Đánh giá hiệu quả kinh tế sản xuất lạc vụ đông xuân ở xã thạch mỹ huyện lộc hà tỉnh hà tĩnh

Đánh giá hiệu quả kinh tế sản xuất lạc vụ đông xuân ở xã thạch mỹ huyện lộc hà tỉnh hà tĩnh

Trong quá trình học tập, nghiên cứu chuyên đề tốt nghiệp tôi đã được sự giúp đỡ của các cá nhân và tập thể rất nhiều để hoàn thành khóa học cũng như báo cáo tốt nghiệp một cách tốt nhất Nhân đây tôi xin có lời cảm ơn tới mọi người

Tôi xin bày tỏ lòng biết ơn sâu sắc đến các thầy giáo, các cô giáo trong Khoa KT&PT trường Đại học Kinh Tế Huế cùng toàn thể các thầy cô giáo trực tiếp tham gia giảng dạy và tận tình giúp đỡ tôi trong 4 năm học vừa qua.

Đặc biệt, tôi xin cảm ơn Th.Sĩ Bùi Dũng Thể – giáo viên Khoa Kinh tế và Phát triển đã hết lòng nhiệt tình giúp đỡ tôi suốt thời gian thựuc tập và hoàn thành chuyên đề tốt nghiệp đại học

Qua đây tôi xin cảm ơn tất cả cán bộ UBND xã Thạch Mỹ, các hộ nông dân đã giúp đỡ rất nhiều và tạo điều kiện thuận lợi cho tôi thực hiện nội dung nghiên cứu của mình trong suốt thời gian thực tập vừa qua Tôi rất biết ơn gia đình và bạn bè đã luôn khuyến khích tôi trong quá trình học tập và rèn luyện

Tôi xin hứa sẽ đem hết những kiến thức được học trong thời gian qua góp phần nhỏ bé của mình vào sự nhiệp phát triển nông nghiệp và kinh tế nông thôn của địa phương, từ đó xây dựng đất

nước phát triển và phồn vinh.

Nhưng do điều kiện và bản thân có hạn nên nội dung đề tài sẽ không tránh khỏi những thiếu sót Vì vậy tôi rất mong được sự đóng góp ý kiến của các thầy giáo, cô giáo, các cán bộ lãnh đạo xã và bà con nông dân trong địa phương để nội dung đề tài đạt kết quả tốt hơn.

Tôi xin chân thành cảm ơn!

Sinh viên thực

tập Phan Trọng Khánh

TĨM TẮT NGHIÊN CỨU

Xã Thạch Mỹ là một trong những xã sản xuất lạc trọng điểm củahuyện Lộc Hà Việc chuyển dịch cơ cấu cây trồng trong đĩ hướng dẫn sảnxuất lạc được chú trong là một giải pháp mang lại hiệu quả kinh tế - xã hội,nâng cao đời sống của người dân trong vùng

Là một xã nghèo của tĩnh Hà Tĩnh, thuộc khu vực Bắc Trung Bộ, vớithời tiết khí hậu khắc nghiệt, mùa đơng thì lạnh và khơ, mùa hè thì nắng gắt

và thường cĩ giĩ lào Gây khơng ít khĩ khăn cho đời sống của người dânnơi đây sản xuất nơng nghiệp trong đĩ cĩ sản xuất lạc

Tuy nhiên sản xuất lạc của xã đặt ra yêu cầu đạt năng suất cao nhấttrên một đơn vị diện tích, giảm chi phí và tăng lợi nhuận Bên cạnh đĩ cịnphải đáp ứng những tiêu chuẩn khắc khe về mẫu mã, chất lượng và giá cảcủa người tiêu dùng Song do tập quán canh tác bao đời nay của ngườinơng dân trong sản xuất chủ yếu dựa vào kinh nghiệm truyền thống, chậm

áp dụng tiến bộ khoa học kỹ thuật nên năng suất lạc vẫn thấp chất lượng lạc

chưa cao.

Trên cơ sở đánh giá lại tình hình sản xuất lạc địa phương trong thờigian qua, nhằm đưa lại những giải pháp hợp lý hơn trong sản xuất Đó là lý

do tôi thực hiện đề tài nghiên cứu: “Đánh giá hiệu quả kinh tế sản xuất

lạc vụ Đông Xuân ở xã Thạch Mỹ huyện Lộc Hà tỉnh Hà Tĩnh”.

Nhưng do điều kiện và bản thân có hạn nên nội dung đề tài sẽ khôngtránh khỏi những thiếu sót Vì vậy tôi rất mong được sự đóng góp ý kiếncủa các thầy giáo, cô giáo, các cán bộ lãnh đạo xã và bà con nông dântrong địa phương để nội dung đề tài đạt kết quả tốt hơn

