Thẩm quyền của tòa án nhân dân cấp tỉnh trong giải quyết vụ án dân sự

Vì vậy, trong lĩnh vực dân sự Tòa án nhân dân đóng vai trò rất quan trọng trong việc tiến hành giải quyết các tranh chấp nhằm bảo vệ quyền lợi hợp pháp cho các bên tham gia tố tụng Bộ Lu

LỜI NÓI ĐẦU

1 Lý do chọn đề tài

Trong những năm qua, xây dựng Nhà nước pháp quyền XHCN , Đảng và Nhà nước ta luôn quan tâm đến quyền và lợi ích của người dân nói chung và quyền tham gia tố tụng nói riêng Hiện nay, các tranh chấp dân sự có xu hướng ngày càng gia tăng, chiếm tỷ lệ cao là các tranh chấp về dân sự, hôn nhân gia đình, kinh doanh thương mại, tranh chấp lao động và các tranh chấp có yếu tố nước ngoài Vì vậy, trong lĩnh vực dân sự Tòa án nhân dân đóng vai trò rất quan trọng trong việc tiến hành giải quyết các tranh chấp nhằm bảo

vệ quyền lợi hợp pháp cho các bên tham gia tố tụng

Bộ Luật tố tụng dân sự năm 2015 được Quốc hội thông qua và có hiệu lực từ ngày 01/7/2016 đã mở rộng thẩm quyền xét xử, giải quyết các vụ án của Tòa án đối với các loại khiếu kiện về các tranh chấp dân sự, hôn nhân và gia đình, kinh doanh thương mại, lao động và các tranh chấp có yếu tố nước ngoài Từ đó kéo theo thẩm quyền giải quyết các tranh chấp nói trên của Tòa án nhân dân cấp tỉnh củng tăng lên Tuy nhiên thực tế cho thấy trong quá trình áp dụng pháp luật để giải quyết các vấn đề trên vẫn còn nhiều bất cập như trong quá trình giải quyết vụ án các điều luật quy định vẫn còn nhiều hạn chế chưa đáp ứng được các yêu cầu của xã hội, sự chồng chéo pháp luật gây khó khăn trong việc xác định thẩm quyền giữa các cơ quan nhà nước với nhau, gây ra sự khó khăn trong việc xác định thẩm quyền để giải quyết của tòa án nhân dân cấp tỉnh Để hiểu rõ hơn về thẩm quyền của tòa án nhân dân cấp tỉnh trong giải quyết vụ án dân sự người viết chọn đề tài

“Thẩm quyền của tòa án nhân dân cấp tỉnh trong giải quyết vụ án dân sự” để làm tiểu

luận kết thúc khóa học

2 Mục đích nghiên cứu

Trên cơ sở nghiên cứu những quy định của pháp luật tố tụng dân sự, thực tiễn xét xử, giải quyết vụ án dân sự của Tòa án nhân dân cấp tỉnh, mục đích nghiên cứu của tiểu luận là làm sáng tỏa cơ sở lý luận thực tiễn, bản chất và nội dung của chế định thẩm quyền của Tòa án nhân dân cấp tỉnh trong việc giải quyết các vụ án dân sự, chỉ ra những điểm chưa hợp lý, những vướng mắc khi áp dụng, qua đó đưa ra những kiến nghị nhằm hoàn thiện chế định thẩm quyền của Tòa án nhân dân cấp tỉnh trong giải quyết vụ án dân sự

3 Phạm vi nghiên cứu

Ngoài những lý luận chung về thẩm quyền giải quyết vụ án dân sự của Tòa án nhân dân cấp tỉnh, phạm vi nghiên cứu chủ yếu là đề tài tập trung vào những quy định của pháp luật

về thẩm quyền của Tòa án nhân dân cấp tỉnh trong xét xử sơ thẩm, phúc thẩm các vụ án

dân sự theo Bộ Luật tố tụng dân sự và những vấn đề bất cập trong thực tiễn giải quyết các

vụ án dân sự của Tòa án nhân dân cấp tỉnh

Phương pháp nghiên cứu

Trong quá trình nghiên cứu viết tiểu luận này tác giả đã tiếp cận bằng các phương pháp sau đây:

