a, Sau nữa việc săn bắt thứ vật liệu biết nói đó, mà lúc bấy giờ ng “vật liệu biết nói” đó, mà lúc bấy giờ ngư ” đó, mà lúc bấy giờ ngưa, Sau nữa việc săn bắt thứ vật liệu biết nói đó,
Trang 1TIẾT 116 BÀI
28
Trang 2I YÕu tè tù sù vµ miªu t¶ trong v¨n nghÞ luËn
Trang 3a, Sau nữa việc săn bắt thứ vật liệu biết nói đó, mà lúc bấy giờ ng “vật liệu biết nói” đó, mà lúc bấy giờ ngư ” đó, mà lúc bấy giờ ngư
a, Sau nữa việc săn bắt thứ vật liệu biết nói đó, mà lúc bấy giờ ng “vật liệu biết nói” đó, mà lúc bấy giờ ngư ” đó, mà lúc bấy giờ ngư
ời ta gọi là chế độ lính tình ng yện (danh từ mỉa mai một cách “vật liệu biết nói” đó, mà lúc bấy giờ ngư ” đó, mà lúc bấy giờ ngư
ời ta gọi là chế độ lính tình ng yện (danh từ mỉa mai một cách “vật liệu biết nói” đó, mà lúc bấy giờ ngư ” đó, mà lúc bấy giờ ngư
ghê tởm) đã gây ra những vụ nhũng lạm hết sức trắng trợn.
Đây! Chế độ lính tình nguyện ấy đ ợc tiến hành nh thế này: Vị Đây! Chế độ lính tình nguyện ấy đ ợc tiến hành nh thế này: Vị “vật liệu biết nói” đó, mà lúc bấy giờ ngư “vật liệu biết nói” đó, mà lúc bấy giờ ngư
chúa tỉnh - mỗi viên công sứ ở Đông D ơng quả là một vị chúa ” đó, mà lúc bấy giờ ngư “vật liệu biết nói” đó, mà lúc bấy giờ ngư
chúa tỉnh - mỗi viên công sứ ở Đông D ơng quả là một vị chúa ” đó, mà lúc bấy giờ ngư “vật liệu biết nói” đó, mà lúc bấy giờ ngư
tỉnh ” đó, mà lúc bấy giờ ngư –ra lệnh cho bọn quan lại dưới quyền , trong một thời hạn ra lệnh cho bọn quan lại d ới quyền , trong một thời hạn
tỉnh ” đó, mà lúc bấy giờ ngư –ra lệnh cho bọn quan lại dưới quyền , trong một thời hạn ra lệnh cho bọn quan lại d ới quyền , trong một thời hạn
nhất định phải nộp cho đủ một số ng ời nhất định Bằng cách nào, điều đó không quan trọng Các quan cứ liệu mà xoay xở
Mà cái ngón xoay xở { ] thì các ông t ớng ấy thạo hết chỗ nói, nhất là xoay xở làm tiền.