MỤC LỤC

PHẦN I: PHẦN MỞ ĐẦU 1

1 Tính cấp thiết của đề tài 1

2 Mục tiêu nghiên cứu của đề tài 2

3 Đối tượng và phạm vi nghiên cứu 2

4 Phương pháp nghiên cứu 2

5 Hệ thống chỉ tiêu đánh giá 3

PHẦN II: NỘI DUNG VÀ KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU 5

CHƯƠNG I CƠ SỞ KHOA HỌC CỦA VẤN ĐỀ NGHIÊN CỨU 5

1.1 CƠ SỞ LÍ LUẬN 5

1.1.1 Nguồn gốc, xuất xứ cây lạc 5

1.1.2 Giá trị dinh dưỡng và giá trị kinh tế của cây lạc 5

1.1.2.1 Giá trị thực phẩm 5

1.1.2.2 Giá trị trong nông nghiệp 6

1.1.2.3 Giá trị trong công nghiệp 7

1.1.3 Các nhân tố ảnh hưởng đến kết quả và hiệu quả sản xuất lạc .7

1.1.3.1 Đất đai 7

1.1.3.2 Nhiệt độ 8

1.1.3.3 Nhu cầu đối với nước và độ ẩm 8

1.1.3.4 Nhu cầu đối với ánh sáng 8

1.1.3.5 Giống 8

1.1.3.6 Dinh dưỡng khoáng 9

1.1.3.7 Vôi 9

1.1.3.8 Thị trường và giá cả tiêu thụ 9

1.1.3.9 Vốn 10

1.1.3.10 Kĩ thuật chăm sóc 10

1.2 CƠ SỞ THỰC TIỄN 10

1.2.1 Tình hình sản xuất lạc trên thế giới 10

1.2.2 Tình hình sản xuất lạc ở Việt Nam 11

1.2.3 Tình hình sản xuất lạc tỉnh Hà Tĩnh 12

1.2.4 Tình hình sản xuất lạc huyện Lộc Hà 13

CHƯƠNG II: HIỆU QUẢ SẢN XUẤT LẠC Ở XÃ THẠCH MỸ, HUYỆN LỘC HÀ, TỈNH HÀ TĨNH 15

2.1 ĐẶC ĐIỂM ĐỊA BÀN NGHIÊN CỨU 15

2.1.1 Điều kiện tự nhiên 15

2.1.1.1 Vị trí địa lý 15

2.1.1.2 Đặc điểm địa hình khí hậu 15

2.1.2 Đặc điểm văn hoá - xã hội 16

2.1.3 Đặc điểm kinh tế- xã hội 16

2.1.4 Những thuận lợi và khó khăn sản xuất lạc trên địa bàn xã Thạch Mỹ 17

2.1.4.1 Thuận lợi 17

2.1.4.2 Khó khăn 18

2.2 HIỆU QUẢ SẢN XUẤT LẠC VỤ ĐÔNG XUÂN NĂM 2012 Ở XÃ THẠCH MỸ, HUYỆN LỘC HÀ, TỈNH HÀ TĨNH 18

2.2.1 Khái quát chung về tình hình sản xuất lạc của xã Thạch Mỹ 2010-2012 18

2.2.2 Tình hình lao động, đất đai, trang bị TLSX và sử dụng giống lạc vụ Đông Xuân năm 2012 của các hộ điều tra 19

2.2.2.1 Tình hình nhân khẩu và lao động 19

2.2.2.2 Tình hình trang bị TLSX các hộ điều tra 21

2.2.2.3 Tình hình sử dụng giống lạc vụ Đông Xuân của các hộ điều tra 22

2.2.3 Kết quả và hiệu quả sản xuất lạc vụ Đông Xuân năm 2012 của các hộ điều tra 23

2.2.3.1 Chi phí sản xuất của các hộ điều tra 23

2.2.3.2 Diện tích, năng suất, sản lượng lạc Đông Xuân của các

hộ điều tra năm 2012 26

2.2.3.3 Kết quả sản xuất lạc của các hộ điều tra vụ Đông Xuân năm 2012 27

2.2.3.4 Hiệu quả sản xuất của các hộ điều tra 27

2.2.4 Phân tích ảnh hưởng các nhân tố tới sản xuất lạc 28

2.2.4 Thị trường tiêu thụ 29

CHƯƠNG III: GIẢI PHÁP NHẰM NÂNG CAO HIỆU QUẢ SẢN XUẤT LẠC Ở XÃ THẠCH MỸ HUYỆN LỘC HÀ TỈNH HÀ TĨNH 31

1 Giải pháp về chính sách đất đai 31

2 Giải pháp về xây dựng cơ sở hạ tầng 32

3 Giải pháp về giống 32

3.1 Đối với các giống hiện đang sử dụng trong sản xuất 32

3.2 Đối với các giống mới 33

4 Giải pháp về thuỷ lợi 33

5 Giải pháp về chuyển giao tiến bộ KH-KT 33

6 Giải pháp về thị trường tiêu thụ và chế biến sản phẩm 34

7 Giải pháp về vốn 35

8 Giải pháp về bảo trợ sản xuất 36

9 Giải pháp về công tác khuyến nông, bảo vệ thực vật 36

9.1 Về công tác khuyến nông 36

9.2 Về bảo vệ thực vật 37

PHẦN III: KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ 38

1 KẾT LUẬN 38

2 KIẾN NGHỊ 39

TÀI LIỆU THAM KHẢO 41

DANH MỤC CÁC BẢNG BIỂU

Bảng 1: Những nước đứng đầu thế giới về sản xuất lạc 2008/2009 11Bảng 2: Tình hình sản xuất lạc ở Việt Nam qua 3 năm (2009-2011) 12Bảng 3: Tình hình sản xuất lạc ở tỉnh Hà Tĩnh qua 3 năm (2009-2011)

13Bảng 4: Tình hình sản xuất lạc ở huyện Lộc hà qua 3 năm (2010-2012)

