KY YEU HOI THAO ĐỔI MỚI GIẢNG DẠY CHÍNH TRỊ, PHÁP LUẬT

Từ kinh nghiệm giảng dạy của bản thân, chúng tôi rút ramột số đặc điểm của các môn giáo dục chính trị: 1 dung lượng kiến thức nhiềutrong khi quỹ thời gian được ấn định quá ít; 2 có tính

ĐỔI MỚI PHƯƠNG PHÁP GIẢNG DẠY MÔN HỌC CHÍNH TRỊ THEO ĐỊNH HƯỚNG PHÁT TRIỂN NĂNG LỰC NGƯỜI HỌC TẠI

TRƯỜNG CAO ĐẲNG NGHỀ ĐÀ NẴNG HIỆN NAY

Từ khóa: Môn học Chính trị; dạy học theo định hướng phát triển năng lực người học;

Trường Cao đẳng Nghề Đà Nẵng.

1 Đặt vấn đề

Vấn đề giáo dục chính trị, tư tưởng có tầm quan trọng đặc biệt, nhất là giáodục lý tưởng, sự trung thành với sự nghiệp cách mạng, giáo dục con người pháttriển toàn diện mà trước mắt là đào tạo con người có khả năng lao động với trítuệ cao, có khả năng tiếp thu, sử dụng và sáng tạo công nghệ mới, đáp ứng yêucầu của quá trình hội nhập quốc tế đang ngày càng có vai trò to lớn trong sựphát triển của đất nước Để thực hiện được nhiệm vụ đó, vấn đề quan trọng hàngđầu trong giáo dục nghề nghiệp là cần phải thường xuyên đổi mới các phương

pháp dạy học Trong công cuộc đổi mới hiện nay nhiệm vụ quan trọng của lý

luận chính trị là góp phần định hướng cho thế hệ trẻ biết tư duy theo định hướngphát triển năng lực người học Bồi dưỡng phẩm chất đạo đức và năng lực nghềnghiệp cho người học nhằm đáp ứng yêu cầu công nghiệp hóa và hiện đại hóacủa xã hội hiện nay Đặc biệt, việc giảng dạy và học tập môn chính trị tại cáctrường cao đẳng nghề hiện đang đặt ra nhiều vấn đề cần quan tâm giải quyết,nhất là về phương pháp giảng dạy Vì vậy, đổi mới phương pháp giảng dạy mônchính trị tại các trường cao đẳng nghề trong bối cảnh hiện nay là việc làm cầnthiết, có ý nghĩa rất lớn

2 Nội dung nghiên cứu

2.1 Dạy học theo định hướng phát triển năng lực người học là gì?

Quá trình dạy – học là một quá trình tương tác, trong đó người thầy đóng

vai trò đặc biệt quan trọng đến kết quả học tập cũng như việc phát triển năng lựcngười học Khi nói tới hoạt động dạy và học thì bao giờ cũng bao gồm ba yếu tố:người thầy, người học và tri thức Trong đó, người thầy dùng tri thức như công

cụ, phương tiện để truyền đạt Người thầy phải sử dụng những tri thức được lựachọn sao cho phù hợp với trò; nghĩa là phải nhào nặn, chế biến tri thức chung từbên ngoài vào để người học thu nạp, lĩnh hội tri thức

Năng lực là khả năng, điều kiện chủ quan hoặc tự nhiên sẵn có để thực hiệnmột hoạt động nào đó; hoặc năng lực là khả năng huy động tổng hợp các kiếnthức, kỹ năng để thực hiện thành công một loại công việc trong một bối cảnhnhất định Năng lực gồm có năng lực chung và năng lực đặc thù Năng lựcchung là năng lực cơ bản cần thiết mà bất cứ người nào cũng cần phải có đểsống và học tập, làm việc Năng lực đặc thù thể hiện trên từng lĩnh vực khácnhau như năng lực đặc thù môn học là năng lực được hình thành và phát triển dođặc điểm của môn học đó tạo nên Như vậy, có thể hiểu, năng lực là khả năngthực hiện thành công các hoạt động trong các bối cảnh nhất định nhờ sự huyđộng của kiến thức, kỹ năng và các thuộc tính cá nhân khác như hứng thú, ý chí,niềm tin… năng lực của cá nhân được đánh giá một cách trực quan qua việc giảiquyết các vấn đề của cuộc sống

Dạy học theo định hướng phát triển năng lực là mô hình dạy học nhằm pháttriển tối đa năng lực của người học, trong đó người học tự hoàn thành nhiệm vụnhận thức dưới sự hướng dẫn, tổ chức của người dạy Dạy học theo định hướngphát triển năng lực nhằm phát triển toàn diện năng lực và phẩm chất người họcđược thực hiện trên nguyên lý “học đi đôi với hành, lý luận gắn với thực tiến,giáo dục nhà trường kết hợp với giáo dục gia đình và xã hội”

Giáo dục chính trị là môn học bắt buộc trong chương trình đào tạo bậc caođẳng và trung cấp nghề, kiến thức môn học khá rộng, mang tính trừu tượng hóa

và khái quát hóa cao Từ kinh nghiệm giảng dạy của bản thân, chúng tôi rút ramột số đặc điểm của các môn giáo dục chính trị: (1) dung lượng kiến thức nhiềutrong khi quỹ thời gian được ấn định quá ít; (2) có tính khái quát hoá, trừu tượnghoá cao và được diễn đạt thông qua hệ thống các khái niệm, phạm trù, quy luật.Với tính đặc thù đó của các môn giáo dục chính trị đòi hỏi người học cần phải

có khả năng tổng hợp, khái quát cao; đồng thời phải biết lựa chọn phương pháptiếp cận phù hợp và phải đầu tư thời lượng nhất định cho môn học Trên thực tế,không phải sinh viên nào cũng có khả năng làm được những điều đó, mà đòi hỏicần có sự hướng dẫn của giáo viên; (3) việc dạy – học các môn giáo dục chínhtrị đòi hỏi phải đảm bảo tính đảng và tính khoa học Ở đây, người thầy giữ vaitrò là những chiến sĩ tiên phong trên mặt trận tuyên truyền chủ nghĩa Mác –Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh và văn kiện, đường lối chính sách của Đảng Nếu

không có sự định hướng của người thầy thì sinh viên khó có thể hiểu thấu đáonội dung các môn học, sẽ dễ dàng sai lệch trong nhận thức vào hành động Vìvậy, nhiệm vụ của giảng viên lý luận chính trị là phải “giáo dục chính trị, tưtưởng, đạo đức, lối sống cho học sinh, sinh viên Cải tiến việc giảng dạy và họctập các bộ môn khoa học Mác - Lênin và tư tưởng Hồ Chí Minh ở các trườngĐại học, cao đẳng, trung học chuyên nghiệp và dạy nghề”1.

Những năng lực cần hình thành và phát triển cho sinh viên thông qua mônhọc giáo dục chính trị trong chương trình đào tạo cao đẳng nghề như sau:

Năng lực tự học, tự nghiên cứu: Môn giáo dục chính trị mang tính lý

thuyết, trừu tượng càng đòi hỏi sinh viên phải có năng lực này Ở trên lớp, giảngviên làm nhiệm vụ định hướng những nội dung cơ bản, trên cơ sở đó, sinh viên

tự học, tự nghiên cứu dưới sự hướng dẫn của giảng viên nhằm thực hiện mụctiêu đề ra Đồng thời, giảng viên phải hướng dẫn, gợi mở, giao nhiệm vụ về nhàcho sinh viên tìm đọc tài liệu có liên quan để giải quyết các nhiệm vụ học tậpnhằm kích thích sinh viên tự tìm tòi, nghiên cứu Các chủ đề mà giảng viên đặt

ra cần hướng tới việc gắn các vấn đề lý luận trìu tượng với các vấn đề thực tiễnđang diễn ra, các vấn đề chính trị - xã hội trong nước và quốc tế Giảng viên sẽđánh giá các sản phẩm của sinh viên theo các tiêu chí: nguồn tài liệu sinh viên

sử dụng tham khảo có phong phú không, có phù hợp với nội dung yêu cầukhông, khả năng tổng hợp tài liệu của sinh viên để đưa ra quan điểm, cách hiểu

có đảm bảo tính khái quát, logic không Thông qua các sản phẩm đó, giảng viên

sẽ đánh giá được sinh viên có hứng thú nhiệm vụ được gia không, từ đó giảngviên có sự điều chỉnh và hướng dẫn phù hợp

