CHỦ ĐỀ:GIỚI TÍNH – TÌNH BẠN – TÌNH YÊU – CHỦ ĐỘNG TRÁNH MANG THAI SỚM I.Mục đích: Giúp học sinh: - Biết được sự khác nhau giữa hai giới tính.. - Giữ quan hệ tốt đẹp với bạn khác giới và
Trang 1CHỦ ĐỀ:
GIỚI TÍNH – TÌNH BẠN – TÌNH YÊU – CHỦ ĐỘNG TRÁNH MANG
THAI SỚM
I.Mục đích:
Giúp học sinh:
- Biết được sự khác nhau giữa hai giới tính
- Hiểu vai trò của tình bạn và tình yêu
- Giữ quan hệ tốt đẹp với bạn khác giới và có quan niệm đúng về tình yêu
- Rèn luyện các khả năng tự nhận thức, giao tiếp, bày tỏ, ứng phó tình huống khó khăn và ra quyết định đúng trong quan hệ bạn bè và tình yêu
- Hiểu hậu quả của việc mang thai sớm ở tuổi dậy thì
- Biết vận dụng kỹ năng giao tiếp , kỹ năng kiên định và kỹ năng ra quyết định
để chủ động phòng tránh mang thai sớm
II.Tài liệu và phương tiện:
1 Phương tiện
- Bảng phụ
- Bút bảng
- Băng dính
- Câu hỏi thảo luận
Trang 2- Bộ phiếu phân biệt giới tính ( dùng cho hoạt động 1 ):
XUẤT TINH, CÓ RÂU, CÓ TINH HOÀN, TẠO TINH TINH TRÙNG, CÓ KINH NGUYỆT, MANG THAI , TUYẾN VÚ PHÁT TRIỂN , SINHCON
- Hai tình huống : Học sinh lớp 9 mang thai – Học sinh lớp 8 nghỉ học lấy chồng
2 Tài liệu
THÔNG TIN CƠ BẢN DÀNH CHO GIÁO VIÊN
1 Khái niệm về giới tính:
Giới tính xác định sự khác nhau về mặt sinh học giữa nam và nữ, sinh ra đã có
và không thể thay đổi được
Khía cạnh sinh học:
Nam giới có khả năng tạo ra tinh trùng, còn phụ nữ tạo ra trứng Khi giao hợp xảy
ra, tinh trùng có thể kết hợp với trứng để hình thành một cá thể sống mới
2 Tình bạn
a.Tình bạn là gì?
Đối với trẻ tình cảm thường có vai trò phát triển mạnh mẽ và có vai trò quan trọng Tuổi trẻ thường có nhiều bạn bè và họ thích dành thời gian để trò chuyện với bạn bè, cùng nhau chia ngọt sẻ bùi hoặc giúp nhau tự tin hơn động viên nhau trong học tập và lao động tình bạn có ý nghĩa quan trọng đối với mọi người, già cũng như trẻ
Người ta có quan niệm khác nhau về tình bạn Có người thích chơi nhóm bạn nhiều người, nhưng có người chỉ thích kết nghĩa vứi vài người thân thiết.Dù phong cách của từng người như thế nào đi nữa, nhưng ai cũng kiêu hãnh được làm thành viên của nhóm và thường xem nhóm bạn của mình là một phần “ gia đình mình” Tuy nhiên có những lúc tinh thần của nhóm mãnh kiệt đến mức các thánh viên của nhóm có cảm giác là họ tốt hơn tất cả mọi người khác, họ có thái độ xem thường người ngoài nhóm Điều này dẫn đến những tình cảm tiêu cực giữa các
Trang 3nhóm bạn khác nhau, coi thể đưa đén cãi nhau thậm chí đánh nhau.