- phương pháp phân tích: tác giả đã nghiên cứu các quy định, các lý luận pháp luật về thẩm quyền giải quyết vụ án dân sự của tòa án nhân dân cấp tỉnh sau đó chia nhỏ các vấn đề để tìm hiểu sâu sắc hơn về các quy định và lý luận này

- phương pháp tổng hợp: sau khi dùng phương pháp phân tích tác giả đã liên kết từng mặt, từng bộ phận về các vấn đề đã được phân tích để tạo ra một hệ thống lý thuyết mới đầy đủ và sâu sắc hơn về các quy định và các lý luận pháp luật về thẩm quyền giải quyết vụ án dân sự của tòa án nhân dân cấp tỉnh

- Phương pháp phân loại: sau khi phân tích tổng hợp tác giả đã sắp xếp các các nội dung

đã nghiên cứu thành từng mặt, từng vấn đề pháp luật có cùng dấu hiệu bản chất, theo cùng một hướng phát triển

- phương pháp hệ thống hóa: sau khi phân loại các vấn đề nghiên cứu tác giả đã tiếp tục sắp xếp các nội dung nghiên cứu thành các chương và các mục theo một để tạo nên hệ thống lý thuyết dầy đủ, để hiểu về các quy định pháp luật về thẩm quyền giải quyết vụ án dân sự của tòa án nhân dân cấp tỉnh bằng một cách đầy đủ hơn

- Phương pháp giả thuyết: tác giả đã đưa ra các dự đoán về thực tiễn áp dụng pháp luật và chỉ ra các vần đề bất cập đó bằng các số liệu cập nhật

- phương pháp so sánh: ngoài các phương pháp đã nêu ở trên trong quá trình viết tiểu luận này tác giả củng đã đối chiếu chỉ ra những thay đổi giữa các quy định, lý luận pháp luật hiện tại với các quy định, lý luận pháp luật trước đó

Nội dung đề tài Chương 1: khái quát chung về thẩm quyền giải quyết vụ án dân sự của Tòa án nhân dân cấp tỉnh

1.1 Khái niệm

Trong từ điển tiếng việt: Thẩm quyền của tòa án là" quyền xem xét để kết luận và định đoạt một vấn đề nào đó theo pháp luật" còn vụ án dân sự tức là "những tranh chấp liên quan đến các vấn đề về quan hệ tài sản, hôn nhân, gia đình v .v "

Như vậy Thẩm quyền giải quyết vụ án dân sự của tòa án nhân dân cấp tỉnh trong vụ án dân sự là" quyền xem xét để giải quyết và ra các quyết định sau khi xem xét của tóa nhân dân cấp tỉnh đối với các tranh chấp về quyền sở hữu tài sản, tranh chấp đất đai, tranh chấp quyền sử dụng đất, tranh chấp thừa kế, v v theo thủ tục tố tụng dân sự"

1.2 Ý nghĩa của việc xác định thẩm quyền giải quyết vụ án dân sự của tòa án nhân dân cấp tỉnh.

Việc xác định đúng thẩm quyền sẽ là cơ sở tiền đề để giải quyết đúng các vụ án dân sự phát sinh trong xã hội thuộc thẩm quyền của tòa án nhân dân cấp tỉnh

Từ việc xác định đúng thẩm quyền của mình thì Tòa án nhân dân cấp tỉnh cũng tránh được trường hợp có sự nhầm lẫn và tranh chấp công việc với tòa án các cấp

Tránh được chồng chéo công việc trong việc thực hiện nhiệm vụ giữa tòa án nhân dân cấp tỉnh với các cơ quan nhà nước khác Tạo điều kiện cần thiết cho tòa án nhân dan cấp tỉnh giải quyết đúng đắn các vụ án dân sự và nâng cao hiệu quả giải quyết các vụ án dân sự thuộc thẩm quyền của mình

Giúp đương sự nhanh chóng thực hiện quyền khởi kiện, để đảm bảo quyền và lợi ích của mình tránh được việc gửi đơn lên các cơ quan tòa án có thẩm quyền gây mất thời gian và tốn chi phí

1.3 phân loại thẩm quyền giải quyết vụ án của tòa án nhân dân cấp tỉnh

1.3.1 thẩm quyền theo loại vụ việc

1.3.1.1 cơ sở xác định thẩm quyền của Tòa án nhân dân cấp tỉnh phân theo loại việc.

