Thực hành quyền công tố trong giai đoạn điều tra các vụ án mua bán trái phép chất ma túy từ thực tiễn tỉnh tiền giang

Đối tượng nghiên cứu của luận văn là các quy định của pháp luật, các quy định của ngành kiểm sát nhân dân và các hoạt động của Viện kiểm sát nhân dân, Kiểm sát viên, Kiểm tra viên,..thể

VIỆN HÀN LÂM KHOA HỌC XÃ HỘI VIỆT NAM

HỌC VIỆN KHOA HỌC XÃ HỘI

VIỆN HÀN LÂMKHOA HỌC XÃ HỘI VIỆT NAM

HỌC VIỆN KHOA HỌC XÃ HỘI

LỜI CAM ĐOAN

Tôi xin cam đoan đây là công trình nghiên cứu khoa học của riêng tôi Các số liệu, ví dụ và trích dẫn trong luận văn đảm bảo độ tin cậy, chính xác và trung thực Những kết luận khoa học của luận văn chưa từng được ai công bố trong bất kỳ công trình nào

Tác giả luận văn

Nguyễn Ngọc Phụng

MỤC LỤC

MỞ ĐẦU 1 Chương 1: NHỮNG VẤN ĐỀ LÝ LUẬN VÀ PHÁP LUẬT VỀ THỰC HÀNH QUYỀN CÔNG TỐ TRONG GIAI ĐOẠN ĐIỀU TRA VỤ ÁN MUA BÁN TRÁI PHÉP CHẤT MA TÚY 7

1.1 Những khái niệm cơ bản liên quan đến vấn đề nghiên cứu 7 1.2 Nhiệm vụ, quyền hạn của Viện kiểm sát nhân dân khi thực hành quyền công tố trong giai đoạn điều tra các vụ án mua bán trái phép chất ma túy 15 1.3 Yêu cầu và quy định của pháp luật đối với Viện kiểm sát khi thực hành quyền công tố các vụ án mua bán trái phép chất ma túy trong giai đoạn điều tra 23

Tiểu kết chương 1 44 Chương 2: THỰC TIỄN THỰC HÀNH QUYỀN CÔNG TỐ TRONG GIA ĐOẠN ĐIỀU TRA CÁC VỤ ÁN MUA BÁN TRÁI PHÉP CHẤT

MA TÚY TRÊN ĐỊA BÀN TỈNH TIỀN GIANG VÀ MỘT SỐ KIẾN NGHỊ 45

2.1 Thực tiễn thực hành quyền công tố trong giai đoạn điều tra các vụ án mua bán trái phép chất ma túy trên địa bàn tỉnh Tiền Giang 45 2.2 Nguyên nhân của những khó khăn vướng mắc trong thực hành quyền công tố trong giai đoạn điều tra các vụ án mua bán trái phép chất ma túy trên địa bàn tỉnh Tiền Giang 56 2.3 Kiến nghị nhằm nâng cao chất lượng thực hành quyền công tố trong giai đoạn điều tra các vụ án mua bán trái phép chất ma túy trên địa bàn tỉnh Tiền giang 61 Tiểu kết chương 2 66

KẾT LUẬN 67 DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO

CQĐT: Cơ quan điều tra

TANDTC: Tòa án nhân dân tối cao

VKSNDTC: Viện kiểm sát nhân dân tối cao

DANH MỤC CÁC BẢNG BIỂU

Bảng 2.1: Thống kê số vụ án và bị can đã khởi tố, truy tố và xét xử phạm tội về ma túy từ năm 2014 đến 2018……… … 47 Bảng 2.2: Tỷ lệ tội Mua bán trái phép chất ma túy so với tội phạm nói chung từ năm 2014 đến năm 2018……… ….48

MỞ ĐẦU

1 Tính cấp thiết của đề tài

Trong những năm vừa qua, tội phạm về ma túy ngày càng gia tăng về

số lượng, diễn biến ngày càng phức tạp về quy mô và tính chất gây ảnh hưởng đến an ninh xã hội với phương thức, thủ đoạn luôn thay đổi, tinh vi, xảo quyệt, khi bị phát hiện và bắt giữ thường manh động, chống trả quyết liệt khi

bị bắt

Bên cạnh đó, quy mô, số lượng, tính chất và đối tượng phạm tội ma túy đang có những diễn biến phức tạp không ngừng Quy mô của tội phạm ma túy không dừng ở địa phận từng quốc gia đơn lẻ mà nó còn mang tính chất quốc

tế, xuyên quốc gia, xuyên lục địa Số lượng ma túy không ngừng tăng, có rất nhiều loại ma túy ra đời, đôi khi Nhà nước không kịp cập nhật trong các văn bản pháp luật quy định về danh mục chất và tiền chất ma túy Thủ đoạn phạm tội của các đối tượng ngày càng tinh vi và xảo quyệt, thậm chí còn lợi dụng cả những khe hở của pháp luật để phạm tội Trước tình hình đó, đặt ra cho các cơ quan Nhà nước nói chung, đặc biệt là các cơ quan tư pháp như Cơ quan điều tra, Viện kiểm sát, Tòa án những nhiệm vụ hết sức nặng nề trong đấu tranh phòng chống tội phạm về ma túy để giữ vững ổn định và phát triển xã hội

Địa bàn tỉnh Tiền Giang nằm trong tọa độ 105°50’–106°55’ kinh độ Đông và vĩ độ Bắc Phía Bắc giáp tỉnh Long An, phía Tây giáp tỉnh Đồng Tháp, phía Nam giáp tỉnh Bến Tre và tỉnh Vĩnh Long, phía Đông Bắc giáp Thành phố Hồ Chí Minh, phía Đông Nam giáp Biển Đông Được chính phủ quy hoạch là một trong Vùng kinh tế trọng điểm phía Nam nên cùng với

sự phát triển về kinh tế thì tệ nạn xã hội cũng không ngừng gia tăng và diễn biến phức tạp, trong đó nổi bật nhất là tội phạm về ma túy Nguồn ma túy chủ yếu từ các thành phố Hồ Chí Minh và Long An chuyển đến gây hậu quả vô

tầng lớp thanh thiếu niên, từ đây kéo theo các hành vi tiêu cực và vi phạm pháp luật khác Tuy nhiên, hiện nay công tác thực hành quyền công tố đối với các vụ án về ma túy của Viện kiểm sát nhân dân tỉnh Tiền Giang nói chung vẫn còn những thách thức, hạn chế

Nhằm góp phần đánh giá tính chất nguy hiểm của nhóm tội phạm về

ma túy, các giải pháp nâng cao chất lượng giải quyết các vụ án về ma túy trong đó có giải pháp nâng cao chất lượng thực hành quyền công tố đối với các vụ án này trong giai đoạn của tố tụng nói chung và đặc biệt là giai đoạn điều tra, học viên đã lựa chọn đề tài: “Thực hành quyền công tố trong giai đoạn điều tra các vụ án mua bán trái phép chất ma túy từ thực tiễn tỉnh Tiền Giang” làm luận văn thạc sĩ luật học

2 Tình hình nghiên cứu liên quan đến đề tài

2.1 Tình hình nghiên cứu lý thuyết

Để có cơ sở lý luận cho việc thực hiện đề tài luận văn, tác giả đã nghiên cứu các công trình khoa học sau đây:

- Đinh Văn Quế (2006) Bình luận khoa học Bộ luật hình sự (tập IV các tội phạm về ma túy), Nxb Chính trị Hà Nội

- Quốc hội (1999), Bộ luật Hình sự năm 1999, Hà Nội

- Quốc hội (2015), Bộ luật Hình sự năm 2015, Hà Nội

- Võ Khánh Vinh (2013), Giáo trình lý luận chung về định tội danh,

Nxb khoa học xã hội, Hà Nội

- Võ Khánh Vinh (2014), Giáo trình luật hình sự Việt Nam (phần chung), Nxb khoa học xã hội, Hà Nội

- Võ Khánh Vinh (2014), Giáo trình luật hình sự Việt Nam (phần các tội phạm), Nxb khoa học xã hội, Hà Nội

- Bên cạnh đó tác giả còn nghiên cứu các bài viết về nguyên nhân và điều kiện phạm tội, về phòng ngừa tội phạmđược đăng tải trong những năm

qua trên tạp chí Nhà nước và Pháp luật, Tạp chí Cảnh sát nhân dân, Công an nhân dân, Tòa án nhân dân và Tạp chí Viện Kiểm sát

- “Kiểm sát điều tra các tội tàng trữ, vận chuyển, mua bán trái phép chất

ma túy theo pháp luật tố tụng hình sự Việt Nam từ thực tiễn thành phố Hồ Chí Minh” của thạc sĩ Lê Viễn Phương;

Mỗi công trình nghiên cứu gắn với một địa bàn tỉnh thành cụ thể khác nhau và được tiếp cận với nhiều góc độ khác nhau về công tác đấu tranh, phòng chống tội phạm về ma túy

Những vấn đề tiếp tục phải nghiên cứu: Hiện nay chưa có công trình

khoa học cụ thể nào nghiên cứu cụ thể, chuyên sâu về thực hành quyền công

tố các vụ án mua bán trái phép chất ma túy trong giai đoạn điều tra trên địa bàn tỉnh Tiền Giang Từ nhận định trên, luận văn này sẽ tập trung nghiên cứu, phân tích vấn đề này và thực tiễn áp dụng trên địa bàn tỉnh Tiền giang để từ