Thoạt tiên, chúng tóm những ng ời khoẻ mạnh, nghèo khổ,
những ng ời này chịu chết thôi không còn kêu cứu vào đâu đ ợc Sau đó, chúng mới đòi đến con cái nhà giàu Những ai cứng cổ thì chúng tìm ngay ra dịp để sinh chuyện với họ hoặc với gia
đình họ, và nếu cần, thì giam cổ họ lại cho đến khi họ phải dứt khoát chọn lấy một trong hai con đ ờng : đi lính tình nguyện, “vật liệu biết nói” đó, mà lúc bấy giờ ngư
khoát chọn lấy một trong hai con đ ờng : đi lính tình nguyện, “vật liệu biết nói” đó, mà lúc bấy giờ ngư
hoặc xì tiền ra ” đó, mà lúc bấy giờ ngư
hoặc xì tiền ra ” đó, mà lúc bấy giờ ngư
(Nguyễn ái Quốc, Thuế máu)
Trang 4b, ấy thế mà trong một bản bố cáo với những ng ời bị bắt lính, phủ toàn quyền Đông D ơng , sau khi hứa hẹn ban phẩm hàm cho
những lính còn sống sót và truy tặng những ng ời sẽ hi sinh “vật liệu biết nói” đó, mà lúc bấy giờ ngư
những lính còn sống sót và truy tặng những ng ời sẽ hi sinh “vật liệu biết nói” đó, mà lúc bấy giờ ngư
cho Tổ quốc , đã trịnh trọng tuyên bố rằng: ” đó, mà lúc bấy giờ ngư
cho Tổ quốc , đã trịnh trọng tuyên bố rằng: ” đó, mà lúc bấy giờ ngư
“vật liệu biết nói” đó, mà lúc bấy giờ ngư
“vật liệu biết nói” đó, mà lúc bấy giờ ngư Các bạn đã tấp nập đầu quân, các bạn đã không ngần ngại rời
bỏ quê h ơng xiết bao trìu mến để ng ời thì hiến x ơng máu của mình nh lính khố đỏ, kẻ thì hiến dâng cánh tay lao động của
mình nh lính thợ.” đó, mà lúc bấy giờ ngư
Nếu quả thật ng ời An Nam phấn khởi đi lính đến thế, tại sao lai
có cảnh, tốp thì bị xích tay điệu về tỉnh lị, tốp thì tr ớc khi xuống tàu, bị nhốt trong một tr ờng trung học ở Sài Gòn, có lính Pháp canh gác, l ỡi lê tuốt trần, đạn lên nòng sẵn? Những vụ ở Cao
Miên, những vụ bạo động ở Sài Gòn, ở Biên Hoà và ở nhiều nơi khác nữa, phải chăng những biểu hiện của lòng sốt sắng đầu
quân tấp nập và không ngần ngại “vật liệu biết nói” đó, mà lúc bấy giờ ngư ” đó, mà lúc bấy giờ ngư “vật liệu biết nói” đó, mà lúc bấy giờ ngư ” đó, mà lúc bấy giờ ngư
quân tấp nập và không ngần ngại “vật liệu biết nói” đó, mà lúc bấy giờ ngư ” đó, mà lúc bấy giờ ngư “vật liệu biết nói” đó, mà lúc bấy giờ ngư ” đó, mà lúc bấy giờ ngư
(Nguyễn ái Quốc, Thuế máu)
Trang 5a, Sau nữa việc săn bắt thứ vật liệu biết nói đó, mà lúc bấy giờ ng ời ta gọi là chế độ “vật liệu biết nói” đó, mà lúc bấy giờ ngư ” đó, mà lúc bấy giờ ngư “vật liệu biết nói” đó, mà lúc bấy giờ ngư
a, Sau nữa việc săn bắt thứ vật liệu biết nói đó, mà lúc bấy giờ ng ời ta gọi là chế độ “vật liệu biết nói” đó, mà lúc bấy giờ ngư ” đó, mà lúc bấy giờ ngư “vật liệu biết nói” đó, mà lúc bấy giờ ngư
lính tình ng yện (danh từ mỉa mai một cách ghê tởm) đã gây ra những vụ nhũng lạm hết ” đó, mà lúc bấy giờ ngư
lính tình ng yện (danh từ mỉa mai một cách ghê tởm) đã gây ra những vụ nhũng lạm hết ” đó, mà lúc bấy giờ ngư
sức trắng trợn.
Đây! Chế độ lính tình nguyện ấy đ ợc tiến hành nh thế này: Vị chúa tỉnh - mỗi viên Đây! Chế độ lính tình nguyện ấy đ ợc tiến hành nh thế này: Vị chúa tỉnh - mỗi viên “vật liệu biết nói” đó, mà lúc bấy giờ ngư“vật liệu biết nói” đó, mà lúc bấy giờ ngư ” đó, mà lúc bấy giờ ngư” đó, mà lúc bấy giờ ngư
công sứ ở Đông D ơng quả là một vị chúa tỉnh “vật liệu biết nói” đó, mà lúc bấy giờ ngư ” đó, mà lúc bấy giờ ngư –ra lệnh cho bọn quan lại dưới quyền , trong một thời hạn ra lệnh cho bọn quan lại d ới quyền ,
công sứ ở Đông D ơng quả là một vị chúa tỉnh “vật liệu biết nói” đó, mà lúc bấy giờ ngư ” đó, mà lúc bấy giờ ngư –ra lệnh cho bọn quan lại dưới quyền , trong một thời hạn ra lệnh cho bọn quan lại d ới quyền ,
trong một thời hạn nhất định phải nộp cho đủ một số ng ời nhất định Bằng cách nào,
điều đó không quan trọng Các quan cứ liệu mà xoay xở Mà cái ngón xoay xở { ] thì các
ông t ớng ấy thạo hết chỗ nói, nhất là xoay xở làm tiền.
