2.Về kĩ năng: - Mắc được biến trở vào mạch điện để điều chỉnh cường độ dòng điện chạy qua mạch.. + Nếu mắc hai đầu A, B nối tiếp vào mạch điện thì khi dịch chuyển con chạy C, biến trở có
Trang 1Tuần 6 Ngày soạn 8/9/2017
Tiết 11
Bài 10 : BIẾN TRỞ - ĐIỆN TRỞ DÙNG TRONG KĨ THUẬT
I Mục tiêu
1.Về kiến thức:
- Nêu được biến trở là gì và nêu được nguyên tắc hoạt động của biến trở
- Nhận ra được các điện trở dùng trong kĩ thuật
2.Về kĩ năng:
- Mắc được biến trở vào mạch điện để điều chỉnh cường độ dòng điện chạy qua mạch
- Đọc giá trị điện trở
3.Về thái độ
- Cá nhân cẩn thận tỉ mỉ, biết cách hợp tác trong các hoạt động trên lớp
II.Chuẩn bị
1 Giáo viên:
- Cho mỗi nhóm : 1 biến trở con chạy (20 - 2A) ; 1 biến trở than ; 1 nguồn 3V ; 1 bóng đèn 2,5V – 1W ; 1 công tắc ; 7 đoạn dây nối 30cm ; 3 điện trở kĩ thuật ghi trị số ; 3 điện trở
- Cả lớp : Biến trở tay quay cĩ trị số như biến trở con chạy
2 Học sinh:
- Học bài cũ và chuẩn bị trước bài 10
III Tiến trình bài dạy
1 Kiểm tra bài cũ :
- Nêu ý nghĩa của điện trở suất ? (4đ) Đơn vị của nó ? (1đ)
- Viết công thức tính điện trở của dây dẫn ? (3đ) Giải thích các đại lượng ? (2đ)
2 Bài mới
Đặt vấn đề : Trong thiết bị âm thanh ta thấy khi điều chỉnh volum thì tiếng to hơn hoặc nhỏ đi
Thiết bị có tác dụng tương tự như vậy là gì ? Hôm nay ta tìm hiểu cấu tạo và hoạt động của nó !
Hoạt động 1: Tìm hiểu cấu tạo và
hoạt động của biến trở
C1:Y/c Quan sát ảnh chụp SGK
h10.1 và biến trở thật, nhận dạng
các loại biến trở ? Nêu tên gọi các
loại biến trở ?
Y/c đọc thong tin C2 và trả lời câu
hỏi:
+ Đối chiếu biến trở h.10a và biến
trở thật chỉ ra đâu là cuộn dây biến
trở, đâu là hai đầu cuối A,B ? Đâu
là con chạy ?
+ Nếu mắc hai đầu A, B nối tiếp
vào mạch điện thì khi dịch chuyển
con chạy C, biến trở có tác dụng
thay đổi điện trở không ? Vì sao ?
+ Quan sát ảnh chụp SGK và biến trở thật, nhận dạng các loại biến trở
+ Tên gọi các loại biến trở : Biến trở con chạy ; biến trở tay quay ; biến trở than ( chiết áp)
Đọc C2 Trả lời : + Chỉ ra cuộn dây biến trở và hai đầu
A, B của biến trở
+ Nối tiếp hai đầu A, B vào mạch điện thì khi dịch chuyển con chạy C, biến trở không có tác dụng thay đổi điện trở Vì chiều dài biến trở trong mạch điện không thay đổi, dòng điện vẫn chạy qua toàn bộ cuộn dây biến
I Biến trở.
1 Tìm hiểu cấu tạo
và hoạt động của biến trở
:
- Bộ phận chính : Cuộn dây điện trở, con chạy hoặc tay quay, có các chốt để nối mạch điện
Trang 2
C3: Biến trở nối tiếp vào mạch
điện hai đầu A, N (hoặc B,N)
h.10a,b thì khi dịch chuyển con
chạy hay tay quay C, điện trở của
mạch có thay đổi không ? Vì sao ?
C4: Thông báo kí hiệu biến trở
trên sơ đồ.
+ Trên h.10.2a, b, c :
- Hãy tô phần biến trở cho dòng
điện chạy qua nếu chúng được
mắc vào mạch điện ?
- Mô tả hoạt động của các biến trở
đó ?
Hoạt động 2: Sử dụng biến trở để
điều chỉnh cường độ dòng điện
C5: Vẽ sơ đồ của mạch điện hình
10.3 SGK ?
y/c học sinh cho xem 1 vài sơ đồ
Nhận xét
C6(nhóm) :
+ Tìm hiểu trị số điện trở lớn nhất
của biến trở và cường độ dòng
điện lớn nhất cho phép qua nó : Số
ghi trên biến trở ?