đó đưa ra những kiến nghị và giải pháp nhằm nâng cao chất lượng công tác này

3 Mục đích và nhiệm vụ nghiên cứu

3.1 Mục đích nghiên cứu

Mục đích nghiên cứu của đề tài nhằm làm rõ vấn đề lý luận về vai trò và nhiệm vụ của Viện kiểm sát nhân dân trong giai đoạn thực hành quyền công

tố trong giai đoạn điều tra các vụ án mua bán trái phép chất ma túy nói chung

và trên địa bàn tỉnh Tiền Giang nói riêng Đồng thời đưa ra một số kiến nghị, giải pháp nhằm nâng cao chất lượng của hoạt động thực hành quyền công tố trong giai đoạn kiểm sát điều tra các vụ án mua bán trái phép chất ma túy trên

địa bàn tỉnh Tiền Giang

3.2 Nhiệm vụ nghiên cứu

Để đạt được mục đích nghiên cứu Luận văn đề ra các nhiệm vụ cụ thể cần giải quyết sau đây:

-Nghiên cứu các khái niệm cơ bản liên quan đến hoạt động thực hành quyền công tố nói chung và hoạt động thực hành quyền công tố trong giai đoạn kiểm sát điều tra nói riêng; Phân tích, làm rõ nhiệm vụ, quyền hạn của Viện kiểm sát nhân dân khi thực hành quyền công tố trong giai đoạn kiểm sát điều tra

- Khảo sát nghiên cứu thực tiễn hoạt động thực hành quyền công tố trong giai đoạn điều tra các vụ án mua bán trái phép chất ma túy trên địa bàn tỉnh Tiền Giang, từ đó làm rõ nhận thức và đánh giá cơ bản về vai trò và hoạt động của Kiểm sát viên khi kiểm sát điều tra các vụ án Mua bán trái phép chất ma túy từ thực tiễn tỉnh Tiền Giang

- Thông qua khảo sát và nghiên cứu thực tiễn, đối chiếu với lý luận để đưa ra các kiến nghị, giải pháp nhằm nâng cao chất lượng thực hành quyền công tố trong giai đoạn kiểm sát điều tra đối với các vụ án mua bán trái phép chất ma túy

4 Đối tượng và phạm vi nghiên cứu

4.1 Đối tượng nghiên cứu

Đối tượng nghiên cứu của luận văn là các quy định của pháp luật, các quy định của ngành kiểm sát nhân dân và các hoạt động của Viện kiểm sát nhân dân, Kiểm sát viên, Kiểm tra viên, thể hiện vai trò và nhiệm vụ của Viện kiểm sát nhân dân trong giai đoạn thực hành quyền công tố trong giai đoạn điều tra các vụ án mua bán trái phép chất ma túy từ thực tiễn tỉnh Tiền

Giang

4.2 Phạm vi nghiên cứu

Đề tài đi sâu vào trọng tâm nghiên cứu về quy định của Bộ luật Tố tụng hình sự đối với vai trò và hoạt động của Viện kiểm sát khi thực hành quyền công tố trong gia đoạn kiểm sát điều tra và đưa ra giải pháp nhằm nâng cao chất lượng thực hành quyền công tố

Về không gian, đề tài khảo sát và thu thập số liệu thực tiễn đối với Viện kiểm sát nhân dân hai cấp trên địa bàn tỉnh Tiền Giang

Về thời gian, đề tài tập trung phân tích, đánh giá nghiên cứu trong giai đoạn từ 2014 – 2018

5 Cơ sở lý luận và phương pháp nghiên cứu

- Luận văn được thực hiện trên cơ sở phương pháp luận của chủ nghĩa Mác – Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh, đường lối chính sách của Đảng và pháp

luật về cải cách tư pháp

- Luận văn sử dụng các phương pháp nghiên cứu truyền thống: Phân

tích, tổng hợp, lịch sử cụ thể, thống kê, so sánh, khảo sát thực tế và phương pháp phỏng vấn chuyên gia có kinh nghiệm công tác của các Kiểm sát viên thuộc Viện kiểm sát nhân dân hai cấp của tỉnh Tiền Giang

6 Ý nghĩa lý luận và thực tiễn của luận văn

6.1 Ý nghĩa lý luận

Kết quả nghiên cứu của luận văn có ý nghĩa đối với việc hoàn thiện pháp luật, đóng góp thêm vào sự phát triển lý luận về vai trò và nhiệm vụ của Kiểm

sát viên khi được phân công thực hành quyền công tố trong giai đoạn kiểm sát điều tra đối với các vụ án mua bán trái phép chất ma túy Với việc đề xuất các giải pháp, trong đó có việc đưa ra một số giải pháp – kiến nghị góp phần nâng

cao chất lượng hoạt động của Viện kiểm sát

6.2 Ý nghĩa thực tiễn

Luận văn có thể dùng làm tài liệu tham khảo cho các cơ quan chức năng trong hoàn thiện pháp luật về tố tụng hình sự Luận văn cũng là tại liệu tham khảo trong công tác nghiên cứu, giảng dạy, bồi dưỡng chuyên nghành kiểm sát, hoàn thiện các quy chế công tác của nghành kiểm sát và những ai quan

tâm đến lĩnh vực này

7 Kết cấu của luận văn

Nội dung của Luận văn gồm 2 chương:

Chương 1 Những vấn đề lý luận và pháp luật về thực hành quyền công

tố trong giai đoạn điều tra các vụ án mua bán trái phép chất ma túy

Chương 2 Thực tiễn thực hành quyền công tố trong giai đoạn điều tra các vụ án mua bán trái phép chất ma túy trên địa bàn tỉnh Tiền Giang và một

số kiến nghị

Chương 1 NHỮNG VẤN ĐỀ LÝ LUẬN VÀ PHÁP LUẬT VỀ CÔNG TÁC THỰC HÀNH QUYỀN CÔNG TỐ TRONG GIAI ĐOẠN ĐIỀU TRA

VỤ ÁN MUA BÁN TRÁI PHÉP CHẤT MA TÚY 1.1 Những khái niệm cơ bản liên quan đến vấn đề nghiên cứu

Giáo trình Luật tố tụng hình sự Việt Nam của Trường Đại học Luật Hà Nội xuất bản năm 2008 đưa ra khái niệm TTHS là khái niệm pháp lý dùng để chỉ trình tự (quá trình) tiến hành giải quyết vụ án hình sự theo quy định của pháp luật (khởi tố, điều tra, truy tố, xét xử và thi hành án hình sự) Tố tụng hình sự bao gồm toàn bộ hoạt động của cơ quan tiến hành tố tụng (Cơ quan điều tra, Viện kiểm sát, Tòa án); người tiến hành tố tụng (Thủ trưởng, Phó thủ trưởng Cơ quan điều tra, Điều tra viên; Viện trưởng, Phó Viện trưởng Viện kiểm sát, Kiểm sát viên; Chánh án, Phó Chánh án, Thẩm phán, Hội thẩm và Thư ký Tòa án); người tham gia tố tụng (người bị tạm giữ, bị can, bị cáo; người bào chữa; người bị hại, nguyên đơn dân sự, bị đơn dân sự, người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan đến vụ án; người bảo vệ quyền lợi của đương

sự, người làm chứng, người giám định và phiên dịch), của cá nhân, cơ quan

và tổ chức khác góp phần vào việc giải quyết vụ án theo quy định của pháp luật hình sự [tr.9-10]

Ngoài ra TTHS cũng còn được đề cập và hiểu là hoạt động của các cơ quan tiến hành tố tụng từ khi có dấu hiệu tội phạm xảy ra cho đến khi vụ án hình sự được xem xét giải quyết bằng quyết định hoặc bản án của Tòa án Hoạt động TTHS trong bất kỳ Nhà nước nào luôn là hoạt động được điều chỉnh chặt chẽ bởi các quy định của luật Điều này được giải thích bởi lý do đây là hoạt động liên quan đến việc phát hiện, khám phá tội phạm và kẻ phạm tội – lĩnh vực liên quan đến các lợi ích quan trọng hàng đầu mà Nhà nước phải quan tâm bảo vệ Phòng chống tội phạm luôn là hoạt động ưu tiên của

Nhà nước Điều tra khám phá tội phạm, kẻ phạm tội, xác định các tình tiết sự kiện của vụ án đã xảy ra ở thời quá khứ và các thông tin, dấu vết để lại của tội phạm luôn có sự biến đổi do tác động của các quy luật khách quan Trong hoạt động này việc áp dụng những biện pháp cưỡng chế Nhà nước là cần thiết khách quan, không thể tránh khỏi và hệ quả của nó là sự hạn chế, xâm phạm đến các quyền và tự do hiến định của công dân Vì vậy luật phải có những quy định chặt chẽ về căn cứ, thẩm quyền áp dụng các biện pháp cưỡng chế này Để thực hiện nhiệm vụ khám phá tội phạm và kẻ phạm tội Nhà nước thành lập hệ thống các cơ quan tiến hành tố tụng với các thẩm quyền, chức năng khác nhau như Cơ quan điều tra, VKS và Tòa án Có thể nói rằng hoạt động TTHS là một dạng hoạt động quyền lực Nhà nước do các cơ quan Nhà nước tiến hành nhằm thực hiện chức năng bảo vệ pháp luật của Nhà nước Tội phạm là hành vi nguy hiểm cho xã hội, xâm phạm đến lợi ích của Nhà nước, của xã hội, đến các quyền, tự do và lợi ích hợp pháp của công dân Các cơ quan tiến hành tố tụng có nghĩa vụ áp dụng mọi biện pháp do luật định để khám phá tội phạm, đối tượng phạm tội và trừng phạt theo quy định của pháp luật, bảo đảm nguyên tắc tội phạm không tránh khỏi hình phạt Do vậy hoạt động TTHS là hoạt động quyền lực công – hoạt động vì lợi ích chung của Nhà nước, của xã hội Nhiệm vụ phát hiện nhanh chóng, kịp thời tội phạm và đối tượng phạm tội, phát hiện, thu thập đầy đủ các chứng cứ làm cơ sở xác định lỗi của đối tượng phạm tội Toàn bộ quá trình xem xét, giải quyết vụ án hình sự phải tuân thủ nghiêm chỉnh các quy định của BLTTHS nhằm bảo đảm bản án, quyết định của Tòa án trong vụ án là khách quan, công minh, xử đúng người, đúng tội và áp dụng hình phạt công bằng cho đối tượng phạm tội, không là oan người vô tội

