Áp dụng pháp luật trong lĩnh vực trật tự, an toàn giao thông đường bộ trên địa bàn hà nội

ADPL trong lĩnh vực an toàn giao thông ở Hà Nội là một trong những vấn đề cần được quan tâm, cần được nghiên cứu một cách nghiêm túc cả về phương diện lý luận cũng như thực ti

VIỆN HÀN LÂM KHOA HỌC XÃ HỘI VIỆT NAM

HỌC VIỆN KHOA HỌC XÃ HỘI

ĐÀO THANH HẢI

ÁP DỤNG PHÁP LUẬT TRONG LĨNH VỰC TRẬT TỰ AN TOÀN GIAO THÔNG ĐƯỜNG BỘ

TRÊN ĐỊA BÀN THÀNH PHỐ HÀ NỘI

LUẬN ÁN TIẾN SĨ LUẬT HỌC

HÀ NỘI - 2019

VIỆN HÀN LÂM KHOA HỌC XÃ HỘI VIỆT NAM

HỌC VIỆN KHOA HỌC XÃ HỘI

ĐÀO THANH HẢI

ÁP DỤNG PHÁP LUẬT TRONG LĨNH VỰC TRẬT TỰ AN TOÀN GIAO THÔNG ĐƯỜNG BỘ

TRÊN ĐỊA BÀN THÀNH PHỐ HÀ NỘI

Ngành: Luật Hiến pháp và Luật Hành chính Mã số: 9.38.01.02

LUẬN ÁN TIẾN SĨ LUẬT HỌC

Người huướngghẫnghhua hục: GS.TS Võ Khánh Vinh

HÀ NỘI - 2019

LỜI CAM ĐOAN

Tôi xin cam đoan đây là công trình nghiên cứu của riêng tôi Các thông tin nêu trong luận án là trung thực, chính xác Các trích dẫn trong luận án đều đûợc chú thích đầy đủ và chính xác Các kết quả trình bày trong luận án chûa đûợc ai công bố trong bất kỳ công trình nào khác

Tác giả luận án

Đào Thanh Hải

MỤC LỤC

MỞ ĐẦU 1 Chương 1: TỔNG QUAN TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU VỀ ĐỀ TÀI LUẬN ÁN 8

1.1 Tình hình nghiên cứu đề tài luận án 8 1.2 Nhận xét tình hình nghiên cứu và những vấn đề đặt ra cần tiếp tục nghiên cứu về đề tài luận án 26 1.3 Giả thuyết nghiên cứu và câu hỏi nghiên cứu 28

Chương 2: NHỮNG VẤN ĐỀ LÝ LUẬN VỀ ÁP DỤNG PHÁP LUẬT TRONG LĨNH VỰC TRẬT TỰ AN TOÀN GIAO THÔNG ĐƯỜNG BỘ 30

2.1 Khái niệm, đặc điểm, vai trò của áp dụng pháp luật trong lĩnh vực trật tự

an toàn giao thông đường bộ 30 2.2 Chủ thể, nội dung, trình tự áp dụng pháp luật trong lĩnh vực trật tự an toàn giao thông đường bộ 54 2.3 Nội dung áp dụng pháp luật trong lĩnh vực trật tự an toàn giao thông đường bộ 58 2.4 Các yếu tố ảnh hưởng đến áp dụng pháp luật trong lĩnh vực trật tự an toàn giao thông đường bộ 74

Chương 3: THỰC TRẠNG ÁP DỤNG PHÁP LUẬT TRONG LĨNH VỰC TRẬT TỰ AN TOÀN GIAO THÔNG ĐƯỜNG BỘ TRÊN ĐỊA BÀN HÀ NỘI 93

3.1 Tình hình trật tự an toàn giao thông tại địa bàn Hà Nội và các yếu tố ảnh hưởng đến giao thông tại Hà Nội 93 3.2 Thực trạng áp dụng pháp luật trong lĩnh vực trật tự an toàn giao thông đường bộ 105 3.3 Đánh giá chung về thực trạng áp dụng pháp luật trong lĩnh vực trật tự an toàn giao thông đường bộ 115

Chương 4: QUAN ĐIỂM VÀ GIẢI PHÁP NÂNG CAO HIỆU QUẢ ÁP DỤNG PHÁP LUẬT TRONG LĨNH VỰC TRẬT TỰ AN TOÀN GIAO

THÔNG ĐƯỜNG BỘ TRÊN ĐỊA BÀN HÀ NỘI 127

4.1 Quan điểm nâng cao hiệu quả áp dụng pháp luật trong lĩnh vực trật tự an toàn giao thông đường bộ trên địa bàn thành phố Hà Nội 127

4.2 Giải pháp nâng cao hiệu quả áp dụng pháp luật trong lĩnh vực trật tự an toàn giao thông đường bộ 135

KẾT LUẬN 145

DANH MỤC CÁC CÔNG TRÌNH KHOA HỌC CỦA TÁC GIẢ 147

DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO 148

DANH MỤC CÁC CHỮ VIẾT TẮT

TTATGT Trận tự an toàn giao thông

UBTVQH Uỷ ban Thường vụ Quốc hội

Viết tắt Viết đầy đủ

WHO Tổ chức Y tế thế giới

MỞ ĐẦU 1.Tính cấp thiết của đề tài

Trật tự, an toàn giao thông của Việt Nam nói chung và của Hà Nội nói riêng trong những năm gần đây đang đặt ra vô cùng nhiều vấn đề nan giải đối với bất kỳ người có trách nhiệm nào, đặc biệt là các nhà quản lý [2] Tai nạn giao thông là một nỗi ám ảnh và để lại rất nhiều hậu quả đau lòng, tình trạng

ùn tắc giao thông là vô cùng nghiêm trọng, diễn biến ngày càng phức tạp gây

ra rất nhiều hậu quả năng nề cho toàn xã hội Là một thành phố lớn - Thủ đô của một đất nước đang phát triển, trật tự an toàn giao thông trên địa bàn thành phố

Hà Nội có rất nhiều vấn đề cần giải quyết cả về mặt xã hội, về các vấn đề xây dựng, vấn đề quy hoạch, vấn đề pháp lý ADPL trong lĩnh vực an toàn giao thông ở Hà Nội là một trong những vấn đề cần được quan tâm, cần được nghiên cứu một cách nghiêm túc cả về phương diện lý luận cũng như thực tiễn để có những giải pháp giúp cho hoạt động này trở nên thực sự có hiệu quả

Thời gian gần đây, vấn đề trật tự an toàn giao thông (TTATGT) ở thành phố Hà Nội đã trở thành một hiện tượng được đặc biệt quan tâm từ nhiều phía nhất là dân cư nội thành, của các du khách khi đến với Hà Nội Không chỉ như vậy, tai nạn và tắc nghẽn giao thông của Hà Nội còn mang đến cho dân cư Hà Nội những bức xúc, lãng phí và ảnh hưởng không ít đến sinh hoạt, sức khỏe của con người do môi trường không khí bị nhiễm bụi, khí thải, mất thời gian chờ đợi, các phương tiện mất quá nhiều nhiên liệu khi lưu thông ở

Hà Nội làm tăng thêm tình trạng ô nhiễm môi trường vốn đã rất nặng nề ở thành phố này [2] Hơn nữa, tai nạn và ùn tắc giao thông ở Hà Nội đã làm hạn chế đi rất nhiều cơ hội cho sự phát triển Ngoài việc là Thủ đô một quốc gia - một trung tâm chính trị của cả nước, Hà Nội còn luôn được coi là một trung tâm kinh tế, văn hóa, có nhiều di tích lịch sử, danh lam thắng cảnh Vì vậy, có rất nhiều nguồn lực có thể đầu tư vào đây để phát triển toàn diện kinh tế, xã

vụ tai nạn giao thông đặc biệt nghiêm trọng; tình trạng vi phạm các quy định về TTATGT vẫn còn khá phổ biến mà chưa được xử lý kịp thời; ùn tắc giao thông kéo dài vẫn là vấn đề phức tạp; công tác điều tra cơ bản làm còn hạn chế, công tác nắm tình hình, dự báo tình hình còn chưa đáp ứng yêu cầu nhiệm vụ; việc chấp hành chế độ báo cáo ở một số đơn vị, địa phương chưa nghiêm, chưa đúng thời gian quy định, chất lượng báo cáo chưa bảo đảm Việc xây dựng và triển khai các kế hoạch tuyên truyền chuyên đề để định hướng dư luận còn chậm, thiếu nhạy bén, nhất là đối với các vấn đề “nóng” đang được dư luận quan tâm; Công tác thanh tra kiểm soát (TTKS), xử lý vi phạm có nơi, có lúc chưa thực sự quyết liệt; hiệu quả TTKS, xử lý vi phạm còn thấp; Công tác điều tra, giải quyết tai nạn giao thông (TNGT) còn hạn chế; việc phối hợp giữa cảnh sát giao thông (CSGT) với Cảnh sát điều tra (CSĐT) trong công tác điều tra, giải quyết TNGT có lúc, có nơi còn chưa chặt chẽ dẫn đến quá trình điều tra, giải quyết gặp nhiều khó khăn; Công tác đấu tranh, phòng chống tội phạm chưa tương xứng với tình hình phức tạp và chủ yếu là thông qua hoạt động tuần tra, kiểm soát hoặc phối hợp với các lực lượng khác [5] Việc ứng dụng công nghệ thông tin vào công tác bảo đảm TTATGT cho một số địa phương, một số tuyến nhưng chưa được quan tâm thực hiện nghiêm túc nên hiệu quả chưa cao, nhất là trong lĩnh vực giám sát, xử lý vi phạm hành chính

