PHƯƠNG PHÁP dạy học TÍCH hợp văn bản “AI đã đặt tên CHO DÒNG SÔNG” của HOÀNG PHỦ NGỌC TƯỜNG

Việc giảng dạy tích hợp trong bài “Ai đã đặt tên cho dòng sông?” của Hoàng Phủ Ngọc Tường trong chương trình Ngữ văn lớp 12 không phủ địnhviệc dạy các tri thức, kỹ năng riêng của từng ph

BÁO CÁO KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU, ỨNG DỤNG SÁNG KIẾN

I LỜI GIỚI THIỆU

1 Lí do chọn đề tài

Đổi mới phương pháp giáo dục, khắc phục lối truyền thụ một chiều, rènluyện tư duy sáng tạo và tích cực để học sinh chủ động nắm bắt kiến thức đượccoi là nhiệm vụ trọng tâm của công tác giáo dục Muốn thực hiện được nhiệm vụnày, trước hết, mỗi giáo viên phải tạo được hứng thú cho học sinh, để các em say

mê, sau đó là tự giác học tập Những năm gần đây, dạy học theo hướng tích hợpkiến thức liên môn được đề cập và vận dụng nhiều, đem lại hiệu quả cho việcgiảng dạy, trong đó có việc giảng dạy môn Ngữ văn Qua tìm hiểu, nghiên cứu,tôi thấy cách dạy này có nhiều ưu điểm, phát huy được tính tích cực, chủ động,sáng tạo của học sinh Nhưng không phải ở tác phẩm nào, bài học nào cũng đạtđược thành công Đặc biệt đối với thể loại bút kí trong chương trình sách giáokhoa Ngữ văn 12, tập 1, Nhà xuất bản (NXB) Giáo Dục là những tác phẩm đòihỏi người đọc phải có sự suy ngẫm, phải nhập tâm vào dòng tâm tư của nhà văn,lưu tâm đến loại thể nhưng nhiều giáo viên hiện nay dạy tùy bút giống như dạytruyện ngắn nghĩa là vẫn có tính chất truyện nên hiệu quả giảng dạy không cao.Việc giảng dạy như vậy đã làm mất đi sức hấp dẫn riêng của thể văn này

Việc giảng dạy tích hợp trong bài “Ai đã đặt tên cho dòng sông?” của

Hoàng Phủ Ngọc Tường trong chương trình Ngữ văn lớp 12 không phủ địnhviệc dạy các tri thức, kỹ năng riêng của từng phân môn (Đọc văn, Tiếng Việt,Làm văn) đồng thời đó còn là sự tích hợp liên môn giữa Ngữ văn và các mônhọc khác như Lịch sử, Địa lý, Giáo dục công dân, Tin học, Âm nhạc … để đạttới mục tiêu chung của bài học

a Cơ sở lý luận

Việc vận dụng kiến thức liên môn với môn Lịch sử, Địa lí, Giáo dục công

dân, và ứng dụng công nghệ thông tin làm cho hiệu quả của bài học Ai đã đặt tên cho dòng sông? được nâng cao, giúp cho học sinh học bài với niềm say mê,

hứng thú

b Cơ sở thực tiễn

Mặc dù phương pháp dạy học tích hợp đã được triển khai vào trường học

từ nhiều năm nay Sở giáo dục và đào tạo Vĩnh Phúc cũng đã có nhiều cuộc thisoạn giảng tích hợp liên môn dành cho giáo viên Nhưng có một thực tế là trongcác nhà trường phương pháp tích hợp chưa thực sự phổ biến dẫn đến hiệu quả

thấp Thực trạng giảng dạy văn bản Ai đã đặt tên cho dòng sông? cũng gặp một

Nội dung hiện thực trong bút kí thường tản mạn, hòa lẫn với mạch xúccảm của người viết nên đòi hỏi khả năng tổng hợp của học sinh Mặt khác, bút kí

có lối diễn đạt tinh tế, thiên nhiều về những cảm nhận trực giác nên nó đòi hỏi ởngười đọc sự nhạy cảm tinh tế, khả năng liên tưởng, tưởng tượng phong phú

