Riêng phân môn Âm nhạc thờng thức thì thiết bị phục vụ cho phân môn này còn quá ít, trong lúc đó, để dạy tốt phân môn này đạt hiệu quả thì cần phải có đầy đủ các thiết bị nh: máy nghe nh
Trang 1I/ Lí do chọn đề tài:
Âm nhạc là bộ môn nghệ thuật dùng âm thanh và nhịp điệu để diễn tả t tửụỷng tình cảm của con ngời, noự xuất hiện từ rất lâu đời và gắn bó mật thiết với con ngụứi cho đến hết cuộc đời, AÂm nhaùc có tính truyền cảm trực tiếp, bao gồm cả âm thanh của giọng hát và
âm thanh của các loại nhạc cụ Loài ngời đã sữ dụng âm nhạc nh một phơng tiện để làm cho đời sống tinh thần phong phú, góp phần cải thiện và nâng cao chất lợng cuộc sống
Âm nhạc đem đến cho con ngời những khoái cảm thẩm mỹ, khả năng truyền bá của Âm nhạc hết sức rộng lớn
Môn Âm nhạc ở trờng TH bửụực ủaàu hỡnh thaứnh cho HS sự hiểu biết và năng lực cảm thụ Âm nhạc Muốn đạt đợc điều này thì ngời giáo viên phải hớng dẫn, giảng dạy, tổ chức cho các em hoạt động học tập tốt cả ba phân môn trong chơng trình Âm nhạc ở trờng TH,
đó là học hát, Nhạc lí - Tập đọc nhạc và Âm nhạc thờng thức
* Lyự do khaựch quan: Với cơ sở vật chất, thiết bị dạy học của bộ môn Âm nhạc đợc
trang bị ở đại đa số các trờng TH nh hiện nay seừ chỉ đủ đảm bảo đợc yêu cầu cần thiết khi dạy hai phân môn: Hát nhạc, Nhạc lí - TĐN theo phơng pháp mới Riêng phân môn Âm nhạc thờng thức thì thiết bị phục vụ cho phân môn này còn quá ít, trong lúc đó, để dạy tốt phân môn này đạt hiệu quả thì cần phải có đầy đủ các thiết bị nh: máy nghe nhìn, tranh
ảnh minh hoaù veà caực caõu chuyeọn, veà caực nhaùc sú…Mặt khác giáo viên muốn tìm hiểu thêm các thông tin t liệu ngoài sách giáo khoa của bộ môn để giới thiệu cho các em thì tài liệu về Âm nhạc lại quá nghèo nàn Vì vậy khi dạy phân môn này giáo viên thờng hay dạy chay
* Lyự do chuỷ quan:
- Trớc những thực tế đó, bản thân tôi cũng nh các bạn bè đồng nghiệp có nhiều băn khoăn, trăn trở phải làm thế nào để dựa trên cơ sở các thiết bị dạy ở trờng rất hạn chế mà mình vẫn có thể thự hiện đợc giờ học Âm nhạc thờng thức cho HS đạt đợc kết quả tốt, tránh đợc sự nhàm chán cho các em khi học phân môn này
- Trong thực tế, trong giờ học môn âm nhạc đại đa số học sinh ớt ham học phân môn Tập đọc nhạc và phân môn Âm nhạc thờng thức, mà chỉ thích học phân môn học hát Do ớt ham học, cho nên khi học nội dung này các em ít chú ý
- Để có đợc giờ dạy Âm nhạc thờng thức theo mong muốn của mình, việc đầu tiên là chuựng ta lựa chọn các phơng pháp phù hợp với phân môn, và phải tính đến khả năng của bản thân, điều kiện của trờng, sau đó là việc làm nh thế nào để phối hợp một cách hợp lý, các phơng pháp và các trang thiết bị đó cho phù hợp với từng tiết dạy
- Với những lí do khách quan và chủ quan nh đã phân tích ở trên tôi mạnh dạn chọn
đề tài “ áp dụng phơng pháp mới để dạy tốt phân môn âm nhạc thờng thức trong chơng trình âm nhạc ở trờng th”
II : ẹOÁI TệễẽNG, Cễ SễÛ VAỉ PHệễNG PHAÙP NGHIEÂN CệÙU.
Trang 21 Đối t ợng nghiên cứu :
- Đối tợng nghieõn cửựu là học sinh Trửụứng TH Nguyeón Thũ Minh Khai.
