH cho sức khỏe của người

khác từ thực tiễn tỉnh An Giang” cho thấy:

2.1 Tình hình nghiên cứu ở nước ngoài

Nghiên cứu pháp luật một số nước cho thấy không có các công trình nghiên cứu chuyên biệt về tội CYGTT hoặc GTH cho sức khỏe của người khác (Causing injury intentionally) mà chỉ có một số công trình nghiên cứu về pháp luật hình sự

nói chung như cuốn Tội phạm học của Larry J Siegel, giáo sư Đại học

Massachusetts-Lowell, Nxb Cengage Learning (tái bản lần thứ 11, ngày 14 tháng 4

năm 2011); cuốn Luật hình sự của John C Klotter, Nxb Routledge (tái bản lần thứ

10, ngày 15 tháng 9 năm 2014); cuốn Hệ thống tư pháp hình sự Mỹ của George F

Cole và Christopher E Smith, Nxb Cengage Learning (tái bản lần thứ 13, ngày 21 tháng 01 năm 2012) Hoặc những công trình nghiên cứu tổng thể có chứa đựng

những nghiên cứu cụ thể về loại tội phạm cố ý gây thương tích như cuốn Thực tiễn

hình sự của Blackstone, Nxb Đại học Oxford năm 2011; cuốn Trách nhiệm hình sự bang Victoria, Nxb Trường đại học Luật bang Victoria,

Nhìn chung, các công trình nghiên cứu trên đã phân tích về lý luận cũng như thực tiễn áp dụng pháp luật hình sự của các nước Tuy nhiên, tác giả chưa tìm thấy một công trình nghiên cứu nào viết riêng về tội CYGTT hoặc GTH cho sức khỏe của nguời khác trên cơ sở thực tiễn của tỉnh An Giang

2.2 Tình hình nghiên cứu trong nước

Ở phạm vi nghiên cứu trong nước, cho đến nay tội CYGTT hoặc GTH cho

sức khỏe của người khác đã được nghiên cứu ở những góc độ khác nhau, cụ thể:

2.2.1 Nhóm các luận án, lụân văn, khóa luận tốt nghiệp

Ở góc độ luận án, tác giả đã được nghiên cứu, tiếp cận với nhưng luận án sau:

Trong luận án “Đặc điểm tội phạm học của tội phạm CYGTT hoặc GTH cho

sức khỏe của người khác ở Việt Nam hiện nay và các giải pháp nâng cao hiệu quả phòng ngừa”(năm 2002), tác giả Nguyễn Hữu Cầu đã nghiên cứu, tổng hợp khá đầy

đủ những vấn đề lý luận về đặc điểm tội phạm học của tội CYGTT hoặc GTH cho sức khỏe của người khác, đánh giá đúng nguyên nhân, tình hình phạm tội, cũng như các điều kiện hình thành tội phạm, nhân thân người phạm tội và đưa ra các giải pháp góp phần nâng cao hiệu quả phòng ngừa loại tội phạm này Tuy nhiên luận án này nghiên cứu dưới góc độ tội phạm học nên những vấn đề định tội danh đối với tội CYGTT hoặc GTH cho sức khỏe của người khác không được đặt ra

 Trong luận án “Hoạt động phòng ngừa tội phạm xâm phạm tính mạng,

sức khỏe con người của lực lượng cảnh sát nhân dân”(năm 2007), tác giả Bùi Văn

Thịnh đã phân tích, đánh giá về thực trạng tổ chức phòng ngừa tội phạm xâm phạm tính mạng, sức khỏe con người, những kết quả đạt được, những thiếu sót tồn tại cũng như nguyên nhân của những thiếu sót đối với hoạt động phòng ngừa tội xâm phạm tính mạng, sức khoẻ trong đó có tội CYGTT hoặc GTH cho sức khỏe của người khác Mặc dù trong luận án này có đề cập đến thực tiễn đấu tranh, phòng chống tội CYGTT hoặc GTH cho sức khỏe của người khác nhưng dưới góc độ luật hình sự, định tội danh thì tác giả luận án không đề cập

 Trong luận án “Đấu tranh phòng, chống tội CYGTT hoặc GTH cho sức

khỏe của người khác trên địa bàn tỉnh Thái Bình”(năm 2016), tác giả Phạm Thị Mỹ

Hương đã thiết lập hệ thống lý luận về tình hình tội phạm CYGTT, làm rõ sự tác động qua lại giữa các yếu tố tiêu cực về kinh tế, văn hóa, xã hội của tỉnh Thái Bình

và cá nhân con người làm phát sinh tội phạm CYGTT hoặc GTH cho sức khỏe của con người Trong luận án này tác giả cũng không nghiên cứu vấn đề định tội danh đối với tội CYGTT hoặc GTH cho sức khỏe của người khác

Như vậy, cả ba luận án trên mặc dù có nghiên cứu về tội CYGTT hoặc GTH cho sức khỏe của người khác, tuy nhiên chúng thuộc chuyên ngành tội phạm học và phòng ngừa tội phạm nên chỉ tập trung làm rõ tình hình tội phạm CYGTT hoặc GTH cho sức khỏe của người khác chứ chưa xây dựng hệ thống lí luận đầy đủ về mặt pháp lí đối với tội danh này cũng như vấn đề định tội danh Mặt khác, những giải pháp được đề xuất trong những luận án trên cũng mang tính định hướng chung nhằm tác động toàn diện đến mọi khía cạnh của đời sống xã hội, không tập trung vào các giải pháp hoàn thiện quy định của pháp luật về tội CYGTT hoặc GTH cho sức khỏe của người khác

Ở góc độ luận văn, tác giả đã được tiếp cận với các luận văn:

Luận văn “Các tội CYGTT hoặc GTH cho sức khỏe của người khác – Những

vấn đề lí luận và thực tiễn năm 2014) của Lê Văn Quang; Luận văn “Đấu tranh phòng, chống các tội CYGTT trên địa bàn tỉnh Bình Dương và Đồng Nai” (năm

2010) của tác giả Phạm Thanh Vân; Luận văn “Định tội danh đối với hành vi cố ý

xâm phạm sức khỏe của con người trong chương XII của BLHS năm 1999” (năm

2012) của tác giả Phạm Văn Tình; Luận văn “Phòng ngừa tội phạm CYGTT do

người chưa thành niên thực hiện trên địa bàn tỉnh Đồng Tháp” (năm 2013) của tác

giả Hồ Hữu Phước; Luận văn “Phòng ngừa tội phạm CYGTT do người chưa thành

niên thực hiện tại địa bàn thành phố Hồ Chí Minh”(năm 2012) của tác giả Vũ

Quang Long; Luận văn “Các tội CYGTT hoặc GTH cho sức khoẻ của người khác

trong luật hình sự Việt Nam”(năm 2014), Lê Đình Tĩnh, …

Trong luận văn “Các tội CYGTT hoặc GTH cho sức khỏe của người khác –

Những vấn đề lí luận và thực tiễn” (năm 2014), tác giả Lê Văn Quang đã làm rõ

những dấu hiệu pháp lí đặc trưng của các tội CYGTT hoặc GTH cho sức khỏe của người khác; chỉ ra được một số hạn chế trong thực tiễn giải quyết các vụ án và có những kiến nghị góp phần hoàn thiện pháp luật, nâng cao hiệu quả điều tra, truy tố, xét xử đối với tội phạm này Tuy nhiên, do luận văn nghiên cứu các tội CYGTT hoặc GTH cho sức khỏe của người khác như CYGTT hoặc GTH cho sức khỏe của người khác trong trạng thái tinh thần bị kích động mạnh, hay phòng vệ chính đáng nên việc tập trung phân tích tội CYGTT hoặc GTH cho sức khỏe của người khác sẽ không sâu sắc Mặt khác, phần thực tiễn của luận văn lại chưa thật sự nổi bật, tác giả chưa đi sâu nghiên cứu về thực trạng xử lí đối với tội phạm CYGTT hoặc GTH cho sức khỏe của người khác, các vụ án đưa ra phân tích chưa đa dạng Mặt khác, luận văn nghiên cứu thực tiễn áp dụng trên phạm vi cả nước

 Trong luận văn “Đấu tranh phòng chống các tội CYGTT trên địa bàn tỉnh

Bình Dương và Đồng Nai” (năm 2010), tác giả Phạm Thanh Vân đã phân tích tình

hình tội phạm CYGTT trên địa bàn tỉnh Bình Dương và Đồng Nai; lí giải được nguyên nhân của tình hình tội phạm; phân tích những điểm thành công cũng như hạn chế của thực trạng hoạt động đấu tranh phòng, chống tội phạm CYGTT; từ đó

đề xuất một số giải pháp để nâng cao hiệu quả của công tác đấu tranh phòng, chống tội phạm CYGTT trên địa bàn hai tỉnh nghiên cứu Tuy nhiên, luận văn chủ yếu khai thác ở khía cạnh tội phạm học, do đó Luận văn không nghiên cứu về vấn đề định tội danh của tội phạm này

 Trong luận văn “Định tội danh đối với hành vi cố ý xâm phạm sức khỏe

của con người trong chương XII của Bộ luật hình sự năm 1999”, tác giả Phạm Văn

Tỉnh đã giới thiệu cơ bản các dấu hiệu pháp lí của tội CYGTT hoặc GTH cho sức khỏe của người khác, luận văn chỉ ra được một số khó khăn, vướng mắc trong thực tiễn định tội danh đối với tội CYGTT hoặc GTH cho sức khỏe của người khác Tuy nhiên, trong đề tài này tác giả nghiên cứu định tội danh đối với tội CYGTT hoặc

GTH cho sức khỏe của người khác theo quy định của BLHS năm 1999, và nghiên cứu thực tiễn áp dụng trên phạm vi cả nước