- Phong cách tác giả

Hoàng Phủ Ngọc Tường có một giọng văn say nồng chất men Huế, mộttình yêu thắm thiết dành cho lịch sử, văn hóa, thiên nhiên và con người xứ Huếthì việc giảng dạy tác phẩm bút kí của ông cũng gặp không ít gian nan, thửthách Để truyền tải được vẻ đẹp cổ kính, trầm mặc, lãng mạn bay bổng mà nhàvăn Hoàng Phủ Ngọc Tường đã dày công xây cất ấy đến một cách giản dị vàthấm thía với đối tượng tiếp nhận là học sinh trung học phổ thông là điều khôngđơn giản; sự sâu lắng trong những rung cảm và bề dày của sự trải nghiệm không

dễ để học sinh có thể cảm nhận và hiểu được một cách đầy đủ

b2 Về phương pháp giảng dạy

Thiết kế và giảng dạy tác phẩm văn học, đặc biệt là tác phẩm thuộc thểloại tùy bút, thể loại được coi là tương đối khó xác định ranh giới giữa tự sự vàtrữ tình thì việc lựa chọn phương pháp dạy học tích hợp sao cho hiệu quả vẫnđược xem như một vấn đề khó khăn Việc tìm kiếm và áp dụng phương phápdạy học phù hợp với đặc trưng thể loại tùy bút, phong cách tác giả và phát huytối đa năng lực tư duy sáng tạo, chủ động của học sinh là một điều trăn trở lớnđối với các thầy cô giáo

Là một giáo viên dạy môn Ngữ văn ở trường THPT, tôi luôn trăn trở vớicâu hỏi:

Phải làm thế nào để học sinh phải hiểu rõ ràng, cụ thể những giá trị nội

dung, nghệ thuật, tư tưởng của một tác phẩm văn học nói chung và bút kí “Ai đã đặt tên cho dòng sông?” nói riêng?

Phải tích hợp như thế nào cho phù hợp, đặc biệt đối với những tác phẩmtùy bút mà ở đó học sinh vừa phải hiểu được nội dung, nghệ thuật vừa phải nắmđược quan điểm của người viết

Tôi đã thử nhiều giải pháp, mỗi giải pháp đem lại thành công nhất định.

Vì thế qua mỗi lần thử nghiệm, tôi đã tự điều chỉnh và tự hoàn thiện dần phươngpháp dạy học Tôi nhận thấy sử dụng phương pháp tích hợp kiến thức của cácmôn mà học sinh đã và đang được học như môn Lịch sử, Địa lí, môn GDCD,phân môn Làm văn, Tiếng Việt… vào trong bài giảng đã đạt hiệu quả nhất định

Chính vì những lý do trên nên tôi đãchọn đề tài Phương pháp dạy học tích hợp văn bản “Ai đã đặt tên cho dòng sông?” của Hoàng Phủ Ngọc Tường để nghiên cứu và thực hiện, hy vọng sẽ giúp học sinh đến được với giá

trị đích thực của tác phẩm Thiết kế của tôi nhằm khắc phục khó khăn và pháthuy thuận lợi, hướng đến mục đích phát triển tri thức, bồi dưỡng tâm hồn, tình

cảm và rèn luyện kỹ năng tích hợp liên môn trong bút kí “Ai đã đặt tên cho dòng sông?” cho học sinh.