2: Cơ sở nghieõn cửựu :
a) Những nội dung cơ bản của phân môn Âm nhạc thờng thức ở trờng TH.
* Phân môn Âm nhạc thờng thức ở TH bao gồm những nội dung:
- Keồ chuyeọn aõm nhaùc, giới thiệu tác giả, tác phẩm, nghe nhạc
- Giới thiệu một số nhạc cụ dân tộc và moọt soỏ nhaùc cuù nửụực ngoaứi
- Ngoài ra còn có một số bài đọc thêm, một số câu chuyện, một số bài viết nói về tác dụng
và ảnh hởng của âm nhạc đối với đời sống, Xã hội…
b) Mục tiêu dạy phân môn Âm nhạc thờng thức ở TH
- Qua việc giới thiệu tác giả, tác phẩm trong chơng trình, học sinh biết đợc cơ bản về thân
thế, sự nghiệp cuoọc ủụứi của một số nhạc sĩ có nhiều đóng góp cho thiếu nhi; một soỏ nhaùc
sú coự nhieàu ủoựng goựp cho neàn aõm nhaùc Vieọt Nam…
- Phần giới thiệu về một số thể loại bài hát , một số thể loại nhạc cụ dân tộc và moọt soỏ nhaùc cuù nửụực ngoaứi, giúp cho học sinh bớc đầu có hiểu bieỏt, cũng nh những kiến thức mang tính thờng thức âm nhạc
- Các bài đọc thêm vaứ keồ chuyeọn aõm nhaùc trong chơng trình cung cấp cho học sinh những hiểu biết thêm về âm nhạc và tác dụng của âm nhạc đối với đời sống con ngời
3: Phửụng phaựp nghieõn cửựu
- Sự phối hợp các phơng pháp trong tiết học là rất quan trọng chúng ta phải lựa chọn phơng pháp cho từng tiết học cụ thể ,sữ dụng, phối hợp các phơng pháp để đạt kết quả cao nhất Có thể chia phân môn Âm nhạc thờng thức thành dạng baứi sau:
+ Keồ chuyeọn aõm nhaùc, giới thiệu tác giả, tác phẩm, nghe nhạc
+ Giới thiệu về nhạc cụ
a Đối với dạng bài: Keồ chuyeọn aõm nhaùc, giới thiệu tác giả, tác phẩm,nghe nhaùc.
- Toõi sửỷ duùng phửụng phaựp thuyeỏt trỡnh, phửụng phaựp keồ chuyeọn, phửụng phaựp hoỷi
ủaựp…
- Ngoài việc giới thiệu tác giả, tác phẩm trong sách giáo khoa, giáo viên kể cho học
sinh nghe những câu chuyện về tác giả hoặc hoàn cảnh ra đời của tác phẩm HS tỡm hieồu noọi dung baứi qua heọ thoỏng caõu hoỷi cuỷa GV, tiếp đến cho học sinh trình bày những ca khúc của tác giả mà các em thuộc, giáo viên hát trích đoạn một vài ca khúc cho học sinh nghe và cuối cùng là cho các em nghe băng đĩa
*Ví dụ:
Khi giới thiệu “Ngheọ sĩ Cao Vaờn Laàu" ( Tieỏt 15, lụựp 5) GV giụứi thieọu cho HS bieỏt ủây 1 danh nhaõn aõm nhaùc Vieọt Nam, là ngheọ sĩ có nhiều tác phẩm noồi tieỏng…, Keồ
Trang 3cho HS nghe caõu chuyeọn Ngheọ sú Cao Vaờn Laàu, tieỏp ủoự GV ủaởt heọ thoỏng caõu hoỷi
nhử: Baỷn Daù coồ hoaứi lang ra ủụứi ủeỏn nay ủaừ ủửụùc bao nhieõu naờm? ủeồ tỡm hieồu noọi dung caõu chuyeọn, sau ủoự GV cho các em nghe tác phẩm “ Daù coồ hoaứi lang” để các em
có những tình cảm, ấn tợng với tác giả…
b Đối với dạng bài giới thiệu nhạc cụ
- Đối với dạng bài này, chúng ta nên phoựng to nhiều loại nhạc cụ khác nhau, sửu taàm hình ảnh các nghệ sĩ biểu diễn các loại nhạc cụ khác nhau, ngoài những thông tin có trong sách giáo khoa ta tìm thêm những t liệu nh nguồn gốc của các loại đàn, hay kể các câu chuyện phù hợp với bài học cho học sinh nghe, những tiết học ở dạng này giáo viên nên sửỷ