14Bảng 5 Tình hình sản xuất lạc của xã Thạch Mỹ giai đoạn 2010-2012

19Bảng 6: Tình hình nhân khẩu và lao động của các hộ điều tra 19Bảng 7: Tình hình trang bị kĩ thuật của các hộ điều tra(BQ/ hộ) 21Bảng 8: Tình hình sử dụng giống lạc vụ Đông Xuân của các hộ điều

tra 2012 23Bảng 9: Chi phí sản xuất lạc vụ Đông Xuân năm 2012 của các hộ điều tra

24Bảng 10: Diện tích, năng suất, sản lượng lạc Đông Xuân của các hộ

điều tra năm 2012 26Bảng 11: Kết quả sản xuất lạc của các hộ điều tra vụ Đông Xuân năm 2012

27Bảng 12: Hiệu quả sản xuất lạc vụ Đông Xuân năm 2012 của các hộ

điều tra 27Bảng 13: Phân bố các nhân tố ảnh hưởng theo năng suất 28Bảng 14 : Tình hình tiêu thụ lạc các hộ điều tra xã Thạch Mỹ vụ Đông

Xuân 2012 30

DANH MỤC CÁC CHỮ VIẾT TẮT

ĐVT Đơn vị tính

UBND Ủy ban nhân dân

NLN Nông lâm ngư

CN-TTCN Công nghiệp- tiểu thủ công nghiệpDV-TM Dịch vụ thương mại

HTX NN Hợp tác xã nông nghiệp

TLSX Tư liệu sản xuất

BQNK Bình quân nhân khẩu

BQLĐ Bình quân lao động

BQC Bình quân cộng

BVTV Bảo vệ thực vật

KHKT Khoa học kĩ thuật

PHẦN I: PHẦN MỞ ĐẦU

1 Tính cấp thiết của đề tài

Cây trồng là nguồn tài nguyên thực vật phong phú và đa dạng đáp ứngnhu cầu về đời sống và sinh hoạt của con người Từ những nhu cầu vềlương thực, thực phẩm hàng ngày, may mặc cho đến thức ăn để chăn nuôigia súc, gia cầm và nguyên liệu cho sản xuất công nghiệp Ngày nay, cùngvới sự phát triển của xã hội thì yêu cầu của con người về các loại nông sảnphẩm ngày càng cao, không chỉ về số lượng mà còn về chất lượng, về hìnhthức mẫu mã, về sự đa dạng và những tiêu chuẩn khác Chính điều này đãđặt ra cho con người những nhận thức mới, nhận thức về sản xuất ra nhữngsản phẩm đáp ứng nhu cầu của con người đồng thời mang lại hiệu quả kinh

tế cao

Lạc là là cây trồng có vị trí chiến lược rất quan trọng trong sản xuấtnông nghiệp nói chung và cũng như trong cơ cấu sản xuất hàng hóa nóiriêng Được Đảng và Nhà nước ta xác định là cây lương thực chủ chốttrong kim ngạch xuất khẩu, mang lại ngoại tệ cho đất nước, góp phần làmtăng tích lũy cho người nông dân trồng lạc Tuy nhiên sản xuất lạc phải đặt

ra yêu cầu đạt năng suất cao nhất trên một đơn vị diện tích, giảm chi phí vàtăng lợi nhuận Bên cạnh đó còn phải đáp ứng những tiêu chuẩn khắc khe

về mẫu mã, chất lượng và giá cả của người tiêu dùng Song do tập quáncanh tác bao đời nay của người nông dân trong sản xuất chủ yếu dựa vàokinh nghiệm truyền thống, chậm áp dụng tiến bộ khoa học kỹ thuật nênnăng suất lạc vẫn thấp chất lượng lạc chưa cao Ngày nay, khi mà lạc đã có

đủ cho nhu cầu trong nước và có dư để xuất khẩu thì vị trí của các giốnglạc chất lượng cao ngày càng quan trọng, trong khi đó hầu hết các giống lạcnày đang trong tình trạng bị thoái hóa và giảm dần về diện tích

Xã Thạch Mỹ là một xã nghèo của tĩnh Hà Tĩnh, thuộc khu vực BắcTrung Bộ, với thời tiết khí hậu khắc nghiệt, mùa đông thì lạnh và khô, mùa

hè thì nắng gắt và thường có gió lào Gây không ít khó khăn cho đời sốngcủa người dân nơi đây sản xuất nông nghiệp trong đó có sản xuất lạc Trên

cơ sở đánh giá lại tình hình sản xuất lạc địa phương trong thời gian qua,nhằm đưa lại những giải pháp hợp lý hơn trong sản xuất Đó là lý do tôi

thực hiện đề tài nghiên cứu: “Đánh giá hiệu quả kinh tế sản xuất lạc vụ

Đông Xuân ở xã Thạch Mỹ huyện Lộc Hà tỉnh Hà Tĩnh”.

