Hóa 10 - Những lỗi sai thường gặp trong chương nguyên tử Hóa 10 - Những lỗi sai thường gặp trong chương nguyên tử Hóa 10 - Những lỗi sai thường gặp trong chương nguyên tử Hóa 10 - Những lỗi sai thường gặp trong chương nguyên tử Hóa 10 - Những lỗi sai thường gặp trong chương nguyên tử Hóa 10 - Những lỗi sai thường gặp trong chương nguyên tử
Trang 1NHỮNG LỖI SAI THƯỜNG GẶP TRONG CHƯƠNG “NGUYÊN TỬ”
“Nguyên tử” là một phần kiến thức nền tảng trong Hóa học Khi học chương này giúp chúng ta nắm được cấu tạo của nguyên tử, đặc tính của các hạt ra sao, cách sắp xếp các hạt trong nguyên tử như thế nào Mặc dù phần kiến thức không nhiều nhưng chúng ta cũng rất dễ mắc phải một số lỗi trong quá trình làm bài tập Đặc biệt lưu ý đó chính là cách viết cấu hình electron của nguyên tử các nguyên tố
1 Viết sai cấu hình electron của nguyên tử các nguyên tố có số hiệu nguyên tử lớn
- Viết cấu hình electron của một nguyên tử, đầu tiên cần tuân theo mức năng lượng
của electron trong nguyên tử để điền các electron vào các phân lớp
Mức năng lượng: 1s2s2p3s3p4s3d4p5s4d5p6s4f5d6p7s5f6d…
+ Mức năng lượng không theo đúng thứ tự các lớp electron, mà có sự xen mức năng
lượng của các phân lớp electron Vì vậy HS cần nhớ kỹ thứ tự mức năng lượng của
electron
- Thứ 2 cần sắp xếp lại thứ tự các phân lớp theo đúng lớp electron sau khi đã điền đầy
đủ electron vào các phân lớp
Ví dụ:
Viết cấu hình electron của nguyên tử nguyên tố Sc (Scandi) có Z = 21
- Bước 1: Điền electron vào các phân lớp theo đúng mức năng lượng
1s 2s 2p 3s 3p 3d : sai mức năng lượng
1s 2s 2p 3s 3p 4s 3d : Đúng mức năng lượng
- Bước 2: Sắp xếp lại các phân lớp vào từng lớp Thu được cấu hình electron hoàn
1s 2s 2p 3s 3p 3d 4s
2 Viết sai cấu hình electron của các nguyên tố nhóm VIB và IB
Chúng ta lấy ví dụ về 2 nguyên tố đại diện cho 2 nhóm nguyên tố là Cr (VIB) và Cu (IB)
- Xét nguyên tử nguyên tố Cr (Z = 24)
1s 2s 2p 3s 3p 4s 3d
Trang 2+ Sắp xếp lại các phân lớp electron theo các lớp electron: 2 2 6 2 6 4 2
1s 2s 2p 3s 3p 3d 4s Vậy là chúng ta đã viết xong cấu hình electron của nguyên tử Cr theo đúng các bước
trong phần 1 Nhưng cấu hình electron đó lại là một cách viết SAI
Câu hỏi đặt ra là “Viết thế nào cho đúng? Tại sao lại có sự sai khác ở đây?”
Chúng ta sẽ cùng giải quyết vấn đề này
1s 2s 2p 3s 3p 3d 4s
- Lý do sai khác và cách viết đúng:
+ Xét 2 phân lớp 4s và 3d:
4s 3d
Khi chúng ta điền e vào 2 phân lớp 4s và 3d sẽ có sự phân bố vào các AO 4s và AO 3d như trên
Ta thấy rằng, phân lớp 3d có 5 ô vuông (tương ứng với 5AO), vì vậy khi mà cả 5 ô
vuông đều chứa 1 electron thì phân lớp 3d sẽ có trạng thái năng lượng bền vững Do
vậy mà phân lớp 3d đã có mong muốn xin thêm 1 e bên phân lớp 4s và được bên 4s chấp thuận Khi này thì cả 2 phân lớp đều bền Số electron điền vào các AO được biểu diễn như sau:
4s 3d
Trạng thái này của phân lớp 3d được gọi là: trạng thái bán bão hòa
⇒ Cách viết cấu hình electron đúng của Cr (tương tự với các nguyên tố nhóm VIB):
1s 2s 2p 3s 3p 3d 4s
- Xét nguyên tử nguyên tố Cu (Z=29):
1s 2s 2p 3s 3p 4s 3d
1s 2s 2p 3s 3p 3d 4s Vậy là chúng ta đã viết xong cấu hình electron của nguyên tử Cu theo đúng các bước
trong phần 1 Nhưng cấu hình electron đó cũng SAI như cấu hình của Cr phần trước
↑↓
Trang 3+ Cấu hình electron đúng của Cu: 2 2 6 2 6 10 1
1s 2s 2p 3s 3p 3d 4s
+ Cách viết đúng:
+ Xét 2 phân lớp 4s và 3d:
4s 3d
Khi chúng ta điền e vào 2 phân lớp 4s và 3d sẽ có sự phân bố vào các AO 4s và AO 3d như trên
Ta thấy rằng, phân lớp 3d có 5 ô vuông (tương ứng với 5AO), vì vậy khi mà cả 5 ô
vuông đều chứa tối đa 2 electron thì phân lớp 3d sẽ có trạng thái năng lượng bền vững
hơn rất nhiều so với trường hợp còn 1 AO độc thân Do vậy mà phân lớp 3d đã xin thêm 1 e bên phân lớp 4s Khi này thì cả 2 phân lớp đều bền Số electron điền vào các
AO được biểu diễn như sau:
4s 3d
Trạng thái này của phân lớp 3d được gọi là: trạng thái bão hòa
⇒ Cách viết cấu hình electron đúng của Cu (tương tự với các nguyên tố nhóm IB):
1s 2s 2p 3s 3p 3d 4s
Chú ý: tất cả nguyên tử các nguyên tố đều có cấu hình electron ở trạng thái bền Vì vậy mà sự phân bố electron cũng sẽ có xu hướng biến đổi, chuyển dịch sao cho đạt trạng thái năng lượng bền nhất!
GV – Nguyễn Phương Thảo - Lize
↑↓ ↑↓ ↑↓ ↑↓ ↑
↑↓