Như vậy, qua nghiên cứu các luân văn trên, tác giả đã tiếp thu được những vấn đề liên quan về mặt lý luận của tội CYGTT hoặc GTH cho sức khỏe của người khác Nhìn chung, các luận văn trên đã đạt được những thành công nhất định khi đã phân tích và làm rõ các dấu hiệu pháp lí của tội CYGTT hoặc GTH cho sức khỏe của người khác; phân biệt trường hợp CYGTT hoặc GTH cho sức khỏe của người khác với tội giết người; nêu được những vướng mắc trong quá trình áp dụng pháp luật về tội CYGTT hoặc GTH cho sức khỏe của người khác; nêu được nguyên nhân

và đề xuất các giải pháp nhằm nâng cao chất lượng áp dụng pháp luật trong thực tiễn Tuy nhiên, những luận văn trên hoặc chỉ tập trung khai thác ở khía cạnh phòng ngừa, đấu tranh với tội phạm CYGTT hoặc GTH cho sức khỏe của người khác hoặc nghiên cứu tổng hợp tội CYGTT hoặc GTH cho sức khỏe của người khác mà chưa

có sự nghiên cứu riêng định tội danh của tội CYGTT hoặc GTH cho sức khỏe của người khác từ thực tiễn cụ thể một địa phương Đặc biệt các luận văn nói trên nghiên cứu tội CYGTT hoặc GTH cho sức khỏe của người khác trong bối cảnh BLHS năm 1999 nên không mang tính thời sự, khi BLHS năm 2015 đã có hiệu lực pháp luật, đang đi vào thực tiễn áp dụng

2.2.2 Các sách chuyên khảo, giáo trình, bài báo

Nghiên cứu các sách chuyên khảo, giáo trình, bài báo về đề tài nghiên cứu, cho thấy:

Ở cấp độ giáo trình, có Giáo trình luật hình sự Việt Nam (Phần các tội

phạm) của Khoa Luật, Đại học quốc gia Hà Nội, Nxb Đại học Quốc gia Hà Nội,

năm 1997; Giáo trình luật hình sự Việt Nam, tập II của Trường Đại học Luật Hà Nội, Nxb Công an nhân dân, Hà Nội, năm 1998; Giáo trình Luật hình sự Việt Nam

(Phần các tội phạm) của Lê Cảm (chủ biên), Nxb Đại học Quốc gia Hà Nội, Hà

Nội, năm 2003; Giáo trình Luật hình sự Việt Nam (Phần các tội phạm) của Đại học

Luật Tp Hồ Chí Minh…

Ở cấp độ sách chuyên khảo, có các cuốn Bình luận khoa học Bộ luật hình sự

của Viện khoa học pháp lý và Bộ Tư pháp, Nxb Chính trị quốc gia, Hà Nội, năm

1987 (tái bản năm 1992, 1997); Các tội xâm phạm tính mạng, sức khỏe, nhân phẩm,

danh dự của con người của TS Trần Văn Luyện, Nxb Chính trị quốc gia, Hà Nội,

năm 2000; Bình luận khoa học Bộ luật hình sự năm 1999 (Phần các tội phạm) của

TS Phùng Thế Vắc, TS Trần Văn Luyện, LS Th.S Phạm Thanh Bình, TS Nguyễn Đức Mai, Th.S Nguyễn Sĩ Đại và Th.S Nguyễn Mai Bộ, NXb Công an nhân dân,

Hà Nội, năm 2001; Bình luận khoa học Bộ luật hình sự, Phần các tội phạm, tập I

(Bình luận chuyên sâu) của Th.s Đinh Văn Quế, Nxb thành phố Hồ Chí Minh, năm

2002; Trách nhiệm hình sự đối với hành vi xâm phạm tính mạng, sức khỏe của con

người, Nxb Công an nhân dân, năm 1994; Trách nhiệm hình sự đối với các tội xâm phạm tính mạng, sức khỏe, nhân phẩm, danh dự của con người, Nxb Chính trị quốc

gia, năm 1997 (tái bản năm 1999)

Các công trình nghiên cứu chuyên khảo nói trên đã đề cập đến tội CYGTT hoặc GTH cho sức khỏe của người khác ở những khía cạnh tổng quát, đặt tội này trong tổng thể các tội xâm phạm tính mạng, sức khỏe, nhân phẩm, danh dự của con người Đây là nguồn tài liệu tham khảo phong phú để tác giả được tiếp cận làm cơ

sở lý luận, pháp lý cho đề tài nghiên cứu của mình trong mối liên hệ tổng quát Tuy nhiên, bên cạnh đó những vấn đề thực tiễn cùng những giải pháp kiến nghị chỉ dừng lại ở mức độ khá chung chung và chưa có công trình nào nghiên cứu một cách toàn diện và có hệ thống về loại tội phạm này

Về phương diện bài báo, bài viết đăng trên các tạp chí chuyên ngành, hiện nay đã có nhiều bài viết về tội CYGTT hoặc GTH cho sức khỏe của người khác cụ

thể: Bài viết“Một số khó khăn, vướng mắc trong việc áp dụng Điều 104 BLHS tội

CYGTT hoặc GTH cho sức khỏe của người khác” của Trần Minh Hưởng đăng trên

tạp chí Kiểm sát số 10, tháng 5/2011; “Một số vấn đề lí luận và thực tiễn về tội

CYGTT hoặc GTH cho sức khỏe của người khác trong BLHS năm 1999” của tác giả

Nguyễn Anh Tuấn đăng trên tạp chí Nhà nước và Pháp luật số 231, tháng 7/2007;

“Phân biệt tội giết người và tội cố ý gây thương tích (trường hợp dẫn đến chết

người)” của tác giả Nguyễn Văn Trượng đăng trên tạp chí TAND số 13, tháng

7/2009 hay “Một số vấn đề về tình tiết: CYGTT hoặc GTH cho sức khỏe của người

khác thuộc trường hợp đặc biệt nghiêm trọng” của tác giả Đinh Văn Quế đăng trên

tạp chí TAND số 17, tháng 9/2010; “Tình tiết gây cố tật nhẹ cho nạn nhân và vấn

đề áp dụng tình tiết này khi xét xử tội CYGTT hoặc GTH cho sức khỏe của người khác” cũng của tác giả Đinh Văn Quế đăng trên tạp chí TAND số 4/2003, Các bài

viết trên có sự đầu tư nghiên cứu kĩ càng và có những ý kiến, đánh giá rất hay, chỉ

ra được những thiếu sót, bất cập trong quy định của pháp luật về tội CYGTT hoặc GTH cho sức khỏe của người khác cũng như những trường hợp khó khăn, vướng mắc trong việc định tội danh, đặc biệt là trường hợp cần phân biệt tội giết người với tội CYGTT hoặc GTH cho sức khỏe của người khác, hoặc trường hợp CYGTT hoặc GTH cho sức khỏe của người khác với CYGTT hoặc GTH cho sức khỏe của người khác trong trạng thái tinh thần bị kcish động mạnh hay trong trường hợp phòng vệ chính đáng Bởi những trường hợp này trên thực tế, khi áp dụng pháp luật các cơ quan có thẩm quyền rất dễ nhầm lẫn Tuy nhiên, vì giới hạn độ dài của các bài viết đăng trên tạp chí khoa học nên những bài viết trên chỉ dừng lại ở việc nghiên cứu, phân tích một vài khía cạnh riêng lẻ mà chưa có sự phân tích bao quát toàn diện các vấn đề về lí luận cũng như thực tiễn áp dụng pháp luật về tội CYGTT hoặc GTH cho sức khỏe của người khác Tuy nhiên, các bài viết này là nguồn tài liệu quý báu

để tác giả được tiếp cận đa chiều về tội danh mà mình đang nghiên cứu

3 Mục đích và nhiệm vụ nghiên cứu

Trên cơ sở đề tài nghiên cứu mà tác giả đã chọn là “Tội cố ý gây thương tích

hoặc gây tổn hại cho sức khỏe của người khác từ thực tiễn tỉnh An Giang”, mục

đích của luận văn này đặt ra là phân tích những vấn đề lý luận và pháp luật của định tội danh đối với tội CYGTT hoặc GTH cho sức khỏe của người khác; thực trạng định tội danh đối với tội này trên địa bàn tỉnh An Giang, trên cơ sở lý luận, thực tiễn

áp dụng tác giả đề xuất các giải pháp nhằm nâng cao hiệu quả định tội danh đối với tội CYGTT hoặc GTH cho sức khỏe của người khác

4 Đối tượng và phạm vi nghiên cứu

Luận văn về đề tài: “Tội cố ý gây thương tích hoặc gây tổn hại cho sức khỏe

của người khác từ thực tiễn tỉnh An Giang” có phạm vi nghiên cứu như sau:

 Về không gian, tác giả đã thu thập được số liệu khảo sát tình hình tội phạm CYGTT hoặc GTH cho sức khỏe của người khác trên phạm vi tỉnh An Giang

từ năm 2013- 2017

 Về thời gian, luận văn sử dụng số liệu thống kê từ năm 2013 đến năm

2017 (05 năm), các vụ án dẫn chứng trong luận văn là những vụ án xảy ra sau khi BLHS năm 1999 có hiệu lực cho đến nay

 Về nội dung, luận văn xem xét, giải quyết các vấn đề sau: khái niệm, đặc điểm, phân loại định tội danh của tội CYGTT hoặc GTH cho sức khỏe của người khác; Cơ sở khoa học và cơ sở pháp lý của định tội danh CYGTT hoặc GTH cho sức khỏe của người khác; Phân biệt tội CYGTT hoặc GTH cho sức khỏe của người khác với một số tội danh trong BLHS; Thực trạng định tội danh tội CYGTT hoặc GTH cho sức khỏe của người khác trên địa bàn tỉnh An giang và đề xuất những giải pháp để nâng cao hiệu quả định tội danh đối với tội CYGTT hoặc GTH cho sức khỏe của người khác

5 Cơ sở lí luận và phương pháp nghiên cứu

Luận văn được thực hiện trên cơ sở lí luận là chủ nghĩa duy vật biện chứng Mác – Lênin, tư tưởng đạo đức Hồ Chí Minh và quan điểm, đường lối, chủ trương của Đảng, chính sách pháp luật của Nhà nước về đấu tranh phòng, chống tội phạm nói chung và đối với tội CYGTT hoặc GTH cho sức khỏe của người khác nói riêng