Năng lực tiếp cận và giải quyết vấn đề: Môn giáo dục chính trị góp phần

cung cấp cho sinh viên hệ thống quan điểm lý luận chung nhất về tự nhiên và xãhội, trang bị cho sinh viên phương pháp luận khoa học trong nhận thức và hoạtđộng thực tiễn, từ đó hình thành năng lực tiếp cận và giải quyết vấn đề một cáchhiệu quả Với mỗi nội dung học tập, giảng viên yêu cầu sinh viên rút ra bài họcphương pháp luận gắn liền với các vấn đề thực tiễn Giảng viên có thể đưa racác dẫn chứng, các tình huống cụ thể liên quan đến bài học và yêu cầu sinh viêngiải quyết Giảng viên sẽ là người gợi mở để sinh viên tự lựa chọn các phương

án giải quyết khác nhau, từ đó rút ra phương án nào là tối ưu nhất Với nhữngbài học phương pháp luận mà sinh viên rút ra, kết hợp với thường xuyên đượcgiao nhiệm vụ giải quyết các tình huống thực tiễn, sẽ dần hình thành ở sinh viênnăng lực tiếp cận và giải quyết vấn đề Giảng viên có thể đánh giá dựa trên cáctiêu chí: cơ sở của phương án mà sinh viên lựa chọn, việc giải quyết tình huốngđảm bảo nguyên tắc khách quan, khoa học; sự linh hoạt ứng biến trong việc giải

1 Đảng Cộng sản Việt Nam (2011), Văn kiện Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XI, Nxb Chính trị Quốc gia, Hà

Nội, tr.110-111.

quyết các tình huống; tính hiệu quả, thiết thực trong cách giải quyết vấn đề củasinh viên.

Năng lực hợp tác, làm việc nhóm: Đây là năng lực cần hình thành cho sinh

viên thông qua nhiều môn học, trong đó có môn giáo dục chính trị Đặc thù củamôn giáo dục chính trị là trìu tượng, khó, vì thế việc phát huy trí tuệ tập thể càngcần thiết Trong quá trình dạy học, tùy thuộc từng nội dung bài học, giảng viên

sử dụng phương pháp làm việc nhóm để triển khai bài học và thông qua đó giúpsinh viên hình thành năng lực hợp tác, làm việc nhóm hiệu quả Với mỗi chủ đềgiảng viên đặt ra, mỗi nhóm sẽ phân công nhiệm vụ cho từng cá nhân, tổng hợpcác nội dung, ý kiến khác nhau và trình bày trước tập thể Giảng viên đóng vaitrò trọng tài, dẫn dắt sinh viên tự tổ chức hoạt động nhóm, hoàn thành nhiệm vụđặt ra Giảng viên có thể đánh giá bằng việc quan sát trực tiếp mức độ tham giavào hoạt động nhóm của các cá nhân, đánh giá sản phẩm của mỗi cá nhân trongtương quan với sản phẩm của cả nhóm

Năng lực sáng tạo: Đây là năng lực rất quan trọng, cần được hình thành ở

mỗi sinh viên, giúp sinh viên có thể tìm ra cái mới và triển khai ý tưởng mới,không tiếp nhận kiến thức một chiều, thụ động, mà luôn có sự phản biện, sángtạo, gắn lý luận với thực tiễn

Năng lực giải thích và đánh giá những vấn đề chính trị - xã hội của đất nước, thời đại, giải quyết các vấn đề nảy sinh trong cuộc sống: Trong quá trình

giảng dạy, giảng viên cần cân nhắc, gợi mở cho sinh viên liên hệ kiến thức lýluận với thực tiễn để giải thích, đánh giá những vấn đề chính trị - xã hội của đấtnước, thời đại, giải quyết các vấn đề nảy sinh trong cuộc sống Giảng viên có thểđưa ra các tình huống, các vấn đề thời sự để sinh viên đánh giá và giải quyết.Giảng viên hướng dẫn giúp sinh viên biết cách phân tích, đánh giá một cáchđúng đắn

Giáo dục lý luận chính trị theo định hướng phát triển năng lực người họcphải chú ý đến những nội dung sau:

Thứ nhất, giáo dục lý luận chính trị góp phần hình thành thế giới quan,

nhân sinh quan cộng sản chủ nghĩa và phương pháp luận khoa học cho ngườihọc Sự hình thành và phát triển thế giới quan được coi là một trong những tiêuchí quan trọng của quá trình hình thành và phát triển nhân cách con người Nhânsinh quan cách mạng là hệ thống quan niệm về cuộc đời, về ý nghĩa mục đíchcuộc sống của người cộng sản Theo Hồ Chí Minh: “Muốn có lập trường vô sảnvững chắc, thì đảng viên phải có ý thức giai cấp, đồng thời phải có lý luận cáchmạng Không có lý luận về chủ nghĩa xã hội khoa học thì không thể có lậptrường giai cấp vững vàng Vì vậy, các cô, các chú phải chịu khó học tập lý luậnMác - Lênin, học tập đường lối, chính sách của Đảng; đồng thời phải học tập

văn hóa, kỹ thuật và nghiệp vụ”2 Chính thông qua việc giáo dục lý luận chínhtrị sẽ là tiền đề cho người học xây dựng thế giới quan, nhân sinh quan khoa học

và cách mạng; xây dựng niềm tin khoa học, củng cố định hướng chính trị, tăngcường lập trường giai cấp vững vàng, giúp họ sống, lao động và học tập, kiên trìđộc lập dân tộc gắn liền với chủ nghĩa xã hội

Thứ hai, giáo dục lý luận chính trị góp phần hình thành nhân cách con

người mới xã hội chủ nghĩa, con người phát triển toàn diện Nhân cách conngười mới được bộc lộ ở cả đạo đức và tài năng, phẩm chất và năng lực, có bảnlĩnh chính trị vững vàng, tự lập, tự chủ, có hoài bão và ước mơ, năng động vàsáng tạo bước vào cuộc sống Trong đó, giáo dục lý luận chính trị đóng vai trònền tảng như những viên gạch góp phần quan trọng để hình thành nhân cách conngười mới để họ có một bản lĩnh chính trị vững vàng, có ý thức tự lập, tự chủ,năng động và sáng tạo Phương châm giáo dục trong nhà trường là học đi đôivới hành, giáo dục kết hợp với lao động sản xuất, nhà trường gắn liền với xã hộicho nên sự thống nhất giữa lý thuyết và thực hành, lý luận và thực tiễn là mộtnguyên tắc rất quan trọng trong công tác giáo dục nói chung, giáo dục lý luậnchính trị nói riêng Giáo dục lý luận chính trị không chỉ dừng ở tuyên truyền,giải thích, trang bị cho người học hiểu biết về lý luận Mác - Lênin trên cơ sở đóhiểu được đường lối, quan điểm của Đảng mà quan trọng hơn là làm cho ngườihọc hiểu rõ, nắm vững lý luận và biết sử dụng những kiến thức đó vào cuộc sống

để cải tạo thế giới, cải tạo chính ngay bản thân mình

Thứ ba, nâng cao nhận thức về vai trò của giáo dục lý luận chính trị trong

mục tiêu giáo dục toàn diện ở các trường đại học Giáo dục lý luận chính trị chongười học là một bộ phận của công tác tư tưởng chính trị trong nhà trường, cóliên quan đến mức độ kiên định chủ nghĩa Mác - Lênin, nền tảng tư tưởng củaĐảng ta, liên quan đến việc thực hiện nhiệm vụ chính trị và mục tiêu đào tạo củacác trường đại học Hồ Chí Minh đã khẳng định: “Các thầy giáo, cô giáo phảitìm cách dạy Dạy cái gì, dạy thế nào để học trò hiểu chóng, nhớ lâu, tiến bộnhanh Dạy và học cần phải theo nhu cầu của dân tộc, của Nhà nước”3 Dạy lýluận là phải làm sao để người học hiểu thấu vấn đề, phải dùng lời lẽ, thí dụ đơngiản, thiết thực và dễ hiểu Dạy phải nâng cao và hướng dẫn tự học cho ngườihọc theo định hướng phát triển năng lực

Với cách hiểu trên thì năng lực người học trong học tập môn chính trị đượcthể hiện ở việc người học đáp ứng được yêu cầu của môn học; thông qua việcnắm vững những quan điểm khoa học, cách mạng, nhân văn của chủ nghĩa Mác– Lênin và tư tưởng Hồi Chí Minh, cũng như đường lối cách mạng của Đảng

2Hồ Chí Minh (2011), Toàn tập, tập 15, Nxb Chính trị quốc gia, Hà Nội, tr.113.