Thoạt tiên, chúng tóm những ng ời khoẻ mạnh, nghèo khổ, những ng ời này chịu chết thôi không còn kêu cứu vào đâu đ ợc Sau đó, chúng mới đòi đến con cái nhà giàu Những
ai cứng cổ thì chúng tìm ngay ra dịp để sinh chuyện với họ hoặc với gia đình họ, và nếu cần, thì giam cổ họ lại cho đến khi họ phải dứt khoát chọn lấy một trong hai con đ ờng :
đi lính tình nguyện, hoặc xì tiền ra
“vật liệu biết nói” đó, mà lúc bấy giờ ngưđi lính tình nguyện, hoặc xì tiền ra ” đó, mà lúc bấy giờ ngư
“vật liệu biết nói” đó, mà lúc bấy giờ ngư ” đó, mà lúc bấy giờ ngư
(Nguyễn ái Quốc, Thuế máu)
b, ấy thế mà trong một bản bố cáo với những ng ời bị bắt lính, phủ toàn quyền Đông D
ơng , sau khi hứa hẹn ban phẩm hàm cho những lính còn sống sót và truy tặng những ng
ời sẽ hi sinh cho Tổ quốc , đã trịnh trọng tuyên bố rằng:“vật liệu biết nói” đó, mà lúc bấy giờ ngư ” đó, mà lúc bấy giờ ngư
ời sẽ hi sinh cho Tổ quốc , đã trịnh trọng tuyên bố rằng:“vật liệu biết nói” đó, mà lúc bấy giờ ngư ” đó, mà lúc bấy giờ ngư
“vật liệu biết nói” đó, mà lúc bấy giờ ngư
“vật liệu biết nói” đó, mà lúc bấy giờ ngư Các bạn đã tấp nập đầu quân, các bạn đã không ngần ngại rời bỏ quê h ơng xiết bao trìu mến để ng ời thì hiến x ơng máu của mình nh lính khố đỏ, kẻ thì hiến dâng cánh tay lao động của mình nh lính thợ.” đó, mà lúc bấy giờ ngư
Nếu quả thật ng ời An Nam phấn khởi đi lính đến thế, tại sao lai có cảnh, tốp thì bị
xích tay điệu về tỉnh lị, tốp thì tr ớc khi xuống tàu, bị nhốt trong một tr ờng trung học ở Sài Gòn, có lính Pháp canh gác, l ỡi lê tuốt trần, đạn lên nòng sẵn? Những vụ ở Cao Miên, những vụ bạo động ở Sài Gòn, ở Biên Hoà và ở nhiều nơi khác nữa, phải chăng những biểu hiện của lòng sốt sắng đầu quân tấp nập và không ngần ngại “vật liệu biết nói” đó, mà lúc bấy giờ ngư ” đó, mà lúc bấy giờ ngư “vật liệu biết nói” đó, mà lúc bấy giờ ngư ” đó, mà lúc bấy giờ ngư
biểu hiện của lòng sốt sắng đầu quân tấp nập và không ngần ngại “vật liệu biết nói” đó, mà lúc bấy giờ ngư ” đó, mà lúc bấy giờ ngư “vật liệu biết nói” đó, mà lúc bấy giờ ngư ” đó, mà lúc bấy giờ ngư
(Nguyễn ái Quốc, Thuế máu)
Trang 6a, Vị chúa tỉnh - mỗi viên công sứ ở Đông D ơng quả là một vị chúa tỉnh “vật liệu biết nói” đó, mà lúc bấy giờ ngư ” đó, mà lúc bấy giờ ngư “vật liệu biết nói” đó, mà lúc bấy giờ ngư ” đó, mà lúc bấy giờ ngư –ra lệnh cho bọn quan lại dưới quyền , trong một thời hạn ra lệnh cho bọn quan lại d ới quyền , trong một thời hạn nhất định phải nộp cho đủ một số