Trong quá trình thực hiện, tác giả đã sử dụng các phương pháp phân tích, tổng hợp, so sánh, khảo sát, thống kê, để hoàn thành luận văn này Cụ thể như sau: phương pháp phân tích, tổng hợp được sử dụng trong toàn bộ luận văn, ở cả hai chương lí luận và thực tiễn; phương pháp so sánh chủ yếu được sử dụng trong phần phân biệt tội giết người với tội CYGTT hoặc GTH cho sức khỏe của người khác; phương pháp khảo sát, thống kê được sử dụng tại chương 2 trong phần thực tiễn định tội danh tội CYGTT hoặc GTH cho sức khỏe của người khác

6 Ý nghĩa lý luận và thực tiễn

Kết quả nghiên cứu của luận văn có ý nghĩa quan trọng về phương diện lí luận và thực tiễn vì đây là công trình nghiên cứu đầu tiên và có hệ thống ở cấp độ một luận văn thạc sĩ luật học về định tội danh đối với tội CYGTT hoặc GTH cho sức khỏe của người khác Những đóng góp đáng kể của luận văn là:

Luận văn đã tổng hợp đươc những vấn đề về khái niệm, đặc điểm, phân loại định tội danh đối với tội CYGTT hoặc GTH cho sức khỏe của người khác

Luận văn cũng tổng hợp các quan điểm khoa học về tội CYGTT hoặc GTH cho sức khỏe của người khác để xây dựng nên khái niệm tội CYGTT hoặc GTH cho sức khỏe của người khác, bảo đảm tính chính xác, khoa học, đồng thời chỉ ra các đặc điểm cơ bản của tội CYGTT hoặc GTH cho sức khỏe của người khác trong mối tương quan so sánh với một số chế định tội danh khác

Đóng góp của luận văn là trên cơ sở nghiên cứu, đánh giá làm sáng tỏ bức tranh về tình hình định tội danh tội CYGTT hoặc GTH cho sức khỏe của người khác, luận văn đã đưa ra được những tồn tại, hạn chế của thực tiễn định tội danh, cũng như những nguyên nhân cơ bản của các tồn tại, hạn chế này;

Trên cơ sở kết quả nghiên cứu lí luận và thực tiễn, luận văn đã đề xuất các định hướng và giải pháp hoàn thiện pháp luật thực định và nâng cao hiệu quả định tội của tội CYGTT hoặc GTH cho sức khỏe của người khác trong giai đoạn xây dựng Nhà nước pháp quyền và cải cách tư pháp hiện nay ở Việt Nam

Với những đóng góp trên, tác giả hy vọng luận văn có thể được sử dụng làm tài liệu tham khảo phục vụ cho công tác nghiên cứu, học tập và giảng dạy về tội CYGTT hoặc GTH cho sức khỏe của người khác Những đề xuất nêu trong luận văn có thể được tham khảo trong công tác lập pháp để hoàn thiện quy định của BLHS về tội CYGTT hoặc GTH cho sức khỏe của người khác, qua đó nâng cao hiệu quả định tội danh đối với loại tội phạm này

7 Kết cấu của luận văn

Ngoài phần Lời nói đầu, Kết luận và Danh mục tài liệu tham khảo, nội dung luận văn này gồm 3 chương:

- Chương 1: Một số vấn đề lý luận và pháp luật của việc định tội danh đối với tội cố ý gây thương tích hoặc gây tổn hại cho sức khỏe của người khác

- Chương 2: Thực trạng định tội danh đối với tội cố ý gây thương tích hoặc gây tổn hại cho sức khỏe của người khác từ thực tiễn tỉnh An Giang

- Chương 3:Một số giải pháp nhằm nâng cao hiệu quả định tội danh đối với tội cố ý gây thương tích hoặc gây tổn hại cho sức khoẻ người khác từ thực tiễn tỉnh

Chương 1 MỘT SỐ VẤN ĐỀ LÝ LUẬN VÀ PHÁP LUẬT CỦA VIỆC

ĐỊNH TỘI DANH ĐỐI VỚI TỘI CỐ Ý GÂY THƯƠNG TÍCH

HOẶC GÂY TỔN HẠI CHO SỨC KHỎE NGƯỜI KHÁC

1.1 Khái niệm, đặc điểm, phân loại, ý nghĩa định tội danh đối với tội cố

ý gây thương tích hoặc gây tổn hại cho sức khoẻ của người khác

1.1.1 Khái niệm định tội danh đối với tội CYGTT hoặc GTH cho sức khỏe của người khác

Quyền sống, quyền bất khả xâm phạm về thân thể là một trong những quyền quan trọng, cơ bản của con người Sức khoẻ của con người là vô giá Và chỉ khi tính mạng và sức khỏe được Nhà nước và pháp luật bảo vệ thì con người mới có thể an tâm học tập, lao động và xây dựng đất nước

Tuyên ngôn quốc tế về nhân quyền năm 1948 của Đại hội đồng Liên Hiệp Quốc đã ghi nhận các quyền cơ bản của con người, trong đó có quyền được an toàn

về thân thể và bảo hộ sức khỏe, Điều 3 khẳng định: “Ai cũng có quyền được sống,

tự do và an toàn thân thể” [16, tr.01] Ở bình diện quốc gia, vì là một trong những

quyền cơ bản và quan trọng nhất của con người nên pháp luật Việt Nam từ thời Bộ luật Hồng Đức cho đến nay đều có quy định để bảo vệ quyền được bảo hộ về sức khỏe Sự bảo hộ sức khỏe của con người trước tiên được ghi nhận trong Điều 20

Hiến pháp năm 2013 khẳng định: “Mọi người có quyền bất khả xâm phạm về thân

thể, được pháp luật bảo hộ về sức khỏe, danh dự và nhân phẩm” [48, tr.04] Trên

cơ sở quy định của Hiến pháp, quyền được bảo hộ về sức khỏe tiếp tục được bảo đảm bằng các ngành luật dân sự, hành chính và hình sự Trong đó, luật hình sự là ngành luật điều chỉnh mang tính nghiêm khắc nhất đối với những hành vi xâm phạm đến sức khỏe của con người Cụ thể, BLHS năm 2015 đã xây dựng rất nhiều quy định nhằm xử lí các hành vi xâm hại đến sức khỏe của con người, trong đó có quy định về tội CYGTT hoặc GTH cho sức khỏe của người khác

Hiện nay, BLHS năm 2015 không có quy định nào đề cập đến khái niệm pháp lí của tội CYGTT hoặc GTH cho sức khỏe của người khác Theo Từ điển tiếng

Việt của Viện ngôn ngữ học, các từ ngữ trong tên tội danh CYGTT hoặc GTH cho sức khỏe của người khác được hiểu như sau:

 “Cố ý” có nghĩa là có ý định sẵn từ trước và thực hiện ý định đó[87, tr 205];

 “Gây” có nghĩa là làm cho nảy sinh, phát ra [87, tr 377];

 “Thương tích” là dấu vết để lại trên thân thể do bị thương [87, tr 976];

 “Tổn hại” là làm mất mát, hư hại lớn [87, tr.1012];

 “Sức khỏe” nghĩa là sức mạnh của thân thể do không có bệnh tật gì [30, tr

1610]

Còn theo Từ điển luật học của Bộ Tư pháp thì “cố ý gây thương tích” là

hành vi cố ý xâm phạm thân thể, gây tổn hại cho sức khỏe người khác dưới dạng thương tích cụ thể [85, tr 20] Trong 3450 thuật ngữ pháp lí phổ thông của tác giả

Nguyễn Ngọc Điệp, “gây tổn hại cho sức khỏe của người khác” được hiểu là hành

vi dùng thủ đoạn tác động vào cơ thể nạn nhân làm mất hoặc giảm chức năng các bộ phận (cơ quan) trên cơ thể nạn nhân [17, tr 59]

Như vậy, dựa vào các giải thích trên và trên cơ sở khái niệm “tội phạm là

hành vi nguy hiểm cho xã hội, có lỗi, trái pháp luật hình sự và phải chịu hình phạt”,

chúng ta có thể đưa ra khái niệm về tội CYGTT hoặc GTH cho sức khỏe của người

khác như sau : “Tội CYGTT hoặc GTH cho sức khỏe của người khác là những hành

vi nguy hiểm cho xã hội, được quy định trong Bộ luật hình sự, do người có năng lực trách nhiệm hình sự thực hiện một cách cố ý, tác động trái pháp luật đến thân thể của người khác nhằm gây thiệt hại về sức khỏe cho người đó dưới dạng thương tích hoặc sự mất, suy giảm chức năng của các cơ quan, bộ phận trên cơ thể nạn nhân”

Trên cơ sở khái niệm Tội CYGTT hoặc GTH cho sức khỏe của người khác, nghiên cứu về định tội danh đối với tội Tội CYGTT hoặc GTH cho sức khỏe của người khác trước hết cần làm rõ một số nội dung về mặt lý luận mà cụ thể là khái niệm định tội danh Hiện nay có nhiều quan điểm khoa học nghiên cứu về vấn đề này mà điển hình là một số quan điểm sau:

Quan điểm thứ nhất cho rằng định tội danh là một trong những giai đoạn

hoạt động áp dụng pháp luật do các cơ quan điều tra, truy tố, xét xử tiến hành Các

cơ quan này căn cứ vào các tình tiết của vụ án, xác định tính chất mức độ nguy hiểm cho xã hội của hành vi cụ thể nào đó để quyết định xem hành vi đó có đủ dấu hiệu của một cấu thành tội phạm đã được pháp luật hình sự quy định hay chưa [78,

tr.08]

Quan điểm thứ hai cho rằng, định tội danh là việc xác định và ghi nhận về

mặt pháp lý sự phù hợp giữa dấu hiệu của hành vi phạm tội cụ thể đã được thực

hiện với các dấu hiệu của CTTP được pháp luật hình sự quy định [84, tr.20]