3Hồ Chí Minh (2011), Toàn tập, tập 10, Nxb Chính trị quốc gia, Hà Nội, tr.290-291.

Cộng sản Việt Nam; từ đó xây dựng thế giới quan, phương pháp luận khoa học,nhân sinh quan cách mạng, xây dựng niềm tin và lý tưởng cách mạng và vậndụng sáng tạo nó trong hoạt động nhận thức và thực tiễn, đáp ứng được yêu cầucủa con người Việt Nam trong sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc Ngoài ra,năng lực người học còn được thể hiện ở chỗ người học tránh được sự rập khuôn,máy móc, giáo điều, kinh viện.

2.2 Thực trạng hoạt động dạy và học môn Chính trị ở Trường Cao đẳng Nghề Đà Nẵng hiện nay

Từ thực tiễn công tác giảng dạy ở trường Cao đẳng Nghề Đà Nẵng hiệnnay, có thể kể đến những thuận lợi và khó khăn, hạn chế trong công tác dạy –học môn Chính trị như sau:

Những thuận lợi: Đội ngũ giảng viên ngày càng được nâng cao cả về số

lượng và chất lượng, giáo trình giảng dạy không ngừng được hoàn thiện và cótính khoa học cao, nhận thức của giảng viên và sinh viên đối với bộ môn cũng

có những chuyển biến tích cực; việc thực hiện nhiệm vụ môn học có nhữngbước tiến đáng kể Tổng cục Dạy nghề cũng đã có những quy định chặt chẽtrong việc giảng dạy bộ môn càng cho thấy vai trò của môn Chính trị ngày càngđược khẳng định

Không giống các môn khoa học khác, giáo trình môn giáo dục chính trị doTổng cục giáo dục nghề nghiệp thống nhất quản lý cả về nội dung và thời lượngmôn học Để đảm bảo được yêu cầu giảng dạy trên lớp, mỗi giảng viên cần cóbài giảng chi tiết môn học để đảm bảo tính quy phạm cả về nội dung và phươngpháp Với nguồn tài liệu phong phú (kể cả thành văn và chưa thành văn), cáchoạt động dạy và học không nên máy móc chỉ dựa vào giáo trình mà phải dựavào các nguồn tài liệu khác nhau, nhất là các tài liệu gốc

Những khó khăn, hạn chế: Hạn chế lớn nhất là chưa tạo ra được sự hứng

thủ cho sinh viên đối với môn học Sinh viên thường cảm thấy áp lực, chán nản,

do đó hiệu quả giảng dạy của bộ môn chưa cao Hệ thống tài liệu phục vụ việcnghiên cứu của giảng viên và sinh viên chưa đáp ứng yêu cầu Các nguồn tàiliệu không thiếu về số lượng nhưng lại không lại không phù hợp với đối tượng

là sinh viên các trường Cao đẳng Nghề Với trình độ của sinh viên học nghề, thìviệc nghiên cứu các tác phẩm kinh điển của Chủ nghĩa Mác – Lênin; tư tưởng

Hồ Chí Minh; các văn kiện của Đảng có thể nói là vượt ngoài khả năng, do đó,sinh viên rất ngại lên thư viện tìm đọc các tác phẩm này Trong khi đó, các loạitạp chí, các bài nghiên cứu, tư liệu phục vụ cho việc nghiên cứu thì lại rất thiếu

Về tổ chức lớp học: Đại bộ phận các lớp từ 80 đến 120, có một số lớp lêntới 150 sinh viên Điều này có quan hệ mật thiết tới việc lựa chọn phương phápgiảng dạy Nếu chỉ đơn thuần là giảng viên lên lớp chỉ dùng một phương pháp

giảng bài thì lớp đông bao nhiêu cũng được, thậm chí có thể là mấy trăm người(giống như các lớp tập huấn chính trị hàng năm do Bộ tổ chức hay các buổi họcNghị quyết) Việc giảng bài sẽ gần như một buổi nói chuyện Cách tổ chức lớphọc như vậy chỉ là giải pháp tình thế Bản chất của quá trình dạy học đòi hỏiphải tăng cường tương tác giữa thầy và trò, giữa trò với trò, thầy trò cùng làmviệc, thầy thiết kế, trò thi công Dạy và học theo lớp đông không đáp ứng đượcyêu cầu áp dụng các phương pháp dạy học hiện đại Thầy không thể quan sátđược trò học như thế nào do vậy, không thể nhận xét đánh giá về trò một cáchchính xác.

Kinh nghiệm cho thấy, nhiều lớp trên 80, thậm chí trên 150 sinh viên gây

khó khăn về nhiều mặt: Thứ nhất, về quản lý sinh viên gặp nhiều khó khăn Có

một số sinh viên điểm danh hộ cho nhau, thậm chí đi học hộ do giảng viênkhông thể nhớ mặt, tên của tất cả sinh viên trong lớp; có những sinh viên chấpnhận mình vắng để điểm danh hộ cho bạn vì tránh cho sinh viên này vắng quá

mức cho phép Thứ hai, giảng viên không thể nắm được tình hình học tập của

từng sinh viên như việc chuẩn bị bài, đọc tài liệu tham khảo, tính tích cực, khảnăng trình bày… mà sẽ nặng về thuyết trình và khó tránh khỏi tình trạng “thầynói, trò ghi” Trong các lớp quá đông có trường hợp sinh viên không đi học

nhưng thầy không biết, còn sinh viên thì không biết thầy mình là ai Thứ ba, do

ít được tiếp xúc, trao đổi với thầy, cô về nội dung chuyên môn, sự tương tácgiữa thầy với trò, trò với trò trong quá trình dạy học của sinh viên bị hạn chế, vìthế hiệu quả đạt được thấp Để đáp ứng yêu cầu chất lượng đào tạo, trong đó cóvấn đề đổi mới phương pháp, về cơ bản và lâu dài mỗi lớp chỉ nên bố trí dưới 80sinh viên, tạo điều kiện thích hợp để áp dụng mô hình giáo dục tích cực, lấy sinhviên là trung tâm

Về phương tiện, thiết bị, cơ sở vật chất: Việc bố trị giảng dạy môn chính trị

ở phòng 317, mặc dù chỗ ngồi vừa đủ, có bố trí máy chiếu để phục vụ giảngdạy, nhưng phòng quá nóng, đặc biệt vào những tháng mùa hè, với số lượngsinh viên đông, phòng lại nóng, nên ảnh hưởng đến kết quả học tập và giảng dạycủa cả giảng viên và sinh viên

Một số giảng viên còn ngần ngại trong việc áp dụng các hình thức dạy họctích cực, một phần do hạn chế về khả năng sử dụng máy tính, mặt khác, họ ngại

bỏ thời gian để nghiên cứu việc sử dụng các phần mềm Cho nên, những hìnhthức thuyết trình, mang tính truyền thụ được giảng viên sử dụng khá phổ biến.Điều này, tạo ra tâm lý nặng nề, sự nhàm chán cho cả người dạy và người học

Biểu đồ 1: Mức độ hài lòng của sinh viên trường Cao đẳng Nghề Đà Nẵng đối

với các hình thức dạy học môn Chính trị

Theo số liệu khảo sát đối với sinh viên năm 1 tại trường Cao đẳng nghề ĐàNẵng tháng 4/2019, khi được hỏi “Bạn thích giảng viên sử dụng hình thức nàokhi giảng dạy môn Chính trị”, kết quả như sau: 46,5% trả lời thích hình thứcthuyết trình kết hợp với giáo án điện tử; 11,9% thích hình thức thuyết trình;28,4% thích hình thức thảo luận; 13,2% thích tất cả hình thức trên Từ số liệunày cho thấy, hình thức thảo luận cũng được sinh viên khá hài lòng

Nguyên nhân của tồn tại, yếu kém: Đầu tiên, giảng viên thiếu say mê nghề

nghiệp, một số giảng viên còn tự ti, e ngại khi nói về chuyên môn của mình;chưa tích cực tự học tập, trau dồi bản thân; hạn chế trong sáng tao, tìm tòi nhữnghình thức dạy học mới mới, phù hợp với nhận thức của sinh viên Thái độ củasinh viên trong các trường Cao đẳng Nghề đối với môn Chính trị thường coi nhẹvai trò của bộ môn, không tìm tòi hình thức để hiểu sâu sắc nội dung tri thức bộmôn Có thái độ thụ động, ỷ lại, chống đối và học cho qua Hầu hết sinh viêncho rằng, đây là môn học khô khan, cứng nhắc mà không cần biết nó mang lạicái gì cho mình, cũng không cần tìm hiểu làm gì Cũng theo số liệu khảo sát đốivới sinh viên năm 1 tại trường Cao đẳng nghề Đà Nẵng tháng 4/2019, về mức độ

bỏ tiết trong các tiết học Chính trị như sau:

Biểu đồ 2: Mức độ bỏ tiết của sinh viên trường Cao đẳng Nghề Đà Nẵng trong

Như vậy, có thể thấy trong 79 sinh viên tham gia trả lời câu hỏi đã nghỉ học

ít nhất một buổi của môn Chính trị Trong đó, số sinh viên nghỉ từ 4 buổi trở lênchiếm đa số (52%) Trong 21% sinh viên đi học đầy đủ, có 67% là sinh viênnăm thứ nhất, đó là sinh viên khoa May - Thiết kế thời trang, khoa Kinh tế.Thực trạng đó, đòi hỏi giảng viên phải tìm tòi, vận dụng những hình thức dạyhọc hợp lý, tăng tích tích cực, chủ động của sinh viên trong các giờ học chínhtrị Một trong những hình thức đó chính là sử dụng hình thức thảo luận trongdạy học lý luận chính trị

2.3 Một số đề xuất giải pháp đổi mới phương pháp giảng dạy môn Chính trị theo định hướng phát triển năng lực người học ở Trường Cao đẳng Nghề Đà Nẵng hiện nay

Yêu cầu đổi mới phương pháp dạy học Môn Chính trị theo định hướng pháttriển năng lực tại Trường Cao đẳng Nghề Đà Nẵng hiện nay:

Đổi mới phương pháp giảng dạy là việc làm nhằm khắc phục những hạnchế trong giảng dạy Vì vậy, đổi mới phương pháp giảng dạy đòi hỏi sự phốihợp chặt chẽ giữa giảng viên và học viên, trong đó, giảng viên giữ vai trò chủđạo Giảng viên là nhân tố quyết định thành công của đổi mới, nhưng giảng viênphải có tâm huyết, luôn luôn tìm tòi, khám phá cách dạy cho hiệu quả Giảngviên phải không ngừng học tập, tự nghiên cứu để nâng cao trình độ chuyên môn.Cho nên, để đổi mới phương pháp giảng dạy, giảng viên lý luận chính trị cầnđáp ứng yêu cầu sau:

Thứ nhất, giảng viên phải thực sự là người tâm huyết với nghề nghiệp và

có phông kiến thức sâu rộng Mỗi giảng viên phải tự nhìn lại mình về kiến thứcchuyên ngành, liên ngành và phương pháp giảng dạy, rút kinh nghiệm đồng thờiphải bổ sung những phần còn yếu, còn thiếu Tự mình ý thức việc tự học đểkhông ngừng nâng cao hiểu biết, trau dồi về chuyên môn nghiệp vụ; ngoàichuyên ngành của mình phải có, phải nắm vững kiến thức của các bộ môn lýluận Mác - Lênin; lịch sử Đảng, tư tưởng Hồ Chí Minh… nhằm trang bị thế giớiquan, nhân sinh quan, phép biện chứng, phương pháp luận khoa học… giúp chogiảng viên soạn và trình bày bài giảng có hệ thống logíc và giàu sức thuyếtphục

Giảng viên phải đầu tư chiều sâu cho chuyên ngành của mình giảng dạy,chịu khó học tập, có sự cầu tiến và luôn dành tâm sức cho bài giảng Trước mỗibuổi dạy, tiết dạy, giảng viên phải suy nghĩ nên sử dụng những phương phápnào cho bài giảng và sau đó tự rút kinh nghiệm, nhằm không ngừng hoàn thiện

kỹ năng nghề nghiệp của mình

Thứ hai, giảng dạy các môn lý luận Mác - Lênin nhất thiết phải liên hệ với

thực tiễn, gắn lý luận với thực tiễn Bài giảng muốn sinh động, giàu sức thuyết

phục, giảng viên phải liên hệ với thực tiễn của thế giới, của đất nước, của địaphương, của bản thân mỗi học viên Về sự liên hệ này tuỳ thuộc vào khả năngcủa mỗi giảng viên, có thể giảng viên tự liên hệ trong bài giảng và chỉ cho họcviên thấy rõ điều đó được thể hiện trong thực tế cuộc sống Việc liên hệ thựctiễn cũng cần chú ý, khả năng liên hệ thực tiễn của sinh viên hệ chính quy và hệtại chức có sự khác nhau, bởi những trải nghiệm thực tế của họ Vì thế giảngviên có thể gợi mở, đàm thoại với đối tượng giảng dạy, dẫn ra những thực tiễncủa địa phương, đất nước hay cá nhân và từ đó khái quát làm sáng tỏ về mặt lýluận

Thiết nghĩ, một trong những nguyên nhân dẫn đến kết quả đào tạo lý luậnchính trị hiện nay chưa cao là do phương pháp giảng dạy của chúng ta chưa chútrọng liên hệ với thực tiễn Vì thế, sau khi học viên tốt nghiệp ra trường phần lớnchưa biết vận dụng lý luận đã học vào trong thực tiễn công tác của địa phương,cũng như của bản thân mình Kiến thức các môn lý luận Mác - Lênin có mặttrong tất cả các lĩnh vực của cuộc sống, từ vấn đề nhỏ nhặt nhất trong sinh hoạtđời thường đến những vấn đề trọng đại của đất nước Vì thế, trong đổi mớiphương pháp giảng dạy lý luận chính trị ở trường đại học nhất thiết phải chútrọng liên hệ với thực tiễn

Thứ ba, giảng viên phải nắm vững đối tượng giảng dạy và cơ sở vật chất,

trang thiết bị phục vụ giảng dạy Khi được khoa, trường phân công đến giảngdạy tại một lớp nào đó, giảng viên cần có sự liên hệ để tìm hiểu và nắm được cụthể đối tượng của lớp học, cơ sở vật chất, thiết bị phục vụ giảng dạy Trên cơ sở

đó, giảng viên chủ động có kế hoạch cho từng bài giảng, tiết giảng sẽ sử dụngnhững phương pháp nào, thiết bị gì cho phù hợp

Đối tượng giảng dạy của các trường cũng đa dạng, có sinh viên chính quy

và hệ vừa học vừa làm Do đó, nắm được đối tượng học viên sẽ giúp cho giảngviên chủ động phối hợp các phương pháp và sử dụng thiết bị dạy học phù hợp đểđạt hiệu quả tối ưu Theo chúng tôi, không có một phương pháp dạy học nào tối

ưu cho tất cả mọi người, vì dạy học vừa là khoa học, vừa là nghệ thuật Khoahọc ở chỗ giảng viên phải bảo đảm nội dung, chương trình, mục tiêu đào tạo…nghệ thuật là giảng viên, phải tuỳ theo đối tượng, tình hình cụ thể của lớp học

mà có cách thức giảng dạy đáp ứng yêu cầu, đạt chất lượng, hiệu quả cao Vìthế, đổi mới phương pháp giảng dạy phụ thuộc vào bản thân mỗi giảng viên nhất

là trong giai đoạn hiện nay, mỗi giảng viên phải chủ động suy nghĩ tìm tòi, đổimới phương pháp giảng dạy, nâng cao chất lượng, hiệu quả Nếu giảng viênkhông quan tâm chú trọng đổi mới phương pháp giảng dạy, tức là họ đang tựđào thải mình

Thứ tư, một trong những yêu cầu cấp thiết hiện nay đối với giảng viên lý

luận chính trị là phải sử dụng các phương tiện kỹ thuật trong nghiên cứu vàgiảng dạy Các phương tiện đó bao gồm: máy vi tính, radio, ghi âm, video, đènchiếu, máy chiếu … Các phương tiện này nhằm bổ sung và làm phong phú thêmcho những nội dung của bài giảng; thay đổi cách học và phương pháp học, tạo

sự hứng thú, kích thích tìm tòi, đi sâu nghiên cứu của học viên Làm cho họcviên phát huy được tính chủ động, sáng tạo