ng ời nhất định Các quan cứ liệu mà xoay xở Thoạt tiên, chúng tóm những ng ời khoẻ mạnh, nghèo khổ, những ng ời này chịu chết thôi không còn kêu cứu vào đâu đ
ợc Sau đó, chúng mới đòi đến con cái nhà giàu Những ai cứng cổ thì chúng tìm
ngay ra dịp để sinh chuyện với họ hoặc với gia đình họ, và nếu cần, thì giam cỏ họ lại cho đến khi họ phải dứt khoát chọn lấy một trong hai con đ ờng : đi lính tình “vật liệu biết nói” đó, mà lúc bấy giờ ngư
nguyện, hoặc xì tiền ra ” đó, mà lúc bấy giờ ngư
(Nguyễn ái Quốc, Thuế máu)
b, Tấp nập đầu quân, các bạn đã không ngần ngại rời bỏ quê h ơng xiết bao trìu mến
để ng ời thì hiến x ơng máu của mình nh lính khố đỏ, kẻ thì hiến dâng cánh tay lao
động của mình nh lính thợ.” đó, mà lúc bấy giờ ngư
Nếu quả thật ng ời An Nam phấn khởi đi lính đến thế, tại sao lại có cảnh, tốp thì bị xích tay điệu về tỉnh lị, tốp thì tr ớc khi xuống tàu, bị nhốt trong một tr ờng trung học
ở Sài Gòn, có lính Pháp canh gác, l ỡi lê tuót trần, đạn lên nòng sẵn? Những cuộc biểu tình đổ máu ở Cao Miên, những vụ bạo động ở Sài Gòn, ở Biên Hoà và ở nhiều nơi khác nữa, phải chăng những biểu hiện của lòng sốt sắng đầu quân tấp nập và “vật liệu biết nói” đó, mà lúc bấy giờ ngư ” đó, mà lúc bấy giờ ngư
không ngần ngại
“vật liệu biết nói” đó, mà lúc bấy giờ ngư ” đó, mà lúc bấy giờ ngư
(Nguyễn ái Quốc, Thuế máu)
Trang 7a, Sau nữa việc săn bắt thứ vật liệu biết nói đó, mà lúc bấy giờ ng
ời ta gọi là chế độ lính tình nguyện đã gây ra những vụ nhũng lạm hết sức trắng trợn Sự thật đó đ ợc thể hiện trong suốt quá trình bắt lính ở các tỉnh, huyện xã, thôn trong cả n ớc Việt
Nam Hoặc đi lính tình nguyện hoặc phải nộp tiền.
b, Thế mà trong bản bố cáo với những ng ời bị bắt lính, phủ toàn quyền Đông D ơng, sau khi hứa hẹn khen th ởng và truy tặng những ng ời đã hi sinh cho Tổ quốc còn tuyên bố về sự phấn khởi, tình nguyện đi lính của họ Những lời nói trên hoàn toàn trái ng ợc với những sự thật về những hành động ng ợc đãi của nhà cầm quyền Pháp và Sài Gòn
Trang 8Bài văn nghị luận th ờng vẫn cần phải
có các yếu tố tự sự và miêu tả Hai yếu
tố này giúp cho việc trình bày luận cứ trong bài văn đ ợc rõ ràng, cụ thể, sinh
động hơn, và do đó, có sức thuyết phục mạnh mẽ hơn.
Từ việc tìm hiểu trên, em có nhận xét gì về vai trò của các yếu tố tự sự và miêu tả trong văn nghị luận?