Quan điểm thứ ba cho rằng “định tội danh là một quá trình nhận thức lý luận

có tính logic, là một trong những dạng của hoạt động thực tiễn áp dụng pháp luật hình sự, cũng như pháp luật tố tụng hình sự, và được tiến hành bằng cách: trên cơ

sở các chứng cứ, tài liệu thu thập được và các tình tiết thực tế của vụ án hình sự để xác định sự phù hợp giữa các dấu hiệu của hành vi nguy hiểm cho xã hội được thực hiện với các dấu hiệu CTTP tương ứng do luật hình sự quy định, nhằm xác định được sự thật khách quan, tức là đưa ra sự đánh gia chính xác tội phạm về mặt pháp

lý hình sự, làm tiền đề cho việc cá thể hóa và phân hóa TNHS một cách công minh,

có căn cứ và đúng pháp luật” [9, tr.11]

Như vậy, hoạt động định tội danh được thực hiện thông qua các giai đoạn sau:

Thứ nhất : xác định chính xác, khách quan, toàn diện, đầy đủ các tình tiết

thực tế của vụ án Điều đó có nghĩa, trong quá trình thực hiện hoạt động tố tụng, Cơ quan điều tra, Viện kiểm sát và Tòa án phải xác định được tất cả các tình tiết của vụ

án phù hợp với hiện thực khách quan làm tiền đề, cơ sở để xác định tội phạm

Thứ hai: Nhận thức đúng nội dung các quy định của BLHS trong phần chung

cũng như phần các tội phạm

Thứ ba: xác định mối quan hệ giữa các dấu hiệu của hành vi phạm tội thực tế

với các dấu hiệu được quy định trong các yếu tố CTTP của luật hình sự Việc định tội danh không phải là một quá trình đơn giản mà nó là một “quá trình nhận thức lý luận có tính logic”

Từ sự phân tích ở trên, có thể đưa ra khái niệm định tội danh như sau: Định

tội danh là một khâu quan trọng trong quá trình áp dụng quy phạm pháp luật hình

sự, là một trong những dạng của hoạt động thực tiễn áp dụng pháp luật hình sự, cũng như pháp luật tố tụng hình sự và được tiến hành bằng cách trên cơ sở các chứng cứ, tài liệu thu thập được và các tình tiết thực tế của vụ án hình sự để đối chiếu, so sánh và kiểm tra nhằm xác định sự phù hợp giữa các dấu hiệu của hành vi nguy hiểm cho xã hội được thực hiện với các dấu hiệu của cấu thành tội phạm cụ thể tương ứng do luật hình sự quy định

Ngoài ra, tội CYGTT hoặc GTH cho sức khỏe của người khác là một loại tội phạm cụ thể được quy định tại Điều 134 BLHS năm 2015 Một người được coi là chủ thể của tội phạm này khi đáp ứng các điều kiện là người có đủ năng lực trách nhiệm hình sự và đủ tuổi chịu trách nhiệm hình sự, đồng thời là người đã thực hiện hành vi mà Điều 134 Bộ luật này quy định với lỗi cố ý, xâm phạm bất hợp pháp đến quyền được bảo hộ về tính mạng, sức khoẻ

Do đó, từ cơ sở lý luận về định tội danh nêu trên, kết hợp với quy định của

Bộ luật hình sự Việt Nam về tội CYGTT hoặc GTH cho sức khỏe của người khác

có thể đưa ra khái niệm đang nghiên cứu như sau:

Định tội danh đối với tội CYGTT hoặc GTH cho sức khỏe của người khác là hoạt động thực tiễn áp dụng pháp luật hình sự, pháp luật tố tụng hình sự của các

Cơ quan nhà nước có thẩm quyền và người có thẩm quyền, được tiến hành trên cơ

sở các tài liệu, chứng cứ thu thập được để xác định có hay không có sự phù hợp giữa hành vi xâm phạm tính mạng đã xảy ra với các dấu hiệu cấu thành tội phạm của tội CYGTT hoặc GTH cho sức khỏe của người khác được quy định tại Điều 134

Bộ luật hình sự, làm tiền đề cho việc giải quyết các vấn đề liên quan đến hình phạt

và các biện pháp cưỡng chế hình sự khác

1.1.2 Đặc điểm định tội danh đối với tội cố ý gây thương tích hoặc gây tổn hại cho sức khoẻ của người khác

Từ khái niệm đã nêu, theo chúng tôi, việc định tội danh đối với tội CYGTT hoặc GTH cho sức khỏe của người khác ngoài những đặc điểm chung của việc định tội danh, nó còn phản ánh đặc điểm riêng cơ bản như sau:

Thứ nhất, định tội danh đối với tội CYGTT hoặc GTH cho sức khỏe của

người khác là định tội danh đối với một tội phạm cụ thể- tội CYGTT hoặc GTH cho sức khỏe của người khác

Như vậy, ngoài các đặc điểm chung của định tội danh với tư cách là hoạt động nhận thức có tính logic của con người, thì định tội danh đối với tội CYGTT hoặc GTH cho sức khỏe của người khác có đặc điểm riêng liên quan đến hành vi của tội CYGTT hoặc GTH cho sức khỏe của người khác xảy ra trong thực tế khách quan và theo quy định của BLHS

Thứ hai, định tội danh đối với tội CYGTT hoặc GTH cho sức khỏe của

người khác là hoạt động thực tiễn được thực hiện bởi các các cơ quan tiến hành tố tụng có thẩm quyền - Cơ quan Điều tra, Viện kiểm sát, Tòa án theo quy định và trình tự của pháp luật thực hiện và trong bản án của Tòa án, tội danh mang giá trị cao nhất - chính thức;

Thứ ba, định tội danh đối với tội CYGTT hoặc GTH cho sức khỏe của người

khác được tiến hành bằng cách - trên cơ sở các chứng cứ, các tài liệu thu thập được

và các tình tiết khách quan của vụ án hình sự (vụ án CYGTT hoặc GTH cho sức khỏe) để đối chiếu, so sánh và kiểm tra để xác định sự phù hợp giữa các dấu hiệu của hành vi nguy hiểm cho xã hội được thực hiện với các dấu hiệu của cấu thành tội phạm quy định tại Điều 134 Bộ luật hình sự;

Thứ tư, căn cứ pháp lý của việc định tội danh đối với tội CYGTT hoặc GTH

cho sức khỏe của người khác chính là Bộ luật hình sự (Điều 134) và các văn bản hướng dẫn thi hành Căn cứ khoa học của việc định tội danh đối với tội CYGTT hoặc GTH cho sức khỏe của người khác chính là cấu thành tội phạm này;

Thứ năm, kết quả của quá trình định tội danh đối với tội CYGTT hoặc GTH

cho sức khỏe của người khác thể hiện thông qua một văn bản áp dụng pháp luật và bởi cơ quan, chủ thể có thẩm quyền do pháp luật quy định; từ văn bản áp dụng pháp

luật đó, sẽ phát sinh các hậu quả mà người phạm tội phải gánh chịu

1.1.3 Phân loại định tội danh tội CYGTT hoặc GTH cho sức khỏe của người khác

“Căn cứ vào các chủ thể tương ứng thực hiện định tội danh, khoa học pháp lý hình sự phân chia định tội danh làm hai dạng: định tội danh chính thức và định tội danh không chính thức” [76, tr.08] Như vậy, tương ứng với hai loại định tội danh trên thì định tội danh đối với tội CYGTT hoặc GTH cho sức khỏe của người khác cũng được phân thành hai loại cụ thể:

1.1.3.1 Định tội danh chính thức của tội CYGTT hoặc GTH cho sức khỏe của người khác

Định tội danh chính thức của tội CYGTT hoặc GTH cho sức khỏe của người khác được hiểu là hoạt động áp dụng pháp luật hình sự và pháp luật tố tụng hình sự của Cơ quan Điều tra, Viện kiểm sát, Tòa án trong hoạt động đấu tranh với tôi phạm CYGTT hoặc GTH cho sức khỏe của người khác Như vậy, hình thức định tội danh này có những đặc điểm cơ bản như sau:

- Định tội danh chính thức đối với tội CYGTT hoặc GTH cho sức khỏe của người khác là hoạt động mang tính tổ chức - quyền lực Nhà nước Chủ thể tiến hành định tội danh này được quy định cụ thể trong BLTTHS 2013, cụ thể là các cơ quan tiến hành tố tụng và người tiến hành tố tụng như : Cơ quan Điều tra, Viện Kiểm sát, Tòa án Điều tra viên, Phó Thủ trưởng, Thủ trưởng Cơ quan Điều tra; Kiểm sát viên, Phó Viện trưởng, Viện trưởng Viện Kiểm sát nhân dân và Viện Kiểm sát Quân sự các cấp; Thẩm phán, Hội thẩm và Thư ký Tòa án

- Định tội danh chính thức đối với tội CYGTT hoặc GTH cho sức khỏe của người khác được tiến hành trong tất cả các giai đoạn tố tụng, từ khởi tố, điều tra, truy tố và xét xử (gồm cả xét xử sơ thẩm, phúc thẩm, giám đốc thẩm và tái thẩm) Theo đó, các quyết định hoặc văn bản tố tụng trong các giai đoạn như quyết định khởi tố bị can, bản kết luận điều tra, bản cáo trạng và bản án đều phải thể hiện quan điểm chính thức của người tiến hành tố tụng về tội CYGTT hoặc GTH cho sức khỏe của người khác Thậm chí, có những trường hợp đã khởi tố, điều tra, truy tố, xét xử

về tội phạm khác, song trong quá trình tố tụng mà phát hiện việc khởi tố, điều tra, truy tố, xét xử về tội CYGTT hoặc GTH cho sức khỏe của người khác thì phải định tội danh lại

- Định tội danh chính thức tội CYGTT hoặc GTH cho sức khỏe của người khác là sự đánh giá về mặt pháp lý chính thức của các cơ quan tiến hành tố tụng và người tiến hành tố tụng nói trên đối với hành vi CYGTT hoặc GTH cho sức khỏe của người khác, hành vi này thoả mãn các dấu hiệu cấu thành được quy định trong Điều 134 BLHS năm 2015 Chính vì vậy hậu quả của hình thức định tội danh này là xác định TNHS của người phạm tội CYGTT hoặc GTH cho sức khỏe của người khác, hậu quả đó là hình phạt, các biện pháp tư pháp

