Nghiên cứu những yếu tố ảnh hưởng đến tổ chức kế toán trách nhiệm đối với các công ty sản xuất thức ăn chăn nuôi tại tp hồ chí minh

D.Banker, Robert S.Kaplan and S.mark Young khẳ định: kế toán trách nhiệm là một hệ thống kế toán có chức ă t u t ập, tổng hợp và báo cáo các dữ liệu kế to có l ê qua đến trách nhiệm của

ÂU LA Ơ

NGHIÊN CỨU NHỮNG YẾU TỐ Ả ỞNG

ẾN TỔ CHỨC KẾ TOÁN TRÁCH NHI ỐI VỚI CÁC CÔNG TY SẢN XUẤT THỨ Ă

Ă U I THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH

LUẬ VĂ SĨ Chuyên ngành: KẾ TOÁN

Mã số ngành: 60340301

ăm 2018

ÂU LA Ơ

NGHIÊN CỨU NHỮNG YẾU TỐ Ả ỞNG

ẾN TỔ CHỨC KẾ TOÁN TRÁCH NHI ỐI VỚI CÁC CÔNG TY SẢN XUẤT THỨ Ă

Ă U I THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH

LUẬ VĂ SĨ Chuyên ngành: KẾ TOÁN

Mã số ngành: 60340301

ỚNG DẪN KHOA H C: PGS.TS NGUYỄN QUYẾT THẮNG

ăm 2018

(Ghi rõ họ, tên, học hàm, học vị của Hội đồng chấm bảo vệ Luận văn Thạc sĩ)

Xác nhận của Chủ tịch Hộ đ đ Luận sau khi Luậ vă đã được sửa chữa (nếu có)

NHI M VỤ LUẬ VĂ SĨ

Họ tên học viên: ÂU LA Ơ Giới tính: Nữ

N ày t ăm s : 12/01/1988 Nơ s : Lo A

Chuyên ngành: Kế Toán MSHV:1641850016

I - ên đề tài:

Nghiên cứu những yếu tố ảnh hưởng đến tổ chức kế toán trách nhiệm đối với

các Công ty sản xuất thức ăn chăn nuôi tại Tp Hồ Chí Minh

II - Nhiệm vụ và nội dung:

1– hiệm vụ:

Nghiên cứu những yếu tố ả ưở đến tổ chức kế toán trách nhiệm đối

với các Công ty sản xuất thức ă c ă uô tại Tp H Qua đó đề xuất và

hàm ý nhằm nâng cao hệ thống kế toán trách nhiệm tại các Công ty sản xuất thức

ă c ă uô tại Tp H Chí Minh

2 – ội dung: Kết cấu Luậ vă m 5 c ươ : ao m

ươ 1: ổng quan các nghiên cứu trước

ươ 2: ơ sở lý thuyết

ươ 3: ươ p p ê cứu

ươ : Kết quả nghiên cứu

ươ 5: Kết luận và kiến nghị

Với các nội dung cụ thể ư sau:

- Nêu lý do c ọ đề tà mục t êu ê cứu đố tượ và p ạm v ê cứu; ý

ĩa của đề tà

- rì bày tóm tắt c c ê cứu bà v ết của c c t c ả tro và oà ước

và c c cơ sở lý t uyết có l ê qua đế đề tà ậ đị của t c ả và đị ướ

ê cứu của t c ả

- ậ dụ ỗ ợp ê cứu đị t và đị lượ ; X c đị và k ểm đị

b ế p ụ t uộc ( 01 b ế ) và b ế độc lập (06 b ế ): ưa ra c c ả p p xoay quanh 06 â tố: ơ sở vật c ất N u â lực ổ c ức p â cấp tro quả lý ô t c đo lườ ệu quả cô v ệc t eo quy đị của Kế to tr c

ệm ô t c k e t ưở N ườ sử dụ t ô t Kế to tr c ệm

III- Ngày giao nhiệm vụ:24/07/2017

IV- Ngày hoàn thành nhiệm vụ: 4/4/2018

V- Cán bộ hướng dẫn:

(Họ tên và chữ ký) (Họ tên và chữ ký)

L A OA

ô x cam đoa đề tài luận văn “Nghiên cứu những yếu tố ảnh hưởng

đến tổ chức kế toán trách nhiệm đối với các Công ty sản xuất thức ăn chăn nuôi tại Tp Hồ Chí Minh.” là công trình của việc học tập và nghiên cứu thật sự

nghiêm túc của bản thân Những kết quả nêu ra trong nghiên cứu này là trung thực và chưa từng được công bố trước đây Các số liệu trong luận văn nghiên

cứu có nguồn gốc rõ ràng, được tổng hợp từ những nguồn thông t đ t cậy

ồ h inh, Học Viên Thực Hiện Luận Văn

hâu Lan hương

L I CẢ Ơ

Tôi xin gử đến quý Thầy Cô; Khoa Tài Chính - Kế Toán - Ngân Hàng và Viện ào tạo sau đại học – rườ ại học Công nghệ Tp.HCM lòng biết ơ sâu sắc và trân trọng nhất

Tôi chân thành cảm ơ Thầy PGS TS Nguyễn Quyết Thắng đã tận tâm ướng dẫn, truyề đạt kiến thức và kinh nghiệm cho tôi trong suốt thời gian thực hiệ đề tài luậ vă Nếu không có những lờ ướng dẫn tận tình của Thầy PGS

TS Nguyễn Quyết Thắng thì tôi rất khó hoàn thiệ được luậ vă ày

Mặc dù tô đã cố gắng rất nhiều trong suốt quá trình nghiên cứu và thực hiện luậ vă N ư do ạn chế về mặt thời gian cùng với việc thiếu kinh nghiệm trong nghiên cứu ê đề tài luậ vă c ắc chắn còn nhiều hạn chế và thiếu sót Tôi rất mong nhậ được những ý kiế đó óp quý b u của quý Thầy

ô để luậ vă của tô được hoàn thiệ ơ ữa

ồ h nh, ngày 4 tháng 4 năm 2018

Tác giả

hâu Lan hương

TÓM TẮT

ề tài nghiên cứu: “Nghiên cứu những yếu tố ảnh hưởng đến tổ chức kế

toán trách nhiệm đối với các Công ty sản xuất thức ăn chăn nuô tại Thành phố Hồ h nh” Nghiên cứu này có ba mục t êu cơ bản là: (1) X c định các

yếu tố ả ưởng và Xây dựng mô hình nghiên cứu đến tổ chức kế toán trách nhiệm đối với các Công ty sản xuất thức ă c ă uô tại Tp H Chí Minh (2)

o lường mức độ t c động của các yếu tố đến tổ chức kế toán trách nhiệm đối với các Công ty sản xuất thức ă c ă uô tại Tp H Chí Minh Kiểm định sự khác biệt của các yếu tố t c độ đến tổ chức kế toán trách nhiệm đối với các Công ty sản xuất thức ă c ă uô tại Tp H Chí Minh (3) ưa ra đề xuất và hàm ý nhằm nâng cao vai trò của kế toán trách nhiệm đối với các Công ty sản xuất thức ă c ă uô tại Tp H Chí Minh

Nghiên cứu này vận dụ 2 p ươ p p chủ yếu là nghiên cứu định tính

và nghiên cứu đị lượng Nghiên cứu định tính nhằm mục đ c t u t ập một sự hiểu biết sâu sắc về những yếu tố ả ưở đến tổ chức kế toán trách nhiệm đối với các Công ty sản xuất thức ă c ă uô tại Thành phố H Chí Minh Nghiên cứu đị lượ được thực hiện bằng kỹ thuật phỏng vấn trực tiếp với một mẫu có

k c t ước n = 200 Công ty sản xuất thức ă c ă uô tại Thành phố H Chí Minh nhằm khẳ định các yếu tố cũ ư trị độ tin cậy của t a đo và kiểm định mô hình lý thuyết các nhân tố ả ưở đến tổ chức kế toán trách nhiệm đối với các Công ty sản xuất thức ă c ă uô tại Thành phố H Chí Minh Dữ liệu sau khi thu thập được phân tích bằng phần mềm xử lý thống kê SPSS 20.0

Kết quả nghiên cứu cho thấy các t a đo lường các khái niệm nghiên cứu sau k đ ều chỉnh cho các Công ty sản xuất thức ă c ă uô tại Thành phố H Chí Minh đều đạt được độ tin cậy và giá trị Kết quả kiểm định cho thấy mô hình

lý thuyết phù hợp với dữ liệu khảo sát Kết quả phân tích h i quy bội cho thấy,

mô hình sáu yếu tố t u được từ phân tích nhân tố khám phá (EFA) thì có đủ sáu yếu tố g m: ô t c đo lường hiệu quả công việc, Tổ chức phân cấp trong quản

lý, ơ sở vật chất, ô t c k e t ưởng, N ười sử dụng thông tin kế toán trách nhiệm và Ngu n nhân lực là t c độ có ý ĩa đến các yếu tố ả ưở đến tổ

chức kế toán trách nhiệm đối với các Công ty sản xuất thức ă c ă uô tại Thành phố H Chí Minh Mô hình giả t c được 70,518% sự biến thiên của biến phụ thuộc các nhân tố ả ưở đến tổ chức kế toán trách nhiệm đối với các Công ty sản xuất thức ă c ă uô tại Tp H Chí Minh