Việc ADPL trong lĩnh vực TTATGT ở Hà Nội cần được nghiên cứu thấu đáo: về quy hoạch giao thông, tổ chức giao thông và xử lý vi phạm Khá nhiều trường hợp ùn tắc và tai nạn giao thông xảy ra do khâu tổ chức giao

thông chưa hợp lý Cùng một con phố, cảnh ùn tắc kéo dài, gây bức xúc cho người tham gia giao thông, nhưng chỉ cần tổ chức lại, phân luồng hợp lý, tín hiệu giao thông bố trí hợp lý là giao thông lại thông suốt Việc thực hiện pháp luật trong xây dựng đường xá cũng là vấn đề được người dân quan tâm Nhiều công trình kéo dài thời gian, đội vốn, cản trở giao thông, gây tai nạn giao thông

Vấn đề xây dựng những luận cứ khoa học cho hoạt động ADPL nói chung cũng như ADPL trong lĩnh vực trật tự an toàn giao thông ở Hà Nội nói riêng một cách chính xác, có hiệu quả trở nên hết sức cần thiết trong điều kiện

hiện nay Chính vì vậy, nghiên cứu sinh đã chọn đề tài: “Áp dụng pháp luật trong lĩnh vực trật tự, an toàn giao thông đường bộ trên địa bàn thành phố

Hà Nội” làm đề tài nghiên cứu của mình Đây là đề tài mang tính cấp thiết, có

ý nghĩa lý luận và thự tiễn

2 Mục đích và nhiệm vụ nghiên cứu của luận án

2.1 Mụchđícuhnggui ênghcứu

Mục đích của nghiên cứu là trên cơ sở phân tích thực trạng giao thông đường bộ trên địa bàn thành phố Hà Nội, tìm ra được các các căn cứ khoa học nhằm xác định các giải pháp nâng cao hiệu quả hoạt động ADPL trong lĩnh

vực TTATGT trên địa bàn thành phố Hà Nội

2.2 Nhiệm vụ nghiên cứu

- Tổng quan những công trình nghiên cứu liên quan đến đề tài luận án: những công trình nghiên cứu ở Việt Nam và ở nước ngoài để từ đó đặt vấn đề tiếp tục nghiên cứu;

- Nghiên cứu những vấn đề lý luận về thực hiện pháp luật và hình thức quan trọng của thực hiện pháp luật là ADPL trong lĩnh vực TTATGT đường

bộ ở Hà Nội;

- Nghiên cứu về thực hiện pháp luật trong việc quy hoạch giao thông, tổ chức giao thông và xử lý vi phạm trong lĩnh vực giao thông đường bộ ở Hà Nội;

- Đề xuất phương hướng và giải pháp nâng cao hiệu quả về ADPL bảo đảm TTATGT trên địa bàn thành phố Hà Nội

3 Đối tượng và phạm vi nghiên cứu của luận án

3.1.hĐối htượng nghiên cứu

Thực trạng áp dụng pháp luật trong bảo đảm TTATGT đường bộ ở Hà Nội; các vấn đề lý luận về ADPL, thực tiễn ADPL trong lĩnh vực TTATGT thông đường bộ; kinh nghiệm ADPL trong việc bảo đảm TTATGT đường bộ ở

thủ đô một số nước trên thế giới, bài học đối với Hà Nội

3.2 Phạm vi nghiên cứu

Luận án nghiên cứu những vấn đề lý luận ADPL trong việc bảo đảm TTATGT đường bộ

Về không gian: trên địa bàn thành phố Hà Nội được nghiên cứu trong

luận án là các quận nội thành và khu vực giáp ranh Luận án không nghiên cứu về TTATGT địa bàn các huyện ngoại thành cũng như các quận, thị xã được sáp nhập vào Hà Nội từ Hà Tây cũ

Về thời gian: khoảng 20 năm trở lại đây

4 Phương pháp luận và phương pháp nghiên cứu

4.1.hPuươngghpuáphluận

Để giải quyết những nhiệm vụ đặt ra, luận án sử dụng phương pháp luận của chủ nghĩa duy vật biện chứng và chủ nghĩa duy vật lịch sử nghiên cứu các vấn đề liên quan đến nội dung của đề tài Luận án sử dụng các quan điểm của học thuyết Mác - Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh cũng như quan điểm chỉ đạo của Đảng và chính sách của Nhà nước Việt Nam về nhà nước và pháp luật, về tính tối cao của luật, về thực hiện pháp luật

4.2.hPuươngghpuáphnggui ênghcứu

Các phương pháp nghiên cứu chủ yếu được sử dụng trong luận án là:

- Phương pháp phân tích, tổng hợp được sử dụng trong cả ba chương

(Chương 2, 3, 4) để phân tích, khái quát các vấn đề lý luận cũng như đánh giá thực trạng, đề xuất giải nâng cao hiệu quả ADPL trong bảo đảm trật tự an toàn giao thông ở Hà Nội;

- Phương pháp hệ thống được sử dụng chủ yếu tại Chương 2 và Chương 3 nhằm phân tích, hệ thống hóa các vấn đề nghiên cứu đặt ra của ADPL trong bảo đảm trật tự, an toàn giao thông

- Phương pháp so sánh được sử dụng trong Chương 1 và Chương 2 của luận án khi đề cập tới những công trình nghiên cứu, những bài viết TTATGT

ở thủ đô một số nước trên thế giới để so sánh, rút ra những giá trị tham khảo

để từ đó định hướng những giải pháp nâng cao hiệu quả ADPL về TTATGT đường bộ trên địa bàn thành phố Hà Nội

- Phương pháp lịch sử được sử dụng trong tất cả các chương của luận án để phân tích, đánh giá thực trạng giao thông đường bộ ở Hà Nội cũng như nâng cao hiệu quả ADPL trong bảo đảm trật tự, an toàn giao thông

- Phương pháp thống kê được sử dụng trong Chương 3 của luận án khi đánh giá thực trạng giao thông ở Hà Nội

- Phương pháp khái quát hóa được sử dụng trong Chương 4 của luận án nhằm đề xuất giải pháp nâng cao hiệu quả ADPL trong bảo đảm trật tự an toàn giao thông đường bộ trên địa bàn thành phố Hà Nội trong những năm tới

5 Đóng góp mới của luận án

Luận án đã có những đóng góp mới về khoa học về ADPL trong bảo đảm trật tự an toàn giao thông đường bộ trên địa bàn thành phố Hà Nội

Thứ nhất, việc ADPL trong bảo đảm TTATGT đường bộ trên địa bàn

thành phố Hà Nội không chỉ nói về hoạt động ADPL của các lực lượng trực tiếp điều tiết giao thông, xử lý vi phạm hành chính trong giao thông đường bộ

mà còn bao quát cả việc ADPL trong quy hoạch giao thông, tổ chức giao thông, ADPL trên nền tảng công nghệ thông tin trong cuộc cách mạng công

nghiệp lần thứ tư

Thứ hai, Luận án đã nghiên cứu một cách động bộ sự phối hợp giữa các

lực lượng cánh sát giao thông và các lực lượng khác của Công an thành phố

Hà Nội trong điều tiết, hướng dẫn các phương tiện tham gia giao thông vốn đa dạng và phức tạp trên địa bàn thành phố Hà Nội

Thứ ba, Luận án đã nêu các giải pháp đồng bộ trong tuyên truyền, phổ

biến, giáo dục pháp luật và đặc biệt là phổ biến giáo dục pháp luật về giao thông cho những người nước ngoài làm việc, sinh sống ở Hà Nội và khách du lịch đến từ các địa phương, các nước khác

6 Ý nghĩa lý luận và thực tiễn của luận án

6.1.hÝhngguĩa lý luận

- Kết quả nghiên cứu của luận án góp phần làm sáng tỏ, đưa ra cách nhìn toàn diện, sâu sắc, khoa học và thực tiễn hơn về lý luận ADPL trong bảo đảm trật tự an toàn giao thông đường bộ trên địa bàn thành phố Hà Nội, góp phần xây dựng cơ sở lý luận và thực tiễn cho việc tiếp tục nâng cao hiệu quả ADPL bảo đảm trật tự an toàn giao thông đường bộ trên địa bàn thành phố Hà Nội

6.2.hÝhngguĩ htuực tiễn

- Kết quả nghiên cứu của luận án có thể sử dụng làm tài liệu tham khảo cho các hoạt động nghiên cứu và giảng dạy tại các cơ sở đào tạo, bồi dưỡng cán bộ, công chức Đồng thời, luận án cũng là nguồn tham khảo cho các cơ quan, tổ chức liên quan trong việc tổ chức thực hiện pháp luật liên quan đến quản lý cán bộ, công chức

7 Kết cấu của luận án

Ngoài phần mở đầu, kết luận, danh mục tài liệu tham khảo, nội dung chính của luận án bao gồm 4 chương, cụ thể như sau:

Chương 1: Tổng quan tình hình nghiên cứu các vấn đề có liên quan đến

đề tài;

Chương 4: Phương hướng và giải pháp nâng cao hiệu quả hoạt động

áp dụng pháp luật trong lĩnh vực trật tự an toàn giao thông đường bộ trên địa bàn Hà Nội

Chương 1 TỔNG QUAN TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU

VỀ ĐỀ TÀI LUẬN ÁN 1.1 Tình hình nghiên cứu đề tài luận án

1.1.1 Tình hình nghiên cứu những vấnghđề lý luận về áp dụng pháp luậthtrangghlĩnguhvực trật tự anghtaànghgi ahtuôngghđường bộ

Trước hết, về lý luận, có thể kể đến các giáo trình về lý luận về Nhà nước và pháp luật của các trường đại học: Trường Đại học Luật Hà Nội, Khoa Luật thuộc Đại học Quốc gia Hà Nội, Đại học Huế [19, 34, 35, 77] Các giáo trình này đã tiếp cận một cách khá đơn giản về thực hiện và ADPL, trong

