Câu 1. So sánh và phân tích mối quan hệ của các khái niệm quan điểm dạy học, phương pháp dạy học và kĩ thuật dạy học. Câu 2. Phân tích ý nghĩa của việc sắp xếp các khái niệm trong phạm trù PPDH theo ba bình diện nêu trên trong việc lập kế hoạch và thực hiện quá trình dạy học Câu 3. Trình bày ví dụ một phác thảo kế hoạch dạy học trong đó thể hiện sự vận dụng các quan điểm, phương pháp và kĩ thuật dạy học.
Trang 1NHIỆM VỤ 3
Câu 1 So sánh và phân tích mối quan hệ của các khái niệm quan điểm dạy học, phương pháp dạy học và kĩ thuật dạy học.
Câu 2 Phân tích ý nghĩa của việc sắp xếp các khái niệm trong phạm trù PPDH theo ba bình diện nêu trên trong việc lập kế hoạch và thực hiện quá trình dạy học
Câu 3 Trình bày ví dụ một phác thảo kế hoạch dạy học trong đó thể hiện sự vận dụng các quan điểm, phương pháp và kĩ thuật dạy học.
Bài thực hiện:
Câu 1 So sánh và phân tích mối quan hệ của các khái niệm quan điểm dạy học, phương pháp dạy học và kĩ thuật dạy học.
Mở đầu
Trong quá trình dạy học, phương pháp dạy học là một nhân tố cơ bản quan trọng Cùng với nội dung mà người học có thể chiếm lĩnh tri thức, kỹ năng
kỹ xảo theo những phương pháp khác nhau và kết quả đạt được cũng không giống nhau Các cấp độ của phương pháp dạy học bao gồm 3 cấp độ đó là : quan điểm dạy học, phương pháp dạy học và kỹ thuật dạy học
Nội dung cụ thể 1.Khái niệm
-Quan điểm dạy học: Quan điểm dạy học là những định hướng tổng thể cho
các hành động phương pháp, trong đó có sự kết hợp giữa các nguyên tắc dạy học làm nền tảng, những cơ sở lý thuyết của lý luận dạy học, những điều kiện dạy học và tổ chức cũng như những định hướng về vai trò của Giáo viên và Học sinh trong quá trình dạy học
Là khái niệm rộng, định hướng cho việc lựa chọn các phương pháp dạy học
cụ thể
-Phương pháp dạy học: Phương pháp dạy học là những hình thức, cách thức
hành động của Giáo viên và Học sinh nhằm thực hiện những mục tiêu dạy học xác định, phù hợp với những điều kiện và những nội dung dạy học cụ thể
Là khái niệm hẹp hơn đưa ra mô hình hành động
Trang 2-Kỹ thuật dạy học: Kỹ thuật dạy học là những động tác, cách thức hành động
của Giáo viên và Học sinh trong các tình huống hành động nhỏ nhằm thực hiện
và điều khiển quá trình dạy học
Là khái niệm nhỏ nhất, thực hiện các tình huống hành động
2.Phân tích
Ở phần khái niệm, ta thấy quan điểm dạy học mang tính chiến lược dài hạn,
có tính cương lĩnh và là mô hình lý thuyết của phương pháp dạy học đây là quan điểm đầu tiên và lớn nhất định hướng cho phương pháp dạy học và kĩ thuật dạy học trong tiến trình dạy học nhờ quan điểm dạy học đúng đắn, phù hợp với nhận thức của người học mà người học có thể lĩnh hội tri thức một cách dễ dàng
và trọn vẹn
Khi đã đưa ra được quan điểm dạy học thì phương pháp dạy học và cách thức dạy học lại là con đường để tiến hành những quan điểm dạy học đó Tùy vào năng lực của người dạy mà người dạy có thể chọn những quan điểm khác nhau cũng nhưng phương pháp và kĩ thuật khác nhau Phương pháp dạy học là những
mô hình cụ thể của người dạy và người học nhằm thực hiện được những mục tiêu đã đề ra Người dạy có thể lựa chọn những phương pháp dạy học khác nhau như:nghiên cứu trường hợp, điều phối, đóng vai….đó là những mô hình hành động cụ thể mang ý ghĩa nhỏ hơn quan điểm dạy học nhằm thực hiện được mục tiêu đã đề ra