Thẩm quyền của tòa án theo loại việc là thẩm quyền của tòa án trong việc thụ lý và giải quyết các vụ việc theo thủ tục tố tụng dân sự Căn cứ điều 102 hiến pháp 2013, điều 2 luật

tổ chức tòa án 2014, điều 26, 28, 30, 32 và điều 37 BLTTDS 2015 thì TAND cấp tỉnh có thẩm quyền giải quyết các việc tranh chấp về dân sự, hôn nhân và gia đình, kinh doanh, thương mại, lao động theo quy định của luật tố tụng dân sự thẩm quyền theo loại việc giúp phân định thẩm quyền giữa TAND cấp tỉnh với các cơ quan, tổ chức nhà nước khác trong việc giải quyết các vấn đề nảy sinh trong đời sống, xã hội; phân định thẩm quyền giữa TAND cấp tỉnh trong việc giải quyết các loại việc theo thủ tục tố tụng dân sự với thẩm quyền của TAND cấp tỉnh theo thủ tục Tố tụng hình sự và tố tụng hành chính Việc

xác định thẩm quyền của tòa án theo loại thủ tục tố tụng dân sự sẽ căn cứ vào các quan hệ được điều chỉnh bởi các quy phạm pháp luật của nghành luật dân sự v.v … các vụ án có cùng phát sinh từ các quan hệ này sẽ thuộc thẩm quyền giải quyết của TAND cấp tỉnh theo thủ tục tố tụng dân sự

1.3.1.2 Những loại việc phát sinh từ quan hệ pháp luật dân sự thuộc thẩm quyền giải quyết của TAND cấp tỉnh

Căn cứ điều 26 và điều 37 BLTTDS 2015 theo đó thì TAND cấp tỉnh có thẩm quyền thụ

lý và giải quyết các tranh chấp dân sự theo thủ tục sơ thẩm đối với những vụ việc phát sinh từ quan hệ pháp luật dân sự do pháp luật dân sự điều chỉnh Những vụ án phát sinh từ quan hệ pháp luật dân sự thuộc thẩm quyền giải quyết theo thủ tục sơ thẩm của TAND cấp tỉnh bao gồm các loại vụ án sau:

- Các tranh chấp giữa cá nhân với cá nhân về quốc tịch Việt Nam

- Tranh chấp về quyền sở hữu tài sản và các quyền khác đồi với tài sản

Các tranh chấp về quyền sở hữu tài sản thuộc thẩm quyền của tòa án gồm các tranh chấp

về quyền chiếm hữu, sử dụng, định đoạt tài sản Trong trường hợp đối tượng của việc tranh chấp là các vật khác nhau của thế giới vật chất nhưng không phải là tài sản theo quy định của pháp luật dân sự thì tòa án không có thẩm quyền thụ lý giải quyết Bên cạnh quyền sở hữu, so với BLTTDS 2004 thì BLTTDS 2015 đã bổ sung quyền khác đối với tài sản Căn cứ vào Điều 159 Bộ Luật Dân Sự 2015 thì quyền khác đối với tài sản là quyền của chủ thể trực tiếp nắm giữ, chi phối tài sản thuộc quyền sở hữu của chủ thể khác, bao gồm: quyền đối với bất động sản liền kề, quyền hưởng dụng, quyền bề mặt Trong đó, về mối quan hệ giữa quyền sở hữu và quyền khác đối với tài sản về thực hiện quyền và thời điểm chuyển quyền Bổ sung này đã góp phần mở rộng thẩm quyền và giúp tòa án nhân dân cấp tỉnh dễ dàng xác định các tranh chấp phát phát sinh trong quan hệ tài sản để thụ lý