Bên cạnh đó bất kỳ hoạt động nào của con người cũng có thể diễn ra dưới hình thức nhất định và có thể phân chia thành những giai đoạn được liên

kết với nhau bởi những mối quan hệ hoặc nguyên tắc nào đó nhằm thực hiện được mục tiêu đề ra với hiệu quả cao nhất Hoạt động TTHS cũng nằm trong quy luật chung đó Khái niệm TTHS có nghĩa là quá trình, tiến trình và quá trình, tiến trình này vận động tiến lên phía trước để đạt đến mục tiêu của nó là làm sáng tỏ sự thật khách quan của vụ án thông qua những giai đoạn hay những chặng đường nối tiếp nhau Không phải vụ án hình sự nào cũng có thể được khám phá, sự thật khách quan được xác định ngay lập tức, kể cả trong trường hợp phạm tội quả tang mà luôn đòi hỏi phải có thời gian, phải tiến hành những hành vi tố tụng cần thiết ngay sau khi phát hiện tội phạm để có thể đưa ra Tòa án xét xử Bản thân việc xét xử của Tòa án cũng đòi hỏi thời gian và đòi hỏi hàng loạt những họat động tố tụng kèm theo từ khi nhận được

hồ sơ vụ án cho đến khi tuyên bản án hay quyết định Bản chất của hoạt động TTHS là sự tương tác giữa các chức năng cơ bản (buộc tội, bào chữa, xét xử)

do các chủ thể khác nhau thực hiện và nội dung của sự tương tác và vai trò của các chủ thể rất khác nhau trong toàn bộ tiến trình giải quyết vụ án hình sự Mỗi chức năng cơ bản, mỗi chủ thể tố tụng đều có vai trò của mình trong tiến trình đó Họat động TTHS không phải là tổng thành cơ học của những hành vi

tố tụng tùy nghi d ocác chủ thể tham gia vào hoạt động này thực hiện mà là tổng thành của hệ thống các hành vi tố tụng liên kết chặt chẽ với nhau, có quan hệ ảnh hưởng qua lại với nhau một cách biện chứng và hệ thống này được phân chia thành các giai đoạn khác nhau mà thông thường tiến trình tố tụng của bất kỳ vụ án nào cũng phải trải qua Đặc điểm của hoạt động TTHS nói chung cũng như của từng hành vi tố tụng riêng lẻ là chúng luôn được luật quy định và được tiến hành theo trình tự, hình thức do luật định Yêu cầu này của luật là yêu cầu chung trong mọi vụ án hình sự và bằng cách đó bảo đảm tính hợp pháp cho hoạt động TTHS và những kết quả mà nó đạt được, bảo đảm các quyền và tự do hiến định của những người tham gia trong tố tụng,

bảo đảm cho các bản án, quyết định của Tòa án luôn khách quan, công minh [22, tr.25]

TTHS có những đặc điểm đó là: Luôn có tiến trình theo thời gian với các bước, các giai đoạn nhất định, bắt đầu khi có thông tin về tội phạm và kết thúc khi có bản án có hiệu lực pháp luật của Tòa án Mỗi một tiến trình thời gian được gọi là một giai đoạn tố tụng hình sự Nói cách khác giai đoạn tố tụng hình sự là khoảng thời gian tính từ khi bắt đầu đến khi kết thúc một vụ án hình sự (Từ khi cơ quan điều tra, cơ quan được giao một số nhiệm vụ điều tra tiếp nhận, thụ lý tin báo, tố giác tội phạm hoặc kiến nghị khởi tố đến khi vụ án được giải quyết xong) Trong mỗi một giai đoạn của tố tụng hình sự sẽ xác định được một thời điểm bắt đầu, một thời điểm kết thúc, xác định được cơ quan tiến hành tố tụng chủ yếu thực hiện chức năng của tố tụng nhằm buộc tội hoặc kết tội… Quá trình tố tụng hình sự gồm các giai đoạn diễn ra liên tục và nối tiếp nhau tạo thành một thể thống nhất, chúng tôi cho rằng tố tụng hình sự

có bốn giai đoạn là: Giai đoạn giải quyết tố giác, tin báo về tội phạm, kiến nghị khởi tố (còn gọi là giai đoạn khởi tố hoặc giải quyết nguồn tin), tiếp theo

là giai đoạn điều tra, truy tố, xét xử Mặc dù Bộ luật tố tụng hình sự có quy định một số thủ tục thi hành án nhưng thi hành án không được gọi là một giai đoạn của tố tụng hình sự như các thủ tục đặc biệt giám đốc thẩm và tái thẩm được quy định trong Bộ luật nhưng không phải là một gia đoạn của tố tụng hình sự

Điều tra vụ án hình sự là một giai đoạn của quá trình tố tụng hình sự do

cơ quan có thẩm quyền tiến hành, hoạt động chính là nhằm thu thập đầy đủ các chứng cứ chứng minh tội phạm Giai đoạn điều tra được hiểu theo hai nghĩa rộng và hẹp Nếu theo nghĩa rộng thì giai đoạn điều tra được bắt đầu từ khi cơ quan có thẩm quyền điều tra tiếp nhận tố giác, tin báo về tội phạm hoặc kiến nghị khởi tố đến khi kết thúc việc điều tra , bản kết luận điều tra và hồ sơ

được chuyển đến Viện kiểm sát để truy tố hoặc vụ án được đình chỉ Giai đoạn điều tra theo nghĩa hẹp bắt đầu từ khi có quyết định khởi tố vụ án hình

sự và kết thúc khi cơ quan có thẩm quyền điều tra ban hành Bản kết luận điều tra chuyển hồ sơ đến Viện kiểm sát đề đề nghị truy tố Trong luận văn này tác giả tập trung nghiên cứu toàn diện quá trình điều tra theo nghĩa rộng nhằm làm rõ hơn vai trò của cơ quan có thẩm quyền tiến hành tố tụng trong hoạt động điều tra vụ án hình sự.[22, tr.23]

Kiểm sát điều tra các vụ án hình sự là hoạt động của VKSND kiểm sát việc tuân theo pháp luật của các chủ thể tham gia quan hệ pháp luật tố tụng hình sự phát sinh trong giai đoạn điều tra, nhằm đảm bảo cho quá trình điều tra vụ án được thực hiện theo đúng quy định của pháp luật, bảo đảm việc điều tra phải khách quan, toàn diện, đầy đủ, chính xác; những vi phạm pháp luật trong quá trình điều tra phải được phát hiện, khắc phục kịp thời và xử lý nghiêm minh

Các chủ thể có thẩm quyền tiến hành và tham gia tố tụng trong giai đoạn điều tra bao gồm:

- Chủ thể có thẩm quyền tiến hành tố tụng là chủ thể thuộc các cơ quan được tiến hành một số hoạt động điều tra và chủ thể thuộc các cơ quan tiến hành tố tụng thực hiện những nhiệm vụ được quy định trong BLTTHS, chủ thể có thẩm quyền tiến hành tố tụng có thể ban hành các quyết định nhằm thúc đẩy tố tụng phát, chấm dứt một giai đoạn tố tụng hoặc chuyển sang một giai đoạn tố tụng khác Trong đó, chủ thể thuộc các cơ quan được giao nhiệm

vụ tiến hành một số hoạt động điều tra như các cán bộ được giao nhiệm vụ trong các cơ quan Hải quan, Kiểm Lâm, Bộ đội biên phòng, Cảnh sát biển, Kiểm ngư, các cơ quan trong lực lượng công an nhân dân và quân đội nhân dân khi thực hiện nhiệm vụ mà phát hiện vi phạm Chủ thể tiến hành tố tụng trong giai đoạn điều tra bao gồm: Thủ trưởng, Phó Thủ trưởng cơ quan điều

tra, Điều tra viên, cán bộ điều tra, Viện trưởng, Phó Viện trưởng, Kiểm sát viên, Kiểm tra viên Lần đầu tiên nhiệm vụ, quyền hạn của Kiểm tra viên được quy định cụ thể tại Điều 43 BLTTHS năm 2015, theo đó Kiểm tra viên thực hiện nhiệm vụ, quyền hạn theo sự phân công của Kiểm sát viên; chịu trách nhiệm trước pháp luật và trước Viện trưởng, Phó Viện trưởng Viện kiểm sát và Kiểm sát viên về hành vi của mình Mặc dù mới được quy định cụ thể về thẩm quyền trong Luật tổ chức Viện kiểm sát và các Bộ luật chuyên ngành nhưng điều đó khiến cho Kiểm tra viên được tham gia vào các hoạt động tố tụng một cách đầy đủ và đảm bảo hơn trong một nên tố tụng ngày càng đòi hỏi nâng cao về tất cả các mặt Điều đó cũng đảm bảo pháp luật tố tụng được thực thi một cách chặt chẽ, chính xác nhằm đảm bảo tính đồng bộ, dân chủ, công khai, minh bạch, tôn trọng và bảo vệ quyền con người và qua