đó, thực hiện pháp luật được hiểu là hoạt động, hành vi hợp pháp của các chủ thể pháp luật phù hợp với các quy định của pháp luật, ADPL được hiểu “là hoạt động mang tính tổ chức, quyền lực của Nhà nước do các cơ quan nhà nước, nhà chức trách có thẩm quyền thực hiện nhằm cá biệt hóa các quy phạm pháp luật vào các trường hợp cụ thể với các cá nhân, tổ chức cụ thể Trong tất cả các giáo trình lý luận chung về nhà nước và pháp luật của cơ sở đào tạo và nghiên cứu này đều đề cập đến vấn đề thực hiện và ADPL nhất là trong thời gian gần đây Các nghiên cứu ngày càng có sự toàn diện và có chiều sâu Trong giáo trình Lý luận chung về nhà nước và pháp luật của Đại học Quốc gia Hà Nội, Khoa Luật phát hành năm 2005, (Chủ biên Hoàng Thị Kim Quế- NXB Đại học Quốc gia) [19], vấn đề thực hiện và ADPL đã được tiếp cận đầy đủ hơn về các vấn đề như khái niệm thực hiện pháp luật, các hình thức thực hiện pháp luật, các trường hợp cần ADPL, khái niệm ADPL (gồm cả định nghĩa, đặc điểm của áp dụng pháp luật), kết quả của ADPL, các giai đoạn của ADPL Ngoài ra, giáo trình này cũng đưa ra vấn đề có liên quan là ADPL tương tự Trong giáo trình Lý luận chung về Nhà nước và Pháp luật năm

2005, thực hiện pháp luật được hiểu là: “một quá trình hoạt động có mục đích

ADPL có các loại hình như sau: 1) Về đối tượng điều chỉnh pháp luật (theo ngành luật)- luật hiến pháp, pháp luật hình sự, luật hành chính ; Về chủ thể áp dụng pháp luật - hành vi của người đứng đầu nhà nước, của các cơ quan tư pháp, cơ quan công tố ; Về giá trị pháp lý: Văn bản cá biệt (quyết định xử phạt hành chính, bản án) ; Về hình thức văn bản: Văn bản áo dụng pháp luật, hành vi pháp lý, tuyên bố bằng lời nói ; Về hiệu lực về thời gian-

áp dụng một lần (thí dụ phạt tiền) và cũng có thể kéo dài (thí dụ quy định về trợ cấp hưu trí); Về tính chất- quy định nghĩa vụ, trách nhiệm, quy định cấm, ủy quyền ; Về chức năng điều chỉnh pháp luật- bảo về pháp luật, điều chỉnh hành vi

Giáo trình Lý luận về Nhà nước và Pháp luật phát hành năm 2010, Giáo trình Lý luận chung về Nhà nước và Pháp luật phát hành năm 2016 của Trường Đại học Luật Hà Nội [77] cũng đều đề cập đến vấn đề thực hiện pháp luật và ADPL với tư cách là những vấn đề lý luận cơ bản của khoa học pháp

lý Các nội dung của vấn đề thực hiện và ADPL cũng được đề cập và có sự phát triển nhất định như khái niệm (gồm định nghĩa, đặc điểm) thực hiện và ADPL, các trường hợp cần ADPL, các giai đoạn của ADPL, kết quả của ADPL (các quyết định áp dụng pháp luật), trong đó, các trường hợp cần ADPL đã được cụ thể hơn do sự phát triển của đời sống xã hội với nhiều tình huống phát sinh Trong các giáo trình này, thực hiện pháp luật được tiếp cận

tương tự như Giáo trình lý luận chung về nhà nước và pháp luật của Khoa Luật Đại học Quốc gia 2005 là “hoạt động có mục đích làm cho các quy định của pháp luật đi vào cuộc sống, trở thành hành vi thực tế hợp pháp của chủ thể pháp luật” [35, tr 468] Nhưng ADPL lại được định nghĩa một cách rất đơn giản là “hoạt động của các chủ thể có thẩm quyền tiến hành nhằm cá biệt hóa các quy phạm pháp luật thành quyền và nghĩa vụ, trách nhiệm pháp lý cụ thể, đối với các cá nhân, tổ chức trong các trường hợp cụ thể” [35, tr 409]

Nhà khoa học Nga phân tích khái niệm áp dụng pháp luật rất rõ: Áp

dụng pháp luật (правоприменение)- một trong những hình thức thi hành pháp

luật là hoạt động mang tính quyền lực của các cơ quan nhà nước và người được ủy quyền để đảm bảo việc thực thi pháp luật Các dấu hiệu cơ bản của

áp dụng pháp luật: hoạt động được thực hiện bởi ý chí đơn phương của cơ quan và cá nhân có thẩm quyền; Là một loại của hoạt động quản lý nhà nước ;

Là hoạt động có tổ chức, nghĩa là tổ chức thực hiện pháp luật trong một tình huống cụ thể cho các cá nhân cụ thể; Hoạt động có tính thủ tục, nghĩa là, được thực hiện theo các hình thức thủ tục nhất định theo quy định của pháp luật; Xác định đúng, nghĩa là chỉ định (cá nhân hóa) quy tắc hành vi chung (quy tắc pháp luật) trực tiếp cho trường hợp này; Có tính quyền lực, nghĩa là, nó chỉ được thực hiện bởi các cơ quan có thẩm quyền (ví dụ: các cơ quan chính phủ, chính quyền địa phương); Được bảo đảm, nghĩa là đảm bảo việc thực hiện quyền của bên thứ ba

Áp dụng pháp luật có các giai đoạn sau: Xác định cơ sở thực tế của vụ việc; Xác định cơ sở pháp lý của vụ việc; Quyết định xử lý vụ việc Ở giai đoạn đầu tiên, việc thu thập và phân tích tất cả các tài liệu thực tế đáng tin cậy (thông tin có liên quan về mặt pháp lý) liên quan đến sự kiện pháp lý được thực hiện để xác định sự thật khách quan trong trường hợp cụ thể Ở giai đoạn thứ hai, đánh giá pháp lý được đưa ra đối với tài liệu thực tế của vụ việc trên

cơ sở lựa chọn ngành luật liên quan và quy phạm pháp luật, giải thích văn bản pháp luật Ở giai đoạn thứ ba, một quyết định được đưa ra cho vụ việc (phải hợp lý, hợp pháp, nhanh chóng, công bằng) Văn bản áp dụng luật là văn bản

cá biệt do một chủ thể được ủy quyền ban hành, quyết định đối một trường hợp pháp lý cụ thể [89, tr 24]

Về thực hiện pháp luật, Tạp chí Luật học có riêng một số dành cho chuyên đề về thi hành pháp luật (Số chuyên đề Tháng 9- 2009) Đây là một tài liệu bàn tương đối sâu về một số vấn đề về thực hiện pháp luật Trong số

chuyên đề này, các chuyên đề bàn khá kỹ về các vấn đề lý luận như: Bàn về khái niệm thi hành pháp luật của Tiến sĩ Nguyễn Thị Hồi [29], Hiệu quả thi hành pháp luật của Tiến sĩ Nguyễn Minh Đoan [22], Các yếu tố bảo đảm thi hành pháp luật của PGS TS Nguyễn Văn Mạnh [46], Các yếu tố ảnh hưởng đến việc thi hành pháp luật của Bùi Xuân Phái [61], hay các vấn đề thực tiễn thi hành pháp luật như: Bàn về phạm vi, nội dung theo dõi chung việc thi hành pháp luật và trách nhiệm của các đơn vị thuộc Bộ Tư pháp trong việc phối hợp thực hiện nhiệm vụ theo dõi chung về thi hành pháp luật của Nguyễn Quốc Việt [83], Hoạt động giám sát thi hành pháp luật của Mặt trận Tổ quốc Việt Nam của Đỗ Duy Thường [75], Thực tiễn công tác theo dõi thi hành pháp luật của Ủy ban nhân dân- Một số kiến nghị của Sở tư pháp Hà nội

Bên cạnh đó, Tạp chí Tòa án nhân dân (kỳ II, Tháng 4-2012) có bài

Một số kiến nghị về quy định và áp dụng chế tài pháp luật ở Việt Nam hiện nay của PGS TS Nguyễn Minh Đoan, trong đó tác giả nhấn mạnh về ý nghĩa

của các biện pháp chế tài nói chung, nhận xét về chế tài pháp luật ở Việt Nam

và việc áp dụng chúng, đồng thời đưa ra một số kiến nghị có giá trị tham khảo cao [23]

Về sách chuyên khảo, năm 2009, NXB Tư pháp đã phát hành cuốn

chuyên khảo "Áp dụng pháp luật ở Việt Nam hiện nay- một số vấn đề lý luận

và trực tiễn" (chủ biên Nguyễn Thị Hồi) Chuyên khảo này có sự tham gia của

nhiều nhà khoa học về nhiều lĩnh vực khác nhau trong lĩnh vực luật học với nhiều vấn đề nghiên cứu lý luận và thực tiễn chuyên sâu như: Khái niệm ADPL, quy trình ADPL, quyết định ADPL, ADPL tương tự, ADPL trong lĩnh vực hình sự, ADPL trong lĩnh vực dân sự, ADPL trong lĩnh vực hành chính, ADPL trong lĩnh vực thương mại, trong lĩnh vực lao động, lĩnh vực thuế, hôn nhân gia đình và ADPL nước ngoài… [30] Trong tài liệu này, thực hiện pháp luật được định nghĩa là “hành vi (hành động hoặc không hành động) hợp pháp của chủ thể có năng lực hành vi pháp luật” (30, tr.16) Đây là chuyên khảo đáng tham khảo phục vụ tốt cho quá trình nghiên cứu đề tài

Liên quan đến ADPL là vấn đề trách nhiệm pháp lý có cuốn Trách nhiệm pháp lý của đội ngũ cán bộ, công chức, viên chức trong bộ máy cơ quan nhà nước ở Việt Nam hiện nay (chủ biên Nguyễn Minh Đoan, NXB

Hồng Đức, 2013) Trong chuyên khảo này, vấn đề trách nhiệm đối với công chức được đặt ra và giải quyết ở nhiều góc độ, trong đó có nói tới năng lực giải quyết các vấn đề thực tiễn khi ADPL