Sử dụng các phương tiện kỹ thuật nhằm thay đổi phương pháp dạy chay,học chay; giúp học viên tiếp cận được khoa học - kỹ thuật, gợi mở cho nhữngngười làm công tác xã hội gắn lý luận với thực tiễn, gắn học với hành Đây làmột trong những phương pháp mà người giảng viên phải thực hiện trong đổimới phương pháp giảng dạy lý luận Hiện nay, có nhiều cơ sở đào tạo cũng chưađược trang bị đầy đủ các trang thiết bị dạy học Trước sự phát triển mạnh mẽcủa khoa học - công nghệ hiện đại, sự bùng nổ của công nghệ thông tin buộcgiảng viên phải sử dụng thành thạo máy vi tính Đây là một trong những phươngtiện hỗ trợ đắc lực, có hiệu quả cho việc đổi mới phương pháp giảng dạy củagiảng viên Máy vi tính giúp cho giảng viên soạn bài giảng dễ dàng, có thể giớithiệu giáo trình, tài liệu tham khảo, hình ảnh hay thước phim minh hoạ ngay tạilớp cho sinh viên… Tuy nhiên, chúng ta cũng không nên lạm dụng việc sử dụngmáy vi tính trong giảng dạy và xem nó như là cái mốt, và coi đó là toàn bộ sựđổi mới phương pháp dạy học

Thứ năm, đổi mới phương pháp giảng dạy cần gắn liền với nghiên cứu

khoa học Trong giai đoạn hiện nay, người giảng viên cần chú trọng nghiên cứukhoa học và xem đây là một nhiệm vụ không thể thiếu trong việc đổi mớiphương pháp Theo chúng tôi, một trong những nguyên nhân của những hạn chếtrong đổi mới phương pháp dạy học là do giảng viên chưa thực sự nghiên cứukhoa học Nghiên cứu khoa học là động lực thúc đẩy say mê nghề nghiệp, giúpcho giảng viên làm chủ được tri thức trên cơ sở độc lập suy nghĩ, sáng tạo, biếtvận dụng tri thức vào bài giảng cũng như thực tiễn cuộc sống Mỗi bài viết, mỗivấn đề nghiên cứu đòi hỏi giảng viên phải vạch ra đề cương, đọc những tài liệuliên quan…vì thế, giảng viên có quá trình tích luỹ về lượng để biến đổi về chất;tri thức ngày càng được mở rộng và chuyên sâu Giảng viên sẽ thực sự chủ độngtrước mọi vấn đề đặt ra và sẽ kết hợp tốt, sử dụng nhuần nhuyễn các phươngpháp trong mỗi giờ giảng để nâng cao chất lượng đào tạo

Thứ sáu, lấy người học làm trung tâm của giảng dạy thì không thể không

sử dụng phương pháp xêmina - hay còn gọi là phương pháp thảo luận tại chỗ.Đây là phương pháp giảng dạy nhằm thực hiện “Biến quá trình đào tạo thành tựđào tạo” Vì thế giảng viên cần coi trọng và tăng cường thực hiện xêmina củahọc viên Đây là một vấn đề quan trọng, thiết thực cho đổi mới phương pháp của

giảng viên, vì thông qua xêmina học viên có điều kiện trực tiếp trao đổi, thảoluận đưa ra chính kiến của mình cả về lý luận và thực tiễn; cả những vấn đềđúng và chưa đúng… Thông qua xêmina, giảng viên kiểm nghiệm được họcviên đã nắm được bài giảng đến mức độ nào; phương pháp giảng dạy của giảngviên đã đạt được hiệu quả hay không? Kiến thức của giảng viên còn có chỗ nàochưa thật vững để tự mình điều chỉnh bổ sung Thực hiện phương pháp xêmina,giảng viên nên chọn một học viên học lực khá, có khả năng điều hành buổi thảoluận, giảng viên là người trọng tài, nghe các ý kiến phát biểu, tổng hợp và giảiđáp khi học viên chưa có sự thống nhất, hoặc trong trường hợp đã thống nhấtnhưng chưa đúng Để thực hiện tốt phương pháp này, buộc học viên phải đọc tàiliệu, nghiên cứu, chuẩn bị, từ đó sẽ tạo nên động lực và hứng thú của người học,giúp cho họ nắm vững được lý luận vận dụng vào thực tiễn được tốt và có hiệuquả.

Thứ bảy, phải bảo đảm tính Đảng, tính khoa học trong giảng dạy các môn

lý luận Đổi mới phương pháp giảng dạy các môn Lý luận chính trị mang tínhđặc thù, đổi mới phải song song với bảo đảm tính Đảng Tính Đảng là mộtnguyên tắc trong hoạt động nghiên cứu, giảng dạy các môn lý luận đòi hỏi ngườigiảng dạy phải tuân theo Nói đến tính chính trị là nói đến tư tưởng, nói đến sựlãnh đạo của Đảng, là nói đến quan điểm, lập trường Giảng viên phải đứng trênlập trường, quan điểm giai cấp công nhân để nghiên cứu, giảng dạy lý luận;đứng trên lập trường lý luận và phương pháp luận của chủ nghĩa Mác - Lênin;phục tùng tổ chức và giữ vững nguyên tắc phát ngôn của Đảng

Thứ tám, đảm bảo mục tiêu của môn học Trước hết mỗi giảng viên phải

nhận thức được rằng mục tiêu của hoạt động dạy học theo định hướng năng lực

tự học không chỉ là hướng đến việc chúng ta cung cấp được những kiến thức gìcho người học mà là cho họ cách thức để tiếp cận những kiến thức đó và caohơn, qua đó giúp người học vận dụng những kiến thức đã học để giải quyếtnhiệm vụ đặt ra trong hoàn cảnh cụ thể, tức là hình thành năng lực cho ngườihọc Dạy học chính trị theo định hướng phát triển năng lực người học có mụcđích là định hình và phát triển năng lực tự học ở sinh viên Quá trình tự học vàxây dựng năng lực tự học phải bám sát và dựa trên cơ sở đảm bảo mục tiêu vềkiến thức, thái độ, kĩ năng mà người học cần hướng tới Qua đó sinh viên xâydựng được thế giới quan, phương pháp luận khoa học, nhân sinh quan cáchmạng, có niềm tin và lý tưởng cách mạng Sinh viên biết vận dụng sáng tạo nótrong hoạt động nhận thức và hoạt động thực tiễn, trong rèn luyện và tu dưỡngđạo đức nhằm đáp ứng yêu cầu của con người mới trong sự nghiệp bảo vệ TổQuốc

Đảm bảo mục tiêu về kiến thức của bộ môn theo định hướng phát triển

năng lực tự học còn thể hiện ở việc đảm bảo tính chính xác của các quan điểm lýluận, các nguyên tắc, khái niệm, phạm trù, quy luật và tính quy luật trong mỗinội dung dạy học Chỉ khi sinh viên nắm vững và chính xác các quan điểm, kháiniệm, quy luật và tính quy luật ấy mới có thể hiểu được nội dung môn học chínhtrị Do đó, trong quá trình tổ chức dạy học giảng viên cần chú ý định hướng chosinh viên từng nội dung, những luận điểm phải được chứng minh rõ ràng bằngcác ví dụ cụ thể có sự liên hệ với thực tiễn để sinh viên dễ hiểu bài Đảm bảomục tiêu về kiến thức trong dạy học môn chính trị chính là định hướng cho sinhviên trong hoạt động tự học, tự nghiên cứu không đi đến kết luận hay nhận địnhchung chung Trong dạy học môn chính trị, giảng viên không chỉ tập trung vàoviệc truyền thụ những kiến thức cho sinh viên, giúp sinh viên nắm vững và hiểuđược các quan điểm lý luận, các khái niệm, phạm trù, nguyên tắc trong nội dungbài học, quan trọng hơn là thông qua đó để giáo dục và hình thành ở sinh viênthái độ tích cực trong học tập cũng như trong cuộc sống.