Tuy nhiên, cũng cần lưu ý rằng định tội danh chính thức đối với CYGTT hoặc GTH cho sức khỏe của người khác không đồng nghĩa với việc khẳng định đối tượng phải gánh chịu kết quả của hoạt động định tội danh đó là phạm tội CYGTT hoặc GTH cho sức khỏe của người khác, bởi chủ thể định tội danh chính thức bao gồm nhiều cơ quan, cá nhân có thẩm quyền Nhưng theo quy định tại Điều 2 BLHS

năm 2015 thì “Không ai bị coi là có tội và phải chịu hình phạt khi chưa có bản án

kết tội của Tòa án đã có hiệu lực pháp luật như vậy, chỉ có Toà án, bằng phiên toà

xét xử công khai với đầy đủ chứng cứ thu thập được mới có thẩm quyền đưa ra kết luận cuối cùng về việc bị cáo phạm tội CYGTT hoặc GTH cho sức khỏe của người khác trong bản án có hiệu lực pháp luật

1.1.3.2 Định tội danh không chính thức của tội CYGTT hoặc GTH cho sức khỏe của người khác

Nếu như hoạt động định tội danh chính thức đối với tội CYGTT hoặc GTH cho sức khỏe của người khác được thực hiện bởi các cơ quan, cá nhân có thẩm quyền theo quy định của BL TTHS thì Theo quan điểm của GS TS Võ Khánh

Vinh “Định tội danh không chính thức là sự đánh giá pháp lý về hành vi phạm tội

do các nhà nghiên cứu khoa học pháp lý, tác giả bài báo, tạp chí, công trình khoa học, sinh viên, học viên hoặc bất kỳ một người nào đó quan tâm nghiên cứu cụ thể

vụ án này hay vụ án khác đưa ra” [88, tr 28] Như vậy, khái niệm“chính thức” ở

đây phải được hiểu là chính thức về mặt Nhà nước Định tội danh không chính thức đối với tội CYGTT hoặc GTH cho sức khỏe của người khác không phải là sự đánh giá chính thức về mặt nhà nước, không được thể hiện trong các văn bản tố tụng và không làm phát sinh quyền, nghĩa vụ pháp lý của đối tượng bị định tội danh

Như vậy định tội danh không chính thức đối với tội CYGTT hoặc GTH cho sức khỏe của người khác có những đặc điểm sau:

- Chủ thể tiến hành định tội danh của tội CYGTT hoặc GTH cho sức khỏe của người khác có thể là bất kỳ ai quan tâm đến các tình tiết của vụ án, họ có thể là người bị hại, người bào chữa, người bảo vệ quyền lợi của đương sự … cũng có thể

là chính bị can, bị cáo có hoạt động định tội danh không chính thức theo các hướng nêu trên Tuy nhiên, phải thấy rằng: chủ thể phổ biến của hoạt động định tội danh không chính thức đối với CYGTT hoặc GTH cho sức khỏe của người khác là các nhà khoa học hoặc những người đang nghiên cứu, tìm hiểu, học tập luật hình sự

- Hình thức thể hiện của đinh tội danh không chính thức của tội CYGTT hoặc GTH cho sức khỏe của người khác là các văn bản thông thường không mang tính Nhà nước như các công trình khoa học, các bài viết, bài báo đăng tải trên các tạp chí chuyên ngành luật một số văn bản khác như đơn kháng án của bị cáo, người

bị hại, bản luận cứ bào chữa của luật sư

Hậu quả pháp lý của định tội danh không chính thức là không làm phát sinh quyền, nghĩa vụ pháp lý của đối tượng của hoạt động định tội danh Do không xuất phát ừ quyền lực nhà nước nên chủ thể của hoạt động định tội danh không chính thức không có quyền áp đặt các biện pháp cưỡng chế nhằm bảo đảm cho kết quả định tội danh của mình Tuy nhiên, kết quả của định tội danh không chính thức cũng có ảnh hưởng nhất định, được báo chí, dư luận xã hội quan tâm Đặc biệt trong trường hợp nó có kết quả đối lập với hoạt động định tội danh chính thức thì có thể xuất hiện khả năng chuyển hoá từ định tội danh không chính thức thành chính thức

Như vậy, không phải lúc nào hoạt động định tội danh chính thức của cơ quan tiến hành tố tụng, người tiến hành tố tụng cũng đảm bảo chính xác Vì vậy, các

vụ án oan sai tuy không nhiều nhưng đã xảy ra và thực tế có những trường hợp đối

lập nhau về định tội danh chính thức và không chính thức Trong trường hợp này,

cơ quan có thẩm quyền cần tham khảo ý kiến của các nhà khoa học để có sự chuyển hoá định tội danh không chính thức thành chính thức để đảm bảo hành vi CYGTT hoặc GTH cho sức khỏe của người khác được áp dụng đúng theo quy định của pháp luật hình sự

1.1.4 Ý nghĩa định tội danh tội CYGTT hoặc GTH cho sức khỏe của người khác

Những quy định của pháp luật hình sự thực sự có giá trị khi nó được áp dụng đúng trong thực tiễn cuộc sống Vì vậy, hoạt động định tội danh đối với tội CYGTT hoặc GTH cho sức khỏe của người khác có ý nghĩa trên nhiều phương diện khác nhau

1.1.4.1 Ý nghĩa về phương diện chính trị- xã hội

Hoạt động định tội danh đối với tội CYGTT hoặc GTH cho sức khỏe của người khác nếu được tiến hành bởi cơ quan tiến hành tố tụng, người tiến hành tố tụng thì đây chính là hoạt động thực hiện quyền lực Nhà nước Vì vậy, hoạt động này thể hiện quyền lực Nhà nước được thực thi trong thực tế cuộc sống, nó mang bản chất của giai cấp thống trị

Định tội danh đối với tội CYGTT hoặc GTH cho sức khỏe của người khác có mục đích bảo vệ trật tự xã hội, tính mạng sức khoẻ của con người trong xã hội đó theo ý chí của giai cấp thống trị Bởi thông qua định tội danh đối với tội CYGTT hoặc GTH cho sức khỏe của người khác, Nhà nước ta thực hiện nghiêm túc các cam

kết quốc tế về quyền con người “Mọi người đều có quyền sống, tự do và an toàn cá

nhân” [85, tr 51]

Do quyền được bảo vệ về tính mạng, sức khoẻ của con người nói trên được pháp luật quốc gia và quốc tế bảo vệ Vì vậy, định tội dnah đối với tội CYGTT hoặc GTH cho sức khỏe của người khác góp phần xác định trách nhiệm hình sự, đấu tranh phòng chống lại hành vi phạm tội này

Nói tóm lại định tội danh đối với tội CYGTT hoặc GTH cho sức khỏe của người khác có ý nghĩa quan trọng về mặt chính trị xã hội, mà Như GS.TS Võ

Khánh Vinh đã viết: “Đạo luật hình sự thể hiện ý chí về mặt Nhà nước của nhân

dân ta đối với vấn đề đấu tranh với tình hình tội phạm Việc tuân thủ nghiêm chỉnh đạo luật hình sự trong khi định tội danh là điều kiện cần thiết và quan trọng của việc thực hiện chính sách của Nhà nước nhằm khắc phục tình trạng tội phạm ở nước ta”

1.1.4.2 Ý nghĩa về phương diện pháp lý

Về mặt pháp lý, có thể khẳng định rằng định tội danh đúng là cơ sở quan trọng là tiền đề để áp dụng một loạt các quy định của pháp luật hình sự và pháp luật

Về mặt pháp luật tố tụng hình sự, hoạt động định tội danh tội CYGTT hoặc GTH cho sức khỏe của người khác đúng còn là cơ sở để xác định thẩm quyền, thời hạn điều tra, truy tố, xét xử cũng như thời hạn áp dụng các biện pháp ngăn chặn phù hợp với quy định của Bộ luật tố tụng hình sự hiện hành đối với người phạm tội

Đối lập với định tội danh tội CYGTT hoặc GTH cho sức khỏe của người khác đúng là định tội danh sai Định tội danh sai sẽ dẫn đến áp dụng các quy định của Bộ luật hình sự, Bộ luật tố tụng hình sự sai và dẫn đến nhiều hệ quả xấu trong

đó không thuyết phục được quần chúng nhân dân về tính đúng đắn, nghiêm minh của pháp luật, làm giảm hiệu quả giáo dục của bản án đối với quần chúng nhân dân, làm giảm uy tín và hiệu lực của các cơ quan bảo vệ pháp luật, làm giảm hiệu quả của công tác đấu tranh phòng chống tội phạm

1.2 Cơ sở khoa học và cơ sở pháp lý của định tội danh đối với tội cố ý gây thương tích hoặc gây tổn hại cho sức khỏe người khác

Định tội danh tội CYGTT hoặc GTH cho sức khỏe của người khác là quá trình xác định một hành vi đã thực hiện trên thực tế có phạm tội CYGTT hoặc GTH cho sức khỏe của người khác hay không Do vậy, định tội danh đối với tội CYGTT hoặc GTH cho sức khỏe của người khác, dù là chính thức hay không chính thức cũng đều phải dựa trên những cơ sở nhất định Do định tội danh lại là hoạt động nhận thức mang tính logic nên nó đồng thời cũng có cơ sở khoa học Mặt khác, định tội danh là sự đánh giá về mặt pháp lý nên nó có cơ sở pháp lý

1.2.1 Cơ sở khoa học của định tội danh đối với tội cố ý gây thương tích hoặc gây tổn hại cho sức khỏe người khác

Định tội danh đối với tội CYGTT hoặc GTH cho sức khỏe của người khác là hoạt động nhận thức mang tính logic Để định tội danh được tiến hành một cách hiệu quả, khoa học thì chủ thể định tội ngoài việc nhận thức đúng đắn các quy định của Bộ luật hình sự thì còn phải dựa trên cơ sở lý luận khoa học về mô hình pháp lý của tội CYGTT hoặc GTH cho sức khỏe của người khác mà hành vi phạm tội hướng tới Mô hình pháp lý về tội CYGTT hoặc GTH cho sức khỏe của người khác

mà chủ thể định tội danh dựa vào được gọi là cơ sở khoa học của việc định tội danh