Trong dạy học the phương pháp phát huy năng lực sang tạo của người học và dạy học theo hướng tích cực thì kĩ thuật dạy học đóng vai trò không nhỏ vì nó có khả năng phát triển tư duy, kích thích khả năng sang tạo, phát huy tính năng động của cả người học và người dạy Đó à những cách thức, những hành động của cả người học và người dạy vào những tình huống mà phương pháp và quan điểm dạy học đã nêu ra Đây là đơn vị nhỏ nhất của phương pháp dạy học nhưng lại đóng vai trò lớn vì đòi hỏi cả người dạy và người học phải nhạy bén với các
kĩ thuật dạy học
Như vậy cấp độ của phương pháp dạy học này có mối quan hệ gắn bó khăng khít với nhau, hỗ trợ và bổ sung cho nhau
Trang 3Câu 2 Phân tích ý nghĩa của việc sắp xếp các khái niệm trong phạm trù PPDH theo ba bình diện nêu trên trong việc lập kế hoạch và thực hiện quá trình dạy học
Mở đầu
Phương pháp dạy học là khái niệm cơ bản của lý luận dạy học, là “công cụ” quan trọng hàng đầu, và cũng rất phức tạp của nghề dạy học Thuật ngữ phương pháp bắt nguồn từ tiếng Hi Lạp (methodos) có nghĩa là con đường đi đến mục đích, do vậy có thể hiểu PPDH là con đường đạt đến mục đích dạy học, với những cách thức, hình thức khác nhau nhằm tiến đến mục tiêu dạy học Phương pháp dạy học là một khái niệm mà đã được bàn đến từ cách đây hàng trăm năm, tuy nhiên do tính phức hợp của khái niệm này nên việc phân loại và
mô tả cấu trúc có nhiều ý kiến khác nhau và hiện tại vẫn chưa đi đến thống nhất Mặt khác, việc phân loại và mô tả đem lại những giá trị thực tiễn lớn, có vô số các mô hình cấu trúc đang được ứng dụng trong việc dạy và học
Ở bài viết này tôi trình bày về mô hình cấu trúc phân theo ba bình diện: Quan điểm dạy học – phương pháp dạy học – kỹ thuật dạy học, cụ thể là ý nghĩa việc sắp xếp các khái niệm của mô hình này này trong lập kế hoạch và thực hiện quá trình dạy học
Nội dung cụ thể
1 Phương pháp: Quan điểm dạy học – phương pháp dạy học – kỹ
thuật dạy học
Phương pháp này phân biệt ba bình diện theo độ rộng của khái niệm, đó là các quan điểm dạy học (QĐDH), phương pháp dạy học (PPDH) và kỹ thuật dạy học (KTDH), phương pháp này chưa được thừa nhận rộng rãi, tuy nhiên khả năng ứng dụng thực tiễn cao
Vì sự phân biệt ba bình diện theo độ rộng của các khái niệm nên có thể biểu diễn mô hình này theo hình tháp như sau:
Trang 42 Ý nghĩa của việc sắp xếp các khái niệm trong phạm trù PPDH theo ba bình diện quan điểm, phương pháp, kỹ thuật trong việc lập kế hoạch và thực hiện quá trình dạy học
QĐDH là khái niệm rộng, định hướng cho việc lựa chọn các PPDH cụ thể Các PPDH là khái niệm hẹp hơn, đưa ra mô hình hành động KTDH là khái niệm nhỏ nhất, thực hiện các tình huống hành động
Một QĐDH có những PPDH phù hợp, một PPDH cụ thể có các KTDH đặc thù Tuy nhiên có những phương pháp phù hợp với nhiều QĐDH, cũng như KTDH dùng nhiều dùng trong nhiều PPDH khác nhau Trong mô hình này thường không có sự phân biệt giữa PPDH và hình thức dạy học
QĐDH là nền tảng giúp cho người giáo viên định hướng một con đường
cụ thể để đạt tới mục tiêu dạy học, để có thể phát huy được hết khả năng, tiềm năng của học sinh, tức là giáo viên trước khi bắt đầu một bài học thì phải bắt đầu
từ QĐDH, tiếp đó tới phương pháp và KTDH Đi theo trình tự như vậy giúp bài học được hiểu trọn vẹn và khắc sâu hơn trong đầu người học