Trang 9Các dân tộc anh em trênđất n ớc chúng ta đã sáng tạo ra muôn vàn truyện
Riêng chàng Trăng của dân tộc Mơ - nông và nàng Han của dân tộc Thái là hai truyện có nhiều nét giống với truyện Thánh Gióng ở miền xuôi.
Mẹ chàng Trăng đã nằm mơ thấy một con thỏ trắng nhảy qua ngực mà thụ thai và đẻ ra chàng Sợ tù tr ởng phạt vạ, mẹ chàng bỏ chàng trên rừng, phó mặc cho trời đất Suốt ngày chàng không nói,không c ời, chỉ thích chơi khiên đao, Sau
đó, chàng c ỡi ngựa đá khổng lồ do trời đất cho, đi giết một tên bạo chúa đến
chiếm đất rồi cuối cùng trốn vào mặt trăng để đêm đêm soi sáng xuống dòng thác
Còn nàng Han là một cô gái thông minh dũng cảm, lớn lên đi đánh giặc
ngoại xâm Quân nàng liên kết với ng ời Kinh, thêu cờ lệnh bằng chăn dệt chỉ ngũ sắc của nàng mà đánh tan đ ợc giặc M ờng bản đang vui thắng trận thì nàng hoá thành tiên lên trời, sau khi tắm ở sông Nậm Bờ, để lại trên bờ thanh g ơm nàng đã dùng diệt giặc Từ đấy hàng năm đến ngày nàng lên trời, dân bản m ờng lại mở hội r ớc cờ nàng Han, vui chơi rồi kéo ra sông Nậm Bờ tắm.Và trên dãy núi Pu –ra lệnh cho bọn quan lại dưới quyền , trong một thời hạn keo vẫn còn đền thờ nàng Han ở chân rừng, gần đấy có những vũng, những ao chi chít nối tiếp nhau là vết chân voi ngựa của quân nàng Han và quân đội của
ng ời Kinh.
So sánh với những chuyện nói trên, chúng ta thấy truyện Thánh Gióng thực
sự là một bản anh hùng ca và là anh hùng ca của ng ời Việt cổ
Trang 10T×m nh÷ng c©u v¨n, ®o¹n v¨n cã yÕu tè tù sù vµ miªu t¶
trong ®o¹n v¨n trªn vµ cho biÕt t¸c dông cña nã?
Trang 11Các yếu tố tự sự,
miêu tả trong
chuyện chàng
Trăng.
Các yếu tố tự sự,miêu tả
trong trong chuyện nàng
Han.
Truyện Thánh Gióng
- Kể chuyện thụ
thai, mẹ bỏ lên
rừng Chàng
không nói, không
c ời; c ỡi ngựa đá đi
giết bạo chúa rồi
biến vào mặt
trăng, đêm đêm
soi dòng thác bạc
Pông –ra lệnh cho bọn quan lại dưới quyền , trong một thời hạn gơ - nhi
-Nàng Han liên kết với ng
ời Kinh, thêu cờ lệnh bằng chăn dệt chỉ ngũ sắc, đánh giặc ngoại xâm
Thắng trận nàng hoá
thành tiên bay lên trời trên dãy núi Pu –ra lệnh cho bọn quan lại dưới quyền , trong một thời hạn keo vẫn còn những vũng ao chi chít –ra lệnh cho bọn quan lại dưới quyền , trong một thời hạn những vết chân voi của nàng Han
và ng ời Kinh.
Hoàn toàn không kể, tả.
Trang 12Tõ viÖc t×m hiÓu trªn, h·y cho biÕt : Khi ® a c¸c yÕu tè
tù sù vµ miªu t¶ vµo bµi v¨n nghÞ luËn, cÇn chó ý
nh÷ng g×?
• C¸c yÕu tè tù sù vµ miªu t¶ ® îc dïng lµm luËn cø
ph¶i phôc vô cho viÖc lµm râ luËn ®iÓm vµ kh«ng ph¸
vì m¹ch l¹c cña bµi v¨n.