b.Tình bạn khác giới:
Ở tuổi VTN tình bạn thường mạnh mẽ và thiên về cảm xúc Tình bạn có thể là giữa những người cùng giới và giữa những người khác giới Nhiều người là bạn tốt của những người khác ở cả hai giới Tình bạn khác giới nhiều khi có những giá trị riêng rất đặc biệt, khiến những người bạn cảm thấy mình may mắn có những người bạn khác giới
Tuy nhiên cũng có lúc tình bạn giữa hai người thường là hai người khác giới , có thể vượt qua giới hạn tình bạn để không còn “ chỉ là tình bạn” Tình bạn đó
chuyển thnàh thứ tình cảm có cảm xú mãnh liệt , hấp dẫn, trở thnàh quan hệ lãng mạn và có thể trở thnàh tình yêu Điều này đặc biệt thường xảy ra ở VTN Con trai con gái bỗng thấy tự ý thức về mình và thấyngại ngùng trước mặt người khác giới Trong trường hợp đó, không biết nên ứng xử như thế nào, nói gì và thế là nhìn người bạn của mình bằng con mắt khác ngảy trước
3 Tình yêu:
Tình yêu là một loại tình cảm đặc biệt, nó biểu hiện sự cao đẹp nhất của tình người ( lòng nhân ái), tình yêu làm con người trở nên thanh cao hơn, nhân ái và giàu sức sáng tạo hơn
Con người thể hiện tình yêu của mình với người khác bằng nhiều cách Có nhiều loại tình yêu: Yêu cha mẹ, yêu mội thành viên trong gia đình, yêu bè bạn, yêu con vật cưng… Con người cũng có quan hệ yêu thương trong suốt cuộc đời Một số quan hệ yêu đương đó là tình yêu suốt đời, còn có nhiều quan hệ yêu đương chỉ tồn tại trong một thời gian ngắn
Mối tình đầu thường là giai đoạn quyết kiệt nhất trong đời người và nhiều bạn trẻ đến với mối tình đầu ở tuổi VTN Nhiều mối tình đầu đã phát triể thành tình yêu sâu sắc và đưa đến hôn nhân hạnh phúc Sonng do đặc điểm còn bồng bột, chưa
có kinh nghiện trong cuộc sống, lại qua lý tưởng hóa tình yêu, nên không ít mối tình đầu bị tan vỡ để lại những tổn thất về tình cảm hoặc những hậu quả nặng nề , mất m,ất trong quan hệ yêu đương buônng thả của các cặp trai gái
Do vậy, nam nữ thanh niên cần hiểu được giá trị cao đẹp của tình yêu đối với hạnh phúc cuả mỗi người, có thái độ trân trọng với tình yêu, trên cơ sở đó tự xây
Trang 4dưng jc ho mình những hành vi đúng đắn, nghiêm túc khi bước vào lĩnh vực này.
4 Mang thai sớm – Hậu quả và cách phòng tránh
a Thế nào là mang thai sớm
Là trường hợp phụ nữ mang thai trước 18 tuổi
b Hậu quả của việc mang thai sớm
Việc mang thai sớm và sinh đẻ ở tuổi VTN sẽ gây nhiều hậu quả đối với sức khỏe
Mang thai sớm ngoài ý muốn là điều kinh hoàng cho cô gái trẻ vì thiếu hiểu biết
Họ thường loạibỏ thai bằng biện pháp nạo thai Nạo thai không an toàn lả rủi ro rất lớn cho phụ nữ trẻ Nạo thai có thể đem lại những biến chứng nghiên trọng, có thể vô sinh thậm chí có thể tử vong
Nếu sinh đẻ ở tuổi còn qua trẻ sẽ dẫn đến tình trạng đẻ non, sảy thai tự phát, thai chết lưu, đẻ khó, nhiễm độc thai nghén, trẻ sơ sinhthiếu nhiều máu , suy sinh dưỡng
- Việc mang thai sớm và sinh đẻ ở tuổi VTN còn gây những căng thẳng về tình cảm và tài chính rất lớn:
Họ phải đương đầu với những mệt mỏi của việc nuôi dưỡng một đứa bé ngoài giá thú, không có chồng , thậm chí không có cả gia đình giúp đỡ Sinh đẻ ngoài ý muốn giống như mộttai họa với người mẹ trẻ Họ thường phải đối mặt với phản đối của cộng đồng và nếu còn đến trường thì họ sẽ bị buộc phải thôi học
- Việc mang thai sớm ở tuổi VTN sẽ là gánh nặng cho xã hội Nghèo đói sẽ tăng lên , bảo hiểm xã hội và y tề kém nhiều Thiếu lực lượnglao động Vấn
đề giới ( trọng nam khinh nữ ) ngày càng mâu thuẫn
c Cách phòng tránh
- Chủ động phòng tránh: không đi chơi với bạn khác giới ở những nơi vắng
vẻ, vào buổi tối, không uống rượu bia, …
- Các biện pháp tránh thai: Sử dụng bao cao su, thuốc ngừa thai, phương pháp truyền thống: tính vòng kinh,
Trang 5III.Cách tiến hành:
1 Hoạt động 1: Tìm hiểu về giới tính ( 5 phút).
Cách tiến hành: Giáo viên phát một số phiếu học tập ghi đặc điểm của nam
hoặc nữ Yêu cầu học sinh dán vào cột tương ứng
Bước 1: Hoạt động lớp.