và giải quyết vụ án nhanh chống

- Tranh chấp về quyền sở hữu trí tuệ, chuyền giao công nghệ

Khác với tranh chấp quyền sở hữu đối với tài sản là động sản và bất động sản, các tranh chấp về sở hữu trí tuệ thuộc thẩm quyền dân sự của tòa án bao gồm tranh chấp về quyền tác giả, quyền liên quan đến quyền tác giả, quyền sở hữu công nghệ và quyền đối giống cây trồng Ngoài ra, các tranh chấp về hợp đồng chuyền giao công nghệ cũng thuộc thẩm quyền của tòa án Đồi với các tranh chấp về quyền sở hữu trí tuệ, chuyển giao công nghệ

mà cả hai bên đều có mục đích lợi nhuận thì được coi là tranh chấp về kinh doanh, thương mại

Khi giải quyết tranh chấp này tòa án có thẩm quyền buộc bên vi phạm phải chấm dứt các

vi phạm quyền sở hữu trí tuệ, thực hiện các cam kết trong hợp đồng chuyển giao công nghệ, hủy bỏ hợp đồng hoặc buộc bồi thường thiệt hại nếu có thiệt hại xảy ra

Về cơ bản, những tranh chấp về sở hữu trí tuệ sẽ được giải quyết bởi tòa án nhân dân cấp huyện, cấp quận giải quyết Tuy nhiên, nếu một trong các bên tranh chấp hoặc tài sản ở nước ngoài hoặc cần phải ủy thác tư pháp cho cơ quan đại diện nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam ở nước ngoài, cho Tòa án nước ngoài thì lúc này vụ tranh chấp sẽ thuộc thẩm quyền giải quyết của tòa án nhân dân cấp tỉnh

Ngoài ra, đối với tranh chấp về sở hữu trí tuệ mà cả hai bên đều có mục đích lợi nhuận thì

sẽ được xét xử bởi tòa án nhân dân cấp tỉnh

- Tranh chấp về giao dịch dân sự và hợp đồng dân sự

Tòa án nhân dân cấp tỉnh có thẩm quyền giải quyết các tranh chấp về giao dịch dân sự và

về hợp đồng dân sự phát sinh từ việc giao kết, thực hiện, sữa đổi và chấm dứt hợp đồng Ngoài ra, Tòa án nhân dân cấp tỉnh cũng có thẩm quyền giải quyết các tranh chấp phát sinh từ các biện pháp bảo đảm thực hiện nghĩa vụ dân sự như cầm cố, thế chấp, đặt cọc, kí cược, kí quỹ, bảo lãnh, phạt vi phạm

Hiện nay hầu hết các loại hợp đồng dân sự, hợp đồng thương mại, hợp đồng lao động nếu xảy ra các tranh chấp dều do tòa án giải quyết Tuy nhiên cần phải phân biệt các loại hợp đồng trên nhằm xác định chính xác nội dung được áp dụng nhằm thực hiện đúng các thủ tục tố tụng nhằm giải quyết vụ án một cách nhanh chóng

So với BLTTDS 2004 thì BLTTDS 2015 tòa án nhân dân cấp tỉnh đã được bổ sung thêm thẩm quyền giải quyết các tranh chấp trong giao dịch dân sự đây là quy định rất mới và góp phần mở rộng thẩm quyền giải quyết của tòa án nhân dân cấp tỉnh hạn chế được sự chồng chéo giữa các cơ quan khi giải quyết các tranh chấp trong giao dịch dân sự

- Tranh chấp về bồi thường thiệt hại ngoài hợp đồng

Căn cứ điều 584 Bộ luật Dân Sự 2015 “thì những người nào có hành vi xâm phạm tính mạng, sức khỏe, danh dự, nhân phẩm, uy tín, tài sản, quyền, lợi ích hợp pháp khác của người khác mà gây thiệt hại thì phải bồi thường”