2 Mục tiêu nghiên cứu của đề tài

- Hệ thống hoá cơ sở lý luận, thực tiễn sản xuất lạc và hiệu quả sảnxuất lạc

- Đánh giá hiệu quả sản xuất lạc vụ Đông Xuân năm 2012 ở xã Thạch

3 Đối tượng và phạm vi nghiên cứu

- Đối tượng nghiên cứu: Người dân trồng lạc ở xã Thạch Mỹ, huyệnLộc Hà, tỉnh Hà Tĩnh

- Về không gian: Nghiên cứu trên địa bàn xã Thạch Mỹ

- Về thời gian: Số liệu thu thập tính từ năm 2010-2012, đánh giá hiệuquả sản xuất lạc vụ Đông Xuân năm 2012

4 Phương pháp nghiên cứu

Phương pháp chọn điểm nghiên cứu

- Để nghiên cứu đề tài số mẫu nghiên cứu được chọn đại diện cho các

hộ nông dân trong xã Thạch Mỹ - huyện Lộc Hà- tỉnh Hà Tĩnh có sử dụngđất canh tác ở xã phân theo 3 nhóm hộ khá, trung bình, nghèo theo tỉ lệphân loại hộ ở xã là: 40 hộ Tuy nhiên có một mẫu không đủ độ tin cậy nên

ở đây tôi chỉ xét 39 hộ

Phương pháp thu thập thông tin

- Số liệu thông tin thứ cấp: Là số liệu, tài liệu thu thập tại UBND

huyện Lộc Hà và UBND xã Thạch Mỹ

- Số liệu thông tin sơ cấp:Là những thôn tin, số liệu thu thập từ các

nguồn điều tra, phỏng vấn điều tra trực tiếp các hộ nông dân

Phương pháp tổng hợp và xử lý số liệu

Phương pháp phân tích số liệu

- Phương pháp thống kê mô tả

- Phương pháp thống kê so sánh

- Phương pháp phân tích kinh tế

Một số phương pháp khác

- Phương pháp chuyên gia, chuyên khảo

- Phương pháp điều tra nhanh nông thôn có sự tham gia của người dân

- Phương pháp khảo sát thực địa

- Phương pháp dự báo

5 Hệ thống chỉ tiêu đánh giá

Chi phí trung gian (IC): Là một bộ phận cấu thành tổng giá trị sản xuất, bao gồm chi phí vật chất và dịch vụ sản xuất, không kể công lao độnggia đình và khấu hao sản phẩm nông nghiệp

Tổng chi phí sản xuất (TC): Là chi tiêu bao gồm chi phí trung gian, hao phí lao động

Hệ thống các chỉ tiêu đánh giá kết quả sản xuất lạc

Tổng giá trị sản xuất trên một đơn vị diện tích (GO): Là chỉ tiêu biểuhiện bằng tiền của toàn bộ kết quả hữu ích mà lao động sáng tạo ra trongmột thời gian nhất định

GO=∑Qi*Pi

Trong đó:

GO: Tổng giá trị sản xuất

Qi: Sản lượng sản phẩm loại i

Pi: Đơn giá sản phẩm loại i

Giá trị tăng trên một đơn vị diện tích (VA): Chỉ tiêu này là hiệu số giữa giá trị sản xuất và chi phí trung gian (IC) trên một đơn vị diện tích nhất định

VA=∑GO-∑IC

Trong đó:

VA: Giá trị gia tăng

∑GO: Tổng giá trị sản xuất

∑IC: Tổng chi phí trung gian

Các chỉ tiêu đánh giá hiệu quả:

Năng suất lạc (N): Phản ánh trung bình một năm thu được bao nhiêu

kg lạc trên một đơn vị diện tích gieo trồng

PHẦN II: NỘI DUNG VÀ KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU

CHƯƠNG I

CƠ SỞ KHOA HỌC CỦA VẤN ĐỀ NGHIÊN CỨU

1.1 CƠ SỞ LÍ LUẬN

1.1.1 Nguồn gốc, xuất xứ cây lạc

Lạc, còn được gọi là đậu phộng (danh pháp khoa học: Arachishypogaea), là một loài cây thực phẩm thuộc họ Đậu có nguồn gốc tại Nam

Mỹ Lạc là cây thực phẩm, cây có dầu quan trọng Trong số các loại cây hạt

có dầu trồng hàng năm trên thế giới, lạc đứng thứ hai sau đậu tương về diệntích trồng cũng như sản lượng Hiện có hơn một trăm nước trồng lạc Châu

Á đứng hàng đầu thế giới về diện tích trồng lạc cũng như sản lượng, tiếptheo là châu Phi, Bắc Mỹ rồi đến Nam Mỹ Hiện nay châu Á và vùng Bắc

Mỹ có chiều hướng mở rộng diện tích trồng lạc hơn các vùng khác

Trong số 25 nước trồng lạc ở châu Á, Việt Nam đứng hàng thứ năm,lạc là một trong các loại cây xuất khẩu thu ngoại tệ của nước ta

1.1.2 Giá trị dinh dưỡng và giá trị kinh tế của cây lạc

1.1.2.1 Giá trị thực phẩm

Lạc là một loại thực phẩm có giá trị dinh dưỡng cao Lạc là nguồnthức ăn giầu về dầu lipit và prôtêin, thành phần sinh hoá của lạc có thể thayđổi phụ thuộc vào giống, vào sự biến động các điều kiện khí hậu giữa cácnăm, vào vị trí của hạt ở quả, các yếu tố không bình thường như: Sâu bệnhhại, và phương pháp phân tích khác nhau cũng ảnh hưởng đến thành phầnsinh hoá của hạt lạc

Dầu trong hạt lạc

Dầu lạc là một hỗn hợp glixêrít,bao gồm 80% a xít béo không no và 20% a xít béo no Thành phần a xít béo trong dầu lạc thay đổi tuỳ theo giống và điều kiện trồng trọt