Kết quả của nghiên cứu này giúp cho các nhà quản lý các Công ty sản xuất thức ă c ă uô tại Tp H Chí Minh hiểu rõ ơ về các nhân tố ả ưởn đến

tổ chức kế toán trách nhiệm Từ đó úp c o c c à lã đạo quản lý sử dụng tốt dữ liệu thông tin kế toán phục vụ cho công tác ra các quyết định trong kinh doanh

ABSTRACT

The study about: "Study on the factors affecting the liability accounting

organization to feed companies in Ho Chi Minh City" This research has three

basic objectives: (1) Identifying the influencing factors and developing a research model to liability accounting organization for feed companies in Ho Chi Minh City (2) Measuring the level of impacts of factors on liability accounting organization for feed companies in Ho Chi Minh City Examining the differences

of factors affecting the liability accounting organization to feed companies in Ho Chi Minh City (3) Provide suggestions and implications to enhance the role of liabiliy accounting for feed companies in Ho Chi Minh City

This research using two main methods are qualitative and quantitative research Qualitative research is aimed at gathering a deep understanding of the factors that affect on liability accounting organization for feed companies in Ho Chi Minh City Quantitative research was conducted by direct interview technique with a sample of n = 200 feed companies in Ho Chi Minh City to confirm the factors as well as the value and Confidence of the scale and examine theoretical model of factors which have influence on liability accounting organization for feed companies in Ho Chi Minh City After collecting, Data is analyzed by SPSS 20.0 statistical processing software

The results of the study show that the scale of research concepts after adjustment for the feed companies in Ho Chi Minh City has been achieved confidence and value The results show that the theoretical model is consistent with data of the survey The results of the multiple regression analysis show that the six factors model derived from the exploratory factor analysis (EFA) include six components: Performance Measurement, Organization of decentralization in management, Facilities, Rewards, Accountability and Human Resources Information user has a significant impact on the factors that affect the liability accounting organization to the feed companies in Ho Chi Minh City The model explains 70.518% variation of the dependence variables of the factors affecting

on the liability accounting organization to feed companies in Ho Chi Minh City The result of this study helps managers of feed companies in Ho Chi Minh City better understand about the factors that influence on the liability acounting organization Therefore, managers can make good use of accounting data for decision making in business

Ụ LỤ

LỜ A AN i

LỜI CẢ ƠN ii

TÓM TẮT iii

ABSTRACT v

M C L C vi

DANH M C TỪ VIẾT TẮT ix

DANH M C CÁC BẢNG x

DANH M C CÁC HÌNH xi

ƯƠN 1 1

TỔNG QUAN VỀ Ề TÀI NGHIÊN CỨU 1

1.1.Tính cấp thiết của đề tài 1

1.2.Mục tiêu nghiên cứu 2

1.2.1 Mục tiêu chung 2

1.2.2 Mục tiêu cụ thể 2

1 3 ố tượng và phạm vi nghiên cứu 3

1 3 1 ố tượng nghiên cứu 3

1.3.2.Phạm vi nghiên cứu 3

1 ươ p p ê cứu 3

1 5 Lược khai tài liệu 3

1 5 1 ổ qua về tì ì ê cứu của đề tà .3

1 5 2 N ê cứu oà ước 4

1 5 3 N ê cứu tro ước 6

1 6 Ý ĩa của đề tài 11

1.7.Bố cục của luậ vă .12

ƯƠN 2 13

Ơ SỞ LÝ THUYẾT 13

2.1 Tổng quan về tổ chức kế toán trách nhiệm 13

2.1.1 Khái niệm về tổ chức kế toán trách nhiệm 13

2.1.2 Vai trò của tổ chức kế toán trách nhiệm 16

2.2 Nội dung của tổ chức kế toán trách nhiệm 16

2.2.1 Các trung tâm trách nhiệm 17

2 2 1 1 K ệm tru tâm tr c ệm 17

2 2 1 2 â loạ tru tâm tr c ệm 18

2 2 2 ệ t ố b o c o kế to tr c ệm 23

2 2 2 1 ặc đ ểm b o c o kế to tr c ệm 23

2 2 2 2 Nộ du của b o c o tr c ệm 24

2.3 Các yếu tố ả ưở đến tổ chức kế toán trách nhiệm 28

2.4 Một số mô hình nghiên cứu về tổ chức kế toán trách nhiệm 31

2.5 Mô hình nghiên cứu đề xuất và các giả thuyết nghiên cứu 37

2.5.1 Giả thuyết nghiên cứu 37

2 5 1 1 ơ sở vật chất 37

2.5.1.2 Ngu n nhân lực 37

2.5.1.3 Tổ chức phân cấp trong quản lý 38

2 5 1 ô t c đo lường hiệu quả công việc t eo qu định của KTTN 39

2 5 1 5 ô t c k e t ưởng 39

2 5 1 6 N ười sử dụng thông tin kế toán trách nhiệm 40

2 5 2 ã óa t a đo 41

KẾT LUẬN ƯƠN 2 44

ƯƠN 3 45

ƯƠN N ÊN ỨU 45

3.1 Quy trình nghiên cứu 45

3 2 ươ p p ê cứu 46

3 2 1 ươ p p t u thập dữ liệu 46

3 2 2 ươ p p xử lý dữ liệu 46

3.3 Thố kê đặt đ ểm mẫu đ ều tra 48

KẾT LUẬN ƯƠN 3 50

ƯƠN 51

KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU VÀ THẢO LUẬN 51

4.1 Giới thiệu qua về và tì ì c ă ô và sản xuất t ưc ă a súc 51

4.2 Kết quả nghiên cứu 53

4.2 1 độ tin cậy của t a đo và p â t c â tố 53

2 1 1 độ tin cậy của t a đo bằng hệ số Cronbach Alpha 53

4.2.1.2 Phân tích nhân tố EFA 56

4.2.1.3 Mô hình hiệu chỉnh 60

4.2.2 Phân tích h quy đa b ến 61

4.2.2.1 Kiểm định hệ số tươ qua earso ’s 61

4.2.2.2 Phân tích h i quy 62

4.2.2.3 Dò tìm các vi phạm giả định cần thiết 63

4.2.2.4 Thảo luận kết quả phân tích h i quy 65

4.2.3 Kiểm định Anova 67

4.2.3.1 Kiểm định khác biệt theo giới tính 67

4.2.3.2 Kiểm định khác biệt theo tuổi 68

4.2.3.3 Kiểm định khác biệt t eo trì độ học vấn 68

4.2.3.4 Kiểm định khác biệt theo chức vụ 69

4.3 Tóm lược mô ì ê cứu 70

KẾ LUẬN ƯƠN 72

ƯƠN 5 73

KẾ LUẬN Ý 73

5 1 Kết luậ .73

5 2 ột số àm ý ằm oà t ệ tổ c ức cô t c kế to tr c ệm tạ các Công ty sản xuất thức ă c ă uô tại Tp H Chí Minh 74

5.2.1 Hàm ý về cơ sở vật chất 74

5.2.2 Hàm ý về ngu n nhân lực 76

5.2.3 Hàm ý về tổ chức phân cấp trong quản lý 77

5.2.4 Hàm ý về cô t c đo lường hiệu quả công việc 79

5.2.5 Hàm ý về cô t c k e t ưởng 82

5.2.6 Hàm ý về ười sử dụng thông tin kế toán trách nhiệm 83

5.3 Hạn chế của nghiên cứu và ướng nghiên cứu tiếp theo 84

KẾT LUẬN ƯƠN 5 85

TÀI LIỆU THAM KHẢO 86

PH L C

DANH MỤC CÁC BẢNG

Bảng 2.1 Các trung tâm trách nhiệm 15

ả 2 2 o c o tr c ệm của tru tâm c p 24

ả 2 3 o c o tr c ệm của trung tâm doanh thu 25

ả 2 o c o tr c ệm của tru tâm lợ uậ 27

ả 2 5 o c o tr c ệm của tru tâm đầu tư 28

Bảng 2.6 Tổng hợp các yếu tố ả ưở đến tổ chức kế toán trách nhiệm 36

Bả 2 7 ã óa t a đo 41

Bả 3 1 ặc đ ểm mẫu khảo sát 48

Bảng 4.1: Kiểm đị độ tin cậy Cronbach alpha 54

Bảng 4.2: Phân tích nhân tố với các biế độc lập lần 2 57

Bảng 4.3: Kết quả phân tích nhân tố EFA c o t a đo t uộc nhân tố Tổ chức kế toán trách nhiệm 59

Bảng 4.4 Kết quả kiểm đị earso ’s mố tươ qua ữa biến phụ thuộc và các biế độc lập 61

Bảng 4.5: Kết quả phân tích h quy đa b ến 62

Bảng 4.6: Kiểm định hiệ tượ đa cộng tuyến 65

ả 7: óm tắt k ểm đị c c ả t ết ê cứu 65

Bảng 4.8: Sự khác biệt về Tổ chức kế toán trách nhiệm theo các nhóm giới tính67 Bảng 4.9: Sự khác biệt về Tổ chức kế toán trách nhiệm theo tuổi 68

Bảng 4.10: Sự khác biệt về Tổ chức kế toán trách nhiệm t eo c c óm trì độ học vấn 68