Đây là loại tranh chấp về thiệt hại xảy ra mà trước đó, người bị thiệt hại và người gây thiệt hại không có quan hệ hợp đồng hoặc có quan hệ hợp đồng nhưng thiệt hại xảy ra

không có liên quan đến hợp đồng giữa các bên và khi phát sinh tranh chấp sẽ thuộc thẩm quyền giải quyết bởi Tòa án nhân dân cấp tỉnh

- Tranh chấp về thừa kế tài sản

Tòa án nhân dân cấp tỉnh có thẩm quyền giải quyết đối với các tranh chấp về thừa kế như yêu cầu tòa án buộc người thừa kế thực hiện nghĩa vụ về tài sản do người chết để lại, thanh toán các khoản chi từ di sản hoặc yêu cầu chia di sản thừa kết ( theo pháp luật hoặc theo di chúc), xác nhận quyền thừa kế của mình hoặc bác bỏ quyền thừa kế của người khác

Về cơ bản đối với các tranh chấp thừa kế tài sản này sẽ được giải quyết sơ thẩm bởi Tòa

án nhân dân cấp huyện Tuy nhiên đối với các vụ án có tính chất phức tạp có nhiều vướng mắc thì tòa án nhân dân cấp tỉnh có thể xem xét tự mình lấy lên để giải quyết hoặc theo đề nghị của tòa án nhân dân cấp huyện Trường hợp thứ hai là khi có kháng cáo đối với bản

án sơ thẩm của TAND cấp huyện thì tòa dân sự cấp tỉnh sẽ giải quyết theo thủ tục phúc thẩm

- Tranh chấp liên quan đến hoạt động nghiệp vụ báo chí theo quy định của pháp luật Tranh chấp liên quan đến hoạt động báo chí là một lọai tranh chấp phức tạp bao gồm nhiều loại tranh chấp và do nhiều cơ quan tổ chức giải quyết.Tuy nhiên, theo luật quy định thì những tranh chấp liên quan đến hoạt động báo chí mà pháp luật quy định thuộc thẩm quyền của tòa án như tranh chấp về việc không đăng bài cải chính những tin tức xúc phạm đến danh dự, nhân phẩm của công dân,tranh chấp bồi thường thiệt hại do báo chí đăng tin không đúng gây thiệt hại cho cá nhân, tổ chức,… sẽ thuộc thẩm quyền của TAND cấp tỉnh thụ lý và giải quyết

- Tranh chấp đất đai theo quy định của pháp luật về đất đai; tranh chấp về quyền sở hữu, quyền sử dụng rừng theo quy định của Luật bảo vệ và phát triển rừng.

Quyền sử dụng đất và quyền sử dụng rừng là loại tài sản đặc biệt Do vậy, các tranh chấp

về quyền sử dụng đất và quyền sử dụng rừng cũng là một dạng về tranh chấp về tài sản Theo quy định của Luật đất đai 2013 Tòa án nhân dân cấp tỉnh có thẩm quyền giải quyết các tranh chấp về quyền sử dụng đất mà đương sự có giấy chứng nhận quyền sử dụng đất hoặc có một trong các loại giấy tờ đã quy định tại Điều 100 Luật đất đai 2013 và tranh chấp về tài sản gắn liền về đất và căn cứ điều 84 luật bảo vệ và phát triển rừng 2004 thì Các tranh chấp về quyền sử dụng rừng đối với các loại rừng, quyền sở hữu rừng sản xuất

là rừng trồng Các tranh chấp về quyền sử dụng đất có rừng, đất trồng rừng được áp dụng theo quy định của pháp luật về đất đai thì TAND cấp tỉnh có thể xem xét và thụ lý vụ án

Việc bổ sung thêm thẩm quyền giải quyết các tranh chấp về quyền sử dụng rừng so với BLTTDS 2004 là rất phù hợp vì rừng là một loại tài sản luôn gắn liền với đất do đó các hoạt động tranh chấp liên quan đến quyền sử dụng rừng thông tường sẽ liên quan đến quyền sử dụng đất việc bổ sung thêm quy định đã giúp tòa án có thể giải quyết đồng loạt hai loại tranh chấp trên góp phần giải quyết vụ án một cách nhanh chóng