Do có giá trị dinh dưỡng cao lạc từ lâu loài người đã sử dụng như mộtnguồn thực phẩm quan trọng Sử dụng trực tiếp (quả non luộc, quả già,rang, nấu ) ép dầu để làm dầu ăn và khô dầu để chế biến nước chấm vàthực phẩm khác Gần đây nhờ có công nghiệp thực phẩm phát triển, người

ta chế biến thành rất nhiều mặt hàng thực phẩm có giá trị từ lạc, như rútdầu, bơ lạc, pho mát lạc, sữa lạc, kẹo lạc

1.1.2.2 Giá trị trong nông nghiệp

 Giá trị chăn nuôi

Trong khẩu phần thức ăn gia súc, khô dầu lạc có thể chiếm tới 30% Vậy khô dầu lạc là nguồn thức ăn giầu prôtêin dùng trong chăn nuôi.Thân lá của lạc với năng suất 5-10 tấn/ha chất xanh (sau thu hoạch quả) cóthể dùng chăn nuôi đại gia súc.Cám vỏ quả lạc có thành phần dinh dưỡngtương dương với cám gạo dùng để nuôi lợn, gà vịt công nghiệp rất tốt Như vậy, từ lạc người ta có thể sử dụng khô dầu, thân lá xanh và cảcám vỏ quả lạc để làm thức ăn cho gia súc, góp phần quan trọng trong việcphất triển chăn nuôi

25- Giá trị trồng trọt

Lạc là cây trồng có ý nghĩa đối với nhiều nước trên thế giới, đặc biệt

với các nước nghèo vùng nhiệt đới Ngoài giá trị kinh tế của lạc, đối với épdầu, trong công nghiệp thực phẩm, trong chăn nuôi, lạc còn có ý nghĩa tolớn trong việc cải tạo đất do khả năng cố định đạm (N) của nó Chính nhờ

có khả năng này mà hàm lượng của prôtêin ở hạt và các bộ phận khác củacây cao hơn nhiều loại cây trồng khác Cũng nhờ khả năng cố định đạm,sau khi thu hoạch thành phần hóa tính của đất trồng được cải thiện rõ rệt,lượng đạm trong đất tăng và khu hệ vi sinh vật hảo khí trong đất được tăngcường có lợi đối với cây trồng sau

1.1.2.3 Giá trị trong công nghiệp

Lạc phục vụ cho công nghiệp ép dầu, dầu lạc được dùng làm thựcphẩm và chế biến dùng cho các ngành công nghiệp khác như (chất dẻo, ximực in, dầu diesel, làm dung môi cho thuốc bảo vệ thực vật ), ngoài rakhô dầu lạc còn được dùng làm thức ăn cho người và chăn nuôi gia súc vàgia cầm Khô dầu lạc, đậu tương dùng chế biến thành đạm gồm 3nhóm(bột, bột mịn, thô, đạm cô đặc), khô dầu lạc, đỗ tương có thể chế biếnthành hơn 300 sản phẩm khác nhau phục vụ cho các ngành thực phẩm, trên

300 loại sản phẩm công nông nghiệp

1.1.3 Các nhân tố ảnh hưởng đến kết quả và hiệu quả sản xuất lạc

1.1.3.1 Đất đai

Lạc có khả năng thích ứng lớn đối với các loại đất khác nhau Có thểnói lạc là loại cây trồng không có yêu cầu nghiêm khắc đối với các đặc tínhcủa đất Các loại đất từ đất cát nhẹ đến đất sét nặng đều có thể trồng lạcđược Nhưng đối với cây lạc phù hợp với các loại đất cát pha, nhẹ, xốp,sáng màu Đất trồng lạc tốt nhất là các chân đất thoát nước tốt, kết cấu xốp

và mịn, chưa bị rửa trôi màu

Lạc phát triển tốt trên các chân đất có phản ứng trung tính, tốt nhất là

độ pH của đất không thấp dưới 6 Nếu đất chua, pH dưới 5 thì cần phải bónvôi Lạc chịu được đất mặn vừa, ưa thích chân đất có chất vôi

Lạc sinh trưởng và phát triển tốt trên đất sạch cỏ Đặc biệt yêu cầu đấtsạch cỏ vào lúc mới mọc.

1.1.3.2 Nhiệt độ

Lạc là loài cây có nguồn gốc từ vùng nhiệt đới, phát triển thích hợptrong điều kiện khí hậu ấm áp Hiện nay cây lạc được gieo trồng và đãthích nghi với điều kiện ở nhiều vùng á nhiệt đới và cả ôn đới Vì vậy, đã

có những giống lạc chịu được nhiệt độ khá thấp Tuy vây, cây lạc khôngchịu được rét Nhiệt độ xuống đến dưới 10C, cây con bị chết, dưới 30C quảthu hoạch có hạt bị mất sức nảy mầm

Thích hợp nhất cho sinh trưởng phát triển lạc là từ 24-330C, nhiệt độgiới hạn dưới cho nảy mầm là 120C

1.1.3.3 Nhu cầu đối với nước và độ ẩm

Nước và độ ẩm, nhất là độ ẩm là điều kện chủ yếu đảm bảo cho sinhtrưởng và phát triển của cây lạc Ở các vùng trồng lạc thích hợp, lượng mưatrung bình hàng năm vào khoảng 1000-1300 mm là đủ Nếu mưa ít hơn

1000 mm thì lạc cần được tưới nước Trong một vụ trồng lạc, nếu tínhriêng cho nhu cầu sinh trưởng của cây lạc, thì chỉ cần lượng mưa là 500-