2 Đối tượng và phạm vi nghiên cứu

a Đối tượng nghiên cứu:

- Bài Ai đã đặt tên cho dòng sông? của Hoàng Phủ Ngọc Tường

(Ngữ văn 12, tập 1)

- Học sinh lớp 12A2, 12A3, 12A6 trường THPT Triệu Thái

b Phạm vi và kế hoạch nghiên cứu:

- Phạm vi: Trường THPT Triệu Thái

- Kế hoạch nghiên cứu: 4 năm (Từ tháng 9 năm 2014 đến hết tháng

12 năm 2018)

3 Phương pháp nghiên cứu

Phương pháp nghiên cứu tài liệu

Phương pháp phân tích - tổng hợp

Phương pháp so sánh

Phương pháp đọc - hiểu văn bản theo đặc trưng thể loại

Phương pháp quan sát thực nghiệm

Phương pháp hệ thống, thảo luận nhóm

Tổ chức cho HS nghe băng, xem băng hình về dòng sông Hương của xứ

Huế qua bài hát Dòng sông ai đã đặt tên?

II Tên sáng kiến:PHƯƠNG PHÁP DẠY HỌC TÍCH HỢP VĂN BẢN “AI

ĐÃ ĐẶT TÊN CHO DÒNG SÔNG?” CỦA HOÀNG PHỦ NGỌC TƯỜNG.

III Tác giả sáng kiến:

IV Lĩnh vực áp dụng sáng kiến:

- Sáng kiến được áp dụng trong lĩnh vực giảng dạy bộ môn Ngữ văn trong

nhà trường THPT nói chung và trong văn bản “Ai đã đặt tên cho dòng sông?”

của Hoàng Phủ Ngọc Tường nói riêng

V Ngày sáng kiến được áp dụng lần đầu hoặc áp dụng thử:

- Sáng kiến được áp dụng lần đầu tiên vào học kì I năm học 2014 - 2015

VI Mô tả bản chất của sáng kiến:

1 Về nội dung lí luận của sáng kiến:

1.1 Khái niệm

Theo từ điển Tiếng Việt: “Tích hợp là sự kết hợp những hoạt động, chương trình hoặc các thành phần khác nhau thành một khối chức năng Tích hợp có nghĩa là sự thống nhất, sự hòa hợp, sự kết hợp”.

Theo từ điển Giáo dục học: “Tích hợp là hành động liên kết các đối tượng nghiên cứu, giảng dạy, học tập của cùng một lĩnh vực hoặc vài lĩnh vực khác nhau trong cùng một kế hoạch dạy học”.

Trong tiếng Anh, tích hợp được viết là “integration” một từ gốc Latin (integer) có nghĩa là “whole” hay “toàn bộ, toàn thể” Có nghĩa là sự phối hợp

các hoạt động khác nhau, các thành phần khác nhau của một hệ thống để bảođảm sự hài hòa chức năng và mục tiêu hoạt động của hệ thống ấy

Đưa tư tưởng sư phạm tích hợp vào trong quá trình dạy học là cần thiết.Dạy học tích hợp là một xu hướng của lí luận dạy học và được nhiều nước trênthế giới thực hiện

1.2 Quan điểmvận dụng tích hợp vào dạy học Ngữ văn ở trường THPT

Việc vận dụng quan điểm tích hợp vào dạy học Ngữ văn ở trườngTHPTchẳng những dựa trên cơ sở các mối liên hệ về lí luận và thực tiễn được đềcập trong các phân môn Văn học, Tiếng Việt, Làm văn cũng như các bộ phận trithức khác như hiểu biết lịch sử xã hội, văn hoá nghệ thuật mà còn xuất phát từđòi hỏi thực tế là cần phải khắc phục, xoá bỏ lối dạy học theo kiểu khép kín,tách biệt thế giới nhà trường và thế giới cuộc sống, cô lập giữa những kiến thức

và kĩ năng vốn có liên hệ, bổ sung cho nhau, tách rời kiến thức với các tìnhhuống có ý nghĩa, những tình huống cụ thể mà HS sẽ gặp sau này Nói khác đi,