1.1.2 Các công trình nghiên cứu về áp dụng pháp luậthtrangghlĩnguhvực

gi ahtuôngghđường bộ

Cuốn Một số vấn đề về công tác bảo đảm trật tự an toàn giao thông đuờng bộ – NXB Chính trị quốc gia, (2002) với sự hợp tác của các tác giả

Trần Văn Luyện, Trần Sơn, Nguyễn Văn Chính [45]

Nghiên cứu quy hoạch tổng thể về an toàn giao thông đường bộ tại nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam đến năm 2020 là một trong những

nghiên cứu bài bản và toàn diện được thực hiện bởi chuyên gia cả trong nước và nước ngoài, tài trợ bởi JICA, hoàn thành năm 2009 [55] Nghiên cứu đã đề cập đến nhiều vấn đề quan trọng hiện tại như chính sách và thể chế về an toàn giao thông, cơ sở hạ tầng giao thông, hệ thống cấp phép lái xe, kiểm định

Các bài viết Các giải pháp đồng bộ về cơ sở hạ tầng nhằm tăng cường

an toàn giao thông đường bộ Việt Nam (Tạp chí Giao thông vận tải số 11/2014) và Những giải pháp đồng bộ về nhân tố con người nhằm nâng cao

an toàn giao thông đường bộ tại Việt Nam (tạp chí Giao thông vận tải, số

12/2014 của tác giả Nguyễn Ngọc Thạch [47, 36];

Tìm hiểu hoạt động của lực lượng Cảnh sát giao thông trong công tác

tổ chức điều khiển giao thông đường bộ, Chuyên đề An toàn giao thông - Tạp

chí Cảnh sát nhân dân, Số 2/2016 – Nghiên cứu này hướng tới các hoạt động

tổ chức điều khiển giao thông đường bộ của lực lượng cảnh sát giao thông có khai thác sử dụng kiến thức của nhiều lĩnh vực khoa học: khoa học về tổ chức, về quản lý điều hành, về giao thông vận tải, về kỹ thuật an toàn giao thông với các trang thiết bị kỹ thuật công nghệ tiên tiến hiện đại, cơ khí hóa, tự động hóa… nhằm góp phần đảm bảo trật tự an toàn giao thông, làm giảm

ùn tắc và tai nạn giao thông ở các đô thị và địa bàn giao thông trọng điểm nên

có ý nghĩa quan trọng trong công tác thực tiễn của lực lượng cảnh sát giao

lực lượng Cảnh sát giao thông - Chuyên đề An toàn giao thông - Số 4/2016,

Tạp chí Cảnh sát nhân dân [47] - Đây là một nghiên cứu chuyên đề xác định

cơ sở dữ liệu về xử phạt vi phạm hành chính trên lĩnh vực trật tự an toan giao thông đường bộ liên quan đến việc xử phạt vi phạm hành chính trên lĩnh vực trật tự an toàn giao thông đường bộ - một hoạt động ADPL quan trọng trong lĩnh vực trật tự an toàn giao thông Kết quả nghiên cứu mang tính thực tiễn cao, có ý nghĩa quan trọng đảm bảo cho việc xử lý vi phạm pháp luật khi áp dụng Luật xử lý vi phạm hành chính năm 2012 trong lĩnh vực trật tự an toàn giao thông nên cũng là một tài liệu tham khảo tốt cho quá trình nghiên cứu đề tài và có một số nội dung có thể tiếp tục nghiên cứu và phát triển được trong luận án

Các tác giả nước ngoài đã có khá nhiều công trình nghiên cứu liên quan đến ADPL trong lĩnh vực bảo đảm trật tự an toàn giao thông tại các thành phố lớn

Trong Bài viết của Vukan R và Vuchik "Hệ thống giao thông đô thị và công nghệ" Inc., 2007 (Vukan R Vuchik Urban transit system and technology John Willey and sons Inc., 2007) [87] các tác giả đã đề xuất các

biện pháp bảo đảm an toàn giao thông ở London trên cư sở áp dụng các thành tựu của công nghệ Đó là công nghệ thông tin kết nối, công nghệ định vị vệ tinh và thông báo về tình trạng giao thông cho các phương tiện giao thông ở các thành phố lớn nhằm tránh ùn tắc, rủi ro và tạo giao thông thông thoáng khí các phương tiện giao thông được hướng dẫn kịp thời

thành “niềm tự hào về phương Đông” của ông Với kế hoạch cẩn thận và

tầm nhìn xa vời của người sáng lập, Singapore nhanh chóng trở thành một trong những các trung tâm giao thông và phân phối thu hút cả hai người (người nhập cư và thương nhân) và hàng hóa từ các vùng lân cận cũng như Viễn Đông và Trung Đông

Trong những năm sau chiến tranh, Singapore phải đối mặt với những vấn đề ghê gớm, đặc biệt nghiêm trọng thất nghiệp và thiếu nhà ở Năm 1960, dân số đã vượt quá 1,6 triệu và đến năm 1968, nó đã vượt mốc 2 triệu Nhiệm

vụ cấp bách phải đối mặt với các nhà lãnh đạo đã giành được sự cai trị từ các nhà cầm quyền thuộc địa vào năm 1959, để bắt tay vào một chương trình xây dựng đường giao thông cho mọi người cũng như đặt ra một chương trình công nghiệp hóa quy mô lớn để tạo việc làm cho dân chúng Hơn nữa, để duy trì những nỗ lực của công nghiệp hóa, các nhà lãnh đạo một cách khôn ngoan thấy sự cần thiết phải giáo dục trẻ và đào tạo lực lượng lao động Tuy nhiên, cùng với sự phát triển là những vụ tai nạn giao thông liên tiếp xảy ra Chính vì

lẽ đó, kế hoạch hóa phát triển giao thông cần phải gắn với những biện pháp bảo đảm an toàn giao thông Tác giả cho rằng, an toàn giao thông phải xây

dựng trên cơ sở vững chắc là pháp luật và tuân thủ pháp luật một cách nghiêm ngặt Việc thực hiện pháp luật được đặt ra trong mọi khâu của giao thông: xây dựng mạng lưới giao thông, tổ chức giao thông, cải tiến kỹ thuật trong phương tiện vận tải hành khách và đặc biệt là xử lý nghiêm tất cả các hành vi

vi phạm luật giao thông, tạo thành nếp sống của cư dân trong tuân thủ pháp luật về giao thông

Luận án tiến sĩ luật học của Boyko Grigory Vladimirovich "Phương pháp tối ưu hóa cấu trúc vận tải để duy trì giao thông hành khách đô thị" (Бойко Григорий Владимирович "Методика оптимизации структуры транспорта для обслуживания городских пассажирских перевозок" [91]

đã nghiên cứu về an toàn trật tự giao thông trong vận tải hành khách trên địa bàn thành phố Moskva Trong luận án, tác giả đã phân tích phương pháp tiếp cận tổ chức quá trình vận chuyển hành khách tại các thành phố của Liên bang Nga, nghiên cứu thực trạng vận chuyển hành khách, chất lượng vận chuyển hành khách, vận chuyển an toàn và môi trường sinh thái, các yếu tố ảnh hưởng, điều kiện giao thông đường bộ ở các thành phố của Liên bang Nga

Trong cuốn sách "Phân tích chính sách giao thông của Trung Quốc" (Mao, B and Chen, H (2001) Sustainability analysis of Chinese transport policy

International Journal of Sustainable Development and World Ecology, 8 (4) [86, pp 323-336] Các tác giả Mao, B and Chen, H đã nghiên cứu tình trạng giao thông ở các thành phố của Trung Quốc và đưa ra những kiến nghị về chính sách giao thông đô thị Theo các tác giả, trong khi nền kinh tế thế giới được phát triển, cuộc sống và sự phát triển của con người đã bị đe dọa bởi sự mất cân đối giữa môi trường và các khía cạnh sinh thái Vì vậy, tính bền vững ngày càng trở thành trọng tâm của các lĩnh vực xã hội khác nhau Đối với hầu hết các nước đang phát triển, một chiến lược tốt tính bền vững cho phát triển

xã hội có ý nghĩa lâu dài để giữ cho nền kinh tế mở rộng Bài báo này đầu tiên

Nghiên cứu của nhà khoa học Mikheyev Tatiana (Михеева Татьяна Ивановна) Viện sĩ Viện Hàn lâm khoa học liên bang Nga được đánh giá năm

2007, (Михеева Т.И Структурно-параметрический синтез интеллектуальных транспортных систем/ Самара: Самар науч центр РАН, 2008 380 с) [92] (“Tổng hợp cấu trúc tham số của hệ thống điều khiển

cơ sở hạ tầng giao thông đường bộ”) Trong công trình này, tác giả đã đi sâu

phân tích các nội dung sau: Xác định khung lý thuyết và phương pháp luận cho việc phân tích và mô hình hóa quá trình kết cấu hạ tầng giao thông (HTGT), bao gồm cả việc giải thích chính thức, nguyên tắc cơ bản hợp lý - vật lý và cách thức hình thành các nhiệm vụ để đảm bảo việc xây dựng mô hình tích hợp của hệ thống điều khiển kết cấu HTGT đường bộ Đồng thời mô hình tổ chức cơ cấu chức năng của cơ sở HTGT vận tải, trình bày dựa trên các khái niệm về thiết kế hướng đối tượng của lý thuyết đồ thị, công nghệ thông tin địa lý (GIS), cho phép chúng ta xây dựng các biến thể hợp lý cấu trúc tĩnh và động của các thành phần đối với hệ thống giao thông thông minh Phương

pháp quản lý giao thông địa phương và phối hợp với di chuyển tự do, năng lực của mạng lưới đường bộ làm giảm sự chậm trễ giao thông Mô hình cung cấp tổng hợp cấu trúc và tham số của hệ thống giao thông thông minh được thiết kế để giải quyết vấn đề của hệ thống, bao gồm cả các tổ chức và xử lý các nguồn tài nguyên thông tin không đồng nhất của máy tính hiện đại Luận