600 mm, nếu lượng mưa trung bình ít hơn 350 mm thì lạc cần được tưới,nhất là vào lúc ra hoa rộ và kết quả

1.1.3.4 Nhu cầu đối với ánh sáng

Cây lạc có phản ứng nhất định đối với tác động của ánh sáng Các thời

kỳ sinh trưởng khác nhau có phản ứng khác nhau đối với ánh sáng

Số giờ nắng/ngày có ảnh hưởng rõ rệt tới sinh trưởng của lạc Quátrình nở hoa thuận lợi khi số giờ nắng đạt trên 200 giờ/tháng Vậy trong cácyếu tố khí hậu thì ánh sáng là yếu tố ít ảnh hưởng đến sự sinh trưởng vàkhả năng cho năng suất của lạc hơn so với yếu tố khí hậu khác

1.1.3.5 Giống

Thực tế sản xuất nông nghiệp cho thấy là một giống tốt cần có đủ 3đặc điểm: cho năng suất cao, chất lượng nông sản tốt, có khả năng chống

chịu sâu bệnh cao Vì vậy, để đạt hiệu quả kinh tế cao trong trồng lạc cầnlựa chọn giống thích hợp với điều kiện cụ thể của từng nơi trồng lạc.

1.1.3.6 Dinh dưỡng khoáng

Lạc yêu cầu thấp về dinh dưỡng khoáng, do đó lạc không đáp ứng vớilượng phân khoáng cao Bón từ 75- 150kg/ha, trong đó chủ yếu là lân (P)coi như là đủ đối với cây lạc

Vai trò và sự hấp thu Nitơ : Nitơ là thành phần của axít amin, yếu tố

để tạo nên prôtêin, nếu thiếu N cây sinh trưởng kém, lá vàng, chất khô tíchluỹ bị giảm, số quả và trọng lượng quả đều giảm, nhất là thiếu ở thời kỳsing trưởng cuối Thiếu N nghiêm trọng dẫn tới cây ngừng phát triển quả

và hạt

Vai trò hấp thu của Lân : Thiếu P bộ phận rễ kém phát triển, hoạtđộng cố định N giảm Ngoài những vai trò sinh lý bình thường đối với lạc,

P còn đóng vai trò đối với sự cố định N và sự tổng hợp lipít ở hạt trong thời

kỳ chín, kéo dài thời kỳ ra hoa và tăng tỷ lệ hoa có ích

 Vai trò và sự hấp thu Kali : K tham gia chủ yếu vào các hoạt độngchuyển hoá chất ở cây Thiếu K thân chuyển thành màu đỏ sẫm và láchuyển màu xanh nhạt Tác hại lớn nhất của thiếu K là cây bị lùn, khả năngquang hợp và hấp thu N giảm, tỷ lệ 1 quả tăng, trọng lượng hạt giảm vànăng suất lạc giảm rõ dệt

Ngoài ra, một số nguyên tố vi lượng khác như Fe, Cu, Zu, cũng đóngvai trò rất quan trọng đối với năng suất lạc

1.1.3.7 Vôi

Lạc rất cần vôi Khi thiếu vôi, cây lạc có nhiều quả không có hạt Vôigiúp cho lạc huy động được kali, làm cho quả chắc, hạt đầy Trên các chânđất chua được bón vôi thì quả chắc tăng lên, tỷ lệ quả lép ít đi

1.1.3.8 Thị trường và giá cả tiêu thụ

Giá cả và thị trường tiêu thụ là yếu tố ảnh hưởng đến quá trình sảnxuất lạc của người nông dân Hiện nay, người nông dân sản xuất và bán sản

phẩm thường bị tư thương ép giá, giá bán trên thị trường cao nhưng ngườidân lại bán với mức giá thấp, vì vậy việc tiêu thụ còn gặp khó khăn Mặtkhác, giá các yếu tố đầu vào như giống, phân bón … ngày càng tăng cao,thời tiết ngày càng khắc nghiệt làm cho lợi ích của người sản xuất có phầnsuy giảm.

1.1.3.9 Vốn

Vốn có vai trò rất quan trọng trong bất kỳ hoạt động sản xuất kinhdoanh nào , trong sản xuất nông nghiệp cũng vậy Đối với người nông dânthường thiếu vốn để sản xuất nên đầu tư cho cây lạc so với nhiều cây trồngkhác còn thấp, mà chủ yếu là đầu tư lao động sống

1.2 CƠ SỞ THỰC TIỄN

1.2.1 Tình hình sản xuất lạc trên thế giới

Trên thế giới cây lạc được phân bố rộng rãi, nhiều nước đang có chủtrương phát triển mạnh cây lạc như: Trung Quốc, Ấn Độ, Hoa Kỳ … Cácnước phát triển lạc chủ yếu để xuất khẩu Lạc là cây trồng đứng thứ hai sauđậu tương về diện tích trồng cũng như sản lượng

Thế giới sản xuất lạc với tổng số khoảng 29 triệu tấn mỗi năm, TrungQuốc dẫn đầu trong sản xuất đậu phộng, có một phần khoảng 41,5% tổngsản lượng thế giới, tiếp theo là Ấn Độ (18,2%) và Hoa Kỳ (6,8%) TrongChâu Âu , nhà sản xuất hàng đầu là Hy Lạp , khoảng 2000 tấn mỗi năm.Năm 2009, tổng sản lượng lạc của thế giới đạt 34,43 triệu tấn