Đối với người giáo viên, hiểu được sự sắp xếp của các bình diện trong phạm trù PPDH (hiểu theo nghĩa rộng) giúp cho việc định hướng và thực hiện mục tiêu dạy học được tốt hơn QĐDH là những định hướng tổng thể cho các hành động phương pháp Phương pháp là các mô hình hành động cụ thể, là cách thức, hình thức hành động của GV và HS nhằm thực hiện những mục tiêu dạy học xác định Kỹ thuật dạy học là những động tác, cách thức hành động của giáo
KTDH
PPDH
QĐDH
Trang 5viên và học sinh nhằm thực hiện và điều khiển quá trình dạy học Giống như những bậc thang để dẫn tới mục đích dạy học Cả người dạy lẫn người học phải tiến hành từng bước mới thu được hiệu quả cao nhất
Việc hiểu về sự sắp xếp các khái niệm trong phạm trù PPDH còn giúp giáo viên có cách nhìn tổng quan và toàn diện hơn trong lập kế hoạch cũng như thực hiện quá trình dạy học, định hướng thiết kế và vận dụng cụ thể, khoa học từng phương pháp, phương tiện cũng như hiểu rõ bản chất các cách thức tiến hành Chẳng hạn như : khi dạy một bài mới mà tính chất của bài học mang nặng
lý thuyết, do đó để chắt lọc thông tin, vạch ra những ý chính, ý cơ bản, học sinh chưa thể làm tốt được thì không nên áp dụng quan điểm truyền thống cho kiểu bài này mà nên sử dụng phương pháp thuyết trình Ưu thế của phương pháp này
là nguời giáo viên truyền đạt được lượng thông tin lớn, chính xác, trọng tâm đến học sinh và tiết kiệm được thời gian Tuy nhiên phương pháp này cũng mang lại hạn chế trong việc tiếp nhận của người học đó là kiểu tiếp nhận thụ động Do vậy người dạy khắc phục hạn chế bằng cách tiến hành thêm quan điểm tích cực nhằm phát huy tính tích cực chủ động của người học, đưa ra những câu hỏi mang tính phát hiện, cho học sinh thảo luận nhóm về một vấn đề trọng tâm trong bài, điều này giúp người học tiếp nhận kiến thức chủ động, tăng sự thân thiện, đoàn kết trong tập thể Hiện nay theo quan điểm đổi mới PPDH , người giáo viên lên lớp không thể áp đặt phương pháp truyền thống lên học sinh theo một chiều suy nghĩ từ giáo viên được Người giáo viên chỉ mang tính chất định hướng còn sự chủ động, quan điểm cá nhân và trình bày quan điểm cá nhân thuộc về người học Từ đó kích thích khả năng sáng tạo tư duy và rèn luyên kĩ năng cho người học
Kết luận
Phương pháp dạy học xét đến cùng vẫn là con đường để tiến tới mục đích dạy học, phát triển năng lực cá nhân Các mô hình cấu trúc PPDH cho thấy khái niệm PPDH rất phức hợp PPDH có thể hiểu theo nghĩa rộng và nghĩa hẹp Với
mô hình ba bình diện đã trình bày ở trên thì PPDH ở đây hiểu theo nghĩa hẹp, cụ
Trang 6thể là những hình thức, cách thức hành động của giáo viên và học sinh nhằm thực hiên mục tiêu dạy học
Quan điểm dạy học – phương pháp dạy học – kỹ thuật dạy học là mô hình có giá trị to lớn trong cả dạy và học, do đó hiểu được ý nghĩa của việc sắp xếp các bình diện chính là chìa khóa để giáo viên vận dụng mô hình được hiệu quả, giúp đề ra chiến lược cụ thể trong từng bài học, trong việc đạt tới mục tiêu dạy học cho học sinh
Câu 3 Trình bày ví dụ một phác thảo kế hoạch dạy học trong đó thể hiện
sự vận dụng các quan điểm, phương pháp và kĩ thuật dạy học
Thao tác lâp luận bình luận
- Nắm đước khái
niệm của thao tác
lập luận bình luận
- Hiểu được mục
đích của thao tác
lập luận bình luân
- Khi sử dụng thao
tác lập luận bình
luận có những yêu
cầu gì
I.Mục đích, yêu cầu của thao tác lâp luận bình luận.
1.Khái niệm của thao tác lập luận bình luận.