- Tranh chấp liên quan đến yêu cầu tuyên bố văn bản công chứng vô hiệu

Văn bản công chứng bao gồm, hợp đồng, giao dịch bằng văn bản đã được công chứng Căn cứ điều 52 Luật công chứng 2014 quy định "Công chứng viên, người yêu cầu công chứng, người làm chứng, người phiên dịch, người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan, cơ quan nhà nước có thẩm quyền có quyền đề nghị Tòa án tuyên bố văn bản công chứng vô hiệu khi có căn cứ cho rằng việc công chứng có vi phạm pháp luật" khi yêu cầu tuyên bố văn bản công chứng vô hiệu xảy ra tranh chấp thì các bên có quyền khởi kiện yêu cầu Tòa

án nhân dân cấp tỉnh giải quyết tranh chấp đó

- Tranh chấp liên quan đến tài sản bị cưỡng chế để thi hành án theo quy định của pháp luật về thi hành án dân sự

Thực chất đây là tranh chấp về quyền sỡ hữu, sử dụng đối với các tài sản bị cưỡng chế để thi hành án Tranh chấp này có thể nảy sinh giữa người phải thi hành với các đồng sở hữu chủ khác hoặc người thứ ba liên quan đến tài sản bị cưỡng chế kế biên

Theo quy định của pháp luật, TAND cấp tỉnh có thẩm quyền giải quyết nếu chủ sở hữu chung hoặc người thứ ba có tranh chấp về tài sản kê biên khởi kiện yêu cầu Tòa án nhân dân cấp tỉnh xác định quyền sở hữu, sử dụng của họ trong thời hạn 30 ngày kể từ ngày nhận được thông báo của chấp hành viên về việc cưỡng chế kê biên Nếu hết thời hạn trên

mà các chủ thể có tranh chấp không khởi kiện thì tài sản kê biên được xử lý theo pháp luật về thi hành án dân sự

-Tranh chấp về kết quả bán đấu giá tài sản, thanh toán phí tổn đăng kí mua tài sản bán đấu giá theo quy định của pháp luật về thi hành án dân sự

Việc bán tài sản kê biên để thi hành án dân sự tùy trường hợp sẽ được bán thông qua hình thức bán đấu giá hoặc không qua thủ tục bán đấu giá Trong trường hợp tổ chức bán đấu giá hoặc chấp hành viên bán đấu giá tài sản để thi hành án thì tranh chấp về kết quả bán đấu giá, về thanh toán chi phí đăng kí mua tài sản bán đấu giá sẽ thuộc thẩm quyền giải quyết của tòa án theo thủ tục tố tụng dân sự

- Tranh chấp về bồi thường thiệt hại do áp dụng biện pháp ngăn chặn hành chính không đúng theo quy định của pháp luật về cạnh tranh, trừ trường hợp yêu cầu bồi thường về thiệt hại được giải quyết trong vụ án hành chính

- Tranh chấp về khai thác, sử dụng tài nguyên nước, xả thải vào nguồn nước theo quy định của Luật tài nguyên nước

- Tranh chấp về quyền sở hữu, quyền sử dụng rừng theo quy định của Luật bảo vệ và phát triển rừng

So với BLTTDS 2004 thì BLTTDS 2015 đã bổ sung thêm nhiều quy định mở rộng thẩm quyền giải quyết các tranh chấp liên quan đến quản lý hành chính,các tranh chấp trong quá trình thi hành án việc mở rộng thẩm quyền giải quyết các tranh chấp này là điều tất yếu phù hợp với sự phát triển thay đổi của xã hội góp tạo ra sự ăn ý khi thi hành nhiệm vụ của các cơ quan nhà nước