Bảng 1: Những nước đứng đầu thế giới về sản xuất lạc 2008/2009 Quốc gia Sản lượng (triệu tấn) Cơ cấu (%)

(Nguồn: Thống Kê từ FAOSTAT)

Sở dĩ các nước này đạt năng suất lạc lớn nhất là nhờ áp dụng rộng rãitrong sản xuất các giống lạc cải tiến và áp dụng đồng bộ các biện pháp kỹthuật thâm canh, sử dụng các máy móc hiện đại để làm đất Các biện pháp

kỹ thuật thâm canh đã được áp dụng là: cày sâu, bón phân cân đối, gieo dàyhợp lý, phòng trừ dịch hại và áp dụng kỹ thuật phủ nilông

1.2.2 Tình hình sản xuất lạc ở Việt Nam

Lạc là cây truyền thống của người nông dân Việt Nam, là loại câycông nghiệp ngắn ngày quan trọng hàng đầu, khả năng thích ứng rộng vàđược trồng nhiều vụ trong năm, lạc được sản xuất để đáp ứng nhu cầu trongnước và xuất khẩu Ở nước ta lạc được trồng ở hầu hết các tỉnh từ Bắc vàoNam tỉnh nào cũng có Tuy vậy, cho đến nay nhận thức đúng đắn và đầy đủ

về vai trò của cây lạc trong nông nghiệp cũng như trong đời sống của nhândân ta chưa thật đúng mức vì vậy mà diện tích, sản lượng, năng suất trồnglạc ở nước ta trong những năm gần đây tăng lên không đáng kể điều đóđược thể hiện qua bảng 2 về tình hình sản xuất lạc ở Việt Nam qua 3 năm(2009-2011)

Bảng 2: Tình hình sản xuất lạc ở Việt Nam qua 3 năm (2009-2011)

2009 có tăng, tăng 0.96 % tuy nhiên lại giảm vào năm tiếp theo, tỷ lệ giảmlớn hơn tỷ lệ tăng vào năm trước Điều này là do thời tiết khí hậu nước tamấy năm gần đây khắc nghiệt, sâu bệnh phá hoại mùa màng, gây nhiều khókhăn cho sản xuất lạc của bà con Bên cạnh đó, nguyên nhân chủ quan làngười dân chưa đầu tư chăm sóc nhiều cho lạc cũng góp phần không nhỏlàm giảm năng suất lạc năm vừa qua

ha giảm 7,22% nghìn ha so với năm 2010 Diện tích trồng lạc của tỉnh giảm

là do Hà Tĩnh mới lên thành phố đang chú tâm phát triển công nghiệp hóa,một phần diện tích đất nông nghiệp chuyển sang để phát triển các khu côngnghiệp, xí nghiệp, du lịch, Làm cho diện tích trồng lạc của toàn tỉnh cũng

(Nguồn: Tổng Cục Thống Kê)

Sản lượng lạc của tỉnh qua 3 năm (2009-2011) có những biến động.Sản lượng lạc năm 2009 là 42,9 nghìn tấn, năm 2011 còn 38,5 Điều nàyđược hiểu là do tâm lý của người dân, họ nghĩ lạc không xuất khẩu đượcnữa nên thu hẹp diện tích trồng lạc chuyển sang trồng các loại cây trồngkhác, nguyên nhân khác nữa là do gặp điều kiện thời tiết không thuận lợi

và sâu bệnh nhiều nhất là sâu cuốn lá ảnh hưởng đến sản lượng của toàntỉnh

Diện tích, sản lượng thay đổi làm cho năng suất lạc qua 3 năm 2011) cũng có nhiều biến động Nhìn chung là giảm tương tự 2 chỉ tiêutrên, điều này cũng dễ hiểu là do diện tích, sản lượng giảm làm cho năngsuất giảm, bên cạnh đó là do năm 2011 gặp điều kiện thời tiết không thuậnlợi và sâu bệnh nhiều làm ảnh hưởng đến năng suất lạc

(2009-Hà Tĩnh vẫn còn là một tỉnh nghèo, điểm xuất phát thấp, kinh tế chậmphát triển, cơ cấu kinh tế lạc hậu, nông nghiệp chiếm tỷ trọng lớn, tốc độphát triển kinh tế chưa tương xứng với tiềm năng và thế mạnh của một tỉnhđồng bằng có điều kiện phát triển kinh tế toàn diện

1.2.4 Tình hình sản xuất lạc huyện Lộc Hà

Là huyện đồng bằng ven biển, có diện tích tự nhiên 11.830 ha, dân số

hơn 8,3 vạn người Là một huyện thuộc vùng chiêm trũng, có địa hình thuộc vùng bán sơn địa rất thuận lợi cho phát triển sản xuất nông nghiệp đặc biệt là rất thích hợp với các loại cây trồng như: lúa, màu, rau, cây công nghiệp ngắn ngày trong đó có cây lạc.