Bảng 4.11: Sự khác biệt về Tổ chức kế toán trách nhiệm theo chức vụ 69

Bảng 5.1 Yếu tố cơ sở vật chất 75

Bảng 5.2 Ngu n nhân lực 76

Bảng 5.3 Yếu tố tổ chức phân cấp trong quản lý 78

Bảng 5.4 Yếu tố cô t c đo lường hiệu quả công việc 79

Bảng 5.5 Yếu tố côn t c k e t ưởng 82

ả 5 6 Yếu tố ười sử dụng thông tin kế toán trách nhiệm 83

DANH MỤC CÁC HÌNH

ì 2 1 ố qua ệ đầu vào và đầu ra của tru tâm tr c ệm 17

ì 2 2 ố qua ệ đầu vào và đầu ra của tru tâm c p đị mức 18

ì 2 3 ố qua ệ đầu vào và đầu ra của tru tâm c p l oạt 19

ì 2 ố qua ệ đầu vào và đầu ra của tru tâm doa t u 20

ì 2 5 ố qua ệ đầu vào và đầu ra của tru tâm lợ uậ 21

ì 2 6 ố qua ệ đầu vào và đầu ra của tru tâm đầu tư 22

ì 2 7 Sơ đ qua ệ ữa cơ cấu tổ c ức quả lý và ệ t ố kế to tr c ệm 23

Hình 2.8 Nghiên cứu mô hình kế toán trách nhiệm của Indjejikian & ctg (1999) 31

Hình 2.9 Mô hình kế toán trách nhiệm của N.J Gordon (1963) 31

Hình 2.10 Mô hình Hiệu quả hoạt động của trung tâm Ahmed Belkaoui (1981) 32 Hình 2.11 Nghiên cứu mô hình kế toán trách nhiệm của Martin N Kellogg (1962) 32

Hình 2.12 Nghiên cứu mô hình kế toán trách nhiệm của Joseph P Vogel (1962) và Higgins (1952) 33

Hình 2.13 Nghiên cứu mô hình kế toán trách nhiệm của Fowzia (2009) 33

Hình 2.14 Nghiên cứu mô hình kế toán trách nhiệm Nguyễn Thị K m

(2012) 34

Hình 2.15 Mô hình nghiên cứu kế toán trách nhiệm Phạm ă ược, Trầ ă Tùng (2011) 34

Hình 2.16 Mô hình nghiên cứu đề xuất 37

Hình 3.1: Quy trình nghiên cứu 45

Hình 4.1 Một số hình ảnh về nhà máy sản xuất thức ă c ă uô 53

Hình 4.2: ểu đ – plot của ô quy p ầ dư c uẩ óa 63

Hình 4.3 ểu đ tầ số của p ầ dư c uẩ 64

Ơ 1 TỔNG QUAN VỀ Ề TÀI NGHIÊN CỨU

1.1 nh cấp thiết của đề tài

Nền kinh tế phát triển chậm lại, mức độ cạnh tranh ngày càng cao, bên

cạ đó là xu t ế hội nhập, toàn cầu hóa về kinh tế đã buộc các doanh nghiệp tại Việt Nam phải tự t ay đổ để thích nghi vớ xu ướng mới này Việc thành công của một doanh nghiệp được quyết định rất nhiều bởi các quyết định của nhà quản

lý, vì vậy cô t c đ ệu quả hoạt động và trách nhiệm nhà quản lý bộ phận nhằm cung cấp thông tin hữu ích cho nhà quản lý trong việc ra quyết định

ày cà được các doanh nghiệp chú ý

Kế toán trách nhiệm là một nộ du cơ bản của kế toán quản trị Bên cạnh chức ă c của mình là cung cấp thông tin đ tr c ệm ườ đứng đầu các bộ phận, kế toán trách nhiệm còn giúp cho nhà quản lý trong việc đưa ra quyết đị a c ó và c x c ơ ( ạm ă ược và ặ K m

ươ , 2010) Vì vậy, kế toán trách nhiệm ngày càng có vai trò và vị trí quan trọng trong hoạt động quản lý tại các doanh nghiệp trên thế giới Tại Việt Nam,

kế toán quản trị và kế toán trách nhiệm vẫ cò là lĩ vực khá mới mẻ Việc áp dụng kế toán trách nhiệm trong doanh nghiệp Việt Nam còn rất nhiều hạn chế, đặc biệt là trong ngành sản xuất thức ă c ă uô ơ mà c c cô ty oạt động trong phạm vi trải rộ đa à ề, việc đ tr c ệm nhà quản lý bộ phận và toàn công ty còn t n tại nhiều bất cập Bên cạ đó ững vấ đề về chất lượng thức ă , mô trườ cũ t ường xuyên diễn ra gây hậu quả nghiêm trọng ( õ ă N ị 2006) Vì vậy, nhu cầu cung cấp thông tin cho nhà quản lý trong việc kiểm soát hoạt độ đã và đa trở thành nhu cầu cấp bách cho các doanh nghiệp sản xuất thức ă c ă uô

Cạnh tranh ngày càng gay gắt cộng với nhữ t ay đổi liên tục trong môi trường kinh doanh khiến cho những hệ thống kiểm so t cũ k ô đủ khả ă cung cấp thông tin hỗ trợ nhà quản lý trong việc ra quyết định và kiểm soát, vì vậy việc xây dựng hệ thố đ tr c ệm quản lý kết hợp giữa những chỉ tiêu tài c và p tà c đa được nghiên cứu và áp dụng ngày càng nhiều trên thế giới N uyễ N ọc Qua , 2010)

ể giải quyết những t n tại trên, nâng cao hiệu quả hoạt động tại các doanh nghiệp, cần thiết phải có một công cụ kiểm soát hữu hiệu giúp cho nhà quản lý thực hiện chức ă ệm vụ của mình Việc tổ chức kế toán trách nhiệm là phù hợp vớ xu ướng thực tiễn hiện nay

Các Công ty sản xuất thức ă c ă uô với ngành nghề chính là cung cấp thức ă c ă uô Hoạt động của Công ty gắn liền với sự phát triển kinh tế xã hội Công tác quản lý hiệu quả sẽ góp phần thành công rất lớn cho sự phát triển của Công ty

Qua khảo sát thực tế nhìn chung việc tổ chức KTQT nói chung và việc tổ chức KTTN nói riêng tại các Công ty sản xuất thức ă c ă uô trê địa bàn Tp

H Chí Minh c ưa được tổ chức mới chỉ dừng lại ở việc phân chia công việc cho các kế to v ê c ưa xây dựng bảng quy chuẩn về chức ă ệm vụ, quyền hạn và trách nhiệm của từng kế toán trong bộ phận kế toán của Công ty (Kết quả khảo sát) Vớ lĩ vực kinh doanh trong sản xuất và phân phối thức ă c ă nuôi, các Cô ty đã xây dự được hệ thố đại lý trên toàn quốc thì việc các nhà quản trị muốn nắm bắt hết tình hình kinh doanh của đơ vị là đ ều cần thiết

Vì vậy, tác giả đã quyết định lựa chọ đề tài “Ngh ên cứu những yếu tố ảnh

hưởng đến tổ chức kế toán trách nhiệm đối với các Công ty sản xuất thức ăn chăn nuô tại Thành phố Hồ Chí Minh” làm đề tài nghiên cứu cho luận án của

- X c định các yếu tố ả ưởng và Xây dựng mô hình nghiên cứu đến tổ

chức kế toán trách nhiệm đối với các Công ty sản xuất thức ă c ă uô tại Tp

H Chí Minh

- o lường mức độ t c động của các yếu tố đến tổ chức kế toán trách

nhiệm đối với các Công ty sản xuất thức ă c ă uô tại Tp H Chí Minh Kiểm định sự khác biệt của các yếu tố t c độ đến tổ chức kế toán trách nhiệm đối với các Công ty sản xuất thức ă c ă uô tại Tp H Chí Minh

1.3 ối tượng và phạm vi nghiên cứu

1.3.1 ối tượng nghiên cứu

ố tượ ê cứu của luậ vă được x c đị là c c yếu tố ả ưở

1.4 hương pháp nghiên cứu

ề tà được thực hiện dựa trên p ươ p p ê cứu đị lượ ư sau: Nghiên cứu đị lượ được sử dụ để đo lường mức độ ả ưởng của các yếu tố ả ưở đến tổ chức kế toán trách nhiệm đối với các Công ty sản xuất thức ă c ă uô tại Tp H Chí Minh Tác giả sử dụng kỹ thuật xử lý và phân tích dữ liệu bằng phần mềm SPSS 20.0, tiến hành kiểm định thông qua các bước: độ tin cậy các tha đo bằng kiểm định ro bac ’s Alp a, phân tích nhân tố khám phá EFA bằng kiểm định KMO, phân tích h i quy và kiểm định các giả thuyết nghiên cứu với kiểm định F và Sig Tiếp theo, thực hiện kiểm định T-Test và ANOVA nhằm tìm ra sự khác biệt có ý ĩa đến kế toán trách nhiệm đối với doanh nghiệp

1 5 Lược khai tài liệu

1.5.1 ổng quan về tình hình nghiên cứu của đề tài

Các yếu tố ảnh hưởng đến chất lượng hoạt động của KTTN luôn là chủ đề thu hút rất nhiều sự quan tâm của các nhà nghiên cứu trên thế giới, trong đó có các nhà nghiên cứu ở Việt Nam Mục đích thực hiện các công trình nghiên cứu của các nhà nghiên cứu trên thế giới nói chung, ở Việt Nam nói riêng và của tác giả là tìm ra những yếu tố tác động đến KTTN, qua đó đưa ra những kiến nghị nhằm nâng cao chất lượng hoạt động của KTTN các Công ty sản xuất thức ă

c ă uô tại Tp H Chí Minh

1.5.2 ghiên cứu ngoài nước

Sau khi Robert Anthony giới thiệu quyển sách về kế toán quản trị (1956),

kế toán trách nhiệm bắt đầu nhậ được sự quan tâm của các chuyê a ặc biệt trong ngành xây dựng, bắt đầu có nhiều nghiên cứu được công bố về đ trách nhiệm quản lý áp dụng những mô hình quản trị mới