Như vậy, căn cứ khoa học của định tội danh là cấu thành tội phạm (CTTP)- Tổng hợp những dấu hiệu chung đặc trưng, điển hình cho một loại tội phạm cụ thể được quy định trong BLHS, mà cụ thể là đối với tội CYGTT hoặc GTH cho sức khỏe của người khác là CTTP của tội CYGTT hoặc GTH cho sức khỏe của người khác được quy định trong Điều 134 BLHS năm 2015

CTTP tội CYGTT hoặc GTH cho sức khỏe của người khác là căn cứ khoa học của việc định tội danh tội CYGTT hoặc GTH cho sức khỏe của người khác vì chủ thể muốn định tội danh tội CYGTT hoặc GTH cho sức khỏe của người khác đúng thì phải xác định hành vi mà tội phạm đã thực hiện trên thực tế phải thoả mãn các dấu hiệu chủ thể, khách thể, mặt khách quan, chủ quan được nhà làm luật quy định tại Điều 134 BLHS năm 2015

Qua nghiên cứu Tội CYGTT hoặc GTH cho sức khỏe của người khác, cho ta thấy cơ sở khoa học của định tội danh tội CYGTT hoặc GTH cho sức khỏe của

người khác là CTTP của tội CYGTT hoặc GTH cho sức khỏe của người khác, gồm các yếu tố như sau:

1.2.1.1 Khách thể của tội CYGTT hoặc GTH cho sức khỏe của người khác Khách thể của tội phạm là các quan hệ xã hội được luật hình sự bảo vệ và bị tội phạm xâm hại đến [75, tr.86].Tội CYGTT hoặc GTH cho sức khỏe của người khác bao gồm hai hành vi: hành vi cố ý gây thương tích cho người khác và hành vi

cố ý gây tổn hại cho sức khỏe của người khác Cả hai hành vi phạm tội này đều xâm hại đến sức khỏe của người khác, do đó, khách thể trực tiếp của tội CYGTT hoặc GTH cho sức khỏe của người khác chính là sức khỏe của con người Đối tượng tác động của của tội CYGTT hoặc GTH cho sức khỏe của người khác là thân thể con người Thông qua việc tác động vào thân thể của con người, hành vi phạm tội xâm phạm, gây thiệt hại cho sức khỏe của người khác

1.2.1.2 Mặt khách quan của tội CYGTT hoặc GTH cho sức khỏe của người khác

Mặt khách quan của tội phạm là những biểu hiện ra bên ngoài của tội phạm [74, tr 99] Mặt khách quan của tội phạm bao gồm hành vi khách quan, hậu quả nguy hiểm cho xã hội, mối quan hệ nhân quả giữa hành vi và hậu quả; những dấu hiệu khác như công cụ, phương tiện, thủ đoạn, thời gian, địa điểm phạm tội,…

- Hành vi khách quan của tội phạm

Hành vi khách quan của tội CYGTT hoặc GTH cho sức khỏe của người khác biểu hiện dưới hình thức hành động phạm tội, là hành vi tác động đến thân thể của người khác một cách trái pháp luật nhằm gây ra thương tích hoặc tổn hại sức khỏe nhất định Biểu hiện của những hành vi này rất đa dạng, có thể sử dụng công

cụ, phương tiện như dao, mác, gậy, gộc hoặc không sử dụng công cụ, phương tiện như dùng tay chân đấm, đá,

- Hậu quả của tội CYGTT hoặc GTH cho sức khỏe của người khác

Hậu quả nguy hiểm cho xã hội là thiệt hại do hành vi phạm tội gây ra cho quan hệ xã hội là khách thể bảo vệ của luật hình sự [75, tr.105] Hậu quả của tội CYGTT hoặc GTH cho sức khỏe của người khác là thương tích hoặc tổn hại về sức

khỏe Trong đó, thương tích là những dấu vết vết thương để lại trên cơ thể người như vết rách, vết bầm, còn tổn hại cho sức khỏe thể hiện qua sự rối loạn hoặc suy giảm về chức năng hoạt động của các bộ phận trong cơ thể mà không để lại những vết thương trên cơ thể, ví dụ như sự rối loạn hệ tiêu hóa, sự suy giảm thính giác,

Vì tội CYGTT hoặc GTH cho sức khỏe của người khác có cấu thành tội phạm vật chất nên hậu quả thương tích hoặc tổn hại cho sức khỏe là dấu hiệu pháp lí bắt buộc

Để hành vi CYGTT hoặc GTH cho sức khỏe của người khác bị truy cứu TNHS thì hành vi đó phải gây ra thương tích hoặc tổn hại sức khỏe với tỷ lệ tổn thương cơ thể

từ 11% đến 30% hoặc dưới 11% nhưng phải thuộc các trường hợp quy định từ điểm

a đến điểm o Khoản 1 Điều 134 BLHS năm 2015

- Mối quan hệ nhân quả giữa hành vi và hậu quả

Trong cấu thành tội phạm của tội CYGTT hoặc GTH cho sức khỏe của người khác, hậu quả là dấu hiệu bắt buộc nên mối quan hệ nhân quả giữa hành vi phạm tội và hậu quả cũng là dấu hiệu bắt buộc Một người chỉ phải chịu TNHS về hậu quả nguy hiểm cho xã hội nếu hậu quả đó do chính hành vi phạm tội của mình gây ra Căn cứ vào lí luận mối quan hệ nhân quả thì hành vi CYGTT hoặc GTH cho sức khỏe của người khác phải xảy ra trước về mặt thời gian và chứa đựng khả năng thực tế làm phát sinh thương tích hoặc tổn hại về sức khỏe cho người khác, đồng thời hậu quả thương tích hoặc tổn hại về sức khỏe đã xảy ra cho nạn nhân chính là

sự hiện thực hóa khả năng trên, chính là kết quả trực tiếp do hành vi vi phạm gây ra

1.2.1.3 Chủ thể của tội CYGTT hoặc GTH cho sức khỏe của người khác Theo quy định của pháp luật hình sự Việt Nam thì chủ thể của tội CYGTT hoặc GTH cho sức khỏe của người khác chỉ có thể là cá nhân, không thể là pháp nhân, đồng thời phải là người có năng lực TNHS cũng như đạt độ tuổi luật định và

đã thực hiện hành vi phạm tội Một người được xem là có năng lực TNHS nếu khi thực hiện hành vi phạm tội người đó nhận thức được tính nguy hiểm cho xã hội của hành vi và có khả năng điều khiển được hành vi đó Nếu khi thực hiện hành vi nguy hiểm cho xã hội mà người đó không có khả năng nhận thức hoặc điều khiển hành vi

của mình thì được xem là trong tình trạng không có năng lực TNHS, do đó không phải chịu TNHS

Về tuổi chịu TNHS, Điều 12 BLHS năm 2015 quy định:

“1 Người từ đủ 16 tuổi trở lên phải chịu TNHS về mọi tội phạm, trừ những tội phạm mà Bộ luật này có quy định khác

2 Người từ đủ 14 tuổi đến dưới 16 tuổi phải chịu TNHS về tội phạm rất nghiêm trọng, tội phạm đặc biệt nghiêm trọng quy định tại một trong các điều 123,

134, 141, 142, 143, 144, 150, 151, 168, 169, 170, 171, 173, 178, 248, 249, 250, 251,

252, 265, 266, 286, 287, 289, 290, 299, 303 và 304 của Bộ luật này”

Như vậy, theo quy định tại Điều 12 thì người từ đủ 14 tuổi trở lên nhưng

chưa đủ 16 tuổi chỉ phải chịu TNHS về tội CYGTT hoặc GTH cho sức khỏe của người khác nếu phạm tội tại khoản 3, khoản 4 và khoản 5 Điều 134, tức phạm tội thuộc trường hợp rất nghiêm trọng hoặc đặc biệt nghiêm trọng; người từ đủ 16 tuổi trở lên phải chịu TNHS trong mọi trường hợp

1.2.1.4 Mặt chủ quan của tội CYGTT hoặc GTH cho sức khỏe của người khác

Mặt chủ quan của tội phạm là một trong bốn yếu tố của cấu thành tội phạm Mặt chủ quan của tội phạm bao gồm lỗi, động cơ và mục đích, trong đó, lỗi là yếu

tố bắt buộc trong mọi cấu thành tội phạm Lỗi là thái độ tâm lí của con người đối với hành vi nguy hiểm cho xã hội của mình và đối với hậu quả do hành vi đó gây ra được biểu hiện dưới hình thức cố ý hoặc vô ý [75, tr.136].Trong cấu thành của tội CYGTT hoặc GTH cho sức khỏe của người khác, lỗi của người phạm tội là lỗi cố ý,

có thể là cố ý trực tiếp hoặc cố ý gián tiếp Người phạm tội nhận thức rõ hành vi của mình là nguy hiểm cho xã hội, thấy trước hành vi có thể gây ra thương tích hoặc tổn hại cho sức khỏe của người khác và mong muốn hậu quả đó xảy ra hoặc tuy không mong muốn nhưng có ý thức chấp nhận, để mặc hậu quả xảy ra

1.2.2 Cơ sở pháp lý của tội CYGTT hoặc GTH cho sức khỏe của người khác

Dưới góc độ khoa học luật hình sự, cơ sở pháp lý của định tội danh được hiểu dưới hai khía cạnh: rộng và hẹp