Để phương pháp giảng dạy được đổi mới và đi vào chiều sâu, có hiệu quả,cần phải quán triệt một số biện pháp đổi mới, như:

Phương pháp lấy người học làm trung tâm, học cách thức đi tới sự hiểu biết là chính thay vì học nội dung kiến thức là chính, học kỹ năng thực hành và

thái độ thực tiễn trong nghề nghiệp nhiều hơn việc lĩnh hội kiến thức tổng quát,

… Phương pháp này sẽ gây hứng thú hơn cho người học, bớt sự nhàm chán, bởinhững gì mà thầy cô giảng không đơn điệu, lý thuyết khô cứng, gắn với thựctiễn

Đa dạng hóa các phương pháp giảng dạy Việc sử dụng phương pháp đối

thoại trực tiếp giữa người học và người dạy, kết hợp phương pháp thuyết trình

và thảo luận, kết hợp phương pháp giảng dạy truyền thống và hiện đại,… sẽgiúp việc tiếp nhận nội dung của sinh viên dễ dàng hơn

Tổ chức và hướng dẫn cho sinh viên tự học, trong đó cần lưu ý hướng dẫn

mục đích yêu cầu, nội dung tự học, hướng dẫn tài liệu, cách tìm tài liệu vàhướng dẫn cách đọc và ghi chép khi tự học Việc hướng dẫn tự học phải gắn liềnvới việc kiểm tra, đánh giá nhằm định hướng cho việc dạy và học, đặc biệt làviệc tự học của sinh viên có đạt được kết quả như yêu cầu đặt ra

Gợi mở những đề tài nghiên cứu cho sinh viên tìm hiểu, khám phá, để

thông qua việc nghiên cứu khoa học giúp cho sinh viên say mê với nghề, nângcao giá trị nghề nghiệp cho sinh viên…

Đổi mới cách kiểm tra, đánh giá năng lực sinh viên Cùng với việc đổi mới

phương pháp là việc đổi mới công tác kiểm tra, đánh giá năng lực sinh viên.Thực hiện các hình thức đánh giá như thảo luận nhóm trong giải quyết vấn đề,đánh giá ý thức tự giác, tính chủ động, sáng tạo trong quá trình chuẩn bị bài,

hoặc hình thức trắc thi trắc nghiệm, tự luận Tùy vào từng nội dung, yêu cầu,mục đích của mỗi bài giảng mà giảng viên lựa chọn những hình thức kiểm tra,đánh giá đối với người học, có thể giao, gợi ý những nội dung tự học để sinhviên tự nghiên cứu, giảng viên là người đánh giá, kết luận… Tăng cường bàiluận cá nhân, khuyến khích sinh viên trình bày quan điểm, suy nghĩ cá nhân củamình nhằm phát huy tư duy độc lập, phản biện cũng như khuyến khích nhữnglập luận khoa học, có minh chứng cụ thể của người học.

Giảng viên tạo được môi trường học tập thân thiện, tăng cường các hình thức trao đổi cởi mở với sinh viên

Nghề dạy học là nghề cao quý, bởi mỗi một thầy cô giáo là tấm gương sáng

về đạo đức và chuyên môn cho các em noi theo Bởi vậy, ngoài giảng dạy các

em kiến thức chuyên môn, mỗi người giảng viên cần có trách nhiệm cao vớinghề, thực sự yêu thương và truyền cảm hứng, động lực, khuyến khích ngườihọc hướng tới những giá trị tốt đẹp Như Bác Hồ nói, “một tấm gương sống còn

có giá trị hơn một trăm bài diễn văn tuyên truyền”4 [4, tr.284] Vì vậy, mỗingười giảng viên không ngừng trau dồi và hoàn thiện bản thân cũng như tiếp tụccủng cố sau mỗi bài giảng, lắng nghe những ý kiến phản hồi, tâm tư, nguyệnvọng của người học Giảng viên không chỉ dạy kiến thức chuyên môn, đạo đức

mà còn hướng dẫn các em những kỹ năng cơ bản như: kỹ năng đọc sách, kỹnăng ghi chép tóm tắt, kỹ năng tư duy, kỹ năng xử lý thông tin, kỹ năng quản lýthời gian… phát huy tính tự học, chủ động của sinh viên

TÀI LIỆU THAM KHẢO

[1] Vũ Ngọc Am (2009), Một số vấn đề về phương pháp giảng dạy lý

luận chính trị, Nxb Thông Tấn, Hà Nội.

[2] Đảng Cộng sản Việt Nam (2011), Văn kiện Đại hội đại biểu toàn quốc

lần thứ XI, Nxb Chính trị Quốc gia, Hà Nội.

[3] Đảng Cộng sản Việt Nam (2016), Văn kiện Đại hội đại biểu toàn quốc

lần thứ XII, Nxb Chính trị Quốc gia, Hà Nội.

[4] Hồ Chí Minh (2011), Toàn tập, tập 1, Nxb Chính trị quốc gia, Hà Nội [5] Hồ Chí Minh (2011), Toàn tập, tập 10, Nxb Chính trị quốc gia, Hà

Nội

[6] Hồ Chí Minh (2011), Toàn tập, tập 15, Nxb Chính trị quốc gia, Hà

Nội

[7] Nguyễn Kỳ (chủ biên) (1995), Phương pháp giáo dục tích cực lấy

người học làm trung tâm, Nhà xuất bản Giáo dục Hà Nội.

[8] Lê Đức Thọ (2017), “Phát triển năng lực thực hành cho sinh viên

Trường Cao đẳng Nghề Đà Nẵng qua việc dạy và học môn Chính trị”, Tạp chí

Khoa học Dạy nghề, số 49, tr.25-28

[9] Lê Đức Thọ (2017), “Nâng cao hiệu quả công tác dạy – học môn chính

trị trong các trường cao đẳng nghề ở Đà Nẵng”, Tạp chí giáo dục và xã hội, số

đặc biệt tháng 8, tr.262-264

[10] Lê Đức Thọ (2018), “Vận dụng nguyên lý về sự phát triển của phépbiện chứng duy vật trong giảng dạy môn Chính trị tại các trường cao đẳng giáo

dục nghề nghiệp hiện nay”, Kỷ yếu Hội thảo Khoa học: “Vận dụng phép biện

chứng duy vật vào việc nâng cao chất lượng giảng dạy và học tập trong các trường Cao đẳng, Đại học hiện nay, Trường Cao đẳng sư phạm Kiên Giang,

[12] Đại học Quảng Nam (2019), Kỷ yếu Hội thảo khoa học: “Dạy học

theo định hướng phát triển năng lực người học trong giảng dạy tâm lý học, giáo dục học và lý luận chính trị”, Quảng Nam

TÌNH HÌNH GIẢNG DẠY VÀ HỌC TẬP MÔN HỌC PHÁP LUẬT

TẠI TRƯỜNG CAO ĐẲNG NGHỀ ĐÀ NẴNG

ThS Lê Thị Hồng

Giảng viên Bộ môn Pháp luật Khoa Cơ bản - Trường Cao đẳng Nghề Đà Nẵng

TÓM TẮT

Bài viết nghiên cứu về tình hình giảng dạy bộ môn Pháp luật tại Trường Cao đẳng Nghề

Đà Nẵng hiện nay Bài viết cũng nêu lên những ưu điểm và hạn chế trong quá trình giảng dạy

bộ môn Pháp luật tại Trường Cao đẳng Nghề Đà Nẵng trong những năm vừa qua Qua đó, cũng định hướng một số giải pháp nhằm phát huy những ưu điểm và khắc phục những hạn chế nhằm nâng cao chất lượng giảng dạy môn Pháp luật tại Trường Cao đẳng Nghề Đà Nẵng hiện nay.

Từ khóa: Pháp luật; giảng dạy môn Pháp luật; Cao đẳng Nghề Đà Nẵng.

1 Đặt vấn đề

Hiện nay, Đảng và Nhà nước ta đã có chủ trương tăng cường giáo dục phápluật trong nhà trường thông qua các chương trình môn học, giáo trình, tài liệugiảng dạy Pháp luật đảm bảo đúng tinh thần và nội dung của Hiến pháp và phápluật hiện hành Vì vậy, Pháp luật là môn học quan trọng trong chương trình đàotạo cao đẳng Nghề và trung cấp Nghề được Lao động, Thương binh và Xã hộiphê duyệt trong đề cương chương trình chung và đã được đưa vào giảng dạychính thức tại các trường Cao đẳng Nghề trên cả nước Do đó, đổi mới phươngpháp trong dạy học môn Pháp luật là yêu cầu cần thiết ở các trường Cao đẳngNghề nói chung và tại Trường Cao đẳng Nghề Đà Nẵng nói riêng

2 Nội dung nghiên cứu

2.1 Giới thiệu chung về môn học Pháp luật trong các trường Cao đẳng Nghề

Xuất phát từ những biến đổi phức tạp của xã hội hiện nay, nhằm giáo dụccho các em học sinh - sinh viên những kiến thức cơ bản về Hiến pháp và phápluật, Đảng và Nhà nước ta đã chủ trương tăng cường giáo dục pháp luật trongcác nhà trường bằng hàng loạt các văn bản pháp quy sau Kết luận số 04-KL/TWngày 19 tháng 4 năm 2011 của Ban Bí thư Trung ương Đảng (khóa IX): Quyếtđịnh số 1928/QĐ-TTg ngày 20 tháng 11 năm 2009 của Thủ tướng Chính phủphê duyệt Đề án “Nâng cao chất lượng công tác phổ biến, giáo dục pháp luậttrong nhà trường”; Quyết định số 705/QĐ-TTg ngày 25 tháng 5 năm 2017 củaThủ tướng Chính phủ ban hành Chương trình phổ biến, giáo dục pháp luật giaiđoạn 2017-2021; QĐ 3957/QĐ-BGDĐT ngày 28/9/2017 Quyết định ban hành

kế hoạch tiếp tục triển khai thực hiện đề án “nâng cao chất lượng công tác phổ

biến, giáo dục pháp luật trong nhà trường đến năm 2021”.