rất thích khi đợc nghe giáo viên độc tấu một tác phẩm âm nhạc nào đó có các âm sắc các nhạc cụ vừa đợc giới thiệu hoaởc giaựo vieõn cho HS nghe ủoọc taỏu caực loaùi nhaùc cuù qua baờng ủúa Bên cạnh đó giáo viên cho học sinh nghe trích đoạn các bản nhạc không lời để các em cảm nhận đợc cái hay, cái đẹp riêng của âm sắc trên từng loại nhạc cụ
- Vụựi daùng baứi naứy neõn duứng phửụng phaựp quan saựt, phửụng phaựp noỷi ủaựp, , phửụng phaựp giaỷng giaỷi, phửụng phaựp keồ chuyeọn…
*Ví dụ:
Khi giới thiệu một số nhạc cụ nửụực ngoaứi ( Tieỏt 10, lụựp 5).GV quan saựt tranh nhaùc cuùhoaởc nhaùc cuù thaọt, Sau ủoự GV ủaởt caõu hoỷi ủeồ HS tỡm hieồu veà tửứng loaùi nhaùc cuù , giaỷi thớch cho HS hieồu veà xuaỏt xửự vaứ tớnh naờng cuỷa tửứng loaùi nhaùc cuù…Tieỏp theo
GV cho HS nghe aõm saộc cuỷa tửứng loaùi nhaùc cuù treõn phớm ủaứn Organ vaứ yêu cầu HS tìm ra âm sắc của từng loại nhạc cụ vừa đợc giới thiệu…
* Công việc dạy và học phân môn Âm nhạc thờng thức đợc đầu t vào thì kết quả học tập
của các em có những chuyển biến rỏ rệt, khả năng tiếp thu bài ngày càng tăng Từ đó hình thành cho học sinh thói quen tự học bài và tự cảm nhận đợc nội dung, tính chất của một tác phẩm âm nhạc
=> Từ các phơng pháp trên đợc kết hợp nhuần nhuyễn vaứ thể hiện tốt hơn, nhờ vậy trong tiết học, học sinh chủ động và hứng thú hơn, chất lợng tiếp thu bài của học sinh dần dần
đ-ợc nâng cao, đặc biệt là một số em còn yếu
III : NOÄI DUNG VAỉ KEÁT QUAÛ NGHIEÂN CệÙU:
1 Phaàn noọi dung nghieõn cửựu:
a Keồ chuyện:
Trong các giờ học Âm nhạc thờng thức ngoài những thông tin đã có trong sách giáo khoa, nếu giáo viên có những câu chuyện kể về tác giả, tác phẩm hay, hay các t liệu về các sinh hoạt Âm nhạc, các loại nhạc cụ thì sẽ thu hút đợc sự tập trung của các em học sinh
Trang 4vào bài học, giúp các em dễ nhớ hơn nội dung bài học và góp phần tích cực trong việc giáo dục đạo đức, tình cảm cho các em thông qua bộ môn
*Ví dụ:
- Khi dạy bài “Moõ- da thaàn ủoàng aõm nhaùc” (Tieỏt 16, Lụựp2 ) tôi kể cho học sinh
nghe câu chuyện Mô-da đợc cha sai đa bản nhạc của ông vừa sáng tác ủeỏn taởng con gaựi oõng chuỷ raùp haựt nhaõn ngaứy sinh con gaựi oõng ta, nhng do baỏt caồn Moõ- da đã ủaựnh rụi baỷn nhaùc xuoỏng soõng, vì sợ cha đánh nên Mô-da đã giấu cha và sáng tác một bản nhạc khaực thay thế mà không ai nhận ra, chỉ đến khi ngời cha nghe bản nhạc đó và khen hay mới vở lẻ ẹieàu ủoự ủeồ nói lên tính thần đồng của nhạc sĩ Mô-da,
- Khi dạy bài “ Giụựi thieọu moọt vaứi nhaùc cuù daõn toọc”(Tieỏt 15, lụứp3) giới thiệu ủaứn
tranh, chuựng ta cho các em biết đàn tranh, coứn coự teõn goùi khaực laứ ủaứn thaọp luùc, giaỷi
thớch tửứ thaọp luùc, aõm thanh nghe trong treỷo, tửụi vui, ủửụùc duứng ủeồ hoaứ taỏu trong caực
daứn nhaùc daõn toọc hoaởc ủeọm cho ngaõm thụ, haựt… Qua những lụứi giaỷng nh vậy, đã đóng góp phần không nhỏ trong việc giáo dục ý thức gìn giữ, bảo vệ bản sắc văn hoá dân tộc và yêu quê hơng đất nớc cho học sinh
b Sử dụng tranh ảnh.