- Ở khía cạnh rộng, cơ sở pháp lý của định tội danh tội CYGTT hoặc GTH cho sức khỏe của người khác được hiểu là tổng thể tất cả các quy phạm pháp luật

hình sự với tính chất là cơ sở pháp lý trực tiếp cũng như tổng thể các quy phạm pháp luật tố tụng hình sự với tính chất là cơ sở pháp lý gián tiếp cho toàn bộ quá

trình xác định các dấu hiệu của hành vi nguy hiểm cho xã hội cấu thành tội CYGTT

hoặc GTH cho sức khỏe của người khác

- Ở khía cạnh hẹp, cơ sở pháp lý của định tội danh tội CYGTT hoặc GTH

cho sức khỏe của người khác là quy đinh của BLHS mà cụ thể hơn là Điều 134

BLHS năm 2015 quy định về tội CYGTT hoặc GTH cho sức khỏe của người khác

Các văn bản pháp luật hình sự khác chỉ là những văn bản dưới luật làm nhiệm vụ hướng dẫn, giải thích nhằm đảm bảo việc áp dụng BLHS đúng đắn, chính xác và có hiệu quả

- Theo quy định tại Điều 134 BLHS năm 2015, tội CYGTT hoặc GTH cho sức khỏe của người khác được quy định như sau:

“1 Người nào CYGTT hoặc GTH cho sức khỏe của người khác mà tỷ lệ tổn thương cơ thể từ 11% đến 30% hoặc dưới 11% nhưng thuộc một trong các trường hợp sau đây, thì bị phạt cải tạo không giam giữ đến 03 năm hoặc phạt tù từ 06 tháng đến 03 năm:

a) Dùng vũ khí, vật liệu nổ, hung khí nguy hiểm hoặc thủ đoạn có khả năng gây nguy hại cho nhiều người;

b) Dùng a-xít nguy hiểm hoặc hóa chất nguy hiểm;

c) Đối với người dưới 16 tuổi, phụ nữ mà biết là có thai, người già yếu, ốm đau hoặc người khác không có khả năng tự vệ;

d) Đối với ông, bà, cha, mẹ, thầy giáo, cô giáo của mình, người nuôi dưỡng, chữa bệnh cho mình;

đ) Có tổ chức;

e) Lợi dụng chức vụ, quyền hạn;

g) Trong thời gian đang bị giữ, tạm giữ, tạm giam, đang chấp hành án phạt

tù, đang chấp hành biện pháp tư pháp giáo dục tại trường giáo dưỡng hoặc đang

chấp hành biện pháp xử lý vi phạm hành chính đưa vào cơ sở giáo dục bắt buộc, đưa vào trường giáo dưỡng hoặc đưa vào cơ sở cai nghiện bắt buộc;

h) Thuê gây thương tích hoặc gây tổn hại cho sức khỏe của người khác hoặc gây thương tích hoặc gây tổn hại cho sức khỏe của người khác do được thuê;

i) Có tính chất côn đồ;

k) Đối với người đang thi hành công vụ hoặc vì lý do công vụ của nạn nhân

2 Phạm tội thuộc một trong các trường hợp sau đây, thì bị phạt tù từ 02 năm đến 06 năm:

a) Gây thương tích hoặc gây tổn hại cho sức khỏe của người khác mà tỷ lệ tổn thương cơ thể từ 31% đến 60%;

b) Gây thương tích hoặc gây tổn hại cho sức khỏe của 02 người trở lên mà tỷ

lệ tổn thương cơ thể của mỗi người từ 11% đến 30%;

c) Phạm tội 02 lần trở lên;

d) Tái phạm nguy hiểm;

đ) Gây thương tích hoặc gây tổn hại cho sức khỏe của người khác mà tỷ lệ tổn thương cơ thể từ 11% đến 30% nhưng thuộc một trong các trường hợp quy định tại các điểm từ điểm a đến điểm k khoản 1 Điều này

3 Phạm tội thuộc một trong các trường hợp sau đây, thì bị phạt tù từ 05 năm đến 10 năm:

a) Gây thương tích hoặc gây tổn hại cho sức khỏe của người khác mà tỷ lệ tổn thương cơ thể 61% trở lên, nếu không thuộc trường hợp quy định tại điểm b khoản 4 Điều này;

b) Gây thương tích hoặc gây tổn hại cho sức khỏe của 02 người trở lên mà tỷ

lệ tổn thương cơ thể của mỗi người từ 31% đến 60%;

c) Gây thương tích hoặc gây tổn hại cho sức khỏe của người khác mà tỷ lệ tổn thương cơ thể từ 31% đến 60% nhưng thuộc một trong các trường hợp quy định tại các điểm từ điểm a đến điểm k khoản 1 Điều này;

d) Gây thương tích hoặc gây tổn hại cho sức khỏe của 02 người trở lên mà tỷ

lệ tổn thương cơ thể của mỗi người từ 11% đến 30% nhưng thuộc một trong các trường hợp quy định tại các điểm từ điểm a đến điểm k khoản 1 Điều này

4 Phạm tội thuộc một trong các trường hợp sau đây, thì bị phạt tù từ 07 năm đến 14 năm:

a) Làm chết người;

b) Gây thương tích làm biến dạng vùng mặt của người khác mà tỷ lệ tổn thương cơ thể 61% trở lên;

c) Gây thương tích hoặc gây tổn hại cho sức khỏe của 02 người trở lên mà tỷ

lệ tổn thương cơ thể của mỗi người 61% trở lên;

d) Gây thương tích hoặc gây tổn hại cho sức khỏe của người khác mà tỷ lệ tổn thương cơ thể 61% trở lên nhưng thuộc một trong các trường hợp quy định tại các điểm từ điểm a đến điểm k khoản 1 Điều này;

đ) Gây thương tích hoặc gây tổn hại cho sức khỏe của 02 người trở lên mà tỷ

lệ tổn thương cơ thể của mỗi người từ 31% đến 60% nhưng thuộc một trong các trường hợp quy định tại các điểm từ điểm a đến điểm k khoản 1 Điều này

5 Phạm tội thuộc một trong các trường hợp sau đây, thì bị phạt tù từ 12 năm đến 20 năm hoặc tù chung thân:

a) Làm chết 02 người trở lên;

b) Gây thương tích hoặc gây tổn hại cho sức khỏe của 02 người trở lên mà tỷ

lệ tổn thương cơ thể của mỗi người 61% trở lên nhưng thuộc một trong các trường hợp quy định tại các điểm từ điểm a đến điểm k khoản 1 Điều này

6 Người nào chuẩn bị vũ khí, vật liệu nổ, hung khí nguy hiểm, a-xít nguy hiểm, hóa chất nguy hiểm hoặc thành lập hoặc tham gia nhóm tội phạm nhằm gây thương tích hoặc gây tổn hại cho sức khỏe của người khác, thì bị phạt cải tạo không giam giữ đến 02 năm hoặc phạt tù từ 03 tháng đến 02 năm”

1.3 Phân biệt tội cố ý gây thương tích hoặc gây tổn hại cho sức khỏe của người khác với tội giết người trong BLHS năm 2015

Tội xâm phạm tính mạng, sức khỏe của người khác là loại tội phạm thường xuyên xảy ra và chiếm tỷ lệ rất cao trong tổng số các vụ án Những biểu hiện của loại tội phạm này trên thực tế cũng rất đa dạng, phức tạp, trong một số trường hợp rất khó phân biệt Vì tội CYGTT hoặc GTH cho sức khỏe của người khác có cấu thành tương đối giống với các tội CYGTT hoặc GTH cho sức khỏe của người khác

do vượt quá giới hạn phòng vệ chính đáng, CYGTT hoặc GTH cho sức khỏe của người khác trong trạng thái tinh thần bị kích động mạnh, tội giết người nên mặc

dù đã có nhiều văn bản hướng dẫn nhưng thực tiễn xét xử cho thấy việc định tội danh trong một số trường hợp vẫn còn gặp nhiều khó khăn, vướng mắc, dễ nhầm lẫn và gây ra nhiều tranh cãi Trong phạm vi luận văn này, tác giả chỉ đề cập và phân biệt tội CYGTT hoặc GTH cho sức khỏe của người khác với tội giết người trong hai trường hợp: phân biệt tội CYGTT hoặc GTH cho sức khỏe của người khác trong trường hợp dẫn đến chết người với tội giết người và phân biệt tội CYGTT hoặc GTH cho sức khỏe của người khác với tội giết người trong trường hợp không

có hậu quả chết người

1.3.1 Phân biệt tội cố ý gây thương tích hoặc gây tổn hại cho sức khỏe của người khác trong trường hợp dẫn đến chết người (Điều 134 Bộ luật hình sự năm 2015) và tội giết người (Điều 123 Bộ luật hình sự năm 2015)

Để phân biệt tội CYGTT hoặc GTH cho sức khỏe của người khác trong trường hợp dẫn đến chết người với tội giết người cần phải xem xét đến nhiều yếu tố như hành vi phạm tội, tính nguy hiểm của công cụ, phương tiện được sử dụng, vị trí

cơ thể bị tấn công, cường độ tấn công, nguyên nhân mâu thuẫn, thái độ của người phạm tội, Trên cơ sở lí luận khoa học cũng như tổng kết kinh nghiệm thực tiễn điều tra, truy tố, xét xử tội CYGTT hoặc GTH cho sức khỏe của người khác trong trường hợp dẫn đến chết người và tội giết người, khi phân biệt hai tội danh này cần lưu ý những vấn đề sau:

 Về chủ thể: chủ thể của cả hai tội danh này đều là người từ đủ 14 tuổi trở lên và có năng lực TNHS

 Về khách thể: Khách thể của tội giết người là tính mạng con người Trường hợp CYGTT hoặc GTH cho sức khỏe của người khác dẫn đến chết người, mặc dù có hậu quả chết người nhưng cái chết của nạn nhân là ngoài ý muốn của người phạm tội nên tính mạng con người không phải là khách thể của tội này Mà khách thể của tội CYGTT hoặc GTH cho sức khỏe của người khác trong trường hợp dẫn đến chết người vẫn là sức khỏe con người