án Tiến sĩ Luật học của Golovko Vladimir Vladimirovich, thành viên Viện

Hàn lâm khoa học liên bang Nga, đánh giá năm 2009, “Hoạt động hành chính pháp lý của cơ quan quản lý đường bộ” (Административно- юрисдикционная деятельность органов внутренних дел в области дорожного движения, диссертация на соискание ученой степени

доктора юридических наук) [93] Trong công trình này tác giả đã đi sâu phân tích các nội dung sau: Khái niệm hiện đại của hoạt động hành chính và pháp lý về các vấn đề nội bộ trong lĩnh vực giao thông cần được dựa trên những ý tưởng cơ bản, theo đó một nhà nước dân chủ được thiết kế để đảm bảo việc bảo vệ quyền, tự do và lợi ích hợp pháp của công dân Thực hiện các nguyên tắc dẫn đến cách tiếp cận mới với nội dung và thực hiện các hướng dẫn thực hành quyền tài phán hành chính, sự bình đẳng của công dân và các quan chức, quy định của pháp luật không thể tránh khỏi sự trừng phạt, sự thật khách quan, từ đó dẫn đến sự phát triển của các khía cạnh mới của mối quan

hệ của các cơ quan thực thi pháp luật với người dân, đặc biệt là cán bộ CSGT và các công dân như người sử dụng đường, dựa trên luật pháp liên bang được cập nhật Nghiên cứu các khái niệm, bản chất của nó là để đảm bảo rằng cần cải thiện hơn nữa ATGT là không thể không có cải cách hoạt động của CSGT và xác định rõ quyền hạn của họ; pháp luật điều chỉnh việc sử dụng các phương tiện kỹ thuật để đảm bảo cảnh sát thực thi pháp luật giao thông, quản

lý giao thông, cũng như những thay đổi trong hệ thống đào tạo lái xe, áp dụng chế tài hành chính Hiện nay trong quá trình hành chính các hoạt động pháp lý

kiểm tra giao thông (STSI) nên làm nổi bật quan trọng nhất của các cơ sở hành chính và pháp lý: đăng ký, kiểm tra, cấp giấy phép, an ninh thủ tục, hạn chế, trường hợp vi phạm hành chính trong lĩnh vực GTĐB thực thi; đề xuất, ứng dụng và khiếu nại của công dân

Ông cũng là tác giả của Giáo trình "Thanh tra giao thông đường bộ" (Головко, Владимир Владимирович "Учебник инспектора ГИБДД"

(2007) [95] Trong giáo trình này, tác giả đặc biệt quan tâm đến hoạt động thực thi pháp luật của cảnh sát giao thông để đảm bảo an toàn giao thông đường bộ trong trường hợp vi phạm hành chính giao thông đường bộ Ông

cũng là tác giả của giáo trình "Chấp hành hình phạt hành chính, (2006) (Исполнение административных наказаний Учебное пособие) [94]

Trong giáo trình này, tác giả những vấn đề cấp bách của khoa học về luật hành chính - giai đoạn thực hiện các quyết định về việc chỉ định xử phạt hành chính Một phân tích lý thuyết về giai đoạn thực hiện các thủ tục hành chính được đưa ra Các biện pháp chấp hành hình phạt hành chính chủ yếu trong lĩnh vực vi phạm luật lệ giao thông đường bộ

Trong các công trình của các nhà khoa học Nga nghiên cứu về trật tự an toàn giao thông đường bộ còn phải kể đến Luận án Tiến sĩ Luật học của

Amel'chakov Igor' Filippovich "Cơ sở pháp lý và tổ chức bảo đảm an toàn con người khi tham gia giao thông" (Правовые и организационные основы обеспечения безопасности личности на объектах транспорта) [89] Tác

giả luận án đã nghiên cứu toàn diện về vấn đề an ninh cá nhân khi tham gia giao thông Dựa trên tổng hợp kinh nghiệm trong và ngoài nước, tác giả đưa

ra các đề xuất để áp dụng trong thực tiễn của các cơ quan thuộc Bộ Công an

Tác giả đã đề xuất khái niệm và giải thích bản chất của an ninh con người tại

các cơ sở giao thông; phân loại các yếu tố chính ảnh hưởng đến an ninh con người tại các cơ sở giao thông Luận án cũng đã phân tích tình trạng chung,

động lực, mức độ, cấu thành vi phạm hành chính trong lĩnh vực giao thông đường bộ, trên cơ sở đó đưa ra các khuyến nghị thích hợp để áp dụng các biện pháp có hiệu quả xử lý các hành vi vi phạm luật lệ giao thông đường bộ Trong luận án, tác giả đã phân tích các nhiệm vụ, chức năng của các cơ quan thuộc Bộ Công an Liên bang Nga (Bộ Nội vụ) trong hoạt động bảo đảm trật tự an toàn giao thông đường bộ ở nước Nga nói chung, trong đó

có giao thông ở thủ đô Moskva Theo tác giả, cải cách tổ chức vận chuyển hành khách là một vấn đề xã hội quan trọng, giải pháp nên liên quan đến tất cả các cấp chính quyền

1.1.3 Tình hình nghiên cứu về thực trạng áp dụng pháp luật trong lĩnguhvực trật tự nghtaànghgi ahtuôngghđường bộ tại hđịa bàn Hà Nội

Trong những năm gần đây đã có khá nhiều công trình nghiên cứu về vấn đề giao thông ở Hà Nội, về bảo đảm trật tự an toàn giao thông, về thi hành pháp luật trong lĩnh vực giao thông trên địa bàn thành phố Hà Nội [23]

Luận án tiến sĩ quản lý công của Trần Sơn Hà (Học viện Hành chính

quốc gia) nghiên cứu về "Quản lý nhà nước về trật tự, an toàn giao thông đường bộ ở Việt Nam hiện nay" (2016) [26] Luận án hướng tới làm sáng tỏ

cơ sở lý luận, pháp lý và đánh giá thực trạng quản lý nhà nước về trật tự, an toàn giao thông đường bộ để đưa ra các phương hướng và giải pháp nhằm hoàn thiện quản lý nhà nước về trật tự, an toàn giao thông đường bộ ở Việt

Nam hiện nay Tác giả đã nghiên cứu một số nội dung như: Thứ nhất, phân

tích, đánh giá một số công trình nghiên cứu ở trong nước và ở nước ngoài có liên quan đến đề tài luận án để khẳng định những vấn đề đã được quan tâm giải quyết, theo những cách tiếp cận khác nhau và những khoảng trống chưa được làm rõ Dưới góc độ tiếp cận của khoa học hành chính và quản lý nhà

nước, luận án chỉ ra những vấn đề cần tập trung giải quyết Thứ hai, xây dựng

cơ sở lý luận của quản lý nhà nước về trật tự, an toàn giao thông đường bộ ở

Việt Nam thông qua việc luận giải làm rõ: khái niệm, đặc điểm, nội dung, vai trò và các điều kiện đảm bảo quản lý nhà nước về trật tự, an toàn giao thông đường bộ; nghiên cứu kinh nghiệm quản lý nhà nước về trật tự, an toàn giao thông đường bộ của một số nước có sự tương đồng về điều kiện tự nhiên, kinh tế - xã hội và văn hóa pháp lý để rút ra những giá trị tham khảo cho Việt Nam

Thứ ba, phân tích thực trạng và mức độ ảnh hưởng của quản lý nhà nước về

trật tự, an toàn giao thông đường bộ ở Việt Nam để đánh giá những kết quả đạt được, hạn chế và nguyên nhân của hạn chế trong quản lý nhà nước về trật

tự, an toàn giao thông đường bộ ở Việt Nam Thứ tư, trên cơ sở dự báo tình

hình, tổng hợp kết quả nghiên cứu, xác định phương hướng và đề xuất các giải pháp quản lý nhà nước về trật tự, an toàn giao thông đường bộ vừa cơ bản, vừa lâu dài, bảo đảm cơ sở khoa học, có tính toàn diện và hệ thống nhằm góp phần hoàn thiện quản lý nhà nước về trật tự, an toàn giao thông đường bộ

ở Việt Nam trong thời gian tới

Về thực tiễn quản lý nhà nước trong lĩnh vực giao thông, có một số công trình nghiên cứu như:

Cuốn Quản lý nhà nước về Giao thông vận tải của tác giả Nghiêm Văn

Dĩnh (NXB Giao thông vận tải, 2003) [20] Đây là một nghiên cứu đồng thời về cả vấn đề trật tự an toàn giao thông, quản lý nhà nước về trật tự an toàn giao thông và đã đưa ra những giải pháp pháp lý cho quản lý nhà nước về trật

tự an toàn giao thông vận tải nói chung Đề tài cấp bộ trọng điểm Các giải pháp đảm bảo an toàn giao thông đường bộ Việt Nam (chủ nhiệm đề tài Nghiêm Văn

Dĩnh năm 2004) tuy có đưa ra các giải pháp cho trật tự an toàn giao thông ở Việt Nam nhưng chủ yếu ở các khía cạnh kỹ thuật và xã hội chứ ít đề cập khía cạnh pháp lý

Về đổi mới mô hình tổ chức chính quyền đô thị của TS Nguyễn Minh

Phương trên Tạp chí Nhà nước và pháp luật, số tháng 9 năm 2006 Bài viết

này tuy không trực tiếp đề cập đến quản lý nhà nước về trật tự, an toàn giao thông nhưng đã có đề cập đến đội ngũ thực hiện hoạt động này, trong đó có chủ thể thực hiện hoạt động ADP [62]

Chiến lược và mô hình phát triển giao thông đô thị ở các thành phố lớn

ở Việt Nam theo hướng công nghiệp hóa và hiện đại hóa - Đề tài nghiên cứu

cấp nhà nước của Bộ Giao thông vận tải, (năm 2000) [12] Đây là một nghiên cứu nghiêm túc cho quản lý trật tự an toàn giao thông trong điều kiện đang phát triển với những kết quả nghiên cứu có giá trị, góp phần vào đảm bảo cho quản lý trật tự an toàn giao thông nói chung và của Hà Nội nói riêng;