Martin N Kellogg (1962) trong tác phẩm “Fu dame tals of Respo s b l ty Accou t ” đã trì bày về sự phát triển của kế toán trách nhiệm trong mối quan

hệ giữa kế toán trách nhiệm vớ cơ cấu tổ chức, kế toán chi phí, kiểm soát chi

p … c ả cho rằng kế toán trách nhiệm có mối quan hệ chặt chẽ với phân cấp quản lý và kế toán chi phí Nguyên tắc thiết lập một hệ thống kế toán trách nhiệm

là phải phân chia tổ chức thành các bộ phận, phân công trách nhiệm cho các bộ phậ đó ê cạ đó ệ thống kế to c p được sử dụ ư là cô cụ quả lý trước hết phải gán trách nhiệm cho từng khoả c p ể kiểm soát được chi phí thì cần phải tìm hiểu và x c đị được ngu n gốc phát sinh chi phí

Josep o el (1962) cũ đã bà về kế toán trách nhiệm trong tác phẩm “Rud me ts of Respo s b l ty Accou t ubl c Ut l t es” Kế toán trách nhiệm trước hết được sử dụ để kiểm soát chi phí Tác giả đã đề cập đến việc xây dựng và thiết lập hệ thống kế toán trách nhiệm trong doanh nghiệp Kế toán trách nhiệm phả được xây dự trê cơ sở phân cấp quản lý nhằm thu thập

t ô t cũ ư k ểm soát thông tin tại các bộ phận, từ đó cu cấp thông tin cho nhà quản trị ra quyết định một cách có hiệu quả

N.J Gordon (1963) trong tác phẩm “ oward a eory of Respo s b l ty Accou t System” đã trì bày ững nghiên cứu về lý thuyết của hệ thống kế toán trách nhiệm Kế toán trách nhiệm chỉ phát huy hiệu quả khi doanh nghiệp có phân cấp quản lý

Theo tác giả Higgins (1952), KTTN là sự phát triển của hệ thống kế toán được thiết kế để kiểm soát chi phí phát sinh liên quan trực tiếp cho các cá nhân trong tổ chức và ười chịu trách nhiệm kiểm soát Hệ thống kiểm so t ày được thiết kế cho tất cả các cấp quả lý K N ư một công cụ để kiểm soát hoạt động và chi phí

Năm 2012 vớ cô trì “Examining the Role of Responsibility

Acou t r a zat o Structure” t c ả Mojgan Safa nghiên cứu về vai trò của KTTN trong cấu trúc tổ chức Mục đ c của K N là để thiết kế báo cáo và tập hợp chi phí, thể hiện trách nhiệm cá nhân của nhà quản trị p được tính cho mỗi bộ phận với trách nhiệm và nhiệm vụ kiểm so t tươ ứng

Tác giả Ahmed Belkaoui (1981) với nghiên cứu “ e Relat o s p between self – d sclosure Style A d Att tude to Respo s b l ty accou t “ đã nhấn mạnh yếu tố nhân tố co ười, nhân tố c â đó va trò qua trọng trong việc thành công của hệ thống vì các nhà quản lý phải tự chịu trách nhiệm

về hiệu quả hoạt động của trung tâm

Nhóm tác giả Nahum Melumad, Dilip Mookherjee, Stefan Reichelstein (1992) trong nghiên cứu “ A t eory of respo s b l ty ce ters“ đã trì bày bộ phận quan trọng cấu thành KTTN đó là c c tru tâm c ả cũ đưa ra lý thuyết về ba trung tâm trách nhiệm là trung tâm chi phí (TTCP), trung tâm lợi nhuậ ( LN) và tru tâm đầu tư ( )

Trong nghiên cứu “ a a eme t Accou t “ của mình, tác giả Garrison

và Noreen (2008) trình bày về bốn trung tâm trách nhiệm g m có: Trung tâm chi phí, trung tâm doanh thu, trung tâm lợi nhuậ tru tâm đầu tư

Nhóm tác giả Anthony A.Atkinson, Rajiv D.Banker, Robert S.Kaplan and S.mark Young khẳ định: kế toán trách nhiệm là một hệ thống kế toán có chức

ă t u t ập, tổng hợp và báo cáo các dữ liệu kế to có l ê qua đến trách nhiệm của từng nhà quản lý riêng biệt trong một tổ chức, cung cấp thông tin nhằm đ tr c ệm và thành quả mỗi nhà quản lý tạo ra các báo cáo chứa

cả nhữ đối tượng có thể kiểm soát và không thể kiểm so t đối với một cấp quản lý

Kế toán trách nhiệm là một "công cụ" để đo lường về kết quả hoạt động của một khu vực ào đó tro tổ chức qua đó úp à quản trị kiểm soát và

đ tr c ệm quản trị ở từng cấp quản trị khác nhau Kế toán trách nhiệm được sử dụ để đo lường kết quả hoạt động của các nhà quả lý và do đó ó

ả ưở đến cách thức thực hiện hành vi của các nhà quả lý ày t úc đẩy các nhà quản lý bộ phậ đ ều hành bộ phận của mì t eo p ươ cách phù hợp với những mục t êu cơ bản của toàn bộ tổ chức

Fowzia (2009) khi nghiên cứu các tổ chức tà c p â à đa sử dụng hệ thống KTTN thì cho rằng: việc x c định các loại trung tâm trách nhiệm, tiêu chuẩ đo lường hiệu quả công tác, cách thức đo lường hiệu quả công tác

K N cô t c k e t ưởng có ả ưởng nhiều đến công tác KTTN

Nghiên cứu của Indjejikian & ctg (1999) nhậ định sự phân công trách nhiệm và cô t c k e t ưởng các nhà quản lý cơ sở vật chất có ả ưở đến công tác KTTN Sản phẩm cuối cùng của hệ thống kế toán trách nhiệm là những

b o c o đó là ững báo cáo kế toán trách nhiệm Nhóm tác giả Atkinson, A.A,

R a ker R S Kapla a d S You đã đưa ra k ệm: Báo cáo trách nhiệm là sản phẩm cuối cùng của kế toán trách nhiệm ó là ững báo cáo về kết quả hoạt động cho mỗi cấp bậc của trách nhiệm t eo sơ đ tổ chức quản lý của Doanh nghiệp Hệ thống báo cáo này ghi nhận việc thực hiện mục tiêu và so sánh với mục t êu được phân công của mỗi bộ phận trong Doanh nghiệp Sau đó

hệ thống sẽ tổng hợp việc thực hiện mục tiêu của các cấp dưới lên cấp cao ơ

và cứ thực hiệ ư vậy c o đến khi tổng hợp được việc thực hiện mục tiêu toàn Doanh nghiệp, so sánh với mục tiêu toàn Doanh nghiệp và tạo báo cáo thực hiện theo từng bộ phận và toàn Doanh nghiệp

1.5.3 ghiên cứu trong nước

Tại Việt Nam, có nhiều nghiên cứu về kế toán trách nhiệm nói chung và

kế toán trách nhiệm trong ngành xây dựng nói riêng Về phầ cơ sở lý thuyết, lý luận về kế toán trách nhiệm đã được đề cập đầy đủ tro đề tài nghiên cứu khoa học “ ổ chức hệ thống báo cáo kế to đ tr c ệm bộ phận trong doanh nghiệp t ươ mại tại Việt Nam” tạ rườ ại Học Kinh tế Tp H Chí Minh do tác giả Phạm ă ược (2010) thực hiệ ây là một trong những tài liệu rất có giá trị cho việc nghiên cứu về kế toán trách nhiệm Nghiên cứu đã ệ thố óa được cơ sở lý luận về kế toán trách nhiệm trì bày được một hệ thố b o c o đ tr c ệm quản trị được thiết lập phù hợp vớ cơ cấu tổ chức trong doanh nghiệp t ươ mại

Về mặt ứng dụng thực tiễn, kế toán trách nhiệm cũ là đề tài nghiên cứu của rất nhiều luậ vă tiế sĩ thạc sỹ, tiêu biểu ư sau:

Luận án tiến sỹ “ ổ chức kế toán trách nhiệm trong các Tổng công ty xây

dựng thuộc Bộ giao thông vận tả ” của Tiến sỹ Nguyễn Hữu ú đề cập đến việc áp dụng mô hình Knowledge Management Star (KM Star) trong việc đ giá trách nhiệm quản lý tại các trung tâm trách nhiệm Bên cạ đó t c ả cũ nghiên cứu về đặc đ ểm ngành xây dự và để xuất mô hình xây dựng kế toán trách nhiệm cho các Tổng công ty xây dựng

Bùi Thị Bích Liên (2012) Xây dựng kế toán trách nhiệm tại Tổng công ty

ă o Sà ò – Công ty TNHH MTV Luậ vă t ạc sỹ rườ đại học Kinh tế TP HCM Luậ vă có đề cập tới lý thuyết phân loại chi phí gắn với trách nhiệm bộ phận và áp dụng kế toán trách nhiệm c o cô ty à ước