đó sẽ giúp nâng cao được vị thế của ngành Kiểm sát nhân dân dân trong hệ thống tư pháp Hoạt động giải quyết vụ án hình sự yêu cầu phải bảo đảm tính công minh, khách quan và tuân thủ đúng quy định của pháp luật nhằm làm cho quá trình giải quyết vụ án được thực hiện một cách công bằng, khách quan, chính xác, không để xảy ra trường hợp oan sai, bỏ lọt tội phạm Để bảo đảm cho quá trình tố tụng diễn ra một cách khác quan, chính xác, pháp luật tố tụng hình sự quy định chủ thể tiến hành tố tụng phải lấy sự vô tư, khách quan

là điều kiện tiên quyết khi tham gia giải quyết vụ án hình sự, nếu không đảm bảo sự vô tư trong quá trình giải quyết vụ án thì không được tham giam vào việc giải quyết vụ án và phải được thay đổi người tiến hành tố tụng khác

- Chủ thể tham gia tố tụng là những chủ thể có quyền và lợi ích hợp pháp cần được pháp luật bảo vệ, những người có nghĩa vụ pháp lý phải tham gia vào việc giải quyết vụ án hình sự theo quy định của pháp luật tố tụng hình sự

và những người tham gia tố tụng để hổ trợ pháp lý cho những người tham gia

tố tụng khác Những người tham gia tố tụng khi tham gia vào quan hệ tố tụng

sẽ được thực hiện quyền và nghĩa vụ của mình với tư cách cá nhân hoặc tổ chức hoặc pháp nhân thương mại

Thực hành quyền công tố trong giai đoạn điều tra vụ án hình sự là hoạt động của VKSND kiểm sát việc tuân theo pháp luật của các chủ thể tham gia quan hệ pháp luật tố tụng hình sự trong giai đoạn điều tra nhằm đảm bảo quá trình điều tra vụ án hình sự được thực hiện theo đúng quy định của pháp luật Theo các quy định của BTLTTHS năm 2015 và Luật tổ chức Cơ quan Điều tra hình sự năm 2015, cơ quan có thẩm quyền điều tra vụ án hình sự là cơ quan điều tra và cơ quan được gia nhiệm vụ tiến hành một số hoạt động điều tra Đồng thời, quy định trách nhiệm của VKSND trong THQCT và kiểm sát việc tuân theo pháp luật trong tố tụng hình sự, quyết định việc buộc tội, phát hiện vi phạm pháp luật nhằm bảo đảm mọi hành vi phạm tội, người phạm tội, pháp nhân phạm tội, vi phạm pháp luật đều phải được phát hiện và xử lý kịp thời, nghiêm minh, việc khởi tố, điều tra, truy tố, xét xử, thi hành án đúng người, đúng tội, đúng pháp luật để không lọt tội phạm và người phạm tội, pháp nhân phạm tội, không làm oan người vô tội

Hoạt động THQCT và KSĐT của VKSND được thực hiện thông qua nhiệm vụ, quyền hạn của những người được phân công tiến hành hoạt động tố tụng hình sự Theo quy định của Luật tổ chức VKSND năm 2014 và BLTTHS năm 2015 đối tượng KSĐT của VKSND là hoạt động điều tra của cơ quan điều tra và hoạt động của các cơ quan được giao nhiệm vụ tiến hành một số hoạt động điều tra

Tại Khoản 1 Điều 11 Luật tổ chức CQĐT hình sự 2015 quy định: “Viện kiểm sát tuân theo pháp luật trong hoạt động điều tra nhằm bảo đảm cho hoạt động điều tra của CQĐT, cơ quan được giao nhiệm vụ tiến hành một số hoạt động điều tra tuân thủ các quy định của BLTTHS và Luật này; phải phát hiện kịp thời và yêu cầu, kiến nghị CQĐT, cơ quan được giao nhiệm vụ tiến hành

một số hoạt động điều tra khắc phục vu phạm pháp luật trong hoạt động điều tra.”

Lần đầu tiên nhiệm vụ, quyền hạn của Kiểm tra viên được quy định cụ thể tại Điều 43 BLTTHS năm 2015, theo đó Kiểm tra viên thực hiện nhiệm

vụ, quyền hạn theo sự phân công của Kiểm sát viên; chịu trách nhiệm trước pháp luật và trước Viện trưởng, Phó Viện trưởng Viện kiểm sát và Kiểm sát viên về hành vi của mình Mặc dù mới được quy định cụ thể về thẩm quyền trong Luật tổ chức Viện kiểm sát và các Bộ luật chuyên ngành nhưng điều đó khiến cho Kiểm tra viên được tham gia vào các hoạt động tố tụng một cách đầy đủ và đảm bảo hơn trong một nên tố tụng ngày càng đòi hỏi nâng cao về tất cả các mặt Điều đó cũng đảm bảo pháp luật tố tụng được thực thi một cách chặt chẽ, chính xác nhằm đảm bảo tính đồng bộ, dân chủ, công khai, minh bạch, tôn trọng và bảo vệ quyền con người và qua đó sẽ giúp nâng cao được vị thế của ngành Kiểm sát nhân dân dân trong hệ thống tư pháp

BLTTHS năm 2015 quy định cụ thể nhiệm vụ, quyền hạn của Viện trưởng, Phó Viện trưởng Viện kiểm sả, Kiểm sát viên, Kiểm tra viên nhằm nâng cao chức năng THQCT và KSĐT Các chủ thể THQCT và KSĐT đều phải chịu trách nhiệm trước pháp luật về hành vi, quyết định của mình

Thực hành quyền công tố trong giai đoạn điều tra các vụ án mua bán trái phép chất ma túy là hoạt động của VKSND trong tố tụng hình sự để thực hiện việc buộc tội của Nhà nước đối với người thực hiện hành vi phạm tội mua bán trái phép chất ma túy, hoạt động thực hành quyền công tố trong giai đoạn điều tra đối với các vụ án mua bán trái phép chất ma túy bắt đầu từ khi có tố giác hành vi mua bán trái phép chất ma túy, tin báo về tội phạm mua bán trái phép chất ma túy hoặc kiến nghị khởi tố vụ án hình sự mua bán trái phép chất ma túy (có nguồn tin báo về tội phạm mua bán trái phép chất ma túy) và kết thúc thuộc một trong ba trường hợp đó là: Khi cơ quan có thẩm quyền ra quyết

định đình chỉ việc giải quyết nguồn tin báo về tội phạm mua bán trái phép chất ma túy; khi cơ quan có thẩm quyền ra quyết định đình chỉ vụ án mua bán trái phép chất ma túy hoặc khi cơ quan có thẩm quyền kết thúc điều tra, ban hành kết luận điều tra đối với vụ án mua bán trái phép chất ma túy và chuyển

hồ sơ đến Viện kiểm sát để đề nghị truy tố các bị can.[09, tr 50 - 53]

1.2 Nhiệm vụ, quyền hạn của Viện kiểm sát nhân dân khi thực hành quyền công tố trong giai đoạn điều tra các vụ án mua bán trái phép chất ma túy

1.2.1 Quy định về nhiệm vụ, quyền hạn của Viện kiểm sát nhân dân khi thực hành quyền công tố trong giai đoạn điều tra

Theo quy định tại Điều 14 Luật tổ chức VKSND năm 2104 khi thực hành quyền công tố trong giai đoạn điều tra vụ án hình sự, Viện kiểm sát nhân dân có những nhiệm vụ, quyền hạn sau:

“1 Yêu cầu Cơ quan điều tra, cơ quan được giao nhiệm vụ tiến hành

một số hoạt động điều tra khởi tố hoặc thay đổi, bổ sung quyết định khởi tố vụ

án, khởi tố bị can

2 Hủy bỏ các quyết định khởi tố, quyết định thay đổi hoặc bổ sung quyết định khởi tố vụ án, quyết định không khởi tố vụ án trái pháp luật; phê chuẩn, hoặc hủy bỏ quyết định khởi tố, quyết định thay đổi hoặc bổ sung quyết định khởi tố bị can trái pháp luật

3 Khởi tố, thay đổi, bổ sung quyết định khởi tố vụ án, khởi tố bị can trong những trường hợp do Bộ luật tố tụng hình sự quy định

4 Phê chuẩn, không phê chuẩn việc bắt người trong trường hợp khẩn cấp, gia hạn tạm giữ, việc tạm giam và các biện pháp khác hạn chế quyền con người, quyền công dân

5 Quyết định áp dụng, thay đổi, hủy bỏ biện pháp bắt, tạm giữ, tạm giam, các biện pháp ngăn chặn và các biện pháp khác hạn chế quyền con người, quyền công dân theo quy định của luật

6 Phê chuẩn, không phê chuẩn, hủy bỏ các quyết định tố tụng khác của

Cơ quan điều tra, cơ quan được giao nhiệm vụ tiến hành một số hoạt động điều tra

7 Đề ra yêu cầu điều tra và yêu cầu Cơ quan điều tra, cơ quan được giao nhiệm vụ tiến hành một số hoạt động điều tra thực hiện việc điều tra để làm rõ tội phạm, người phạm tội; yêu cầu Cơ quan điều tra truy nã bị can

8 Trực tiếp tiến hành một số hoạt động điều tra trong trường hợp để kiểm tra, bổ sung tài liệu, chứng cứ khi xét phê chuẩn các lệnh, quyết định của Cơ quan điều tra, cơ quan được giao nhiệm vụ tiến hành một số hoạt động điều tra hoặc trong trường hợp phát hiện có dấu hiệu oan, sai, bỏ lọt tội phạm, vi phạm pháp luật mà Viện kiểm sát nhân dân đã yêu cầu nhưng không được khắc phục

9 Khởi tố hoặc yêu cầu Cơ quan điều tra khởi tố vụ án hình sự khi phát hiện hành vi của người có thẩm quyền trong việc giải quyết tố giác, tin báo về tội phạm, kiến nghị khởi tố và trong việc khởi tố, điều tra có dấu hiệu tội phạm