Tính riêng năm 2010, trên toàn huyện, diện tích trồng lạc là 1600 ha, với sản lượng đạt xấp xỉ 4000 tấn, chiếm 10% của toàn tỉnh , tương ứng với10% diện tích trồng lạc của tỉnh Tuy diện tích trồng lạc năm 2012 không thay đổi nhiều so với năm 2007 nhưng sản lượng và năng suất thì có giảm , giảm từ 2,48 tạ/ ha xuống còn 2,2 tạ/ha nguyên nhân chủ yếu là do thời tiết khắc nghiệt rét đậm rét hại kéo dài làm anh hưởng đến năng suất lạc của các hộ dân

Bảng 4: Tình hình sản xuất lạc ở huyện Lộc hà qua 3 năm (2010-2012)

CHƯƠNG II: HIỆU QUẢ SẢN XUẤT LẠC

Ở XÃ THẠCH MỸ, HUYỆN LỘC HÀ, TỈNH HÀ TĨNH

2.1 ĐẶC ĐIỂM ĐỊA BÀN NGHIÊN CỨU

2.1.1 Điều kiện tự nhiên

2.1.1.1 Vị trí địa lý

Xã Thạch Mỹ nằm về phía Tây Nam của huyện Lộc Hà, cách trungtâm huyện 4 km, cách thành phố Hà Tĩnh hơn 10 km, phía bắc giáp núiBằng Sơn, phía nam giáp sông Đò Điệm dài hơn 8 km

Có ranh giới tiếp giáp với các xã:

Phía Đông Bắc giáp xã Thịnh Lộc;

Phía Tây Bắc giáp xã An Lộc, Bình Lộc;

Phía Tây Nam giáp xã Thạch Sơn, huyện Thạch Hà;

Phía Tây giáp xã Phù Lưu;

Phía Nam giáp xã Hộ Độ, Mai Phụ;

Phía Đông giáp xã Thạch Châu, Thạch Bằng

Xã Thạch Mỹ nằm trên trục tuyến kinh tế Đông Bắc của tỉnh nên có vịtrí quan trọng trong phát triển kinh tế, giao lưu văn hóa và an ninh quốcphòng Trên địa bàn xã có trục đường giao thông Tỉnh lộ 22/12 nằm ở phíaĐông Bắc xã dài hơn 1 km nối với Tỉnh lộ 7 đi thị trấn Nghèn; phía Đông

có đường Tỉnh lộ 9 và đường sông Nghèn rất thuận lợi cho việc đi lại vậnchuyển hàng hóa Đồng thời xã có điều kiện giao lưu với các vùng kinh tếthị trường đang phát triển như thành phố Hà Tĩnh, khu Công nghiệp mỏ sắtThạch Khê, thị xã Hồng Lĩnh

2.1.1.2 Đặc điểm địa hình khí hậu

Xã Thạch Mỹ có địa hình khá đa dạng, có địa hình vùng đồng bằng,

có địa hình vùng đồi núi thấp, địa hình thấp ven sông Nghèn nước ngọt vàsông Đò Đệm nước mặn đã tạo ra sự phong phú, đa dạng các sản phẩmnông nghệp Địa hình thấp dần theo hướng Tây Bắc- Đông Nam và đã tạo

thành 2 tiểu vùng sản xuất có đặc thù khác nhau.

Xã nằm trong vùng nhiệt đới gió mùa , khí hậu trong năm được chiathành 2 mùa rõ rệt: mùa mưa từ tháng 4 đến tháng 10 và mùa khô từ tháng

11 đến tháng 3 năm sau Yếu tố khí hậu của xã Thạch Mỹ nhìn chung thuậnlợi để phát triển đa dạng các loại cây trồng vật nuôi Một số yếu tố bất lợinhư nắng lắm, mưa nhiều, gió lào , rét đậm, bão luc cũng ảnh hưởng đếnphát triển sản xuất nông nghệp và đặc biệt là cây lạc

2.1.2 Đặc điểm văn hoá - xã hội

Tổng số lao động toàn xã có 3778 lao động trong độ tuổi (chiếm 51%dân số); lao động có việc làm thường xuyên chiếm 80% lao động trong độtuổi; 20% lao động đi làm các nghề như xây dựng, làm trong các công tydoanh nghiệp, dịch vụ thương mại, xuất nhập khẩu lao động trong và ngoàinước Lao động phân theo các ngành nghề của xã như sau:

NLN nghiệp chiếm 58,84% lao động trong độ tuổi(2232 lao động)CN-TTCN và các ngành nghề khác là 1297 người, chiếm 33,8% lao động.DV-TM có 258 lao động , chiếm 6,8%

Thạch Mỹ trước đây gồm 5 làng: Báo Ân, Đại Yên, Hạ Ân, Hựu Ninh,Vịnh Lộc, sau khi hợp nhất toàn xã được chia thành 15 thôn, làng Bắc Yên

có 42 hộ giáo dân với 240 nhân khẩu Với các nghề truyền thống như: làmhương, làm chổi

2.1.3 Đặc điểm kinh tế- xã hội

Tốc độ tăng trưởng kinh tế chung trong giai đoạn 2005-2010 pháttriển với tốc độ bình quân 8-9% /năm Năm 2012 tổng giá trị sản xuất trongcác ngành kinh tế là 128,54 tỷ đồng

Cơ cấu kinh tế của các ngành đang chuyển dịch theo hướng tăng tỷtrọng ngành dịch vụ, thương mại và TTCN- làng nghề So sánh giá trị sảnxuất của các ngành kinh tế của xã từ năm 2005 với 2010, cơ cấu giá trị củangành nông lâm ngư nghiệp giảm 15,68%, cơ cấu giá trị ngành TTCN-làng nghề tăng 6,12%, cơ cấu dịch vụ thương mại tăng 9,56% Năm 2012