Thao tác lập luận bình luận là thao
tác lập luận bằng cách bình luận, đánh giá những phải- trái; đúng- sai; hay- dở… của các hiện tượng (vấn đề) trong cuộc sống cũng như trong văn học
*Lời vào bài: các em hãy quan sát đoạn video sau và trả lời câu hỏi(video bạo lực học đường)
Video đề cập tới vấn đề gì?
em có suy nghĩ, nhận xét, đánh giá gì về hành động các nhân vật trong video? Em đồng tình/ phản đối hành đông này?
* Nhiệm vụ 2:4 3 bàn là một
nhóm thảo luận:
Quan sát ngữ liệu sau
“ Theo Bác, thực hành tiết kiệm là vô cùng quan trọng.
Một dân tộc biết tiết kiệm là một dân tộc giàu về vật chất, mạnh về tinh thần và vững vàng trước mọi chế độ xã hội Không những dân tộc nghèo phải tiết kiệm mà cả nước giàu cũng phải tiết kiệm.
Biện pháp để thực hành tiết kiệm là tẩy sạch bệnh tham ô, quan liêu, lãng phí.
- Quan điểm dạy học định hướng
- Phương pháp: phát vấn – đàm thoại gợi mở
- Kĩ thuật dạy học: động não, thông tin phản hồi
Trang 72.Mục đích, yêu
cầu của thao tác
lâp luận so sánh.
a.Mục đích
Mục đích của
thao tác lập luận
bình luận là:
nhằm đề xuất và
thuyết phục người
Mà nguyên nhân của tham ô, lãng phí là bệnh quan liêu.”
? Vấn đề được bàn luận ở đây
là gì?
?Người viết có đưa ra nhận xét, đánh giá gì đối với vấn
đề được bàn luận?
?Theo em văn bản trên có tính chất bình luận không? Vì sao?Từ đó em hiểuthế nào là bình luân?
?Trong cuộc sống chúng ta thường bình luận ở những lĩnh vực gì?
GV: Mời 4 đại diện đọc kết quả thu được- nhận xét và kết luận
-bình luận thời sự: đưa ra các
ý kiến bàn luận, đánh giá về vấn đề thời sự trong nước hoặc quốc tế
- Bình luận quân sự: bàn luận, đánh giá về việc bày binh bố trận trong lĩnh vực quân sự
-Bình luận thể thao, bình luận giao thông…
-> Nội dung bàn luận khác nhau nhưng giống về cách thức tiến hành
GV: Vậy thao tác lập luận bình luận là gì?
GV: Hãy quan sát ngữ liệu trên
?Người viết đã bàn về vấn đề
“thực hành tiết kiệm” như thế nào?
Người viết đã bàn bạc vấn
đề rất sâu rộng, thể hiện:
Bàn về vai trò, tác dụng của việc thực hành tiết kiệm
-Quan điểm dạy học định hướng hoạt động, giải quyết vấn đề -Phương pháp thảo luận -Kĩ thuật dạy học công não, thông tin phản hồi
-Quan điểm dạy học định hướng hành động -Phương pháp thông tin phản hồi
-Kĩ thuật dạy học công não, thông tin phản hồi
- Quan điểm dạy học định
Trang 8đọc (người nghe)
tán đồng với nhận
xét, đánh giá, bàn
luận của mình về
một hiện tượng
(vấn đề) trong đời
sống hoặc trong
văn học.
b Yêu cầu
- Trình bày những
vấn đề mang tính
thời sự, được
nhiều người quan
tâm, chú ý
- Ý kiến đưa ra
bình luận phải
thực sự thuyết
phục, lôi cuốn
người đọc, người
nghe
- Phải nắm vững
kỹ năng bình luận
Đưa ra yêu cầu cấp thiết của việc tiết kiệm
Chỉ ra nguyên nhân của lãng phí
Đưa ra biện pháp để thực hành tiết kiệm
?Mục đích của người viết:
Làm sáng rõ vấn đề đưa ra bình luận Thuyết phục người đọc, người nghe tán đồng với
ý kiến mà mình đưa ra: “ thực hành tiết kiệm là vô cùng quan trọng và cần thiết”
?Như vậy, mục đích của thao tác lập luận bình luận là gì?
?Các em có thấy mình bị thuyết phục bởi những lý lẽ, lập luận mà người viết đưa ra không?Tại sao?