ỗ Khánh Ly (2010) Hoàn thiện công tác tổ chức kế toán trách nhiệm tại IDICO Nghiên cứu đã bổ sung những ả ưở cơ cấu tổ chức trong tổng công

ty hoạt động theo mô hình mẹ co đến công tác kế toán trách nhiệm

Nguyễn Thanh Bình (2014) Xây dựng kế toán trách nhiệm tại công ty TNHH MTV xây dự ì ước Luậ cũ đề cập tớ c c bước trong việc xây dựng hệ thống kế toán trách nhiệm và áp dụng nó cho doanh nghiệp xây dựng

Phạm ă ă ( 2011) “ ột số vấ đề về kế toán trách nhiệm ở các Doanh nghiệp niêm yết” đã trì bày một số vấ đề về kế toán trách nhiệm:

Kế toán quản trị Doanh nghiệp là một bộ phận cấu thành quan trọng của

hệ công cụ quản lý kinh tế, tài chính và có vai trò quả lý đ ều hành và kiểm soát các hoạt động kinh tế, tài chính trong Doanh nghiệp, cung cấp t ô t để thực hiện mục tiêu quản trị nhằm đạt được hiệu quả cao nhất, kế toán quản trị sử dụng

hệ thống kế toán trách nhiệm để phân loại cấu trúc tổ chức thành các trung tâm trách nhiệm trê cơ sở đó đ kết quả của từng bộ phận dựa trên trách nhiệm được giao cho bộ phậ đó

Ngô Hà Tấ ường Nguyễ ư (2013) – Bài viết trong tạp chí Kế toán

“Qua ệ giữa phân cấp quản lý và kế toán trách nhiệm” trì bày ội dung mối quan hệ giữa phân cấp quản lý và kế toán trách nhiệm: Trong quá trình tổ chức quản lý của Doanh nghiệp có một nội dung quan trọng là sự phân quyền cho các

đơ vị, bộ phận trong Doanh nghiệp Mỗ đơ vị, bộ phậ được phân quyền gắn với trách nhiệm và quyền hạn nhất định, từ đó ì t à ê c c cấp quản lý

trong Doanh nghiệp và gọi là phân cấp quản lý Tùy thuộc vào nhữ đ ều kiện

cụ thể của Doanh nghiệp (quy mô của Doanh nghiệp và c c đơ vị tro cơ cấu

tổ chức của Doanh nghiệp địa bàn bố tr c c đơ vị và trì độ quản lý ở c c đơ

vị thuộc Doanh nghiệp…) mà mức độ phân cấp quản lý thể hiện qua các mặt trên được x c định khác nhau trong mỗi Doanh nghiệp

Phạm ă ược, Trầ ă ù (2011) tro cuốn Kế toán quản trị, nhà xuất bả Lao ộ đã trì bày về hệ thống báo cáo của các trung tâm trách nhiệm:

Các báo cáo kế toán trách nhiệm phản ánh kết quả hoạt động của từng trung tâm trách nhiệm được phân quyền trong một khoảng thời gian nhất định

Hệ thống báo cáo kế toán trách nhiệm ghi nhận kết quả thực hiện và so sánh với

dự toán theo từng chỉ t êu được chuyển tải trong báo cáo phù hợp với quyền hạn

và trách nhiệm của mỗ tru tâm Qua đó xem xét mực độ đó óp của từng

bộ phận vào thành quả chung của toà đơ vị Mức độ chi tiết của thông tin trên các báo cáo sẽ k c au đối với những cấp độ quả lý k c au eo đó cấp quản lý càng thấp thì các mức độ chi tiết của các chỉ tiêu báo cáo càng nhiều, những kết quả tổng cộng từ báo cáo của một cấp quản lý sẽ được báo cáo lên cấp quả lý cao ơ kế tiếp

Báo cáo trách nhiệm được thiết kế chứa đựng những thông tin về các dữ liệu tài chính theo các trung tâm trách nhiệm trong một tổ chức, và cho các cấp quản lý khác nhau, thông qua việc tính những khoản doanh thu, chi phí mà một nhà quản trị ào đó có t ể kiểm so t được với bộ phận mình Tùy theo trách nhiệm báo cáo của mỗi trung tâm mà hệ thống báo cáo trách nhiệm được chia

t à óm tươ ứng với bốn loại trung tâm trách nhiệm: báo cáo trách nhiệm của trung tâm chi phí; báo cáo trách nhiệm của trung tâm doanh thu; báo cáo trách nhiệm của tru tâm đầu tư; b o c o tr c ệm của tru tâm đầu tư

Luậ vă “ ổ chức kế toán trách nhiệm tại Công ty cổ phần Vinaconex 25” của tác giả Nguyễn Thị K m (2012) đã ghiên cứu công tác kế toán trách nhiệm tại Công ty cổ phần Vinaconex 25 hoạt động ở nhiều lĩ vực ư chủ yếu là lĩ vực xây dự được tổ chức thành nhiều xí nghiệp trực thuộc Về

p ươ p p luận tác giả đã sử dụ p ươ p p duy vật biện chứ p ươ

pháp nghiên cứu cụ thể sử dụ p ươ p p t u t ập thông tin, tổng hợp số liệu, phân tích số liệu thực tế so s đối chiếu Luậ vă đã p ả được thực trạng công tác kế toán phục vụ đ tr c ệm tạ cô ty ư tì ì phân cấp quản lý, công tác lập dự toán, lập các báo cáo nội bộ , từ đó đ mức độ vận dụng kế toán trách nhiệm tại công ty với mỗ đơ vị hoạt độ lĩ vực khác nhau

Luậ vă đã xây dựng các giải pháp tổ chức kế toán trách nhiệm tại Công ty: x c định các trung tâm trách nhiệm với các mục tiêu cụ thể phù hợp với sự phân cấp quản lý của Công ty, tổ chức thông tin kế toán phục vụ đ c c trung tâm trách nhiệm p â t c đ t à quả của các trung tâm trách nhiệm Luậ vă đã p ả được thực trạng kế toán trách nhiệm theo mỗ đơ

vị hoạt động mỗ lĩ vực k c au ư ải pháp tổ chức hệ thống báo cáo trách nhiệm của tru tâm c p t ì c ưa cụ thể cho mỗ đơ vị khác nhau

Luậ vă “ oà t ện công tác kế toán trách nhiệm tại Tổng Công ty Xây dựng công trình giao thông 5 (Cienco 5)” của tác giả Nguyễn Tấ ạt (2012) nghiên cứu về Doanh nghiệp hoạt độ tro lĩ vực xây dựng Luậ vă đã ệ thố óa được cơ sở lý luận về kế toán trách nhiệm và đặc đ ểm tổ chức báo cáo

kế toán trách nhiệm trong các Công ty xây dựng Tác giả đã p ả được thực trạng kế toán trách nhiệm tạ ô ty ư đặc đ ểm tổ chức, nội dung tổ chức, lập báo cáo nội bộ Qua tìm hiểu và phân tích hệ thống công tác kế toán trách nhiệm tìm ra nhữ ưu đ ểm và hạn chế của thông tin nhận từ hệ thống kế toán trách nhiệm: cơ cấu tổ chức còn tập tru cao độ tạ tru tâm đầu tư tru tâm lợi nhuậ c ưa p t uy được khả ă ệu quả công việc; Các chỉ tiêu phân loại chi phí xây lắp c ưa đầy đủ, thích hợp cho việc tập hợp, phân tích theo các tiêu thức phục vụ đấu thầu và giao khoán; Các báo cáo kế hoạch sử dụng cho việc

đ kết quả mà c ưa c ú trọng vào hiệu quả công tác xây lắp

Với thực trạng kế toán trách nhiệm tại Công ty, tác giả đã đưa ra c c ải pháp xây dựng hệ thống kế toán trách nhiệm tạ đơ vị phù hợp với mô hình tổ chức, mục tiêu, chiế lược phát triển của Công ty Xây dự được hệ thống báo cáo dự toán ứng với các trung tâm trách nhiệm tro đơ vị ưa ra quy trì lập báo cáo từ tru tâm c p đến trung tâm lợi nhuậ và tru tâm đầu tư tại

Công ty Hoàn chỉnh hệ thống thông tin phục vụ xây dựng các chỉ tiêu báo cáo bộ phậ đ tr c ệm của các trung tâm thống nhất trong toàn Công ty

Luậ vă “ ổ chức kế toán trách nhiệm tại VNPT Ninh Thuậ ” của tác giả ị Bích Thuậ ăm 2012 ê cứu kế toán trách nhiệm tại Doanh nghiệp hoạt độ lĩ vực bưu c v ễ t ô ể thực hiệ đề tài này, tác giả

sử dụ p ươ p p ê cứu mô tả đối chiếu tổ p ươ p p p ỏng vấn chuyên sâu Nghiên cứu của tác giả đã ệ thố óa được cơ sở lý luận của kế toán trách nhiệm, mô tả được thực trạng kế toán trách nhiệm tại Công ty về việc phân cấp quản lý tài chính, phân cấp công tác lập dự toán, phân cấp về cung cấp sản phẩm, dịch vụ - thiết bị đầu cuối