1.3.1.2 Những vụ việc phát sinh từ quan hệ pháp luật hôn nhân và gia đình

Về nguyên tắc hấu hết các vụ án sơ thẩm phát sinh từ quan hệ pháp luật hôn nhân và gia đình do Luật hôn nhân và gia đình điều chỉnh đều thuộc thẩm quyền của Tòa án nhân dân cấp huyện tuy nhiên đối với các tranh chấp trong hôn nhân và gia đình có yếu tố nước ngoài sẽ thuộc thẩm quyền của tòa án nhân dân cấp tỉnh trừ trường hợp quy định tại khoản 4 điều 35 BLTTDS 2015

Đối với các vụ có liên quan đến Luật hôn nhân gia đình khi có yêu cầu kháng cáo thì TAND cấp tỉnh xem xét và xử lý phúc thẩm vụ án Do đó TAND cấp tỉnh có thẩm quyền giải quyết đối với các loại tranh chấp sau:

- Ly hôn, tranh chấp về nuôi con, chia tài sản khi ly hôn chia tài sản sau khi ly hôn

- Tranh chấp về tài sản chung của vợ chồng trong thời kỳ hôn nhân

- Tranh chấp về thay đổi người trực tiếp nuôi con sau khi ly hôn

-Tranh chấp về xác định cha, mẹ cho con hoặc xác định con cho cha, mẹ

Hiện nay, tòa án có thẩm quyền giải quyết các tranh chấp về xác định cha, mẹ cho con hoặc xác định con cho cha, mẹ

- Tranh chấp về cấp dưỡng

Tòa án có thẩm quyền giải quyết đối với các tranh chấp vè nghĩa vụ cấp dưỡng giữa cha,

mẹ và con; giữa anh chị em với nhau; giữa ông bà nội, ngoại và cháu; giữa vợ và chồng khi ly hôn mà các bên không thỏa thuận được

Ngoài ra so với BLTTDS 2004 đã bổ sung thêm hai quy định rất mới đó là:

- Tranh chấp về sinh con bằng kỹ thuật hỗ trợ sinh sản, mang thai hộ vì mục đích nhân đạo

- Tranh chấp về nuôi con, chia tài sản của nam, nữ chung sống với nhau như vợ chồng mà không đăng kí kết hôn nhân khi hủy hôn trái pháp luật

Hai quy định này đã đáp ứng được thực tiễn của xã hội khi hiện nay nhu cầu sinh con có

sự hỗ trợ của khoa học rất cao và tình trạng nam nữ sống như vợ chồng mà không đăng ký kết hôn rất phổ biến trong xã hội

1.3.1.3 Các vụ án phát sinh từ hoạt động kinh doanh, thương mại

Các vụ án phát sinh từ hoạt động kinh doanh thương mại thường là các vụ án rất phức tạp, thông thường các vụ án này sẽ được giải quyết theo sự thỏa thuận của các bên có thể bằng trọng tài thương mại hoặc khởi kiện tại tòa án Theo đó, tòa án nhân dân cấp tỉnh có thẩm quyền thụ lý và giải quyết theo thủ tục tố tụng dân sự nếu các bên không có thỏa thuận giải quyết bằng con đường trọng tài thương mại Tòa án nhân dân cấp tỉnh có thẩm quyền giải quyết theo thủ tục tố tụng dân sự các tranh chấp về kinh doanh, thương mại sau:

- Các tranh chấp phát sinh trong hoạt động kinh doanh, thương mại giữa cá nhân, tổ chức

có đăng ký kinh doanh với nhau và đều có mục đích lợi nhuận so với BLTTDS 2004 thì BLTTDS 2015 không liệt kê các trường hợp tranh chấp trong vấn đề này, việc thay đổi này là rất phù hợp vì hoạt động kinh doanh, thương mại là một trong những hoạt động có nhiều vấn đề nảy sinh nhất trong nền kinh tế đang phát triển của nước ta

- Tranh chấp về quyền sở hữu trí tuệ, chuyển giao công nghệ giữa cá nhân, tổ chức và đều

có mục đích lợi nhuận

- Tranh chấp giữa người chưa phải là thành viên công ty nhưng có giao dịch về chuyển nhượng phần vốn góp với công ty, thành viên công ty