Chiến lược bảo đảm trật tự an toàn giao thông đường bộ quốc gia đến năm 2020 và tầm nhìn đến 2030 của Bộ Giao thông vận tải (năm 2011) là một

nghiên cứu nghiêm túc có liên quan đến trật tự an toàn giao thông với những đề xuất nhất định và có tính khả thi với những luận chứng và luận cứ có giá trị

Cuốn Một số vấn đề về công tác bảo đảm trật tự an toàn giao thông đường bộ – NXB Chính trị quốc gia, (2002) với sự hợp tác của các tác giả

Trần Văn Luyện, Trần Sơn, Nguyễn Văn Chính [45]

1.1.4 Tình hình nghiên cứuhvàhđề xuất các giải pháp nâng cao hiệu quả áp dụng pháp luậthtrangghlĩnguhvực trật tự,h nghtaànghgi ahtuôngghđường bộ tại hđịa bàn Hà Nội

Cuốn Một số vấn đề về công tác bảo đảm trật tự an toàn giao thông đường bộ – NXB Chính trị quốc gia, (2002) với sự hợp tác của các tác giả

Trần Văn Luyện, Trần Sơn, Nguyễn Văn Chính [45]

Nghiên cứu quy hoạch tổng thể về an toàn giao thông đường bộ tại nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam đến năm 2020 là một trong những

nghiên cứu bài bản và toàn diện được thực hiện bởi chuyên gia cả trong nước và nước ngoài, tài trợ bởi JICA, hoàn thành năm 2009 [55] Nghiên cứu đã đề cập đến nhiều vấn đề quan trọng hiện tại như chính sách và thể chế về an toàn

giao thông, cơ sở hạ tầng giao thông, hệ thống cấp phép lái xe, kiểm định phương tiện giao thông vận tải và quản lý hoạt động vận tải, cưỡng chế, giáo dục về an toàn giao thông, cấp cứu y tế Trên cơ sở này, nghiên cứu đã đề xuất

6 nhóm giải pháp quan trọng để nâng cao an toàn giao thông, bao gồm phát triển môi trường đường an toàn, lái xe an toàn và phương tiện an toàn, duy trì trật tự đường bộ, phát triển giáo dục và tuyên truyền, hệ thống cấp cứu y tế và trợ giúp nạn nhân tai nạn, thể chế và nguồn lực Tuy nhiên, nghiên cứu này chưa chỉ ra được đối tượng, phạm vi, lộ trình áp dụng, trong điều kiện hạn chế về nguồn lực Ngoài ra, do đối tượng khác nhau nên tác dụng, sự cần thiết của các giải pháp cũng khác nhau, nếu không làm rõ được vấn đề này, các giải pháp trên sẽ rơi vào tình trạng treo, tính khả thi thấp Ngoài ra nghiên cứu này hầu như chưa đưa ra được các giải pháp pháp lý, trong đó có hoạt động ADPL, nhất là trong lĩnh vực trật tự giao thông đường bộ

Các bài viết Các giải pháp đồng bộ về cơ sở hạ tầng nhằm tăng cường

an toàn giao thông đường bộ Việt Nam (Tạp chí Giao thông vận tải số 11/2014) và Những giải pháp đồng bộ về nhân tố con người nhằm nâng cao

an toàn giao thông đường bộ tại Việt Nam (tạp chí Giao thông vận tải, số

12/2014 của tác giả Nguyễn Ngọc Thạch [47, 36];

Tìm hiểu hoạt động của lực lượng Cảnh sát giao thông trong công tác

tổ chức điều khiển giao thông đường bộ, Chuyên đề An toàn giao thông - Tạp

chí Cảnh sát nhân dân, Số 2/2016 – Nghiên cứu này hướng tới các hoạt động

tổ chức điều khiển giao thông đường bộ của lực lượng cảnh sát giao thông có khai thác sử dụng kiến thức của nhiều lĩnh vực khoa học: khoa học về tổ chức, về quản lý điều hành, về giao thông vận tải, về kỹ thuật an toàn giao thông với các trang thiết bị kỹ thuật công nghệ tiên tiến hiện đại, cơ khí hóa, tự động hóa… nhằm góp phần đảm bảo trật tự an toàn giao thông, làm giảm

ùn tắc và tai nạn giao thông ở các đô thị và địa bàn giao thông trọng điểm nên

có ý nghĩa quan trọng trong công tác thực tiễn của lực lượng cảnh sát giao thông cũng như ý nghĩa trên phương diện lý luận nghiệp vụ của cảnh sát giao thông có liên quan đến hoạt động ADPL [76, tr17]

Nâng cao hiệu quả xây dựng, quản lý, khai thác cơ sở dữ liệu về xử phạt vi phạm hành chính trên lĩnh vực trật tự an toàn giao thông đường bộ của

lực lượng Cảnh sát giao thông - Chuyên đề An toàn giao thông - Số 4/2016,

Tạp chí Cảnh sát nhân dân [47] - Đây là một nghiên cứu chuyên đề xác định

cơ sở dữ liệu về xử phạt vi phạm hành chính trên lĩnh vực trật tự an toan giao thông đường bộ liên quan đến việc xử phạt vi phạm hành chính trên lĩnh vực trật tự an toàn giao thông đường bộ - một hoạt động ADPL quan trọng trong lĩnh vực trật tự an toàn giao thông Kết quả nghiên cứu mang tính thực tiễn cao, có ý nghĩa quan trọng đảm bảo cho việc xử lý vi phạm pháp luật khi áp dụng Luật xử lý vi phạm hành chính năm 2012 trong lĩnh vực trật tự an toàn giao thông nên cũng là một tài liệu tham khảo tốt cho quá trình nghiên cứu đề tài và có một số nội dung có thể tiếp tục nghiên cứu và phát triển được trong luận án

Những nghiên cứu về quản lý nhà nước và ADPL trong lĩnh vực giao thông ở Hà Nội thời gian gần đây có thể đơn cử các công trình nghiên cứu sau:

Xây dựng luận cứ phát triển và tổ chức giao thông Thủ đô Hà Nội, đề

tài cấp nhà nước của Bộ Giao thông vận tải (năm 1993) Có thể nói đây là một đề tài nghiên cứu có tính tiên phong về trật tự, an toàn giao thông ở Hà nội Tuy nhiên, các kết quả nghiên cứu này chỉ áp dụng được trong một thời gian ngắn và hiện không còn phù hợp do sự thay đổi quá nhanh của các điều kiện kinh tế, xã hội và các giải pháp mà nghiên cứu này đưa ra đã không đáp ứng được thực tế cuộc sống trong điều kiện hiện nay [84]

Đồ án nghiên cứu Quy hoạch giao thông vận tải Thủ đô Hà Nội đến

Báo cáo nghiên cứu và khảo sát tình hình trật tự an toàn giao thông tại Cộng hòa Liên bang Đức và Cộng hòa Pháp của Công an thành phố Hà Nội,

năm 2016 [4] Đây là kết quả của chuyến khảo sát và nghiên cứu về trật tự an toàn giao thông của hai quốc gia phát triển với các đô thị rất văn minh và hệ thống giao thông hiện đại Trong báo cáo này, kết quả bao gồm sự đánh giá về quy hoạch giao thông, về các hoạt động duy trì trật tự an toàn giao thông, về các thiết bị hỗ trợ quản lý giao thông và kiểm soát các hoạt động giao thông đã được đưa ra, qua đó đã chủ động đề xuất những giải pháp cụ thể cho quản

lý về trật tự an toàn giao thông của thành phố Hà Nội Tài liệu này có giá trị đối với việc đề xuất các giải pháp nhằm nâng cao hiệu quả của quản lý trật tự

an toàn giao thông và ADPL trong lĩnh vực giao thông của Hà Nội

Nghiên cứu hiện trạng và đề xuất một số giải pháp về tổ chức giao thông

đô thị của Công an thành phố Hà Nội, (năm 2016) là công trình nghiên cứu có

tính cập nhật nhất về tổ chức quản lý giao thông đô thị của thành phố Hà Nội Báo cáo kết quả nghiên cứu cung cấp rất nhiều thông tin cập nhật về trạng thái giao thông của Hà Nội [18], của tình hình quản lý trật tự an toàn giao thông có liên quan đến hoạt động ADPL như tai nạn giao thông, về tội phạm trên các phương tiện công cộng, trên đường giao thông… với các con số minh chứng rất

cụ thể Nghiên cứu này cũng đưa ra những kinh nghiệm trong quản lý giao thông

ở Singapore làm cơ sở cho các đề xuất về giải pháp ở Hà Nội Nghiên cứu này

Tạp chí Cảnh sát nhân dân đã đăng tải khá nhiều bài nghiên cứu về bảo

đảm TTANGT đường bộ ở nước ta nói chung và trên địa bàn thành phố Hà Nội ThS Đinh Thị Phương Dung (Trung tâm Nghiên cứu ATGT - Học viện

CSND) "Bảo đảm an toàn giao thông đường bộ - Bài toán chung của toàn nhân loại" [24] Theo tác giả, bảo đảm an toàn giao thông (ATGT), giảm thiểu

tai nạn giao thông từ lâu đã trở thành vấn đề xã hội mang tính chất toàn cầu Hậu quả mà TNGT gây ra là vô cùng to lớn, không chỉ gây thiệt hại về tính mạng, sức khoẻ, tài sản mà còn đem lại những tổn thất nặng nề về kinh tế, xã

hội Chương trình “Thập kỷ hành động vì an toàn giao thông 2011 - 2020” do

LHQ phát động đến nay đã đi được một nửa chặng đường Qua các báo cáo thường niên của WHO đã cho thấy bức tranh tổng thể về tình hình TNGT, vấn đề đảm bảo ATTGT