đó là lối dạy học khép kín “trong nội bộ phân môn”, biệt lập các bộ phận Vănhọc, Tiếng Việt và Làm văn vốn có quan hệ gần gũi về bản chất, nội dung và kĩnăng cũng như mục tiêu, đủ cho phép phối hợp, liên kết nhằm tạo ra những đónggóp bổ sung cho nhau cả về lí luận và thực tiễn, đem lại kết quả tổng hợp vàvững chắc trong việc giải quyết những tình huống tích hợp hoặc những vấn đềthuộc từng phân môn

1.3 Dạy học tích hợp liên môn trong dạy học tác phẩm bút kí

Việc dạy học tích hợp liên môn trong dạy học tác phẩm bút kí không chỉchú trọng nội dung kiến thức tích hợp mà cần thiết phải xây dựng một hệ thốngviệc làm, thao tác tương ứng nhằm tổ chức, dẫn dắt HS từng bước thực hiện đểchiếm lĩnh đối tượng học tập, nội dung môn học, đồng thời hình thành và phát

triển năng lực, kĩ năng tích hợp, tránh áp đặt một cách làm duy nhất Giờ họcNgữ văn theo quan điểm tích hợp phải là một giờ học hoạt động phức hợp đòihỏi sự tích hợp các kĩ năng, năng lực liên môn để giải quyết nội dung tích hợp,chứ không phải sự tác động các hoạt động, kĩ năng riêng rẽ lên một nội dungriêng rẽ thuộc nội bộ phân môn.

Tích hợp kiến thức Địa lý, Lịch sử, Giáo dục công dân, Tiếng Việt, Làmvăn, kĩ năng sống… trong dạy học tác phẩm bút kí thực sự đã khơi dậy cho họcsinh niềm đam mê, ham hiểu biết đối với tác phẩm bút kí

1.4.Các biện pháp đã tiến hành để giải quyết vấn đề

1.4.1 Điều kiện để thực hiện

- Chuẩn bị của GV

+ Để xây dựng bài giảng theo hướng tích hợp kiến thức liên môn, giáoviên cần: Xác định đúng nội dung kiến thức nào trong bài cần tích hợp, tích hợpvới kiến thức thuộc môn học hay lĩnh vực nào, tích hợp ở mức độ nào; chọnhình thức tích hợp: giáo viên diễn giảng bằng lời, cung cấp trên giáo cụ trựcquan hay đưa ra nhiệm vụ học sinh thu thập, tìm hiểu ở nhà trước hoặc sau bàihọc

+ Xây dựng thiết kế bài giảng: phải bám sát kiến thức bài học, mục tiêu,thời lượng dành cho mỗi đơn vị kiến thức trong bài học để đưa ra phương pháp

và cách tổ chức dạy học phù hợp; cần đa dạng hóa các hình thức luyện tập sángtạo để phát huy khả năng liên tưởng, tưởng tượng của HS; dự kiến được các tìnhhuống phát sinh trước hoạt động tích hợp liên môn

+ Chuẩn bị phương tiện dạy học SGK, SGV, Chuẩn kiến thức kĩ năng, bàisoạn, phiếu học tập, hệ thống câu hỏi kiểm tra, đánh giá và các tiêu chí kiểm tra,đánh giá xếp loại HS

+ Chuẩn bị điều kiện học tập của học sinh

- Chuẩn bị của học sinh:

+ Ôn tập bài cũ, chuẩn bị bài mới

+ Chuẩn bị thái độ, tâm thế học tập

1.4.2 Vận dụng các kiến thức liên môn

1.4.2.1.GVsử dụng tài liệu lịch sử

GV cần tìm hiểu những kiến thức lịch sử trong SGK lịch sử hay tài liệu thamkhảo môn Lịch sử để có những kiến thức chính xác, chặt chẽ Sử dụng phương phápnày, học sinh sẽ tiếp cận kiến thức Văn học qua tư liệu lịch sử, đặt tác giả, tác phẩmvào môi trường ra đời của nó để học sinh đánh giá được những đóng góp cũng nhưhạn chế của tác giả về nội dung tư tưởng hay nghệ thuật thể hiện

Trong các bài học ở sách giáo khoa, các nhà biên soạn đã có phần tiểu dẫntrình bày về tác giả, hoàn cảnh ra đời tác phẩm để giáo viên khai thác tuy nhiênvẫn cần có sự tham khảo thêm sử liệu để làm rõ yếu tố thời đại.