Tác giả cũ đã đ được thực trạng kế toán trách nhiệm tại Công ty: Việc phân cấp quản lý tài chính tạ đơ vị đã t ực hiệ ư c ưa ì t à nên các trung tâm trách nhiệm riêng biệt cho từng bộ phận; Công tác lập kế hoạch tạ đơ vị c ưa ắn trách nhiệm trong một tổ chức được phânquyền; Hệ thống báo cáo thành quả ở đơ vị c ưa được thiết lập đầy đủ c ưa cu cấp được thông tin cụ thể và chi tiết mức đó óp của từng bộ phận vào mục tiêu chung của toà đơ vị

Từ những yêu cầu cần vận dụng kế toán trách nhiệm tạ đơ vị đưa ra được giải pháp: tái cấu trúc đơ vị để thực hiện công tác phân cấp quản lý hiệu quả ơ và xây dựng các trung tâm trách nhiệm theo mô hình mớ x c định bộ máy kế toán cho mô hình tổ chức kế toán trách nhiệm, hoàn thiệ cô t c đ h giá thành quả quản lý, hệ thống báo cáo kế toán trách nhiệm của các trung tâm trách nhiệm

Luậ vă “ Kế toán trách nhiệm tại Công ty TNHH một thành viên Cảng Quy N ơ ” của tác giả Nguyễ ă ô (2012) đã ê cứu kế toán trách nhiệm tại doanh nghiệp hoạt động ngành hàng hả quy mô ô ty được tổ chức thành nhiều xí nghiệp hoạt động ở nhữ lĩ vực khác nhau Luậ vă dựa trên

p ươ p p luận duy vật biện chứ p ươ p p so s đối chiếu giữa nhu cầu thông tin cho quản trị với hệ thống dữ liệu cho quá trình lập b o c o được sử

dụ để xem xét việc vận dụng kế toán quản trị Tác giả đã ệ thố được cơ sở

lý luận chung của kế toán trách nhiệm, từ đó đ t ực trạng công tác kế toán

trách nhiệm tại Công ty

Các công trình nghiên cứu về KTTN chủ yếu tập tru vào đ t ực trạng hệ thống KTTN, công tác tổ chức K N… đề xuất các giải pháp hoàn thiện hệ thống KTTN tại các doanh nghiệp c ưa đ sâu vào ê cứu các nhân

tố ả ưở đến công tác KTTN Trên thế giới có một số công trình nghiên cứu những nhân tố ả ưở đế cô t c K N ư c ưa cụ thể trong lãnh vực nghiên cứu của đề tài

Qua đó c o t ấy đa số các nghiên cứu của các tác giả đ trước chủ yếu tìm hiểu, xây dự đề xuất giải pháp về kế toán trách nhiệm trong doanh nghiệp

ưa có bà ê cứu ào đ sâu và tìm ểu về những yếu tố ả ưở đến kế toán trách nhiệm đối với các Công ty sản xuất thức ă c ă uô tại Tp H Chí

Minh Chính vì vậy tác giả thực hiệ đề tài: “Ngh ên cứu những yếu tố ảnh

hưởng đến tổ chức kế toán trách nhiệm đối với các Công ty sản xuất thức ăn chăn nuô tại Tp Hồ h nh”

1.6.Ý nghĩa của đề tài

Nghiên cứu này sẽ bổ sung vào hệ thống thang những yếu tố ả ưởng đến tổ chức kế toán trách nhiệm, thông qua việc xây dựng một mô hình nghiên cứu giải thích những yếu tố ả ưở đến tổ chức kế toán trách nhiệm đối với các Công ty sản xuất thức ă c ă uô tại Thành phố H Chí Minh nói riêng và

hệ thống các doanh nghiệp Việt Nam nói chung Kết quả có thể làm cơ sở cho các nghiên cứu tiếp theo về những yếu tố ả ưở đến tổ chức kế toán trách nhiệm áp dụng cho một doanh nghiệp cụ thể hoặc mở rộng kiểm định tại các doanh nghiệp khác nhau trên cả ước

N ê cứu ày sẽ úp c o c c à quả lý của c c ô ty sả xuất t ức

ă c ă uô tạ à p ố ậ d ệ c c yếu tố và mức độ ả

ưở c c ữ yếu tố ả ưở đế tổ c ức kế to tr c ệm đố vớ c c

ô ty sả xuất t ức ă c ă uô tạ à p ố N ê cứu ày

cũ đề xuất một số àm ý quả trị úp c o c c à quả lý của c c ô ty sả xuất t ức ă c ă uô tạ à p ố t am k ảo đẩy mạ v ệc tổ

c ức kế to tr c ệm tro doa ệp

1.7.Bố cục của luận văn

N oà p ầ mở đầu và kết luậ luậ vă được c a t à 5 c ươ ư sau:

Chương 1: Tổng quan về đề tài nghiên cứu

Chương 2: Cơ sở lý thuyết

Chương 3: Phương pháp nghiên cứu

Chương 4: Kết quả nghiên cứu

Chương 5: Kết luận và kiến nghị

KẾ LUẬ Ơ 1

ươ ày trì bày tổ qua về c c ê cứu có l ê qua đế c c yếu tố

ả ưở đế tổ c ức kế to tr c ệm tro c c doa ệp t ô qua

ữ ê cứu trê t ế ớ và ệt Nam từ đó làm cơ sở xây dự mô ì

ê cứu đưa ra c c ả t uyết ê cứu ằm giúp cho n ườ đọc ểu được các công trình nghiên cứu của c c t c g ả k c đố với các vấ đề có liên quan trực t ếp cũng như g t ếp đế đề tài mà tác giả t ực ệ N oà ra c ươ ày

cũ trì bày đ ểm k c b ệt của đề tà vớ c c ê cứu trước đây ề tà

“N ê cứu ữ yếu tố ả ưở đế tổ c ức kế to tr c ệm đố vớ

c c ô ty sả xuất t ức ă c ă uô tạ à p ố ” tro đ ều

k ệ ệ ay vẫ cò là một vấ đề mớ t c ả sẽ kết ợp cả p ươ p p

ê cứu đị t và đị lượ để đề tà s t ơ ữa vớ t ực t ễ

Ơ 2

Ơ SỞ LÝ THUYẾT

2.1 Tổng quan về tổ chức kế toán trách nhiệm

2.1.1 Khái niệm về tổ chức kế toán trách nhiệm

Kế toán trách nhiệm là thuật ngữ dù để mô tả sự phân cấp thẩm quyền gắn với việc đo lường mức độ thực hiện của các trung tâm phân cấp dướ óc độ

kế toán

Theo Ailman, HB (1950): Kế toán trách nhiệm là một nội dung của kế toán quản trị Kế toán trách nhiệm đã được nghiên cứu và vận dụng khắp ơ trê thế giớ uy ê c o đến nay vẫ c ưa có k ệm thống nhất cho kế toán trách nhiệm ro đó có một số qua đ ểm nổi bật:

Theo nhóm tác giả Anthony A.Atkinson, R.D Banker, Robert Kaplan, S.M Young thì Kế toán trách nhiệm là một hệ thống kế toán có chức ă t u thập, tổng hợp và báo cáo các dữ liệu kế to có l ê qua đến trách nhiệm của từng nhà quản lý riêng biệt trong một tổ chức, thông qua các báo cáo liên quan đến chi phí, thu nhập và các số liệu hoạt động bởi từng khu vực trách nhiệm hoặc

đơ vị trong tổ chức (Atkinson và cộng sự 2011) eo đó óm t c ả còn nhấn mạnh việc đ tr c ệm quản lý dựa trên doanh thu và chi phí có thể kiểm soát, hệ thố ày cũ p â định rõ ràng nhữ đố tượng có thể kiểm soát và nhữ đố tượng không thể kiểm soát

Theo nhóm tác giả D.F.Hawkins, V.G Narayanan, J.Cohen, M.Jurgens (2004) thì kế toán trách nhiệm là một hệ thống tạo ra những thông tin tài chính và phi tài chính có liên quan, về những hoạt động thực tế và được lập kế hoạch của những trung tâm trách nhiệm trong một công ty – nhữ đơ vị trong tổ chức được đứ đầu bởi những nhà quản lý có trách nhiệm cho kết quả hoạt động của

đơ vị họ quản lý (Hawkins và cộng sự 200 ) eo đó kế toán trách nhiệm cung cấp thông tin chủ yếu thông qua việc so sánh kết quả hoạt động thực tế của trung tâm trách nhiệm với kế hoạc được giao

e katrat am và Raj Reddy (2008) trì bày qua đ ểm của mình về

kế toán trách nhiệm ư sau: kế toán trách nhiệm là một hệ thống kiểm soát của nhà quả lý được dựa trên những nguyên tắc về ủy quyề và x c định trách

nhiệm

Bên cạ đó tại Việt Nam cũ có ều nghiên cứu về kế toán trách nhiệm eo oà N ọc Quế và cộng sự t ì “Kế toán trách nhiệm là hệ thống thu thập, xử lý và truyề đạt thông tin có thể kiểm soát theo phạm vi trách nhiệm của từng nhà quản trị nhằm đạt được mục tiêu chung của tổ chức” ( oà N ọc Quế

bộ phậ đ ng thờ cũ úp c o à quản lý có thể hành động một cách thích hợp, kịp thờ ướ đến mục tiêu quản trị công ty trong doanh nghiệp