Những lập luận, bình luận của tác giả rất thuyết phục, vì:Tác giả đã nêu lên vấn đề được nhiều người quan tâm,là vấn đề cần thiết, quen thuộc trong cuộc sống.Các lý lẽ, lập luận đưa ra rất logic, chặt chẽ Bàn bạc sâu rộng, có dẫn chứng cụ thể
?Như vậy, yêu cầu của thao
tác lập luận bình luận là gì?
hướng
- Phương pháp: đàm thoại
- Kĩ thuật dạy học: thông tin phản hồi, tia chớp
-Quan điểm dạy học định hướng hành động -Phương pháp: thảo luận, giải thích
-Kĩ thuật dạy học thông tin phản hồi,công não
- Quan điểm dạy học định hướng
- Phương pháp: phát vấn – đàm thoại gợi mở
- Kĩ thuật dạy học: động não, thông tin phản hồi
-Quan điểm dạy học định hướng hành động -Phương pháp thảo luận,giảng dạy
-Kĩ thuật dạy học thông tin phản hồi, công não
-Quan điểm dạy học định hướng
Trang 9- Nắm đước các
bước thao tác bình
luận
- Biết vận dụng
thao tác bình luận
- Củng cố kiến
thức đã học
- Nắm vững thao
tác lập luận bình
luận
II Cách bình luận
1.Ngữ liệu
.2 Nhận xét
*Cách bình luận:
3 bước
Bước 1 Nêu hiện
tượng (vấn đề) cần bình luận → Trình bày rõ ràng, trung thực
Bước 2 Đánh giá
hiện tượng (vấn đề) cần bình luận
→ Phải đề xuất
và chứng tỏ được
ý kiến nhận định , đánh giá của mình
là xác đáng
Bước 3 Bàn về
hiện tượng ( vấn
đề ) cần bình luận
→ Cần có những lời bàn sâu rộng
III Củng cố 1.Bài tập 1 2.Xem hình ảnh
“trang phục phản cảm”
Gv: hãy tiếp tục quan sát ngữ
liệu
?người viết đã bình luận về vấn đề thực hành tiết kiệm
theo những bước nào?
B1Xác định vấn đề bình luận:Thực hành tiết kiệm B2 Đưa ra ý kiến,đánh gía, nhận xét về vấn đề bình luận:Thực hành tiết kiệm là
vô cùng quan trọng B3 bàn luận mở rộng vấn đề
?GV hỏi: theo em có mấy
bước trong cách bình luận.
Đó là những bước nào?
III Củng cố Bài 1: Bình luận về vấn đề
“tình trạng hút thuốc lá trong học sinh hiện nay”
* Nêu vấn đề:
Hiện nay, tình trạng hút thuốc lá của học sinh là vấn
đề đáng quan tâm trong nhà trường
* Đánh giá vấn đề:
- Thực trạng hút thuốc lá của
hành động -Phương pháp thảo luận,giảng dạy
-Kĩ thuật dạy học thông tin phản hồi, công não
-Quan điểm định hướng hành đông
- Phương pháp nghiên cứu tài liệu, thảo luận -Kĩ thuật dạy học thông tin phản hồi, công não
-Quan điểm dạy học định hướng -Phương pháp thảo luận -Kĩ thuật dạy học thông tin phản hồi, công não
- Quan điểm
Trang 10học sinh trong nhà trường
- Tác hại của thuốc lá đối với
bản thân và người xung
quanh
- Nguyên nhân dẫn đến việc
học sinh hút thuốc lá
-Thái độ của chúng ta với
tình trạng học sinh hút thuốc
lá
* Bàn bạc vấn đề:
- Giải pháp ngăn chặn tình
trạng hút thuốc lá ở học sinh
- Hãy bảo vệ chính các bạn
và chúng tôi
2.Bài 2 Xem hình ảnh về
“trang phục phản cảm”
nêu suy nghĩ của bản thân
dạy học: định hướng hành động, làm mẫu bắt chước
- Phương pháp: luyện tập, thảo luận nhóm
- Kĩ thuật dạy học: : tia chớp, luyện tập
- Quan điểm dạy học: mở
- Phương pháp: trực quan, thảo luận
- Kĩ thuật dạy học: : thông tin phản hồi
-> phát triển năng lực chuyên môn, năng lực
cá thể và năng lực phương pháp