Học sinh suy nghĩ và thực hiện
Bước 2: Giáo viên nhận xét Kết luận
GIỚI TÍNH: là đặc trưng sinh học, bẩm sinh, đồng nhất, mọi nơi, không thay
đổi theo thời gian Đặc điểm sinh lý ở hai giới:
- XUẤT TINH
- CÓ RÂU
- CÓ TINH HOÀN
- TẠO TINH TINH TRÙNG
- CÓ KINH NGUYỆT
- MANG THAI
- TUYẾN VÚ PHÁT TRIỂN
- SINHCON
Những đặc điểm này biểu hiện rõ nhất khi các em bước vào tuổi dậy thì
Ở lứa tuổi này, các em có nhiều biến đổi về tâm, sinh lý, có những tình cảm và cảm xúc mới: ngoài quan hệ chủ yếu là tình bạn còn có những rung động đầu đời đối với bạn khác giới
Chuyển sang hoạt động 2
2 Hoạt động 2: Tìm hiểu về Tình bạn – Tình yêu (20 phút)
Cách tiến hành:Hoạt động nhóm
Trang 6Bước 1: Giáo viên yêu cầu học sinh thảo luận theo nhóm các câu hỏi
sau:
- Nhóm 1: Tại sao các em cần có bạn ?
- Nhóm 2: Tình bạn khác giới là gì? Em có suy nghĩ gì về tình bạn khác
giới?
- Nhóm 3: Trong quan hệ với bạn khác giới cần tránh những điều gì?
Tình bạn khác giới khác với tình yêu như thế nào?
- Nhóm 4: Ở tuổi các em đã nên yêu chưa ? Vì sao?
Các nhóm ghi lại ý kiến của nhóm lên bảng phụ
Bước 2: Hoạt động lớp.
Các nhóm treo bảng phụ kết quả thảo luận của nhóm mình trên bảng
Bước 3: Hoạt động giáo viên.
Giáo viên nhận xét kết quả thảo luận nhóm, tranh luận chung của lớp và nhấn mạnh
- Câu 1:Tình bạn là một loại tình cảm gắn bó giữa hai hoặc một nhóm
người vì hợp nhau về tính tình, giống nhau về sở thích có chung một quan
điểm sống lý tưởng, ước mơ ……
- Tình bạn có vai trò lớn trong đời sống của mỗi người đặc biệt là với
thanh thiếu niên
+ Trong quan hệ bạn bè mỗi người có thể tự đánh giá, tự tìm hiểu bản
Trang 7thân mình qua tương tác với những người bạn đồng thời dựa vào sự góp ý của bạn bè mà tự phấn đấu giáo dục mình tiến bộ, tự hoàn thiện
+ Tình bạn là một sức mạnh tinh thần to lớn động viên mỗi người
trong tập thể cùng nhau hoạt động, gánh vác chia sẻ, trong việc vươn tới ước
mơ, hoài bão lý tưởng của mình
+ Tuy nhiên tình bạn lệch lạc có thể dẫn tới hành động xấu: bao che khuyết điểm cho bạn bè, phái, chơi bời lêu lổng,…
- Cuối cùng giáo viên nêu lên những đặc điểm cơ bản của tình bạn tốt
+ Có trách nhiệm lẫn nhau và giúp đỡ cùng nhau tiến bộ
+ Bình đẳng và tôn trọng nhau
+ Chân thành tin cậy
+ Thông cảm, đồng cảm sâu sắc với nhau
Câu 2:- Tình bạn khác giới là tình bạn giữa nam và nữ ( hoặc giữa nữ và
nam)
- Tình bạn khác giới làm cho mỗi người tự hoàn thiện mình, làm tôn vẻ đẹp của mỗi giới tình bạn khác giới có thể chuyển thành tình yêu, song không nhất thiết mọi tình bạn khác giới đèu chuyển thành tình yêu
Câu 3:- Tình bạn khác với tình yêu là không có sự say mê về thể xác,
không ghen tuông khi bạn khác giới có người yêu
- Tình cảm giữa hai người khác giới có thể chuyển thành thứ tình cảm có
Trang 8cảm xúc mãnh liệt và hấp dẫn về giới tính để chuyển thành tình yêu.