Khái niệm tổ chức kế toán trách nhiệm: Tổ chức kế toán trách nhiệm là mỗi bộ phậ được phân cấp quản lý trong bộ máy quản lý có quyền kiểm soát, chỉ đạo và chịu trách nhiệm về những nghiệp vụ riêng biệt thuộc phạm vi phân cấp quản lý của mình Kế toán trách nhiệm chỉ được thực hiện ở N có cơ cấu tổ chức bộ máy quả lý được phân quyền một cách rõ ràng

Tùy thuộc vào đặc đ ểm cơ cấu tổ chức, mức độ phân cấp quản lý và mục tiêu của nhà quản trị DN mà chia ra thành các trung tâm trách nhiệm tươ ứng Mỗi trung tâm trách nhiệm trong một tổ chức có toàn quyền kiểm soát các hoạt động của tru tâm mì ư quản lý về chi phí, doanh thu và các khoả đầu tư Các trung tâm trách nhiệm tạo ra mối liên hoàn trong hệ thống quản lý

ô t ường có 4 trung tâm trách nhiệm, bao g m: Trung tâm chi phí, trung tâm doanh thu, trung tâm lợi nhuậ tru tâm đầu tư c tru tâm tr c nhiệm được ì t à trê đặc đ ểm cơ cấu bộ máy quản lý và mục tiêu của nhà quản trị Trong thực tế, việc lựa chọn trung tâm thích hợp cho một bộ phận trong

tổ chức không phả là đ ều dễ dàng

Bảng 2.1 Các trung tâm trách nhiệm

1 Trung tâm chi

phí

ây là tru tâm có tr c ệm về c p đầu vào của DN Mục tiêu của trung tâm trách nhiệm chi phí chính là tối thiểu óa c p ầu vào của trung tâm là các chỉ tiêu phản ánh các yếu tố sản xuất ư uyê vật liệu, tiền công, tình hình sử dụng máy móc thiết bị… và có t ể được

đo đạc bằng nhiều c c k c au ể x c đị đầu ra của trung tâm chi phí sẽ dựa vào các chỉ tiêu phản ánh kết quả sản xuất k doa ư số lượng, chất lượng sản phẩm, các chỉ tiêu chi phí sản xuất và giá thành sản phẩm…

doanh thu

Trung tâm này t ường phát sinh ở các bộ phận tạo ra doanh

t u c o N ư: c cửa hàng, siêu thị, phòng kinh doa … rê t ực tế, một trung tâm thuần túy về doanh thu rất ít t n tạ ô t ường, các cấp quả lý t ường vẫn phải làm kế hoạch và kiểm soát một số chi phí thực tế phát sinh trong trung tâm doanh thu

3 Trung tâm lợi

nhuận

Là một trung tâm trách nhiệm mà tro đó ười quản lý của trung tâm này sẽ chịu trách nhiệm cả về chi phí và doa t u cũ ư c ê lệch giữa đầu ra và đầu vào chính là lợi nhuận T ô t ường, trung tâm trách nhiệm

t ường gắn với bậc quản lý cấp trung gian, tuy nhiên nhà quản trị trung tâm này có thể quyết định toàn bộ các vấ đề

từ chiế lược hoạt độ đến thực hành tác nghiệp của DN Mục tiêu phải thực hiện của trung tâm này là tố đa óa lợi nhuậ o đó tru tâm lợi nhuận không chỉ có trách nhiệm ở doanh thu mà còn có cả trách nhiệm về chi phí

4 rung tâm đầu

tư

Là trung tâm mà ở đó à quản lý chịu trách nhiệm cả về doa t u c p và x c định vốn hoạt độ cũ ư c c quyết đị đầu tư vố ru tâm đầu tư t ườ đại diện cho mức độ quản lý cấp cao nhất Nhà quản trị của trung tâm đầu tư có tr c ệm trong việc lập kế hoạch, tổ chức

và kiểm soát mọi hoạt động sản xuất kinh doanh kể cả việc đầu tư tro N

(Nguồn: Tác giả tổng hợp)

ơ sở để x c định một bộ phận trong một tổ chức là tru tâm ì đều phải

că cứ trê cơ sở ngu n lực, trách nhiệm, quyền hạn mà nhà quả lý đó được giao Do vậy, việc phân biệt rõ ràng các trung tâm trách nhiệm trong một đơ vị chỉ mang tính tươ đối và phụ thuộc vào qua đ ểm nhà quản trị cấp cao nhất

2.1 2 Vai trò của tổ chức kế toán trách nhiệm

ổ c ức kế to tr c ệm là một ộ du của kế to quả trị ó là ệ

t ố t u t ập c c dữ l ệu mà à quả lý bộ p ậ có t ể k ểm so t về đ

ệu suất và so s ó vớ kế oạc ằm cu cấp t ô t c o v ệc t ực ệ

c c c ức ă quả lý ô qua oạt độ của mì tổ c ức kế to tr c

ệm t ể ệ ữ va trò sau đây:

u cấp t ô t úp đ tr c ệm à quả lý bộ p ậ ô qua v ệc p â c a tổ c ức t à c c tru tâm tr c ệm và đo lườ kết quả oạt độ của bộ p ậ kế to tr c ệm sẽ c o b ết mức độ oà t à kế oạc của từ bộ p ậ x c đị mức độ đó óp của từ bộ p ậ tro v ệc

à quả lý tro v ệc lập kế oạc tro kỳ sau

úp c o v ệc l ê tục cả t ệ ệu quả oạt độ u cấp c o à quả lý c ì c x c ơ về oạt độ của mì qua v ệc so s ệu quả oạt độ của doa ệp vớ ữ doa ệp dẫ đầu t ị trườ qua đó

x c đị mục t êu cả t ế l ê tục oặc x c đị vấ đề đa ặp p ải

ị ướ c c à quả lý ướ tớ mục t êu của bộ p ậ và mục t êu

c u của tổ c ức K uyế k c c c bộ p ậ c c à quả lý c ủ độ s tạo tro v ệc đ ều à bộ p ậ ằm đạt được ệu quả cao và c c mục t êu đề

2.2.1 Các trung tâm trách nhiệm

2.2.1.1 Khá n ệm trung tâm trách nh ệm

ệ t ố kế to tr c ệm được xây dự trê cơ sở x c đị tr c

ệm của mỗ đơ vị bộ p ậ tro tổ c ức ỗ đơ vị oặc bộ p ậ của tổ

c ức có một à quả lý c ịu tr c ệm về ữ kết quả tà c của t ể của

đơ vị oặc bộ p ậ

eo uỳ Lợ (2009) c o rằ : “Trung tâm trách nhiệm là một bộ phận trong cơ cấu tổ chức quản lý của một tổ chức mà người quản lý ở cấp đó có quyền và chịu trách nhiệm đối với kết quả của các hoạt động thuộc phạm vi quản

lý của mình.”

ùy t uộc vào t p ức tạp của cơ cấu tổ c ức và mức độ p â cấp quả lý

mà oa ệp t ết lập c c N p ù ợp ỗ tru tâm tr c ệm có bả

c ất ư một ệ t ố mỗ ệ t ố được x c đị xử lý một cô v ệc cụ t ể

ệ t ố ày sử dụ đầu vào là c c u lực sử dụ được đo lườ bở c

p ư c c trị vật c ất: uyê vật l ệu số ờ cô … Kết quả của c c tru tâm tr c ệm là đầu ra ư c c loạ à óa ếu ó là sả p ẩm ữu ì là dịc vụ ếu ó là sả p ẩm vô ì

Hình 2 1 ối quan hệ đầu vào và đầu ra của

trung tâm trách nhiệm

(N u : Robert N A t o y & jay ov daraja 2000 )

à óa và dịc vụ tạo ra bở một tru tâm tr c ệm ày có t ể là đầu

vào của một tru tâm tr c ệm k c tro cù một tổ c ức oặc có t ể được

b ra oà ĩa là ó có t ể là đầu ra của toà bộ tổ c ức

2.2.1.2 hân loạ trung tâm trách nh ệm

ă cứ vào sự k c b ệt tro v ệc lượ óa đầu vào và đầu ra của c c tru tâm tr c ệm cũ ư mức độ tr c ệm của à quả lý tru tâm

có t ể c a t à loạ tru tâm tr c ệm c : tru tâm c p tru tâm doanh thu, trung tâm lợ uậ tru tâm đầu tư

· Trung tâm chi phí:

ru tâm c p là tru tâm tr c ệm mà đầu vào được lượ óa

bằ t ề ư đầu ra k ô t ể lượ óa được bằ t ề N à quả lý có quyề ra quyết đị và c ỉ c ịu tr c ệm đố vớ c c c p p t s t uộc

p ạm v quả lý của mì

ro một oa ệp tru tâm c p t ườ là c c p â xưở sả xuất c c p ò ba quả lý… ó 2 dạ tru tâm c p :

- ru tâm c p đị mức: là tru tâm c p mà đầu ra có t ể x c

đị và lượ óa được bằ t ề đầu vào đã b ết được p tổ cầ t ết để tạo ra một đơ vị đầu ra K ểm so t được sử dụ t ô qua v ệc so s c p đị mức vớ c p t ực tế

Hình 2 2 ối quan hệ đầu vào và đầu ra của

trung tâm chi ph định mức

(N u : Robert N A t o y & jay ov daraja 2000)

- ru tâm c p l oạt: là tru tâm c p mà đầu ra k ô t ể

lượ óa được bằ t ề một c c c x c và mố qua ệ ữa đầu ra vớ đầu vào ở tru tâm K ểm so t tro trườ ợp ày ằm đảm bảo rằ mỗ loạ

c p t ực tế có l ê qua c ặt c ẽ vớ c p kế oạc và oà t à ệm vụ được ao c o tru tâm