Chẳng hạn tìm hiểu phần Vẻ đẹp sông Hương ở góc độ lịch sử, GV tích

hợp kiến thức lịch sử Thế kỉ XV, trong “Dư địa chí” của Nguyễn Trãi, sông Hương được ghi là “linh giang”.

Thế kỉ XVIII, nó vẻ vang soi bóng kinh thành Phú Xuân, gắn liền với têntuổi của người anh hùng Nguyễn Huệ

Nó đọng lại đến bầm da, tím máu “nó sống hết lịch sử bi tráng của thế kỉ XIX”.

Nó đi vào thời đại của Cách mạng tháng Tám bằng những chiếncông rung chuyển

Thời chống Mỹ: nó chứng kiến cuộc nổi dậy tổng tiến công tết Mậu Thân

1968

(Lịch sử lớp 12- Bài 16: Phong trào giải phóng dân tộc và Tổng khởi nghĩa Cách mạng tháng Tám (1939-1945); Bài 22: Hai miền đất nước trực tiếp chiến

đấu chống đế quốc Mĩ)

1.4.2.2 GV sử dụng tài liệu địa lý

Về địa lý, Huế trong tổng thể là một đô thị cổ nằm suốt dọc hai bờ sông cónhiều biền bãi, nhiều cồn đảo và những nhánh sông đào mang nước sông Hươngtỏa đi khắp đô thị Về đến thành phố, dòng sông Hương càng trở nên mềm mại,gợi cảm và đa cảm hơn Dòng chảy hiền hòa, chậm rãi và yên tĩnh như mặt nước

hồ Diện mạo vô cùng xinh đẹp, lộng lẫy

Với những hiểu biết về vị trí địa lí, HS xác định vị trí của xứ Huế và dòngsông Hương trên bản đồ của Việt Nam; giúp các em hiểu thêm được địa hình vàđặc điểm sông ngòi của nước Việt Nam

GV tích hợp kiến thức địa lí sử dụng bản đồ sông Hương để nhận biết địahình của dòng sông một cách cụ thể

- Việc học các bài học Địa lí giúp các em hiểu địa hình Việt Nam, cácdòng sông chảy từ tây sang đông, hầu hết ở thượng nguồn đều là vùng núi cao,nhiều vực thẳm, rừng già khiến cho nước chảy xiết dữ dội

- Học sinh hiểu thêm về đặc điểm sông ngòi miền nhiệt đới ẩm gió mùa

Ở nước ta mạng lưới sông ngòi dày đặc, nước lên theo mùa, các con sôngthường nhiều nước, nhiều phù sa bồi đắp cho bờ bãi ven sông

(Địa lí lớp 12- Bài 6 tiết 1 “Đất nước nhiều đồi núi”; Bài 9,10: Thiên

nhiên nhiệt đới ẩm gió mùa)

1.4.2.3 Sử dụng tư liệu về các tác phẩm nghệ thuật

Hội họa, kiến trúc, sân khấu, điêu khắc, ca nhạc, phim ảnh…là kết quảsáng tạo của xã hội loài người Một hình ảnh nghệ thuật giúp người học sử dụngtrí tưởng tượng của mình tập trung vào những điểm quan trọng.