+ Mắc mạch điện theo h.vẽ chú ý
K để mở, C để sát N
+ Đóng K, dịch chuyển con chạy
C dần về phía A để đèn sáng hơn
Tại sao ?
+ Để đèn sáng mạnh nhất thì dịch
con chạy tới vị trí nào ? Tại sao ?
Y/c HS Điền chỗ trống : Biến trở
có thể được dùng để điều
chỉnh trong mạch khi thay
đổi trị số của nó.
Chốt kết luận
Hoạt động 3: Nhận dạng hai loại
trở
Trả lời C3 : + Khi đó điện trở của mạch có thay đổi Vì phần chiều dài có dòng điện chạy qua biến trở có thay đổi
Trả lời C4 : + Nếu mắc biến trở vào mạch điện :
- Tô màu phần biến trở cho dòng điện chạy qua
- Khi con chạy dịch chuyển sang trái thì phần biến trở tham gia vào mạch giảm
- Khi con chạy dịch chuyển sang phải thì phần biến trở tham gia vào mạch tăng
+ Vẽ sơ đồ :
Trình bày vẽ sơ đồ Lắng nghe
Thảo luận, đại diện trả lời + Dựa vào số ghi trên biến trở để trả lời RMax và IMax
+ Mắc mạch điện theo sơ đồ
+ Đèn sáng hơn vì phần biến trở tham gia vào mạch giảm nên cường
độ dòng điện qua nó và đèn tăng
+ Đèn sáng mạnh nhất khi C đến vị trí A Vì lúc đó điện trở biến trở tham gia voà mạch bằng 0, điện trở của mạch điện nhỏ nhất nên I qua đèn lớn nhất
+ Rút ra kết luận bằng cách điền chỗ
trống : cường độ dòng điện ; điện trở.
2
Sử dụng biến trở để điều chỉnh cường độ dòng điện :
Vẽ sơ đồ, tìm hiểu
HĐ điều chỉnh
3 Kết luận : Biến trở là điện trở
có thể thay đổi trị số
và có thể được sử dụng để điều chỉnh cường độ dòng diện trong mạch
A
N C B
a
c
b
Trang 3điện trở dùng trong kĩ thuật
Y/c HS đọc C7 SGK và trả lời
theo y/c của C7
+ Giải thích vì sao lớp than hay
lớp kim loại mỏng lại có điện trở
lớn ?
C8: Y/c Đọc C8 và trả lời
+ Cho HS quan sát Nhận dạng hai
cách ghi trị số các điện trở kĩ thuật
?
Đọc C7 Trả lời : + Lớp than hay kim loại mỏng thì tiết diện nhỏ, theo R =
S
l.
thì điện trở sẽ lớn
Đọc C8 + Cách 1: Trị số ghi trên điện trở
+ Trị số thể hiện bằng vòng màu sơn trên điện trở
II Các điện trở dùng trong kĩ thuật.
Hai cách ghi điện trở
kĩ thuật :
+ Trị số được ghi trên điện trở.
+ Trị số được thể hiện bằng các vòng màu sơn trên điện trở 3/.Củng cố-Luyện tập:
* Củng cố
- Có mấy loại biến trở, kể tên?
- Biến trở dung để làm gì?
- Nêu cách đọc trị số biến trở?
- GV Gọi HS phát biểu ghi nhớ
- Gọi HS Đọc phần có thể em chưa biết
* Vận dụng
- Cho HS quan sát và đọc trị số điện trở kĩ thuật Y/c HS đọc và trả lời C9
- Trả lời: + Quan sát và đọc trị số điện trở kĩ thuật
- Y/c HS đọc và làm vào vở C10
Trả lời C10:
Rb = 20 ; S= 0,5mm2 = 0,5.10-6m2 + Ta có : Rb =
S
l.
l =
S
R b
= 9,091m
d = 2cm = 2.10-2m Tính l n = ? vòng + Chiều dài 1 vòng : l1= d
+ Số vòng : n =
d
l l
l
1 = 145(vòng)
4/.Hướng dẫn học sinh tự học ở nhà:
- Học thuộc bài và phần ghi nhớ
- Làm bài tập 10.1 đến 10.3 trong sách bài tập
- Chuẩn bị bài 11 “ Bài tập vận dụng định luật ôm và công thức tính điện trở của dây dẫn ’’
5 Rút kinh nghiệm-bổ sung:
………
………