1.2 Nhận xét tình hình nghiên cứu và những vấn đề đặt ra cần tiếp tục nghiên cứu về đề tài luận án

1.2.1 Nhận xét tình hình nghiên cứuhđề tài luận án

Có thể nói, kết quả nghiên cứu các vấn đề lý luận về thực hiện và ADPL được tổng hợp ở trên đã có một sự hệ thống tương đối cao và có sự phát triển liên tục Đây là những kết quả nghiên cứu quan trọng của khoa học pháp lý có thể ứng dụng tốt cho quá trình nghiên cứu luận án Đó là các cách tiếp cận về khái niệm thực hiện pháp luật, khái niệm ADPL, đặc điểm của ADPL, những trường hợp cần ADPL, các giai đoạn của ADPL, ADPL tương tự

Những nghiên cứu cụ thể về ADPL trong một số lĩnh vực nhất định cũng

gợi mở cho luận án cách tiếp cận nghiên cứu trong lĩnh vực cụ thể là trật tự an toàn giao thông ở cả nước nói chung và của Hà Nội nói riêng Trong các nghiên cứu này, một số cơ sở khoa học đã được xác định nhằm nâng cao hiệu quả của quản lý nhà nước về trật tự an toàn giao thông nói chung có giá trị tham khảo nhất định Tuy nhiên, các công trình nghiên cứu này chủ yếu quan tâm đến các vấn đề thuộc đối tượng nghiên cứu của mình và trong những phạm vi nhất định Các nghiên cứu có thể ứng dụng để xây dựng cơ sở cho việc nâng cao hiệu quả của hoạt động ADPL trong lĩnh vực này còn ít được chú ý nghiên cứu

Kết quả nghiên cứu về quản lý giao thông đô thị của một số nước cũng

có những giá trị tham khảo nhất định cho luận án

1.2.2 Những vấnghđề đặt ra cần tiếp tục nghiên cứu về đề tài luận án

Có thể nói, ADPL trong lĩnh vực trật tự an toàn giao thông là một vấn đề khá cụ thể Tuy nhiên, khi nói tới ADPL, có thể nhận thấy các nghiên cứu mới chủ yếu dừng lại ở các vấn đề chung hoặc có liên quan đến các vấn đề khác mà không phải trực tiếp là ở lĩnh vực trật tự an toàn giao thông, nhất là trong hoạt động ADPL Vì vậy, có thể xác định các vấn đề cần tiếp tục được nghiên cứu là:

Thứ nhất, cần xác định rõ hơn các vấn đề lý luận về ADPL gắn với trật

tự an toàn giao thông, đặc biệt là về các vấn đề như đặc điểm của ADPL trong lĩnh vực này, các trường hợp cần ADPL, các giai đoạn hay quy trình áp dụng đặc thù của ADPL trong lĩnh vực trật tự an toàn giao thông;

Thứ hai, cần xác định những yếu tố ảnh hưởng và mức độ ảnh hưởng

của các yếu tố đến hoạt động ADPL trong lĩnh vực trật tự an toàn giao thông

mà cụ thể là ở địa bàn Hà Nội;

Thứ ba, nghiên cứu và đánh giá được thực trạng của hoạt động ADPL

trong lĩnh vực trật tự an toàn giao thông đường bộ ở Hà Nội

Thứ tư, nghiên cứu về các giải pháp, đặc biệt là các giải pháp pháp lý

về nâng cao hiệu quả của hoạt động ADPL trong lĩnh vực trật tự an toàn giao

thông đường bộ ở Hà Nội trong thời gian tới

1.3 Giả thuyết nghiên cứu và câu hỏi nghiên cứu

1.3.1 Giả thuyết nghiên cứu

- ADPL trong lĩnh vực trật tự an toàn giao thông đường bộ nếu được thực hiện nghiêm chỉnh sẽ không có tình trạng trật tự và an toàn giao thông đường bộ ngày càng gây bức xúc trong dư luận xã hội, ngày càng gây tổn thất cho người tham gia giao thông

- Pháp luật về giao thông đường bộ ở Việt Nam nếu đầy đủ, phù hợp và được tổ chức thực hiện tốt sẽ tạo tiền đề, cơ sở bảo đảm TTATGT góp phần nâng cao hiệu quả ADPL giao thông đường bộ trên địa bàn thành phố Hà Nội hiện nay

- ADPL pháp luật trong lĩnh vực giao thông đường bộ trên địa bàn thành phố Hà Nội đã được định hình theo đúng hướng nhưng có những vấn đề chưa tốt và chưa đồng bộ Vì vậy, ADPL một cách đầy đủ, nghiêm minh là một trong những yếu tố quyết định trong quá trình bảo đảm TTATGT đường

bộ trên địa bàn thành phố Hà Nội, góp phần quan trọng vào thành công của sự nghiệp xây dựng và phát triển của thủ đô Hà Nội

1.3.2 Câu hỏi nghiên cứu

- Thực hiện pháp luật và các hình thức thực hiện pháp luật?

- ADPL trong lĩnh vực giao thông đường trên địa bàn thành phố Hà Nội bao gồm những nội dung cơ bản nào?

- Khái niệm TTATGT cần được hiểu đầy đủ như thế nào?

- Những yếu tố nào ảnh hưởng tới ADPL trong lĩnh vực bảo đảm TTATGT đường bộ trên địa bàn Hà Nội? Chủ thể ADPL, phối hợp giữa các lực lượng có nhiệm vụ bảo đảm TTATGT?

- Làm thế nào để nâng cao hiệu quả ADPL bảo đảm TTATGT đường bộ

trên địa bàn thành phố Hà Nội?

Kết luận chương 1

Kết quả nghiên cứu các vấn đề lý luận về thực hiện và ADPL được tổng hợp ở trên đã có một sự hệ thống tương đối cao và có sự phát triển liên tục Đây là những kết quả nghiên cứu quan trọng của khoa học pháp lý có thể ứng dụng tốt cho quá trình nghiên cứu luận án Đó là các cách tiếp cận về khái niệm thực hiện pháp luật, khái niệm ADPL, đặc điểm của ADPL, những trường hợp cần ADPL, các giai đoạn của ADPL, ADPL tương tự

Những nghiên cứu cụ thể về ADPL trong một số lĩnh vực nhất định cũng gợi mở cho luận án cách tiếp cận nghiên cứu trong lĩnh vực cụ thể là trật tự an toàn giao thông ở cả nước nói chung và của Hà Nội nói riêng Trong các nghiên cứu này, một số cơ sở khoa học đã được xác định nhằm nâng cao hiệu quả của quản lý nhà nước về trật tự an toàn giao thông nói chung có giá trị tham khảo nhất định Tuy nhiên, các công trình nghiên cứu này chủ yếu quan tâm đến các vấn đề thuộc đối tượng nghiên cứu của mình và trong những phạm vi nhất định Các nghiên cứu có thể ứng dụng để xây dựng cơ sở cho việc nâng cao hiệu quả của hoạt động ADPL trong lĩnh vực này còn ít được chú ý nghiên cứu

Áp dụng pháp luật trong lĩnh vực trật tự an toàn giao thông là một vấn đề khá cụ thể Tuy nhiên, khi nói tới ADPL, có thể nhận thấy các nghiên cứu mới chủ yếu dừng lại ở các vấn đề chung hoặc có liên quan đến các vấn đề khác mà không phải trực tiếp là ở lĩnh vực trật tự an toàn giao thông, nhất là trong hoạt động ADPL Vì vậy, có thể xác định các vấn đề cần tiếp tục được nghiên cứu

Áp dụng pháp luật pháp luật trong lĩnh vực giao thông đường bộ trên địa bàn thành phố Hà Nội đã được định hình theo đúng hướng nhưng có những vấn đề chưa tốt và chưa đồng bộ Vì vậy, ADPL một cách đầy đủ, nghiêm minh là một trong những yếu tố quyết định trong quá trình bảo đảm TTATGT đường bộ trên địa bàn thành phố Hà Nội, góp phần quan trọng vào

thành công của sự nghiệp xây dựng và phát triển của thủ đô Hà Nội

Chương 2 NHỮNG VẤN ĐỀ LÝ LUẬN VỀ ÁP DỤNG PHÁP LUẬT TRONG LĨNH VỰC TRẬT TỰ AN TOÀN GIAO THÔNG ĐƯỜNG BỘ

2.1 Khái niệm, đặc điểm, vai trò của áp dụng pháp luật trong lĩnh vực trật tự an toàn giao thông đường bộ

2.1.1 Khái niệm áp dụng pháp luật trong lĩnguh vực trật tự an toàn

gi ahtuôngghđường bộ

2.1.1.1 Áp dụng pháp luật

Khi nói về thực hiện pháp luật, V.I Lênin đã khái quát "Có pháp luật

mà không thực hiện pháp luật thì còn tồi tệ hơn là không có pháp luật" Người cũng nói "Từ việc ban hành pháp luật tới thực hiện pháp luật có một khoảng cách xa" [37, tr 54, tr.87] Cách đây 2.300 năm, Hàn Phi đã viết

"Không có nước nào luôn luôn yếu Cũng không có nước nào luôn luôn mạnh

Hễ những người thi hành pháp luật mà mạnh thì nước mạnh Hễ những người thi hành pháp luật mà yếu thì nước yếu" [27, tr.56] Trước hết cần phái thấy

rằng, ADPL chỉ là một trong những hình thức thực hiện pháp luật Trong một số giáo trình, cách diễn đạt về khái niệm thực hiện pháp luật có sự thống nhất