 Về mặt chủ quan: mặc dù cả hai loại tội phạm này đều được thực hiện với lỗi cố ý và đều có hậu quả chết người xảy ra, nhưng sự cố ý của hai tội danh này là khác nhau Đối với tội giết người, người phạm tội nhận thức rõ hành vi của mình có khả năng dẫn đến chết người và mong muốn hậu quả đó xảy ra hoặc tuy không mong muốn nhưng để mặc hậu quả xảy ra Trong khi đó, ở tội CYGTT hoặc GTH cho sức khỏe của người khác, người phạm tội nhận thức được hành vi của mình có khả năng gây thương tích hoặc tổn hại cho sức khỏe của người khác và mong muốn hoặc để mặc cho hậu quả đó xảy ra Người phạm tội không mong muốn và tin rằng hậu quả chết người sẽ không xảy ra hoặc do cẩu thả mà người phạm tội không thấy trước hành vi của mình có thể gây ra hậu quả chết người mặc dù có thể thấy trước hoặc buộc phải thấy trước Hay nói cách khác, ở tội giết người, người phạm tội có lỗi cố ý đối với hành vi phạm tội và hậu quả chết người Còn ở tội CYGTT hoặc GTH cho sức khỏe của người khác trong trường hợp dẫn đến chết người thì người phạm tội có lỗi cố ý đối với hành vi phạm tội nhưng vô ý với hậu quả chết người, việc người bị hại chết là ngoài ý muốn chủ quan của người phạm tội Tuy nhiên, mặt chủ quan là cái bên trong, rất khó xác định, muốn xác định được ý thức và ý chí của người phạm tội cần phải dựa vào những biểu hiện ra bên ngoài, tức mặt khách quan của tội phạm

 Về mặt khách quan: Mặt khách quan của hai tội này khá giống nhau vì đều

có hành vi tấn công đến cơ thể của người khác và có hậu quả chết người xảy ra nhưng cần lưu ý các điểm sau:

+Về công cụ, phương tiện phạm tội: Đối với tội giết người, người phạm tội thường có sự chuẩn bị kỹ càng về công cụ, phương tiện phạm tội và chúng thường

có tính nguy hiểm rất cao nhằm mục đích tước đoạt mạng sống của nạn nhân như súng, dao, thuốc độc, Đối với tội CYGTT hoặc GTH cho sức khỏe của người khác, người phạm tội thường sử dụng chân tay hoặc những công cụ, phương tiện có tính nguy hiểm thấp hơn như đá, gậy gộc, thanh sắt,

+ Vị trí tác động trên cơ thể nạn nhân: Đối với tội giết người, người phạm tội thường tấn công vào những vị trí yếu hại trên người nạn nhân như phần đầu, cổ, tim, Đối với tội CYGTT hoặc GTH cho sức khỏe của người khác, người phạm tội thường không có sự tính toán trước vị trí tấn công, chủ yếu là theo phản xạ, vị trí tấn công thường là tay, chân, lưng, vai, bụng,

+Sức mạnh và sự quyết liệt khi tấn công: Đối với tội giết người, người phạm tội thường tấn công mạnh, dứt khoát và quyết liệt vào những vị trí hiểm yếu trên cơ thể nạn nhân, khi nạn nhân không còn khả năng phòng vệ thì người phạm tội vẫn tiếp tục tấn công nhằm tước đoạt mạng sống của nạn nhân, ví dụ như chém liên tiếp vào đầu nạn nhân Đối với tội CYGTT hoặc GTH cho sức khỏe của người khác, do không muốn gây ra hậu quả chết người nên cường độ tấn công của người phạm tội

sẽ nhẹ hơn và khi nạn nhân đã mất khả năng phòng vệ thì thông thường người phạm tội sẽ dừng việc tấn công

+Về thời gian, địa điểm phạm tội: đối với tội giết người, người phạm tội thường chủ động chọn những nơi vắng vẻ, ít người qua lại hoặc đêm tối để không

có ai cứu giúp nạn nhân Các trường hợp phạm tội CYGTT hoặc GTH cho sức khỏe của người khác lại thường mang tính bộc phát, người phạm tội không có sự tính toán kĩ lưỡng về thời gian và địa điểm phạm tội

Vì tội giết người và tội CYGTT hoặc GTH cho sức khỏe của người khác trong trường hợp dẫn đến chết người có nhiều biểu hiện rất giống nhau nên khi muốn đánh giá một hành vi phạm tội cụ thể cần phải xem xét một cách tổng hợp, toàn diện những vấn đề trên Ngoài ra, vì thực tiễn rất đa dạng nên tùy theo mỗi vụ

án cụ thể mà cần xem xét thêm các yếu tố khác như: mối quan hệ giữa người phạm tội và nạn nhân, mức độ mâu thuẫn, nhân thân người phạm tội, Việc làm rõ mối quan hệ và mức độ mâu thuẫn góp phần xác định động cơ, mục đích, lỗi của người

phạm tội Nhân thân người phạm tội trong một số trường hợp cũng là tình tiết cần phải xem xét để có thể xác định được ý thức chủ quan của người phạm tội Đối với những người có nhiều tiền án, tiền sự, có tính côn đồ thường là những người có sự hiểu biết và sử dụng thành thạo các công cụ, phương tiện phạm tội như, biết rõ những nơi hiểm yếu trên cơ thể con người, hành vi phạm tội thường quyết liệt, có

độ chính xác cao, hậu quả gây ra thường nằm trong dự tính của họ Ngược lại, những người có nhân thân tốt thường có ít hiểu biết về việc sử dụng các công cụ, phương tiện phạm tội, thường sợ hãi, mất bình tĩnh, hành vi phạm tội thường thiếu

sự chính xác, khó dự liệu được hậu quả có thể xảy ra

1.3.2 Phân biệt tội cố ý gây thương tích hoặc gây tổn hại cho sức khỏe của người khác (Điều 134 Bộ luật hình sự năm 2015) với tội giết người trong trường hợp không có hậu quả chết người (Điều 123 Bộ luật hình sự năm 2015)

Tội giết người trong trường hợp không có hậu quả chết người là hành vi cố ý tước đoạt mạng sống của người khác một cách trái pháp luật nhưng vì lí do khách quan mà nạn nhân không chết Để phân biệt tội CYGTT hoặc GTH cho sức khỏe của người khác với tội giết người trong trường hợp không có hậu quả chết người, chúng ta cũng phải dựa vào 4 yếu tố cấu thành tội phạm như sau:

 Về chủ thể: tương tự như phân tích ở phần trên, chủ thể thực hiện tội phạm trong cả hai trường hợp này đều là chủ thể thường, từ đủ 14 tuổi trở lên và có năng lực TNHS

 Về khách thể: khách thể của tội CYGTT hoặc GTH cho sức khỏe của người khác là sức khỏe của con người Đối với tội giết người trong trường hợp không có hậu quả chết người thì khách thể bị xâm phạm vẫn là tính mạng con người

 Về mặt chủ quan: để phân biệt tội CYGTT hoặc GTH cho sức khỏe của người khác với tội giết người trong trường hợp không gây hậu quả chết người, chúng ta cũng chủ yếu tập trung làm rõ yếu tố lỗi của người phạm tội Đối với tội CYGTT hoặc GTH cho sức khỏe của người khác, người phạm tội có lỗi cố ý đối với cả hành vi phạm tội và hậu quả thương tích hoặc tổn hại sức khỏe Hậu quả

thương tích hoặc tổn hại sức khỏe này hoàn toàn nằm trong dự định và mong muốn của người phạm tội Đối với tội giết người trong trường hợp không gây hậu quả chết người, người phạm tội cũng có lỗi cố ý đối với hành vi phạm tội và mong muốn hoặc tuy không mong muốn nhưng có ý thức để mặc hậu quả chết người xảy ra, sở

dĩ nạn nhân không chết là vì nguyên nhân khách quan ngoài ý muốn của người phạm tội

 Về mặt khách quan: cả hai trường hợp này người phạm tội đều có hành vi dùng vũ lực hoặc cách thức khác tấn công nạn nhân và đều gây ra hậu quả là nạn nhân bị thương tích hoặc bị tổn hại về sức khỏe Tương tự như việc phân biệt tội giết người với tội CYGTT hoặc GTH cho sức khỏe của người khác trong trường hợp dẫn đến chết người, để phân biệt tội CYGTT hoặc GTH cho sức khỏe của người khác với tội giết người trường hợp không có hậu quả chết người cũng cần xác định ý thức chủ quan của người phạm tội thông qua các biểu hiện bên ngoài như: công cụ, phương tiện phạm tội; vị trí tấn công trên cơ thể nạn nhân; cường độ, sự quyết liệt khi tấn công; thời gian, địa điểm phạm tội; ngoài ra cũng cần phải xem xét thêm các yếu tố khác mối quan hệ giữa nạn nhân và người phạm tội; tính chất mâu thuẫn; để có cái nhìn toàn diện và chính xác

GTH cho sức khỏe của người khác với các tội có tính chất tương đồng như tội giết người, tội CYGTT hoặc GTH cho sức khỏe của người khác trong trạng thái tinh thần bị kích động mạnh…

Những kết luận vừa nêu tại chương 1 của luận văn sẽ là nền tảng quan trọng cho việc nghiên cứu những vấn đề được đặt ra tại chương 2

Chương 2 THỰC TRẠNG ĐỊNH TỘI DANH ĐỐI VỚI TỘI CỐ Ý GÂY THƯƠNG TÍCH HOẶC GÂY TỔN HẠI CHO SỨC KHỎE NGƯỜI KHÁC TỪ THỰC

TIỄN TỈNH AN GIANG 2.1 Khái quát tình hình thụ lý, xét xử tội cố ý gây thương tích hoặc gây tổn hại cho sức khoẻ người khác

Trong giai đoạn 05 năm (2013 - 2017) Tòa án nhân dân tỉnh An Giang đã thụ

lý, giải quyết các vụ án hình sự tội CYGTT hoặc GTT cho sức khoẻ người khác theo Điều 104 BLHS năm 1999 ở cấp sơ thẩm như thống kê bên dưới:

Bảng 2.1 Thống kê số vụ án/bị cáo xét xử sơ thẩm tội CYGTT hoặc GTT cho sức khoẻ người khác trên địa bàn tỉnh An Giang từ năm 2013-2017