10 Quyết định việc gia hạn thời hạn điều tra, thời hạn tạm giam, chuyển

vụ án, áp dụng thủ tục rút gọn, áp dụng biện pháp bắt buộc chữa bệnh

11 Thực hiện nhiệm vụ, quyền hạn khác trong việc thực hành quyền công tố theo quy định của Bộ luật tố tụng hình sự.”

Theo quy định của Luật tổ chức Viện kiểm sát nhân dân năm 2014 thì cơ quan có thẩm quyền thực hành quyền công tố và kiểm sát điều tra là Viện kiểm sát nhân dân Hoạt động thực hành quyền công tố và kiểm sát điều tra của Viện kiểm sát nhân dân được thực hiện thông qua nhiệm vụ, quyền hạn

của những người tiến hành tố tụng có thẩm quyền pháp lý trong tố tụng hình

sự

Bộ luật Tố tụng hình sự năm 2015 quy định cụ thể, chặt chẽ nhiệm vụ, quyền hạn của Viện kiểm sát trong THQT và trong hoạt động kiểm sát điều tra Điểm mới trong Luật tổ chức cơ quan điều tra hình sự năm 2015 liên quan đến vấn đề thực hành quyền công tố là hoạt động kiểm sát điều tra của Viện kiểm sát nhân dân

Khi thực hành quyền công tố trong giai đoạn điều tra vụ án hình sự, VKSND có quyền đề ra yêu cầu điều tra để yêu cầu cơ quan CSĐT tiến hành hoạt động điều tra, đây là nhiệm vụ được coi là quan trọng nhất của VKS trong giai đoạn này Để bảo đảm hoạt động điều tra được tiến hành tốt, Kiểm sát viên được phân công thực hành quyền công tố và kiểm sát điều tra phải nghiên cứu kỹ hồ sơ vụ án, bám sát quá trình hoạt động của cơ quan điều tra nhằm kịp thời đưa ra các yêu cầu điều tra một cách toàn diện để đảm bảo quá trình điều tra được thực hiện đúng quy định của pháp luật và việc giải quyết

vụ án đúng người, đúng tội, đúng pháp luật Bên cạnh đó, để thực hiện nhiệm

vụ, quyền hạn của mình, Viện kiểm sát có quyền trực tiếp thực hiện một số hoạt động điều tra theo quy định của pháp luật như: Hỏi cung bị can; Ghi lời khai bị hại, người làm chứng, người liên quan; Tiến hành đối chất;…để củng

cố các chứng cứ có trong hồ sơ vụ án nhằm đánh giá một cách khách quan và toàn diện toàn bộ vụ án.[9, tr 50 – 53]

Khi thực hành quyền công tố trong giai đoạn điều tra các vụ án hình sự, tùy từng trường hợp VKS có thể thực hiện nhiệm vụ, quyền hạn được phân công theo quy định của BLTTHS nhằm bảo đảm việc điều tra khách quan, toàn diện, đúng pháp luật, tuyệt đối không để xảy ra trường hợp oan sai hoặc

bỏ lọt tội phạm Tùy từng trường hợp, VKS có thể tiến hành khởi tố vụ án, khởi tố bị can hoặc hủy bỏ quyết định khởi tố vụ án, khởi tố bị can của cơ

quan điều tra nếu quá trình nghiên cứu phát hiện cơ quan điều tra đã thực hiện không đúng quy định của pháp luật

Đối với các vụ án có tính chất phức tạp, còn nhiều quan điểm khác nhau thì tăng cường họp liên ngành; Kiểm sát viên, Điều tra viên cần tăng cường trao đổi thống nhất việc đánh giá chứng cứ, chứng minh các tình tiết vụ án Trên cơ sở quy định của Bộ luật Tố tụng hình sự năm 2003, Bộ luật Tố tụng hình sự 2015 thay đổi theo hướng tăng cường trách nhiệm của Kiểm sát viên nhằm nâng cao chất lượng thực hành quyền công tố và kiểm sát điều tra

vụ án hình sự, chống oan người vô tội và bỏ lọt tội phạm Bên cạnh đó, nhiệm

vụ, quyền hạn của Kiểm tra viên là quy định mới, được quy định cụ thể tại Điều 43 Bộ luật Tố tụng hình sự Các chủ thể thực hành quyền công tố và kiểm sát điều tra đều phải chịu trách nhiệm trách pháp luật về hành vi, quyết định của mình

Theo quy định tại Điểm b, c Khoản 1 Điều 41 Bộ luật Tố tụng hình sự thì Viện trưởng Viện kiểm sát có quyền phân công hoặc thay đổi Phó Viện trưởng, Kiểm sát viên, Kiểm tra viên Việc phân công thực hành quyền công

tố và kiểm sát điều tra vụ án hình sự được thể hiện bằng Quyết định phân công theo mẫu do Viện kiểm sát nhân dân tối cao ban hành Quyết định phân công do Viện trưởng ký, Phó Viện trưởng, Kiểm sát viên, Kiểm tra viên có tên trong quyết định có trách nhiệm thực hành quyền công tố và kiểm sát điều tra các vụ án hình sự theo quy định của pháp luật

Phân cấp thực hành quyền công tố và kiểm sát điều tra các vụ án hình sự được thực hiện ở Viện kiểm sát nhân dân tối cáo, Viện kiểm sát nhân dân cấp tỉnh và Viện kiểm sát nhân dân cấp huyện theo thẩm quyền xét xử của Tòa án các cấp tương đương

1.2.2 Quy định về nhiệm vụ, quyền hạn của Viện kiểm sát nhân dân khi thực hành quyền công tố trong giai đoạn điều tra các vụ án mua bán trái phép chất ma túy

Công tác thực hành quyền công tố và kiểm sát việc tuân theo pháp luật của Viện kiểm sát được chú trọng từ khi Cơ quan điều tra tiếp nhận, giải quyết tố giác, tin báo về tội phạm và trong suốt quá trình khởi tố, điều tra, xét

xử các vụ án Trực tiếp giải quyết tố giác, tin báo về tội phạm và kiến nghị khởi tố là một trong những nhiệm vụ, quyền hạn của Viện kiểm sát khi thực hành quyền công tố trong việc giải quyết nguồn tin về tội phạm Viện kiểm sát chỉ trực tiếp giải quyết khi phát hiện Cơ quan điều tra có vi phạm pháp luật nghiêm trọng trong hoạt động kiểm tra, xác minh tố giác, tin báo về tội phạm, kiến nghị khởi tố hoặc có dấu hiệu bỏ lọt tội phạm mà Viện kiểm sát đã yêu cầu bằng văn bản nhưng sau 15 ngày kể từ ngày Cơ quan điều tra đang thụ lý, giải quyết tố giác, tin báo về tội phạm, kiến nghị khởi tố nhận được văn bản mà không khắc phục thì Viện kiểm sát sẽ tiến hành kiểm tra, xác minh làm rõ nội dung vụ án và trực tiếp giải quyết tố giác, tin báo về tội phạm, kiến nghị khởi tố trên

Nhiệm vụ, quyền hạn thực hành quyền công tố trong giai đoạn điều tra

vụ án hình sự mua bán trái phép chất mà túy của Viện kiểm sát thể hiện bằng các hình thức như:

- Yêu cầu Cơ quan điều tra, cơ quan được giao nhiệm vụ tiến hành một

số hoạt động điều tra khởi tố hoặc thay đổi, bổ sung quyết định khởi tố vụ án mua bán trái phép chất ma túy, khởi tố bị can trong vụ án mua bán trái phép chất ma túy

- Hủy bỏ các quyết định khởi tố, quyết định thay đổi hoặc bổ sung quyết định khởi tố vụ án mua bán trái phép chất ma túy, quyết định không khởi tố

vụ án mua bán trái phép chất ma túy trái pháp luật; phê chuẩn, hoặc hủy bỏ

quyết định khởi tố, quyết định thay đổi hoặc bổ sung quyết định khởi tố bị can trong vụ án mua bán trái phép chất ma túy trái pháp luật

- Khởi tố, thay đổi, bổ sung quyết định khởi tố vụ án, khởi tố bị can đối với các vụ án mua bán trái phép chất ma túy trong những trường hợp do Bộ luật Tố tụng hình sự quy định

- Phê chuẩn, không phê chuẩn việc bắt người trong trường hợp khẩn cấp, gia hạn tạm giữ, việc tạm giam và các biện pháp hạn chế quyền con người, quyền công dân đối với những người phạm phạm mua bán trái phép chất ma túy

- Quyết định áp dụng, thay đổi, hủy bỏ biện pháp bắt, tạm giữ, tạm giam, các biện pháp ngăn chặn và các biện pháp hạn chế quyền con người, quyền công dân theo quy định của luật với những người phạm phạm mua bán trái phép chất ma túy

- Phê chuẩn, không phê chuẩn, hủy bổ các quyết định tố tụng khác liên quan đến hành vi mua bán trái phép chất ma túy của Cơ quan điều tra, cơ quan được giao nhiệm vụ tiến hành một số hoạt động điều tra Sau khi phê chuẩn các quyết định, các lệnh, Kiểm sát viên phải khẩn trương đề ra các nội dung cần làm rõ để yêu cầu điều tra viên củng cố chứng cứ điều tra mở rộng

vụ án Các yêu cầu điều tra phải được lập bằng văn bản và lưu hồ sơ kiểm sát,

hồ sơ chính

- Đề ra yêu cầu điều tra và yêu cầu Cơ quan điều tra, cơ quan được giao nhiệm vụ tiến hành một số hoạt động điều tra thực hiện việc điều tra để làm rõ hành vi phạm tội mua bán trái phép chất ma túy; yêu cầu cơ quan điều tra truy

nã bị can

- Trực tiếp tiến hành một số hoạt động điều tra trong trường hợp để kiểm tra, bổ sung tài liệu, chứng cứ khi xét phê chuẩn các lệnh, quyết định của Cơ quan điều tra, cơ quan được giao nhiệm vụ tiến hành một số hoạt động điều

tra hoặc trong trường hợp phát hiện dấu hiệu oan, sai, bỏ lọt tội phạm, vi phạm pháp luật mà Viện kiểm sát nhân dân đã yêu cầu nhưng không được khắc phục đối với những vụ án mua bán trái phép chất ma túy