Mỗi bài Âm nhạc thờng thức trong sách giáo khoa đều có raỏt ớt tranh ảnh minh hoạ
nhng chất lợng của nó cuừng cha cao, chủ yếu là hình đen trắng Việc phóng to các bức tranh và tô màu các bức tranh đó giúp các em quan sát rõ hơn, hấp dẫn hơn Ngoài ra còn
su tầm thêm các tranh ảnh khác từ t liệu, sách báo để giới thiệu cho học sinh trong tiết dạy
c Nghe nhạc.
Trong phân môn học Âm nhạc thờng thức thì nghe nhạc là một phần không thể thiếu đợc Tuỳ từng tiết học, dựa vaứo điều kiện trang thiết bị của trờng và thiết bị của môn học mà tôi cho học sinh nghe nhạc qua baờng ủúa hoaởc giaựo vieõn trỡnh baứy
d Giáo viên hát.
Trong quá trình giảng dạy học sinh ở trờng TH tôi nhận thấy các em rất thích đợc nghe thầy cô hát, mặc dù có thể thầy cô hát không hay bằng các ca sĩ chuyên nghiệp hát qua băng, đĩa, hiện nay có rất nhiều ca khúc của các nhạc sĩ đợc in trong các tập ca khúc, chúng ta có thể su tầm và tập hát để hát cho các em nghe trong các giờ dạy Âm nhạc th-ờng thức
f Sử dụng đàn Ogran.
Với những bài giới thiệu các loại nhạc cụ, để học sinh nghe và phân biệt âm sắc
của các nhạc cụ, giáo viên có thể sử dụng tiếng đàn đợc cài đặt sẳn trong đàn Organ cho
các em nghe
2 Kết quả nghieõn cửựu :
Trang 5- Học sinh tiếp thu bài tốt, có hứng thú học bài, trong giờ học chủ động tham gia xây dựng bài
- Giáo viên đã chuyển tải đợc kinh nghiệm của bản thân cho học sinh
IV : NHệếNG ẹEÀ XUAÁT KIEÁN NGHề.
- Để dạy và học tốt bộ môn âm nhạc, nhà trờng nên đầu t một phòng học bộ môn cố
định, trang thiết bị để nâng cao chất lợng dạy và học của thầy và trò đồng thời qua đó tổ chức các lớp năng khiếu để tạo điều kiện phát huy tốt năng khiếu âm nhạc
- Cần bổ sung sách tham khảo và tài liệu về bộ môn Âm nhạc để giáo viên có tài liệu tham khảo, tìm hiểu nâng cao kiến thức chuyên môn phục vụ cho công tác giảng dạy
V: Phần kết luận
- Qua thực tế giảng dạy bộ môn Âm nhạc thờng thức ở trờng TH, từ những kinh nghiệm thực tế cùng với những kiến thức đã đợc học và những ý kiến đóng góp của đồng nghiệp, bạn bè, bản thân tôi đã tìm ra cho mình các biện pháp để dạy tốt phân môn Âm nhạc thờng thức trong điều kiện cơ sở vật chất còn nhiều hạn chế Tôi đã tránh đợc tình trạng dạy chay ở các tiết học Âm nhạc thờng thức, thu hút các em học sinh tham gia hoạt
động học tập tích cực, giúp các em mạnh dạn hơn, tự tin hơn, có kỹ năng cảm thụ Âm nhạc tốt hơn Tuy nhiên đây mới chỉ là cách nhìn nhận chủ quan của riêng bản thân tôi dựa trên một số đối tợng học sinh nhất định, chắc chắn vẩn còn nhiều thiếu sót, hạn chế cần đợc góp ý, bổ sung, khắc phục Rất mong đợc sự góp ý của các thầy cô giáo, các bạn
đồng nghiệp để toõi có những giờ daùy Âm nhạc thờng thức ngày một tốt hơn
Xin chân thành cám ơn/
Thửùc hieọn thaựng 02 naờm 2009.
NHAÄN XEÙT CUÛA HOÄI ẹOÀNG CHAÁM CAÁP TRệễỉNG