Trang 13Ghi nhớ
• Bài văn nghị luận th ờng vẫn cần phải có các yếu
tố tự sự và miêu tả Hai yếu tố này giúp cho việc
trình bày luận cứ trong bài văn đ ợc rõ ràng, cụ thể, sinh động hơn, và do đó, có sức thuyết phục mạnh
mẽ hơn
• Các yếu tố tự sự và miêu tả đ ợc dùng làm luận cứ phải phục vụ cho việc làm rõ luận điểm và không phá vỡ mạch lạc của bài văn.
Trang 14II.LuyÖn tËp
Trang 15Bài tập 1 : Chỉ ra các yếu tố tự sự và miêu tả trong đoạn văn nghị luận d ới
đây và cho biết tác dụng của chúng.
Sắp Trung thu Trời xứ Bắc hẳn trong, trăng hẳn tròn và sáng Đêm tr ớc rằm đầu tiên từ ngày bị giam giữ M ời mấy ngày qua, trừ cái bực mình ban đầu khi bị bắt giữ vô cớ, cái khẳng định mình vẫn là khách tự do, chỉ là một xâu những sự vật lỉnh
kỉnh, lích kích đáng lạ, đáng c ời, đáng ghét của bộ mặt nhà giam Bỗng đêm nay trăng sáng quá chừng Trong suốt, bao la, huyền ảo, vỗ về Ngay bên cửa sổ lồng trong bóng cây Đêm nay rất đẹp Trong lòng rạo rực bao nỗi niềm Cầm lòng không
đậu, ng ời tù phải thốt lên:
“vật liệu biết nói” đó, mà lúc bấy giờ ngưĐối thử l ơng tiêu nại nh ợc hà” đó, mà lúc bấy giờ ngư
(Cảnh đẹp đêm nay, khó hững hờ) [ ] Vậy tr ớc cảnh đẹp đêm nay, tr ớc cái đẹp đêm lành này ( đối thử l ơng tiêu ),
biết làm sao bây giờ ( nại nh ợc hà)? Một câu hỏi hay một câu than đều có nghĩa Nó
là dấu hiệu của một tâm trạng dạt dào nên sinh băn khoăn Hơn nữa, bối rối, xao xuyến Nó ăm ắp tình tứ, nó rạo rực, nó muốn yêu, muốn th ởng thức, muốn chan hoà, muốn giãi bày, bộc lộ Phải đi ra với đêm, phải tắm mình trong nguyệt, phải vui, phải làm thơ Tâm trạng ng ời tù nh vậy nh ng ng ời tù đành nh phải làm lơ Nh
đành để mặc cho đêm đẹp đêm lành, cho trăng mời trăng giục Nghĩa là bao nhiêu dạt dào tr ớc trăng tr ớc đêm, tr ớc cái đẹp cái lành, phải ẩn vào bên trong, vùi vào im lặng
(Lê Trí Viễn, một số bài giảng thơ văn Chủ tịch Hồ Chí Minh)
Trang 16Yếu tố tự sự
Sắp Trung thu
Đêm tr ớc rằm đầu tiên từ ngày bị
giam giữ
M ời mấy ngày qua, trừ cái bực
mình ban đầu khi bị bắt giữ vô cớ,
chỉ là một xâu những sự vật lỉnh
kỉnh, lích kích đáng lạ, đáng c ời,
đáng ghét của bộ mặt nhà giam.
Phải đi ra với đêm, phải tắm mình
trong nguyệt, phải vui, phải làm
thơ Tâm trạng ng ời tù nh vậy nh ng
ng ời tù đành nh phải làm lơ Nh
đành để cho đêm đẹp đêm lành,
cho trăng mời trăng giục.
Yếu tố miêu tả
Trời xứ Bắc hẳn trong, trăng hẳn tròn và sáng Bỗng đêm nay trăng sáng quá chừng Trong suốt, bao
la, huyền ảo, vỗ về Ngay bên cửa
sổ lồng trong bóng cây
Đêm nay rất đẹp Trong lòng rạo rực bao nỗi niềm Cầm lòng không
đậu, ng ời tù phải thốt lên
Nó ăm ắp tình tứ, nó rạo rực, nó muốn yêu, muốn th ởng thức, muốn chan hoà, muốn giãi bày, bộc lộ.