Môn học Pháp luật là môn học cung cấp cho sinh viên những kiến thức cơbản nhất về Nhà nước và pháp luật, các ngành Luật trong hệ thống pháp luậtViệt Nam Bên cạnh trang bị những kiến thức cơ bản cho sinh viên về pháp luật,môn học còn xây dựng ý thức “Sống và làm việc theo Hiến pháp và pháp luật”cho mỗi cá nhân Trên cơ sở đó, giúp sinh viên hình thành ý thức và thói quen

xử sự phù hợp với các quy định của pháp luật, góp phần hoàn thiện mọi mặtnhân cách, hành vi, lối sống của sinh viên ở hiện tại và tương lai Ngoài ra, mônPháp luật còn giúp sinh viên một số nghề có điều kiện dễ tiếp thu kiến thức vớicác môn học khác có liên quan đến pháp luật, vì đây là những kiến thức có tínhchất đại cương, nền tảng về Nhà nước và pháp luật Việt Nam Vì vậy, việcthường xuyên đánh giá tình hình giảng dạy và học tập môn Pháp luật để nângcao hiệu quả dạyhọc môn Pháp luật cho sinh viên trong Nhà trường là nhiệm vụrất quan trọng và là mục tiêu mà người dạy cần hướng tới

2.2 Thực trạng hoạt động giảng dạy và học tập môn Pháp luật tại Trường Cao đẳng Nghề Đà Nẵng hiện nay

Môn Pháp luật là môn chung thuộc Tổ bộ môn Chính trị - Pháp luật củaKhoa Cơ bản, có 2 giáo viên đảm nhận giảng dạy ở tất cả các nghề tại trườngvới 2 hệ đào tạo Trung cấp và Cao đẳng Hằng năm, mỗi giáo viên đảm nhậntrung bình khoảng 22 lớp cả 2 hệ đào tạo (khoảng 600 tiết) Môn học thường tậptrung giảng dạy vào học kì đầu tiên của khóa học

Những ưu điểm của hoạt động dạy và học môn Pháp luật: Hoạt động

giảng dạy nói chung và môn Pháp luật nói riêng của nhà trường đã và đang

có nhiều chuyển biến tích cực Phương pháp giảng dạy truyền thống đã dầnthay thế bởi phương pháp giảng dạy hiện đại với sự hỗ trợ của các phươngtiện hiện đại đã làm khơi dậy được hứng thú học tập của sinh viên Với mụctiêu lấy người học làm trung tâm, sử dụng các phương tiện giảng dạy hiệnđại và linh hoạt trong kết hợp các phương thức truyền đạt đã giúp sinh viêntiếp nhận tri thức một cách hiệu quả hơn, đảm bảo sự trải nghiệm của sinhviên đối với thực tế Có nhiều nhân tố ảnh hưởng đến chất lượng giáo dục,

sự phát triển năng lực người học Tuy nhiên, bầu không khí lớp học, cái tâm

và thiện chí của người giảng viên còn làm chất xúc tác, khơi gợi tiềm năng

và thế mạnh dựa trên đặc thù của sinh viên là một trong những cơ sở đểhướng tới sự thành công khi giảng dạy và học tập môn pháp luật tại TrườngCao đẳng Nghề Đà Nẵng

Khoa nói chung, tổ bộ môn nói riêng luôn nhận được sự quan tâm chỉ đạosâu sắc, thường xuyên của các cấp Đảng, của Lãnh đạo nhà trường, của lãnh đạokhoa về tình hình giảng dạy và về đội ngũ của bộ môn

Giáo viên có ý thức kỷ luật tốt, chấp hành nghiêm túc các quy định đối vớinhà giáo, luôn đúng tác phong và quan hệ đúng mực với sinh viên, quản lý tốt nềnếp lớp học; am hiểu được đối tượng người học và có kinh nghiệm xử lý tìnhhuống học đường, nhiệt tình, có trách nhiệm cao trong công việc, có phẩm chất,đạo đức và lối sống chuẩn mực.

Giáo viên đều đạt trình độ Thạc sĩ, có kinh nghiệm giảng dạy, luôn luôn tựnâng cao trình độ chuyên môn từ nhiều kênh học tập, thực hiện tốt các yêu cầugiảng dạy về hồ sơ giáo viên, phương tiện dạy học đầy đủ, chất lượng và cậpnhật kịp thời những kiến thức mới thay thế kiến thức cũ của tài liệu giảng dạy;đảm bảo thực hiện quá trình giảng dạy trên lớp đúng quy trình, quy phạm; Luônđảm bảo đúng tiến độ và kế hoạch giảng dạy

Trường đã tổ chức cho giáo viên được bồi dưỡng phương pháp dạy họcmới theo tín chỉ và một số phương dạy học tích cực, từ đó giáo viên đã kết hợpđược nhiều phương pháp dạy học, trong đó có phương pháp dạy học truyềnthống (phương pháp thuyết trình) và phương pháp dạy học tích cực (phươngpháp đàm thoại, phương pháp nêu vấn đề, phương pháp thảo luận nhóm, trựcquan hình ảnh, hướng dẫn tự học, ) phương pháp dạy học tích cực trong giảngdạy tạo được nhiều giờ học chất lượng và hiệu quả, như phương pháp xử lý tìnhhuống pháp luật, hoạt động nhóm, tranh luận các vấn đề thời sự

Về chương trình môn học đã dần dần được chỉnh sửa phù hợp hơn Tronghọc kỳ vừa qua, dưới sự chỉ đạo của đại diện lãnh đạo nhà trường kết hợp vớikết cấu nội dung theo chương trình mới, giáo viên đã linh hoạt dung nạp lượngkiến thức phù hợp từng phần của bài học trong tiết học đáp ứng theo nhu cầungười học

Tài liệu học tập phong phú gồm Giáo trình, các văn bản luật, các sơ đồ,biểu mẫu, nhiều bài tập mẫu, tình huống pháp lý được giáo viên sưu tầm từ thựctiễn phức tạp, hấp dẫn tạo được nhiều giờ học sinh đông và sinh viên có đượcnhững bài học ý nghĩa cho cuộc sống

Một số phòng học được trang bị thiết bị hỗ trợ giảng dạy, nên một số lớp cóthêm phương tiện dạy học, tập trung ở khoa Kinh tế và khoa Du lịch

Một bộ phận sinh viên có ý thức học tập nghiêm túc, trong số đó có nhữngsinh viên lớn tuổi, những sinh viên có năng lực học tập tốt, có ý thức học tập cao

đã ảnh hưởng tốt đến tình hình học tập chung của lớp và tạo được kết quả họctập tốt, như một số lớp của Khoa Du lịch, Khoa Cơ Khí, Khoa Điện - Điện tử.Kết quả học tập môn Pháp luật của học sinh, sinh viên trong nhà trường đạt yêucầu trở lên chiếm tỉ lệ từ 90 - 95%

Khi được hỏi “Các em có thích thú trong các giờ học môn pháp luậtkhông?”, kết quả khảo sát ở 150 sinh viên như sau:

g thích

Khôn

g rõ0%

Những hạn chế, tồn tại: Bên cạnh những mặt ưu điểm về thực trạng tình

hình giảng dạy và học tập môn pháp luật, những mặt hạn chế vẫn còn phổ biến.Trong chương trình, nhiều nội dung bài học thiên về lý luận (giải thích từngữ, khái niệm, giới thiệu tổng quát quá nhiều nội dung…), đưa người học tiếpcận một diện quá rộng lượng kiến thức nhưng phân bổ thời gian cho chươngtrình không nhiều (Hệ Cao đẳng 30 tiết – 18 tiết lý thuyết, 10 tiết thảo luận và 2tiết kiểm tra, có đến 5 ngành luật quan trọng nhất, một bộ môn lý luận cơ bản và