Cùng với ba loại việc nói trên, tòa án có thẩm quyền giải quyết các tranh chấp giữa công

ty và các thành viên của công ty, giữa công ty và người quản lý trong công ty trách nhiệm hữu hạn hoặc thành viên hội đồng quản trị, giám đốc, tổng giám đốc trong công ty cổ phần giữa các thành viên của công ty với nhau liên quan đến việc thành lập, hoạt động, giải thể, sáp nhập , hợp nhất, chia, tách, bàn giao tài sản của công ty, chuyển đổi hình thức

tổ chức của công ty So với bộ luật trước điều này đã làm rõ hơn các tranh chấp giữa các

cá nhân tổ chức trong nội bộ công ty khi xảy ra sự thay dổi về cơ cấu hoạt động

1.3.1.4 Những vụ án phát sinh từ quan hệ pháp luật lao động

Về nguyên tắc, tòa án nhân dân cấp tỉnh có thẩm quyền giải quyết những vụ việc phát sinh từ quan hệ pháp luật lao động điều chỉnh Các vụ việc về lao động thuộc thẩm quyền của tòa án bao gồm các tranh chấp lao động cá nhân, tranh chấp lao động tập thể, các tranh chấp liên quan đến lao động và các yêu cầu về lao động Đối với các tranh chấp lao động cá nhân, tòa án nhân dân cấp tỉnh có thẩm quyền giải quyết trong trường hợp tranh chấp đó đã được hòa giải viên lao động hòa giải không thành hoặc hòa giải thành nhưng các bên không thực hiện, thực hiện không đúng hoặc không hòa giải trong thời hạn do pháp luật quy định

Tuy nhiên, đối với một số tranh chấp lao động cá nhân tòa án có thẩm quyền thụ lý giải quyết ngay mà không nhất thiết phải qua hòa giải Đó là các tranh chấp về xử lý kỷ luật lao động theo hình thức sa thải hoặc tranh chấp về trường hợp bị đơn phương chấm dứt hợp đồng lao động; tranh chấp về bồi thường thiệc hại về trợ cấp khi chấm dứt hợp đồng lao động; tranh chấp về bồi thường thiệt hại về trợ cấp khi chấm dứt hợp đồng lao động

1.4 Thẩm quyền theo cấp của tòa án nhân dân cấp tỉnh trong việc giải quyết vụ án dân sự

Căn cứ điều 37 BLTTDS 2105 Tòa án nhân dân cấp Tỉnh có thẩm quyền giải quyết những tranh chấp về dân sự, hôn nhân gia đình, lao động, kinh doanh thương mại có yếu tố nước ngoài (đương sự hoặc tài sản ở nước ngoài hoặc cần phải ủy thác tư pháp cho cơ quan đại diện nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam ở nước ngoài, cho Tòa án, cơ quan có thẩm quyền của nước ngoài)

– Tòa án nhân dân cấp tỉnh có thẩm quyền giải quyết vụ án dân sự theo thủ tục sơ thẩm đối với những vụ án dân sự thuộc thẩm quyền của TAND cấp huyện khi xét thấy cần thiết hoặc theo đề nghị của TAND cấp huyện So với BLTTDS 2004 thì BLTTDS 2015 đã hạn chế được sự tùy tiện trong việc lấy vụ án từ TAND cấp huyện lên để giải quyết các vụ án ( chỉ khi xét thấy cần thiết hoặc có đề nghị từ TAND cấp huyện thì TAND cấp tỉnh mới được lấy vụ án lên để giải quyết sơ thẩm)

1.4.1 Thẩm quyền của Tòa án chuyên trách nhân dân cấp Tỉnh

Khác với quy định tại BLTTDS 2004 tại Điều 38 BLTTDS 2015 quy định rõ thẩm quyền của các tòa chuyên trách TAND cấp tỉnh bao gồm: Tòa dân sự, Tòa gia đình và người chưa thành niên, Tòa kinh tế, Tòa lao động thuộc TAND cấp tỉnh Đây là một quy định