Hình 2 3 ối quan hệ đầu vào và đầu ra của

trung tâm chi ph linh hoạt

(N u : Robert N A t o y & jay ov darajan, 2000 )

óm lạ mục t êu của tru tâm c p là k ểm so t tốt và ợp lý c p đặc b ệt là tro dà ạ ơ ắ ạ ở vì c c c p ắ ạ k ô đ được tổ qua tì ì c p t ực tế của đơ vị c p tro dà ạ có

t ể tă tro k c p ắ ạ lạ ảm r c ệm của à quả lý tru tâm c p là p ả xây dự được kế oạc c p tro ắ ạ và dà ạ

ắm được số lượ sả p ẩm sả xuất c p sả xuất t ực tế mức c ê lệc

ữa t ực tế và kế oạc là bao êu uyê â ào dẫ đế sa lệc trê

· Trung tâm doanh thu:

ru tâm doa t u là tru tâm tr c ệm mà đầu ra được lượ óa

bằ t ề cò đầu vào t ì k ô N à quả lý có quyề ra quyết đị và c ịu

tr c ệm đố vớ v ệc tạo ra doanh thu

ru tâm ày t ườ ắ vớ bậc quả lý cấp tru oặc cấp cơ sở đó là

c c bộ p ậ k doa tro đơ vị ư c c c t êu t ụ k u vực t êu t ụ cửa à t êu t ụ … rê t ực tế k x c đị c ỉ t êu đ tru tâm doa

t u cầ xem xét t à sả p ẩm để k uyế k c tru tâm ày tạo ra lợ

uậ c ứ k ô đơ t uầ là tạo ra doa t u c quả lý b à t ườ

c ết k ấu ảm à b k b à số lượ lớ ay t ực ệ c c c ế dịc quả c o k uyế mạ c oạt độ ày sẽ làm tă doa t u ư đều làm ảm lợ uậ mà oa ệp c ỉ c ấp ậ tro một t ờ a k doa có ạ N ư vậy tru tâm ày p ả có c s c b à k ô c ỉ dựa trê tì ì t ị trườ mà cò dựa trê t à c p và c c mục t êu lâu dà của ô ty

ầu vào k ô

l ê qua đế đầu ra

ô v ệc

qua trực t ếp

Hình 2 4 ối quan hệ đầu vào và đầu ra của trung tâm doanh thu

(N u : Robert N A t o y & Vijay Govindarajan, 2000 )

· rung tâm lợi nhuận:

ru tâm lợ uậ là tru tâm mà à quả lý có tr c ệm đố vớ lợ

uậ đạt được tro p ạm v mì quả lý N à quả lý tru tâm p ả k ểm

so t được c p và doa t u tạo ra ặc đ ểm của tru tâm lợ uậ là đầu ra

và đầu vào có t ể lượ óa được bằ t ề

Loạ tru tâm tr c ệm ày t ườ được ắ vớ bậc quả lý cấp tru

đó là m đốc đ ều à tro ô ty c c đơ vị k doa tro tổ ô

ty ư c c ô ty p ụ t uộc c … N à quả lý c ịu tr c ệm vớ kết quả sả xuất và t êu t ụ của tru tâm ro trườ ợp ày à quả lý có t ể

ra quyết đị loạ sả p ẩm ào cầ sả xuất sả xuất ư t ế ào mức độ c ất lượ cả ệ t ố p â p ố và b à N à quả lý p ả quyết đị c c

u lực sả xuất được p â bổ ư t ế ào ữa c c sả p ẩm đ ều đó cũ có

ĩa là ọ p ả đạt được sự câ bằ tro v ệc p ố ợp ữa c c yếu tố cả

sả lượ c ất lượ và c p Nếu à qu lý k ô có quyề quyết đị mức độ đầu tư tạ tru tâm của ọ t ì t êu c lợ uậ được xem là t êu c

t c ợp để đ kết quả t ực ệ của tru tâm ày

ầu vào có l ê qua vớ

đầu ra

ô v ệc

Hình 2 5 ối quan hệ đầu vào và đầu ra của trung tâm lợi nhuận

(N u : Robert N A t o y & jay ov daraja 2000 )

· rung tâm đầu tư:

ru tâm đầu tư là tru tâm tr c ệm mà à quả lý k ô c ỉ c ịu

tr c ệm về c p doa t u lợ uậ của tru tâm mà cò p ả c ịu

tr c ệm vớ vố đầu tư và k ả ă uy độ u tà trợ o vậy à quả lý tru tâm có quyề ra c c quyết đị về vố đầu tư và sử dụ vố lưu

độ ru tâm đầu tư k ô ữ lượ óa được bằ t ề đầu vào và đầu

ra mà cả lượ tà sả đầu tư vào tru tâm

ây là loạ tru tâm tr c ệm ắ vớ bậc quả lý cấp cao ư ộ

đ quả trị c c ô ty co độc lập… ó là sự tổ qu t óa của c c tru tâm lợ uậ tro đó k ả ă s lờ được ắ vớ c c tà sả được sử dụ

để tạo ra lợ uậ đó

Lợ uậ có liênqua vố được

sử dụ

ố đầu tư

Hình 2 6 ối quan hệ đầu vào và đầu ra của trung tâm đầu tư

(N u : Robert N A t o y & jay ov darajan, 2000 )

ệc c ọ lựa một tru tâm t c ợp ất c o một bộ p ậ tro doa

ệp là đ ều k ô dễ dà ơ sở để x c đị đó là tru tâm tr c ệm ì

là că cứ trê loạ u lực oặc tr c ệm mà à quả lý tru tâm tr c

ệm đó được ao rê t ực tế v ệc p â b ệt rõ rà loạ tru tâm trách

ệm tro oa ệp c ỉ ma t tươ đố và p ụ t uộc vào qua đ ểm của à quả lý cấp cao o đó để có t ể p â loạ c c bộ p ậ tro oa

ệp vào c c tru tâm tr c ệm ợp lý t ì ê că cứ vào ệm vụ c được ao

ệ t ố kế to tr c ệm tro mố qua ệ vớ cơ cấu tổ c ức quả lý

t ể ệ qua sơ đ ư sau:

Hình 2.7 Sơ đồ quan hệ giữa cơ cấu tổ chức quản lý

và hệ thống kế toán trách nhiệm 2.2.2 ệ thống báo cáo kế toán trách nhiệm

2.2.2.1 Đặc đ ểm báo cáo kế toán trách nh ệm

c b o c o kế to tr c ệm p ả kết quả oạt độ của từ tru tâm tr c ệm được p â quyề tro một k oả t ờ a ất đị ệ

t ố b o c o kế to tr c ệm ậ kết quả t ực ệ và so s vớ dự

to t eo từ c ỉ t êu được c uyể tả tro b o c o p ù ợp vớ quyề ạ và

tr c ệm của mỗ tru tâm Qua đó xem xét mực độ đó óp của từ bộ

p ậ vào t à quả c u của toà đơ vị

ức độ c t ết của t ô t trê c c b o c o sẽ k c au đố vớ ữ cấp độ quả lý k c au eo đó cấp quả lý cà t ấp t ì c c mức độ c t ết của c c c ỉ t êu b o c o cà ều ữ kết quả tổ cộ từ b o c o của một cấp quả lý sẽ được b o c o lê cấp quả lý cao ơ kế t ếp

ru tâm đầu tư

Trung tâm lợi nhuận

Trung tâm doanh thu

Trung tâm chi phí

2.2.2.2 Nộ dung của báo cáo trách nh ệm

o c o tr c ệm được t ết kế c ứa đự ữ t ô t về c c dữ

l ệu tà c t eo c c tru tâm tr c ệm tro một tổ c ức và c o c c cấp quả lý k c au t ô qua v ệc t ữ k oả doa t u c p mà một

à quả trị ào đó có t ể k ểm so t được vớ bộ p ậ mình ( ạm ă ược

rầ ă ù 2011) ùy t eo tr c ệm b o c o của mỗ tru tâm mà ệ

t ố b o c o tr c ệm được c a t à óm tươ ứ vớ bố loạ tru tâm tr c ệm:

- Báo cáo trách nhiệm của trung tâm chi ph :

o c o tr c ệm của tru tâm c p là bả so s và x c đị mức

c ê lệc ữa c p t ực ệ và dự to N oà ra c c c ê lệc cò có t ể được p â t c c t ết tùy t eo yêu cầu quả lý t à c c b ế độ t eo c c

â tố cấu t à c p đó o c o của tru tâm c p được t c b ệt t à

b o c o tr c ệm của tru tâm c p đị mức và tru tâm c p l oạt

Bảng 2.2 Báo cáo trách nhiệm của trung tâm chi ph

háng…quý…năm Báo cáo trách nhiệm của trung tâm

Dự toán hực tế hênh lệch chi ph định mức

o c o c o m đốc N à m y

(Nguồn: Phạm Văn Dược, Đặng Kim Cương, 2008)

c b o c o của tru tâm c p được trì bày t eo c c cấp quả lý tươ ứ vớ c c bộ p ậ t uộc tru tâm o c o sẽ được t ực ệ t eo

lu t ô t từ dướ lê trê và tr c ệm c t ết đế từ bộ p ậ sẽ tùy