- Khởi tố hoặc yêu cầu Cơ quan điều tra khởi tố vụ án hình sự khi phát hiện hành vi của người có thẩm quyền trong việc giải quyết tố giác, tin báo về tội phạm, kiến nghị khởi tố và trong việc khởi tố, điều tra các vụ án mua bán trái phép chất ma túy có dấu hiệu tội phạm

- Quyết định việc gia hạn thời hạn điều tra, thời hạn tạm giam, chuyển vụ

án, áp dụng thủ tục rút gọn, áp dụng biện pháp bắt buộc chữa bệnh đối với vụ

án và bị can phạm tội mua bán trái phép chất ma túy

- Thực hiện nhiệm vụ, quyền hạn khác trong việc thực hành quyền công

tố đối với các vụ án mua bán trái phép chất ma túy theo quy định của Bộ luật

Tố tụng hình sự

Theo quy định của BLTTHS 2015, VKS chỉ tiếp nhận tố giác, kiến nghị khởi tố đối với tội ma ma túy sau đó chuyển đến Cơ quan điều tra có thẩm quyền để xác minh, giải quyết và có trách nhiệm kiểm sát việc giải quyết của

Cơ quan điều tra đối với nguồn tin này , VKS phải trực tiếp xác minh nguồn tin khi phát hiện có vi phạm pháp luật nghiêm trọng trong hoạt động kiểm tra, xác minh nguồn tin và khi phát hiện có dấu hiệu bỏ lọt tội phạm mà VKS đã yêu cầu bằng văn bản nhưng không được khắc phục Đặc điểm của tội phạm

ma túy thường có tính liên quan giữa đối tượng thực hiện hành vi phạm tội đối với đối tượng cung cấp và tiêu thụ Thực tế cho thấy, các vụ án ma túy thường là kết quả của nhiều năm theo dõi, tổng hợp, xâu chuỗi các hành vi phạm tội của các đối tượng trong các vụ án khác nhau Do vậy, qua công tác thực hành quyền công tố và kiểm sát điều tra, kiểm sát xét xử các vụ án ma túy, các Kiểm sát viên nên có biện pháp theo dõi, tích lũy được các thông tin

tội phạm sẽ giúp ích rất nhiều trong việc chủ động phối hợp với Cơ quan điều tra đấu tranh với tội phạm ma túy

Viện kiểm sát chủ động phối hợp với cơ quan điều tra là nhiệm vụ quan trọng cho sự thành công của các vụ án Trong các vụ án ma túy được phát hiện xử lý thì số lượng các vụ án có sử dụng đặc tình chiếm một tỷ lệ không nhỏ Do vậy, khi phê chuẩn khởi tố bị can, Kiểm sát viên cần chú ý phát hiện các tài liệu trinh sát chưa được chuyển hóa chứng cứ để phối hợp với Điều tra viên tiến hành loại các tài liệu này ra khỏi hồ sơ tố tụng và chuyển hóa chứng

Sử dụng chiến thuật hỏi cung, đấu tranh với bị can phải sắc bén Tâm lý chung trong các vụ án hình sự nhất là vụ án về ma túy, các bị can thường che đậy hành vi phạm tội và người đồng phạm đã thực hiện trước khi bị phát hiện, bắt giữ Do đó, kỹ năng của Kiểm sát viên, Điều tra viên là phải tập hợp các tài liệu trong quá trình theo dõi, trinh sát Cơ quan điều tra đã thu thập được để đấu tranh

Cân nhắc kỹ trước khi sử dụng biện pháp đối chất Đối chất là biện pháp điều tra theo quy định của BLTTHS Tuy nhiên, Điều tra viên, Kiểm sát viên cần phải tính toán, lựa chọn khi nào, trường hợp nào mới cho đối chất Án về

ma túy, trường hợp bị can kiên quyết không khai nhận hoặc là kẻ chủ mưu có ảnh hưởng lớn trong đồng bọn không nên cho đối chất vì kết quả không cao, thậm chí tác động ngược lại, dẫn đến bị can phản cung, gây bất lợi cho quá trình giải quyết vụ án

1.3 Yêu cầu và quy định của pháp luật đối với Viện kiểm sát khi thực hành quyền công tố các vụ án mua bán trái phép chất ma túy trong giai đoạn điều tra

1.3.1 Yêu cầu về pháp luật

Hầu hết các vụ án về ma túy đều được phát hiện ban đầu qua hình thức bắt quả tang, có vật chứng rõ ràng nên việc đánh giá chứng cứ, tội danh có phần dễ dàng hơn, điều này cho thấy công tác điều tra khám phá các đường dây ma túy hoặc mở rộng vụ án gặp nhiều khó khăn mà một phần nguyên nhân là do không thể có đầy đủ chứng cứ buộc tội, do đó, Kiểm sát viên phải kiểm sát chặt chẽ việc lập biên bản bắt người phạm tội quả tang vì đây là chứng cứ, tài liệu điều tra ban đầu có ý nghĩa quan trọng đối với việc giải quyết vụ án Kiểm sát viên được phân công nhiệm vụ thực hành quyền công

tố và kiểm sát điều tra vụ án mua bán trái phép chất ma túy cần chủ động phối hợp với Điều tra viên tham gia hỏi người bị bắt, người bị tạm giữ hoặc hỏi cung bị can ngay từ đầu, đặc biệt cần quan tâm chú ý đến những mâu thuẫn trong lời khai giữa những đối tượng có liên quan, giữa lời khai với chứng cứ

để yêu cầu cơ quan điều tra làm rõ Kiểm sát viên cần phối hợp tốt với Điều tra viên để nắm chắc diễn biến hành vi phạm tội của đối tượng Việc thu thập, đánh giá chứng cứ bao giờ cũng khó khăn phức tạp trong các loại án truy xét

ma túy, chứng cứ chủ yếu là lời khai, không thu được vật chứng, hoạt động của bọn tội phạm rất bí mật, tinh vi, xảo quyệt và ngoan cố

Quá trình thu thập, đánh giá chứng cứ trong các vụ án mua bán trái phép chất ma túy thì lời khai ban đầu, bản tự khai của người có hành vi vi phạm là những tài liệu khách quan cần phải xác minh ngay Cần đấu tranh, làm rõ những mâu thuẫn nhằm xác định lời khai nào là gian dối, lời khai nào là cơ sở

để buộc tội đối với bị can, bị cáo

Sau khi cơ quan điều tra xác định đủ căn cứ khởi tố vụ án, khởi tố bị can, Kiểm sát viên được phân công phải nghiên cứu toàn diện các tài liệu, chứng

cứ thu thập được trong hồ sơ vụ án, cần quan tâm chú ý chứng cứ buộc tội và chứng cứ gỡ tội Trường hợp cần thiết, Kiểm sát viên phải trực tiếp tham gia hỏi cung bị can, nhân chứng và những người liên quan làm rõ tình tiết phạm tội trước khi tiến hành đề xuất phê chuẩn Quyết định khởi tố bị can Tuy nhiên, do tính chất phức tạp của loại tội phạm Mua bán trái phép chất ma túy, cần tập trung trong thời hạn tạm giữ và gia hạn tạm giữ để củng cố chứng cứ trước khi quyết định khởi tố bị can và áp dụng biện pháp tạm giam Mặt khác, cần phân loại ngay từ đầu đối với trường hợp không đủ yếu tố cấu thành tội phạm nhằm hạn chế việc bắt giữ tràn lan sau đó phải trả tự do Riêng đối với trường hợp án truy xét, sau khi nghiên cứu đủ căn cứ khởi tố bị can cần áp dụng biện pháp tạm giam, truy tìm vật chứng và dấu vết của tội phạm ngay để tránh trường hợp chứng cứ bị tiêu hủy hoặc bị thông cung gây khó khăn cho công tác điều tra vụ án

1.3.2 Yêu cầu về nghiệp vụ

Sau khi vụ án được khởi tố, Viện kiểm sát phải kiểm sát chặt chẽ tính có căn cứ và hợp pháp của quyết định khởi tố vụ án đó Khi kiểm sát và giải quyết các tranh chấp về thẩm quyền điều tra thì thực tế cho thấy vẫn còn tình trạng nhiều vụ án Cơ quan điều tra cấp quận, huyện phát hiện, ngay từ đầu đã xác định vụ án thuộc thẩm quyền điều tra xử lý của Cơ quan điều tra cấp trên hoặc Cơ quan điều tra quân đội nhưng sau khi tiến hành các bước điều tra ban đầu Cơ quan điều tra không đề nghị Viện kiểm sát cùng cấp ra quyết định chuyển vụ án ngay (Viện kiểm sát cũng không quan tâm đôn đốc) dẫn đến việc tranh chấp thẩm quyền hoặc khi hồ sơ chuyển đến Cơ quan điều tra có thẩm quyền thì thời hạn không còn nhiều, các dấu vết nóng của tội phạm không được tập trung khai thác để củng cố chứng cứ mở rộng án…Vì vậy,