Giáo viên bổ sung hình ảnh tư liệu thuộc các lĩnh vực nói trên vào bàigiảng để học sinh có vốn văn hóa rộng khi tiếp nhận

Bản thân văn học có mối quan hệ mật thiết với các loại hình nghệ thuật khác.Học sinh tiếp nhận kiến thức văn học qua tranh ảnh đồ dùng trực quan kết hợpvới bài viết sách giáo khoa và các tài liệu tham khảo sẽ nhớ lâu và hứng thú hơn

Để việc khai thác nguồn tư liệu này có hiệu quả, phát huy tính tích cựccủa học sinh, giáo viên cần nghiên cứu kỹ mục tiêu và nội dung của từng tư liệutrong bài học tư liệu thuyết minh hình ảnh

Ngày nay, với sự hỗ trợ của công nghệ thông tin, giáo viên trình chiếukênh hình sẽ có ưu thế hơn vì học sinh được trực quan với hình ảnh rõ, kíchthước lớn, màu sắc sinh động và ấn tượng hơn

Ví dụ như khi vào bài, GV cho HS nghe một đoạn trong bài hát Dòng sông ai đã đặt tên của Trần Hữu Pháp để bước đầu hình dung và cảm nhận về xứ

Huế trong một văn bản văn học

Khi dạy phần Vẻ đẹp sông Hương ở góc nhìn văn hóa, GV cho HS nghe

và xem đoạn video về nhã nhạc cung đình Huế - di sản phi vật thể của nhân loại

và là một trong những tài sản vô giá của dân tộc ta

1.4.2.4 Sử dụng tài liệu các lĩnh vực văn hóa khác: Việc vận dụng kiến thức

liên môn của Giáo dục công dân, giáo dục kĩ năng sống, kiến thức dân tộc họcgóp phần làm sáng rõ khi lí giải các khái niệm hay tư tưởng tác phẩm

GV tích hợp bồi dưỡng lòng yêu quê hương đất nước: Sông Hương củaHoàng Phủ Ngọc Tường không chỉ mang vẻ đẹp trời phú mà còn ánh lên vẻ đẹpcủa con người, những tài nữ đánh đàn, những người dân Châu Hóa lái thuyềnxuôi ngược, những người con anh dũng đã hi sinh, những Nguyễn Du, những Bàhuyện Thanh Quan, những Tố Hữu đã viết thơ trên dòng chảy long lanh inbóng mây trời

1.4.3 Cách tích hợp liên môn trong nội dung dạy học văn bản bút kí

* Để thực hiện tốt bài dạy của mình, tôi đã thực hiện các bước sau:

Bước 1: Đọc kỹ tác phẩm

Bước 2: Nắm vững kiến thức cần đạt

Bước 3: Tìm hiểu kiến thức có liên quan ở trong SGK, sách tham khảo,mạng internet… của các môn HS đã và đang học để liên hệ tích hợp

Bước 4: Lựa chọn, sắp xếp ý để soạn giáo án

* Để giúp học sinh nắm được văn bản bút kí, GV cần hướng dẫn học sinh tìm hiểu những nội dung sau:

- Nội dung 1: Tìm hiểu vị trí của văn bản được trích học.

- Nội dung 2: Tìm hiểu giá trị nội dung của văn bản

- Nội dung 3: Tìm hiểu giá trị tư tưởng của văn bản

- Nội dung 4: Tìm hiểu giá trị nghệ thuật đặc sắc của văn bản

- Nội dung 5: Tìm hiểu ý nghĩa nhan đề của văn bản

1.4.3.1 Hướng dẫn HS tìm hiểu vị trí của văn bản

- Tìm hiểu vài nét về tác giả Hoàng Phủ Ngọc Tường

- Tìm hiểu về tác phẩm và vị trí của đoạn trích

Để hướng dẫn HS tìm hiểu nội dung này, GV cần tìm hiểu những kiếnthức về nhà văn xứ Huế Hoàng Phủ Ngọc Tường, phong cách viết văn tài hoa,uyên bác, giàu chất trí tuệ và trữ tình Đặc trưng của thể loại bút kí

1.4.3.2 Hướng dẫn HS khám phá nội dung tác phẩm qua hệ thống các luận điểm tư tưởng của văn bản.

Để làm được phần này, GV cần chú trọng vào các câu hỏi sau để khai thác

và chuẩn bị kiến thức:

- Văn bản có mấy luận điểm

- Luận điểm đó được triển khai bằng các lí lẽ, dẫn chứng nào? Nhận xétcách sử dụng lí lẽ, dẫn chứng của tác giả?