Ví dụ, cả Giáo trình Lý luận nhà nước và pháp luật của Trường Đại học Luật

Hà Nội và Giáo trình Lý luận chung về nhà nước và pháp luật của Khoa Luật, Đại học Quốc gia Hà Nội đều cùng một quan niệm rằng: “Thực hiện pháp luật là một quá trình hoạt động có mục đích làm cho những quy định của pháp luật đi vào cuộc sống, trở thành những hành vi thực tế hợp pháp của các chủ thể pháp luật” Giáo trình Lý luận nhà nước và pháp luật [77,tr 463]

và Giáo trình Lý luận chung về nhà nước và pháp luật [35, tr 494] Quan

niệm này gần như đã được coi là “chân lý” vì nó đã tồn tại và được sử dụng trong một thời gian khá dài Tuy nhiên, chưa thể nói đây là một định nghĩa

hoàn thiện về thực hiện pháp luật bởi hai lý do Thứ nhất, không phải hành vi

thực hiện pháp luật nào cũng phải là một quá trình hoạt động Trong tiếng Việt, quá trình có thể được hiểu là “Trình tự phát triển, diễn biến của một sự việc nào đó” (78, tr 973) Nếu nói quá trình hoạt động thì có nghĩa đó là một xâu chuỗi các hoạt động diễn ra theo một trình tự nhất định Trong khi đó, có những trường hợp thực hiện pháp luật chỉ là những hành vi đơn lẻ, ví dụ, hành

vi dừng lại trước đèn đỏ khi đi đường, hành vi mua thức ăn ngoài chợ Thứ hai, không phải trong tất cả các trường hợp, chủ thể thực hiện pháp luật đều

nhằm mục đích đưa pháp luật vào cuộc sống mà đa số các chủ thể đều nhằm thực hiện những mục đích riêng của mình Các tác giả của các giáo trình trên

hình như cũng đồng tình với điều đó nên họ đều giải thích rằng “Thực hiện pháp luật là hành vi (hành động hoặc không hành động) của con người phù hợp với những quy định của pháp luật Nói khác đi, tất cả những hoạt động nào của con người, của các tổ chức mà thực hiện phù hợp với quy định của pháp luật thì đều được coi là biểu hiện của việc thực hiện thực tế các quy phạm pháp luật” [77, tr 461- 462]

Vì thế áp dụng pháp luật là một hình thức thực hiện pháp luật quan trọng và có quan hệ mật thiết với các hình thức còn lại Nếu chỉ thông qua các hình thức như tuân thủ thi hành và sử dụng pháp luật mà không có áp dụng pháp luật thì nhiều quy phạm pháp luật không được thực hiện hoặc thực hiện không chính xác, không đầy đủ và nghiêm minh đảm bảo cho quan hệ pháp luật đi vào đời sống góp phần nâng cao ý thức pháp luật trong nhân dân, sống

và làm việc theo Hiến pháp và pháp luật Nếu như tuân thủ và chấp hành và

sử dụng pháp luật là những hình thức mà mọi chủ thể đều có thể thực hiện, thì áp dụng pháp luật luôn có sự tham gia của nhà nước, là hoạt động của cơ quan nhà nước có thẩm quyền Trong hoạt động áp dụng pháp luật bao hàm tất cả các hình thức thực hiện pháp luật Việc các cơ quan nhà nước tổ chức

cho các chủ thể thực hiện các quy định của pháp luật, thực hiện các quyền và nghĩa vụ pháp luật của họ đòi hỏi các cơ quan phải tuyệt đối tuân thủ pháp luật, tức là tự kiềm chế không phạm vào các điều cấm trong khi áp dụng pháp luật Thi hành các nghĩa vụ pháp luật và vận dụng đúng đắn, chính xác các quy phạm pháp luật trong quá trình áp dụng pháp luật Nếu ban hành pháp luật là một hoạt động quan trọng để tạo ra cơ sở pháp lý cho các hoạt động cơ bản của xã hội, là hoạt động thực hiện quyền lập pháp thì ADPL là một hoạt động quan trọng để hiện thực hóa các quy định của pháp luật vào đời sống và đồng thời là hoạt động quan trong để thực hiện các quyền hành pháp và tư pháp của quyền lực nhà nước Các hoạt động này cần được phân công, phối hợp và kiểm soát giữa các cơ quan nhà nước để vừa tạo nên tính thống nhất, vừa tạo nên sự chuyên nghiệp và hiệu quả của quyền lực nhà nước Là một hoạt động đặc biệt của thực hiện pháp luật, ADPL là một khái niệm được đề cập phổ biến trong các hoạt động nghiên cứu cũng như trong các hoạt động thực tiễn của đời sống pháp lý Trong các sách báo pháp lý có đề cập đến vấn đề thực hiện thì ADPL về cơ bản đều được nhắc đến Theo các tác giả của

chuyên khảo "Những vấn đề lý luận cơ bản về Nhà nước và pháp luật" [82],

thực hiện pháp luật nói chung được hiểu bao gồm hay thông qua cả bốn hình

thức: 1) Tuân thủ pháp luật; 2) Thi hành pháp luật; 3) Sử dụng pháp luật; 4)

Áp dụng pháp luật [82, tr256]

Cũng theo các tác giả của chuyên khảo này, ADPL được quan niệm khá

rộng là: “Áp dụng pháp luật là toàn bộ những việc làm, những hoạt động, những phương thức nhằm thực hiện những yêu cầu đặt ra trong pháp luật trong việc điều chỉnh các quan hệ xã hội” Chủ thể của ADPL phải là những

người có chức vụ, các cơ quan có thẩm quyền

Theo những cách tiếp cận trên, có thể thấy ADPL là hoạt động rất phức tạp, quan trọng và có các đặc điểm chủ yếu sau:

Thứ nhất, ADPL là hoạt động mang tính tổ chức thể hiện quyền lực nhà

nước Đây là hoạt động luôn được thực hiện bởi các chủ thể có thẩm quyền được pháp luật quy định Các chủ thể này có thể là cơ quan nhà nước, nhà chức trách hay người được trao quyền tiến hành thực hiện các hoạt động ADPL Trong quá trình ADPL, các chủ thể này được nhân danh nhà nước và

do vậy họ có thể thay mặt nhà nước áp đặt ý chí của nhà nước lên các đối tượng bị ADPL và buộc các các đối tượng đó phải phục tùng Về cơ bản, các quyết định ADPL thể hiện ý chí đơn phương của các chủ thể tiến hành ADPL Các quyết định ADPL do các chủ thể này ban hành có giá trị bắt buộc đối với các đối tượng đó cũng như các chủ thể có liên quan Trong trường hợp cần thiết, các quyết định này được đảm bảo bằng các biện pháp cưỡng chế Đây là đặc điểm rất quan trọng của ADPL và cần được chú ý trong quá trình ADPL trong lĩnh vực trật tự an toàn giao thông đường bộ

Thứ hai, ADPL phải được tiến hành theo trình tự, thủ tục chặt chẽ được

pháp luật quy định Vì việc ADPL bao giờ cũng mang lại những hậu quả pháp

lý cho người bị áp dụng và các chủ thể có liên quan nên việc tuân theo các quy định chặt chẽ của pháp luật về trình tự, thủ tục là rất cần thiết Điều đó đảm bảo cho các hoạt động ADPL diễn ra chính xác, có cơ sở, tránh được tình trạng lạm quyền hay lộng quyền hoặc thiếu trách nhiệm Nó đòi hỏi các chủ thể ADPL chỉ được làm và phải làm những gì pháp luật quy định Khả năng xâm phạm đến lợi ích của nhà nước, của công dân, của các tổ chức rất dễ xảy

ra trong quá trình thực hiện Ngay cả khi các quyết định ADPL có lợi cho các chủ thể bị hay được áp dụng thì nó cũng có hậu quả xấu, gây thiệt hại về kinh tế, xã hội, ảnh hưởng đến uy tín của nhà nước, xâm hại quyền con người, quyền công dân

Thứ ba, ADPL là hoạt động điều chỉnh cá biệt Các chủ thể tiến hành

ADPL căn cứ vào các quy định của pháp luật hiện hành vừa tự mình hoạt

động, vừa tổ chức cho các chủ thể khác thực hiện pháp luật bằng cách hiện thực hóa các quyền, nghĩa vụ pháp lý cho các chủ thể đó hoặc trực tiếp xác định các biện pháp trách nhiệm pháp lý cho chủ thể vi phạm pháp luật để hiện thực hóa các biện pháp chế tài trong các quy phạm pháp luật Nếu các quy phạm pháp luật là các khuôn mẫu, chuẩn mực chung cho cách ứng xử của con người dưới dạng nêu lên cách xử sự chung thì ADPL giúp cho các quy đinh

đó đi vào cuộc sống bằng cách chỉ ra chính xác các quyền nghĩa vụ pháp lý hay các biện pháp trách nhiệm pháp lý cụ thể, không còn chung chung đối với từng chủ thể xác định, trong những tình huống hay trường hợp cụ thể Trên thực tế, các tình huống hay hoàn cảnh xảy ra rất đa dạng, phức tạp, gắn với những điều kiện phong phú nên sự cá biệt này là rất cần thiết

Ngoài ra, cũng có quan điểm cho rằng ADPL có đặc điểm là hoạt động đòi hỏi tính sáng tạo của các chủ thể tiến hành Nói chung, các hoạt động của con người là hoạt động có tính sáng tạo Tuy nhiên, trong thực hiện quyền lực nhà nước, đặc biệt trong xã hội hiện đại, sự sáng tạo nên xác định một cách hạn chế vì điều đó có thể dẫn tới sự lạm quyền, lộng quyền, vi phạm nguyên tắc pháp chế là các cơ quan và nhân viên công quyền chỉ được làm và phải làm những gì pháp luật quy định khi thực hiện công vụ Do đó không nên coi

có tính sáng tạo là một đặc điểm của hoạt động ADPL Có chăng, việc ADPL đòi hỏi có sự chủ động và linh hoạt lựa chọn cách xử sự trong phạm vi pháp luật cho phép của các chủ thể tiến hành trên cơ sở chuyên môn nghiệp vụ được đào tạo mà thôi Khi đó, các chủ thể phải chủ động, tích cực, bằng những biện pháp, cách thức mà pháp luật cho phép để đạt được mục đích của hoạt động này Không phải ngẫu nhiên mà trong nhà nước pháp luật đòi hỏi

công chức nhà nước phải tuân thủ nguyên tắc "Chỉ được làm những gì mà luật cho phép" Nguyên tắc này không phải là cứng nhắc trong ADPL Khi

ADPL Người có chức vụ, quyền hạn ra quyết định áp phải tuân thủ nguyên