đây là nội dung cần quan tâm ngay từ khi kiểm sát khởi tố vụ án, nếu xác định

vụ án không thuộc thẩm quyền của cấp mình thì kịp thời yêu cầu Cơ quan điều tra tiến hành các thủ tục để chuyển vụ án hoặc những vụ án có tranh chấp

về thẩm quyền điều tra thì báo cáo kịp thời lên Viện kiểm sát cấp trên để giải quyết, đặc biệt chú ý những vụ ma túy mà đơn vị Hải quan cửa khẩu, Đồn biên phòng phát hiện ban đầu thì phải tăng cường bám sát, yêu cầu cho cán bộ điều tra làm thủ tục theo tố tụng để chuyển vụ án vì các đơn vị này ít khi phát hiện và chưa biết nhiều về thủ tục tố tụng

Quá trình kiểm sát hoạt động điều tra cụ thể vụ án ma túy, Kiểm sát viên cần khắc phục ngay tình trạng thụ động ngồi chờ hồ sơ vụ án, chỉ kiểm sát điều tra trên hồ sơ vụ án khi Cơ quan điều tra kết thúc hồ sơ chuyển sang mà không bám sát vào quá trình điều tra, né tránh việc tác động tích cực vào hoạt động điều tra; Cần kịp thời nghiên cứu các tài liệu, chứng cứ trong hồ sơ vụ

án để tác động với Cơ quan điều tra định hướng điều tra và giải quyết các tình huống xảy ra theo quy định của pháp luật, hạn chế được tình trạng trả hồ sơ điều tra bổ sung; phương pháp kiểm sát điều tra có hai cách thường xuyên phải đi liền với nhau, một là nghiên cứu tài liệu, chứng cứ trong hồ sơ vụ án

do Cơ quan điều tra thu thập để phát hiện đánh giá các hành vi phạm tội của người phạm tội và phát hiện đúng, sai của Cơ quan điều tra; hai là trực tiếp tham gia một số hoạt động tố tụng điều tra chủ yếu của Cơ quan điều tra như hỏi cung bị can và trực tiếp tiến hành một số hoạt động nghiệp vụ để thu nhập tài liệu chứng cứ, để kiểm tra độ tin cậy của các tài liệu, chứng cứ do Cơ quan điều tra đã thu thập và phát hiện kịp thời những vi phạm pháp luật trong quá trình điều tra

Một thực tế hiện nay có những vụ án ma túy không phải trường hợp bắt quả tang hay khẩn cấp, Cơ quan điều tra thường hay câu lưu đối tượng tại trụ

sở mà không có lệnh tạm giữ để thu thập chứng cứ khởi tố, bắt tạm giam, nếu

đối tượng bị nguy hiểm đến tính mạng sẽ gây hậu quả rất lớn…Vì vậy trong quá trình kiểm sát điều tra, nếu phát hiện các thiếu sót vi phạm của việc áp dụng các biện pháp điều tra, các biện pháp ngăn chặn thì Viện kiểm sát nhân dân các cấp phải kiến nghị Cơ quan điều tra để khắc phục, sửa chữa vi phạm chẳng hạn như những trường hợp để quá hạn tạm giữ, tạm giam hoặc giam, giữ người trái pháp luật của Cơ quan điều tra như nêu trên Viện kiểm sát cần tăng cường kiểm sát để nắm được tình hình diễn biến ở nơi giam, giữ không

có lệnh hoặc vi phạm trong việc giam giữ dẫn đến tình trạng các bị can thông cung để yêu cầu xử lý, khắc phục

Một vấn đề cần phải chú trọng để nâng cao chất lượng kiểm sát điều tra

đó là việc đánh giá chứng cứ Hiện nay chủ yếu những vụ án mua bán trái phép chất ma túy bị phát hiện do bắt quả tang, có vật chứng rõ ràng nên việc đánh giá chứng cứ, tội danh có phần dễ dàng hơn, điều này cho thấy công tác điều tra khám phá các đường dây ma túy hoặc mở rộng vụ án gặp nhiều khó khăn mà một phần nguyên nhân là do không thể có đầy đủ chứng cứ buộc tội Việc thu thập, đánh giá chứng cứ bao giờ cũng khó khăn phức tạp trong các loại án truy xét ma túy, chứng cứ chủ yếu là lời khai, không thu được vật chứng, hoạt động của bọn tội phạm rất bí mật, tinh vi, xảo quyệt và ngoan cố

Vì vậy khi có các lời khai cụ thể và khách quan của các bị can khác, cùng các chứng cứ gián tiếp khác như mối quan hệ qua danh sách cuộc gọi điện thoại, thời gian các cuộc gọi, sơ đồ nơi cất giấu, các tờ giấy ký hiệu việc thanh toán, nhận dạng qua ảnh…thì Kiểm sát viên phải bằng kinh nghiệm của mình phối hợp với Điều tra viên sử dụng làm căn cứ đấu tranh với đối tượng hoặc trực tiếp thực hiện các biện pháp điều tra, tìm ra những mâu thuẫn, bất hợp lý để phủ định lời khai nại của đối tượng, sau đó đánh giá chứng cứ một cách khách quan, toàn diện để có đủ căn cứ buộc tội

Kiểm sát viên phải đề ra các nội dung cần làm để yêu cầu Điều tra viên củng cố các chứng cứ cần thiết cho hoạt động điều tra vụ án Đối với một số

vụ án đơn giản, yêu cầu điều tra của Viện kiểm sát có thể thực hiện trực tiếp bằng miệng, ngoài ra các yêu cầu điều tra của Viện kiểm sát phải được thực hiện bằng văn bản Đây là vấn đề rất cần thiết, vừa thể hiện và xác định trách nhiệm của Kiểm sát viên trong thực hành quyền công tố, vừa là căn cứ để Điều tra viên thực hiện đúng yêu cầu điều tra của Kiểm sát viên đối với vụ án

ma túy Để làm tốt công tác này, Kiểm sát viên phải nghiên cứu tỉ mỉ các tài liệu có trong hồ sơ vụ án Đặc biệt trong một số trường hợp vụ án phức tạp,

có sử dụng các hoạt động trinh sát cần có sự bạc bàn thống nhất giữa lãnh đạo hai cơ quan để xem xét đề ra các yêu cầu điều tra thật sự chi tiết đối với từng

vụ án cụ thể Cần lưu ý khi yêu cầu điều tra phải rất cụ thể, rõ ràng để Điều tra viên có đủ điều kiện và khả năng thực hiện được, tránh yêu cầu điều tra chung chung Đồng thời, Kiểm sát viên phải theo dõi việc thực hiện yêu cầu

đó, quá trình điều tra vụ án nếu có phát sinh những nội dung mới thì Kiểm sát viên phải kịp thời tiếp tục đề ra yêu cầu cơ quan điều tra thực hiện để đẩy nhanh tiến độ điều tra vụ án

Qua thực tiễn công tác thực hành quyền công tố, kiểm sát điều tra các vụ

án mua bán trái phép chất m túy cho thấy việc đánh giá chứng chứ, xác định tội danh đối với loại tội phạm này rất phức tạp Để việc đánh giá chứng cứ và xác định tội danh chính xác cần căn cứ vào các dấu hiệu cấu thành tội phạm theo quy định của Bộ luật Hình sự, Bộ luật Tố tụng hình sự, Thông tư liên tịch số 17 và các văn bản pháp luật có liên quan

Trong quá trình điều tra có rất nhiều yếu tố tác động làm ảnh hưởng đến tính khách quan của việc giải quyết vụ án và nguồn chứng cứ đã thu thập Do

đó việc kiểm tra chứng cứ là việc làm cần thiết, thường xuyên trong quá trình điều tra nhằm đảm bảo cho việc giải quyết vụ án được thực hiện theo đúng

quy định của pháp luật Bên cạnh đó, việc phối hợp chặt chẽ giữa Điều tra viên và Kiểm sát viên cũng có ý nghĩa hết sức quan trọng đối với việc giải quyết toàn bộ vụ án

1.3.3 Yêu cầu về thời gian

Theo quy định tại Khoản 1, 2, 3Điều 172 BLTTHS năm 2015 về thời hạn điều tra:

“ 1 Thời hạn điều tra vụ án hình sự không quá 02 tháng đối với tội phạm ít nghiêm trọng, không quá 03 tháng đối với tội phạm nghiêm trọng, không quá 04 tháng đối với tội phạm rất nghiêm trọng và tội phạm đặc biệt nghiêm trọng kể từ khi khởi tố vụ án cho đến khi kết thúc điều tra

2 Trường hợp cần gia hạn điều tra do tính chất phức tạp của vụ án thì chậm nhất là 10 ngày trước khi hết thời hạn điều tra, Cơ quan điều tra phải

có văn bản đề nghị Viện kiểm sát gia hạn điều tra

Việc gia hạn điều tra được quy định như sau:

a) Đối với tội phạm ít nghiêm trọng có thể được gia hạn điều tra một lần không quá 02 tháng;

b) Đối với tội phạm nghiêm trọng có thể được gia hạn điều tra hai lần, lần thứ nhất không quá 03 tháng và lần thứ hai không quá 02 tháng;

c) Đối với tội phạm rất nghiêm trọng có thể được gia hạn điều tra hai lần, mỗi lần không quá 04 tháng;

d) Đối với tội phạm đặc biệt nghiêm trọng có thể được gia hạn điều tra

ba lần, mỗi lần không quá 04 tháng

3 Đối với tội phạm đặc biệt nghiêm trọng mà thời hạn gia hạn điều tra

đã hết nhưng do tính chất rất phức tạp của vụ án mà chưa thể kết thúc việc điều tra thì Viện trưởng Viện kiểm sát nhân dân tối cao có thể gia hạn thêm một lần không quá 04 tháng

Đối với tội xâm phạm an ninh quốc gia thì Viện trưởng Viện kiểm sát nhân dân tối cao có quyền gia hạn thêm một lần không quá 04 tháng.”