- Qua hệ thống tư tưởng luận điểm đó, văn bản hướng tới vấn đề (chủ đề) gì?Khi dạy văn bản này, GV xây dựng những luận điểm sau:

Luận điểm 1.Vẻ đẹp của sông Hương qua cảnh sắc thiên nhiên.

- Vẻ đẹp của sông Hương ở thượng nguồn

- Vẻ đẹp của sông Hương ở đồng bằng và ngoại vi thành phố

- Vẻ đẹp của sông Hương khi chảy trong lòng thành phố Huế

Luận điểm 2: Vẻ đẹp sông Hương được khám phá dưới góc độ lịch sử và văn hóa.

- Vẻ đẹp sông Hương trong mối quan hệ với lịch sử dân tộc

- Vẻ đẹp sông Hương được khám phá dưới góc độ văn hóa

Từ hai luận điểm trên rút ra ý nghĩa nhan đề “Ai đã đăt tên cho dòng sông?” 1.4.3.3 Hướng dẫn HS khám phá giá trị nghệ thuật của tác phẩm

GV phải gợi ý căn cứ vào những lý thuyết môn Làm văn, Tiếng Việt để

HS phát hiện các thao tác lập luận và các biện pháp nghệ thuật để tăng tínhtruyền cảm, thuyết phục của bài kí, phần nào hiểu được phong cách của tác giả

Khi dạy văn bản này cần chú ý đến người trần thuật là chủ thể trữ tìnhtrong văn bản; chú ý đến điểm nhìn trần thuật ở nhiều góc độ khác nhau; phảichú ý đến giọng điệu của văn bản kí

1.4.3.4 Cấu trúc giáo án tích hợp

Tiết 49: Đọc văn

AI ĐÃ ĐẶT TÊN CHO DÒNG SÔNG?

1.4 Môn Giáo dục công dân

- Bồi dưỡng lòng yêu quê hương, đất nước, trách nhiệm xây dựng và bảo

vệ tổ quốc; tự hào về truyền thống tốt đẹp của dân tộc; có ý thức học tập, rènluyện để góp phần vào sự nghiệp xây dựng và bảo vệ quê hương, đất nước

- Trân trọng, gìn giữ những danh lam thắng cảnh, những giá trị văn hóatinh thần của dân tộc Giáo dục các em ý thức trách nhiệm bảo vệ môi trường

1.5 Môn Âm nhạc

- Ngợi ca cảnh đẹp của non sông đất nước

- Bồi dưỡng lòng yêu quê hương, đất nước, trách nhiệm xây dựng và bảo

- Kĩ năng thu thập thông tin, xem bản đồ, xây dựng kiến thức tổng hợp

2.4 Môn Giáo dục công dân

- Kĩ năng sống, kĩ năng ứng xử, xử lí tình huống

2.5 Môn Âm nhạc

- Kỹ năng biểu diễn, cảm thụ một tác phẩm âm nhạc trữ tình.

3 Thái độ

Từ bài học về vẻ đẹp dòng sông Hương nói riêng và thiên nhiên đất nướcnói chung, bồi dưỡng cho các em niềm tự hào về quê hương đất nước và ý thứctrân trọng, gìn giữ, bảo vệ danh lam thắng cảnh và bảo vệ môi trường

4 Những năng lực cụ thể học sinh cần phát triển

- Năng lực thu thập thông tin liên quan đến kí hiện đại Việt Nam

- Năng lực đọc – hiểu các tác phẩm kí hiện đại Việt Nam

- Năng lực trình bày suy nghĩ, cảm nhận của cá nhân về kí văn học

- Năng lực hợp tác khi trao đổi, thảo luận về thành tựu, hạn chế, nhữngđặc điểm cơ bản, giá trị của những tác phẩm kí văn học