2 văn bản luật; Hệ Trung cấp 15 tiết, Tự luận 5 tiết và 1 tiết kiểm tra), do đó, chỉ

có thể giới thiệu sơ qua các vấn đề ấy làm cho người học dễ bị mơ hồ, chán nản

Do nhiều nguyên nhân khác nhau mà phần lớn sinh viên chưa thật sự chủđộng trong học tập,nhận thức chưa đầy đủ về vai trò của tự học, ít đọc tài liệu,lười tư duy, học đối phó, một số không làm bài tập giáo viên giao, không quantâm kết quả học tập Trong đó có một số sinh viên là các học sinh đã hình thànhthói quen từ thời trung học, một số chưa ý thức được tầm quan trọng của mônhọc, chỉ hiểu đơn giản rằng học nghề là chỉ biết nghề, môn Pháp luật không cầnthiết cho nghề của các em, một số vì hoàn cảnh nên đi làm kiếm tiền, đến lớphọc mệt mỏi mất khả năng tập trung, có những sinh viên ngay từ đầu đã mangtâm lý không muốn học môn Pháp luật Thậm chí, qua tiếp xúc, tìm hiểu sinhviên, có những đối tượng không xác định mục tiêu đi học mà chỉ đi đến lớp để

5 Lê Đức Thọ, Nguyễn Thị Thu Hà (2017), “Hình thức và giải pháp giáo dục ý thức pháp luật cho sinh viên học

nghề (Qua thực tế Trường Cao đẳng Nghề Đà Nẵng)”, Tạp chí Dạy và học ngày nay, Số đặc biệt tháng 10,

tr.171-175.

chơi và có thể nghỉ bất cứ lúc nào, những đối tượng này thường gây ảnh hưởngxấu đến tình hình nề nếp học tập của lớp và có khi cả lớp khác do có sự lôi kéo,

rủ rê… Việc giáo viên vận dụng kết hợp nhiều phương pháp dạy học, cả bằngphương pháp thuyết phục tâm lý các em để lôi cuốn các em tích cực và hứng thúhọc tập là vô cùng vất vả

Là môn học chung, cơ sở lý luận nên việc tổ chức nghiên cứu các đề tàikhoa học có giá trị thực tiễn tại trường gặp khó khăn

Môn học học từ đầu khóa nên danh sách học sinh, sinh viên các lớp họcchưa ổn định, có nhiều biến động, điều chuyển từ lớp này sang lớp khác, giánđoạn nhiều năm nên việc theo dõi, quản lý học sinh, sinh viên học tập rất phứctạp Nhất là các học sinh, sinh viên học lại với nhiều lý do hoặc chậm trễ nhiềunăm không rõ lý do

Việc tổ chức cho giáo viên tham quan, học tập các trường bạn chưa thựchiện

Việc sử dụng công nghệ thông tin trong dạy học có lớp chưa tiếp cận được

vì số phòng trang bị thiết bị còn hạn chế như các lớp Khoa Cơ khí, Khoa điện tử

điện-Về phòng học nói chung, có nhiều phòng rất cần phải sửa chữa, trang bịđảm bảo an toàn hơn cho tính mạng và sức khỏe giáo viên, như bục giảng, bàn,ghế

Nguyên nhân của những ưu điểm và hạn chế trên đây:

Luôn có sự quan tâm của các cấp lãnh đạo sâu sát, kịp thời và luôn giảiquyết nhanh chóng mọi vấn đề phát sinh trong quá trình giảng dạy, lãnh đạokhoa phối hợp tốt với các khoa chuyên môn và phòng ban

Mặc dù đối tượng người học đa dạng theo nhiều nghề nhưng lớp học đãđược sắp xếp theo từng nghề đào tạo, sinh viên có những điểm chung nên dễ ápdụng phương pháp tổ chức và quản lý quá trình dạy học

Điều kiện cơ sở vật chất phục vụ giảng dạy dần dần được cải tiến, tuynhiên chưa đồng bộ như về thiết bị điện tử chỉ có một số phòng, các kiểu bànghế lớp học cồng kềnh cùng với sỉ số lớp học đông làm trở ngại trong việc ápdụng một số phương pháp dạy học tích cực như tháo luận, nhóm; giờ học lýthuyết dàn đều ở các khoa vào cùng khoản thời gian nên chưa đảm phương tiệngiảng dạy

Các khoa chuyên môn cũng như các phòng ban điều phối các hoạt độnglinh hoạt, kịp thời nên giải quyết nhiều vấn đề liên quan giữa các khoa tốt, nhất

là khoa Cơ bản trong việc giải quyết tiến độ giảng dạy, kế hoạch giảng dạy,…Một số sinh viên học lực tốt, có ý thức kỷ luật làm tiền đề cho giáo viên tạo

động lực lôi cuốn sinh viên khác ý thức việc học và giữ nề nếp kỷ luật, tuynhiên, một số sinh viên khác có chất lượng đầu vào thấp, học lực quá yếu, nhất

là phần lớn các em hệ đào tạo trung cấp nghề

Phần lớn sinh viên chưa thật sự chủ động trong học tập, nhận thức chưa đầy

đủ về vai trò của tự học, ít đọc tài liệu, lười tư duy…Nếu hạn chế thời lượng lênlớp của giảng viên, giảng viên không có quỹ thời gian trên lớp để tiếp xúc,hướng dẫn, trao đổi, giải đáp những vướng mắc, không liên tục tạo động lực chosinh viên liệu kết quả học tập của sinh viên sẽ như thế nào, một khi sinh viênkhông quan tâm đến kết quả nữa thì kết quả học tập của sinh viên đi về đâu Nhưvậy chủ trương, đường lối của Đảng, đề án tuyên truyền phổ biến pháp luật củaChính phủ đi về đâu

2.3 Một số giải pháp để phát huy những ưu điểm và khắc phục các hạn chế trong giảng dạy môn Pháp luật tại Trường Cao đẳng Nghề Đà Nẵng hiện nay

Tăng cường sự lãnh đạo, chỉ đạo của Đảng, lãnh đạo nhà trường và Khoa

Nhà trường quan tâm tạo điều và hỗ trợ kinh phí tổ chức các cuộc thi tìmhiểu pháp luật trong sinh viên Không chỉ vậy còn kêu gọi các doanh nghiệp, tổchức khác cùng chung tay xây dựng Chú trọng đến chất lượng và uy tín chotừng cuộc thi để tạo ra sự tin tưởng, tham gia nhiệt tình của sinh viên Nhàtrường cần xây dựng tủ sách pháp luật vừa là tài liệu tham khảo cho sinh viênhọc tập, vừa thực hiện mục đích tuyên truyền, giáo dục ý thức pháp luật cho sinhviên và các đối tượng khác trong toàn trường Tăng cường các hoạt động ngoàigiờ, lồng ghép giáo dục ý thức pháp luật thông qua các đợt học chính trị đầukhóa cho sinh viên Thiết lập các đường liên kết từ website của nhà trường đếncác trang tin về pháp luật, tủ sách pháp luật điện tử chính thống, uy tín, đáng tincậy để sinh viên dễ dàng truy cập và tìm kiếm các thông tin cần thiết khi muốntra cứu hoặc muốn được tư vấn về pháp luật

Nhà trường tạo điều kiện tạo điều kiện cho sinh viên trực tiếp tham dự mộtphiên tòa xét xử tại địa phương hay tổ chức các chuyên đề về pháp luật Kết hợpvới Đoàn thanh niên tổ chức các cuộc thi tìm hiểu kiến thức pháp luật lồng ghépvới các hoạt động văn hóa, văn nghệ của nhà trường

Phát huy vai trò tích cực, tự giác trong các hoạt động tự học tập nâng cao trình độ chuyên môn và nghiên cứu khoa học đối với đội ngũ giảng viên

Nâng cao chất lượng giáo viên, giáo viên phải thường xuyên trau dồi giáo

án, bài giảng, không ngừng nâng cao tri thức chuyên môn, bổ sung tri thức thựctiễn để vận dụng vào nội dung dạy học Việc đổi mới phương pháp dạy học đòihỏi giáo viên cần có kiến thức vững chắc, có trình độ chuyên môn cao, am hiểuthực tế mới đủ khả năng, bản lĩnh và uy tín trong việc tổ chức quá trình nhậnthức cho sinh viên cũng như thỏa mãn về nhu cầu nhận thức của họ Thực tế đó