Theo quy định của BLHS năm 2015, sửa đổi, bổ sung năm 2017, tội phạm mua bán trái phép chất ma túy được phân loại bắt đầu từ loại tội phạm nghiêm trọng đến loại tội phạm đặc biệt nghiêm trọng, do tính chất nguy hiểm của loại tội phạm này Do đó thời gian điều tra đối với tội phạm mua bán trái phép chất ma túy thường kéo dài (ít nhất là 03 tháng), tuy nhiên, có những vụ

án hoạt động mua bán của các đối tượng diễn ra giản đơn, các đối tượng thành thật khai báo, Kiểm sát viên được phân công thực hành quyền công tố và kiểm sát điều tra cần chú trọng thúc đẩy Điều tra viên khẩn trương tiến hành các hoạt động điều tra, hoàn thành hồ sơ đề nghị truy tố, giải quyết vụ án một cách nhanh chóng tránh trường hợp người phạm tội thay đổi lời khai trong quá trình giam, giữ ảnh hưởng đến quá trình giải quyết vụ án

Bên cạnh đó, cũng có những vụ án mua bán trái phép chất ma túy mang tính chất phức tạp, cần nhiều thời gian điều tra, xác minh, đấu tranh với người

có hành vi phạm tội để làm rõ nội dung vụ án, tránh oan sai, bỏ lọt tội phạm Kiểm sát viên nghiên cứu kỹ hồ sơ vụ án trước khi đề xuất lãnh đạo ban hành Quyết định gia hạn thời hạn điều tra vụ án hình sự nhằm hạn chế việc kéo dài quá trình điều tra vụ án

1.3.4 Yêu cầu về đấu tranh đối với tội phạm

Cuộc đấu tranh chống tội phạm về ma túy hết sức gay cấn, quyết liệt, tội phạm tấn công vào mọi ngõ ngách của đời sống xã hội và liên tục thay đổi thủ đoạn phạm tội Chủ thể điều tra phải mưu trí để đấu lý, đấu trí đánh bại âm mưu, thủ đoạn phạm tội, nhất là trong hỏi cung, lấy lời khai, đối chất Tội phạm mua bán trái phép chất ma túy lấy yếu tối “lợi nhuận” là mục đích hàng đầu, ma túy mang lại lợi nhuận cao nhưng mức hình phạt đối với người phạm tội cũng cao Đối tượng hoạt động phạm tội về ma túy thu được siêu lợi

nhuận, bởi vậy, để tiếp tục hoạt động, củng cố đường dây, tổ chức tội phạm chúng luôn tìm mọi thủ đoạn tấn công, mua chuộc, lôi kéo, thậm chí “giăng bẫy” các cán bộ cơ quan tiến hành tố tụng Vì vậy, đồi hỏi chủ thể tiến hành điều tra trong bất kỳ điều kiện hoàn cảnh nào cũng phải luôn tỉnh táo, giữ vững phẩm chất trước thủ đoạn cám dỗ, tấn công của tội phạm, tuyệt đối sống trong sạch và có bản lĩnh vững vàng, kiên quyết không sa ngã trước sự tấn công mua chuộc của tội phạm

Tiến hành kiểm tra, giám sát thường xuyên việc giải quyết các vụ án ma bán trái phép chất ma túy, phát hiện, chấn chỉnh kịp thời những vi phạm, thiếu sót hay bỏ lọt tội phạm của VKSND các cấp, có các hình thức khen thưởng đột xuất đối với những cá nhân, đơn vị có thành tích trong việc giải quyết các

vụ án về ma túy đạt chất lượng, hiệu quả cao

Trong công tác giáo dục, xử lý người nghiện ma túy đã phối hợp với Tòa

án nhân dân cùng cấp để tham gia kiểm sát đầy đủ các phiên họp xét quyết định áp dụng biện pháp xử lý hành chính đưa vào cơ sở cai nghiện bắt buộc theo đúng quy định, bảo đảm đúng đối tượng, kiên quyết không đồng ý với các trường hợp không đảm bảo về thủ tục pháp lý Thông qua công tác này chủ động tập hợp những khó khăn, vướng mắc, bất cập trong thực tiễn để kiến nghị đến các cơ quan chức năng khắc phục, rút kinh nghiệm kịp thời hoặc sửa đổi, bổ sung quy định cho phù hợp nhằm hạn chế tối đa tội phạm về ma túy nói chung và người phạm tội mua bán trái phép chất ma túy nói riêng

1.3.5 Yêu cầu về chính trị xã hội

Viện kiểm sát nhân dân các cấp tiếp tục phối hợp chặt chữ với các cơ quan chức năng ở địa phương, các tổ chức đoàn thể, quần chúng bằng nhiều hình thức phổ biến, tuyên truyền, giáo dục pháp luật thiết thực, có hiệu quả về chủ trưởng, đường lối, chính sách của Đảng, pháp luật của Nhà nước về công

tác đấu tranh phòng chống tội phạm nói chung và về tác hại của tội mua bán trái phép chất ma túy nói riêng

Chủ động phối hợp với Tòa án các cấp tỏ chức phiên tòa xét xử lưu động các vụ án về ma túy tại nhiều địa bàn trọng điểm, nhức nhói về ma túy, thông qua phiên tòa, Kiểm sát viên chủ động phân tích các nguyên nhân, điều kiện phạm tội, tác hại, hậu quả và hệ lụy đối với tội phạm mua bán trái phép chất

ma túy đến sức khỏe của con người và tình hình trật tự, trị an xã hội Khuyến khích tinh thần đề cao cảnh giác, phát hiện và tố giác kịp thời những hành vi

vi phạm, phạm tội của bất kỳ cá nhân, tổ chức có liên quan đến tội phạm nói chung, tội phạm về ma túy nói riêng

Theo quy định của Luật phòng, chống ma túy và Luật tổ chức VKSND năm 2014, ngành Kiểm sát nhân dân đã thực hiện chương trình hợp tác quốc

tế về phòng, chống ma túy như: Hợp tác tương trợ tư pháp về hình sự trong việc đấu tranh xử lý đối với các vụ án ma túy có liên quan đến yếu tố nước ngoài; tổ chức Hội nghị quốc tế về tăng cường hợp tác để nâng cao hiệu quả đấu tranh phòng, chống tội phạm ma túy giữa VKSND hai nước Việt Nam – Lào, Việt Nam – Trung Quốc

1.3.6 Quy định của pháp luật liên quan trực tiếp đến thực hành quyền công tố trong giai đoạn điều tra đối với các vụ án mua bán trái phép chất ma túy

Theo Hiến pháp năm 1959 quy định: “Viện kiểm sát nhân dân Tối cao nước Việt Nam dân chủ cộng hoà kiểm sát việc tuân theo pháp luật của các cơ quan thuộc Hội đồng Chính phủ, cơ quan Nhà nước địa phương, các nhân viên cơ quan Nhà nước và công dân”

Hiến pháp năm 1992 quy định: “Viện kiểm sát nhân dân Tối cao kiểm sát việc tuân theo pháp luật của các Bộ, các cơ quan ngang Bộ, các cơ quan khác thuộc Chính phủ, các cơ quan chính quyền địa phương, tổ chức kinh tế,

tổ chức xã hội, đơn vị vũ trang nhân dân và công dân, thực hành quyền công

tố, bảo đảm cho pháp luật được chấp hành nghiêm chỉnh và thống nhất” Hiến pháp năm 2013 quy định: “Viện kiểm sát nhân dân thực hành quyền công tố, kiểm sát hoạt động tư pháp”

Qua đó cho thấy, Hiến pháp năm 1959 quy định Viện kiểm sát nhân dân chỉ có chức năng kiểm sát việc tuân theo pháp luật, đến Hiến pháp năm 1992 quy định Viện kiểm sát nhân dân ngoài chức năng kiểm sát việc tuân theo pháp luật còn có chức năng thực hành quyền công tố và đến Hiến pháp năm

2013 chức năng thực hành quyền công và kiểm sát hoạt động tư pháp được quy định gắn kết chặt chẽ với nhau

Theo đó, Điều 20 Bộ luật tố tụng hình sự năm 2015 quy định: “Viện kiểm sát thực hành quyền công tố và kiểm sát việc tuân theo pháp luật trong

tố tụng hình sự quyết định việc buộc tội, phát hiện vi phạm pháp luật nhằm bảo đảm mọi hành vi phạm tội, người phạm tội, pháp nhân phạm tội, vi phạm pháp luật đều phải được phát hiện và xử lý kịp thời, nghiêm minh, việc khởi

tố, điều tra, truy tố, xét xử, thi hành án đúng người, đúng tội, đúng pháp luật, không để lọt tội phạm và người phạm tội, pháp nhân phạm tội, không làm oan người vô tội”

Viện kiểm sát là cơ quan tiến hành tố tụng duy nhất có thẩm quyền, trách nhiệm THQCT và kiểm sát việc tuân theo pháp luật của Cơ quan điều tra, Điều tra viên trong mọi hoạt động điều tra Hoạt động kiểm sát của VKS nhằm phát hiện những vi phạm pháp luật trong điều tra vụ án hình sự của Cơ quan điều tra, có thể là vi phạm trong việc định tội, trong việc tiến hành các hoạt động tố tụng, trong việc thực hiện những hành vi trái pháp luật đối với người phạm tội như bức cung, dùng nhục hình Những vi phạm của Cơ quan điều tra trong điều tra tội ma túy thường gặp là vi phạm về việc khởi tố vụ án, khởi tố bị can không đúng tội danh; áp dụng biện pháp ngăn chặn bắt người bị