- Năng lực phân tích, so sánh đặc điểm của các thể loại tuỳ bút-bút hồi kí

kí Năng lực tạo lập văn bản nghị luận

B Phương tiện dạy học

- Giáo viên:

+ Nghiên cứu SGK, SGV, thiết kế bài dạy, sách chuẩn kiến thức kỹ năng

và các tài liệu tham khảo khác liên quan đến bài học

+ Soạn giáo án, đồ dùng dạy học, hình ảnh về dòng sông Hương và xứHuế, bản đồ sông Hương

- Học sinh:

+ Đọc SGK, soạn bài theo các câu hỏi trong SGK

+ Chuẩn bị đồ dùng học tập dưới sự hướng dẫn của giáo viên

+ Sưu tầm tài liệu về lịch sử, địa lí, âm nhạc

C Cách thức tiến hành

- Phân tích, tổng hợp

- Quan sát trực quan

- Đọc văn bản theo đặc trưng thể loại kí

- Đàm thoại, thảo luận nhóm

- Cho học sinh xem hình ảnh, video về dòng sông Hương, xứ Huế

D Tiến trình tổ chức các hoạt động dạy học

1.Ổn định tổ chức

12A212A312A6

2 Bài mới

Nếu con sông Đà trữ tình và hung bạo gắn liền với ngòi bút tài hoa uyênbác của nhà văn Nguyễn Tuân, thì dòng sông Hương êm đềm của xứ Huế mộng

mơ lại hết sức sinh động dưới ngòi bút giàu chất trí tuệ và tài hoa của HoàngPhủ Ngọc Tường Hai nhà văn, hai dòng sông nhưng cùng chung một nỗi niềmyêu tha thiết cảnh săc thiên nhiên gắn liền với lịch sử dân tộc Ở bài học trước,chúng ta đã được tìm hiểu dòng sông Đà qua những trang viết độc đáo củaNguyễn Tuân, hôm nay, ta cùng nhau đi khám phá những vẻ đẹp kì thú của dòng

Hương Giang qua trích đoạn “Ai đã đặt tên cho dòng sông?” của Hoàng Phủ

- Là một trong những nhà vănchuyên viết về bút kí

- Nét đặc sắc trong sáng tác củaông là ở sự kết hợp nhuần nhuyễngiữa chất trí tuệ và tính trữ tình,giữa nghị luận sắc bén với suy tư

đa chiều được tổng hợp từ vốnkiến thức phong phú về triết học,văn hóa, lịch sử, địa lí… Tất cảđược thể hiện qua lối hành vănhướng nội, súc tích, mê đắm và tàihoa

- Các tác phẩm chính: Rất nhiều ánh lửa (1979), Hoa trái quanh tôi (1995), Ai đã đặt tên cho dòng sông? (1986), Ngọn núi ảo ảnh

(1999)… Đặc biệt là những trangviết về Huế

2 Tác phẩm Ai đã đặt

tên cho dòng sông?

? Nêu những hiểu biết

của em về tác phẩm

- Tiêu đề: Đây là một tiêu đề giàuchất thơ

- Thể loại: Tùy bút

này? - Đề tài: Viết về sông Hương và

xứ Huế

- Giá trị nội dung: Miêu tả vẻ đẹpcủa sông Hương từ nhiều góc độnhư thiên nhiên, văn hóa, lịch sử

và nghệ thuật

- Giá trị nghệ thuật: Tiêu biểuphong cách sáng tác kí của HoàngPhủ Ngọc Tường

3 Vị trí đoạn trích

? Xác định vị trí, bố cục

của đoạn trích?

- Tác phẩm gồm ba phần, đoạntrích trong SGK thuộc phần mộtcủa tác phẩm

- Bố cục:

a Hình tượng sông Hương đượcHoàng Phủ Ngọc Tường khámphá ở ba góc độ:

+ Sông Hương ở góc độ địa lí

+ Sông Hương ở góc độ văn hóa

+ Sông Hương gắn liền với những