- Trong quan hệ bạn bè khác giới cần tránh:
+ Đối xử với nhau xuồng sã, thiếu tế nhị
+ Gán ghép lẫn nhau
+ Ghen ghét nói xấu hay đối xử thô bạo
+ Ngộ nhận tình bạn khác giới là tình yêu
+ Gây cho bạn khác giới hiểu nhầm là tình yêu
Câu 4:
- Tuổi của các em chưa nên yêu vì có thể ảnh hưởng đến học tập, tương lai, bản thân các em chưa có đủ năng lực kiểm soát tình cảm, suy nghĩ và hành động
3 Hoạt động 3: Chủ động tránh mang thai sớm (15 phút)
Cách tiến hành:
Bước 1: Hoạt động nhóm.
Giáo viên đưa ra 2 tình huống để học sinh trình bày ý kiến và cách ứng xử
+ Tình huống 1: Em Hoàng Thị B (học sinh lớp 9) và em Nông Văn A
( học sinh lớp 8) có “ yêu” nhau Trong một lần đi chơi vào tối ngày Noel, do không kiểm soát tình cảm và hành động của mình, em B có thai Vì lo sợ, em giấu
bố mẹ và phải nghỉ học khi thai lớn Em A cũng phải nghỉ học và làm đám cưới với
Trang 9B Em có nhận xét gì về sự việc trên? Theo em B sẽ gặp những khó khăn gì khi mang thai sớm?
+ Tình huống 2: Em Nguyễn Thị S đang học lớp 8 Tuy nhiên, bố mẹ bắt
em phải nghỉ học để cưới chồng – là một người S mới gặp một lần Nếu là S, em sẽ làm gì trong tình huống trên?
Bước 2: Hoạt động lớp.
Sau khi từng nhóm làm bài tập xong Mỗi nhóm cử đại diện để trình bày
Các nhóm tranh luận
Bước 3: Hoạt động của giáo viên
Giáo viên nhận xét câu trả lời của các nhóm Hướng đến cách nhìn nhận, ứng
xử tích cực, đúng đắn
+ Tình huống 1: A và B hành động nông nổi, thiếu suy nghĩ Mặt khác, giấu
chuyện xảy ra với người lớn dẫn đến hậu quả nghiêm trọng Những khó khăn B phải gặp khi mang thai sớm: phải nghỉ học; bản thân ở trong tâm trạng hoang mang, căng thẳng, lo lắng; tương lai bị ảnh hưởng; dễ bị gia đìnhvà/ hoặc xã hội phân biệt đối xử; dễ kết hôn vội vàng và có nguy cơ thất bại, dễ bị sảy thai, sức khỏe suy yếu; sau khi sinh con khó xin việc làm,… Đối với đứa con: nguy cơ bị gia đình và xã hội phân biệt đối xử trước mắt và trong tương lai do bị gia đình ruồng
bỏ, con bị suy dinh dưỡng, tuổi thơ bất hạnh,…
+ Tình huống 2: Nếu em là S: cần xác định rõ: Việc cưới chồng sớm theo ý
bố mẹ sẽ ảnh hưởng đến học tập và tương lai, vi phạm pháp luật Hôn nhân và gia đình (tảo hôn) S cần phân tích cho bố mẹ thấy những điều sai và hậu quả của
Trang 10hành động đó Nếu bố mẹ vẫn không thay đổi ý kiến cần nói với thầy cô, chính quyền xã để vận động Đây là một hủ tục cần xóa bỏ ở địa phương
Giáo viên đúc kết:
- Ở lứa tuổi dậy thì các em đang trải qua những biến đổi về cơ thể, tâm lý tình cảm sâu sắc Tình bạn khác giới đem lại cho các em những cảm xúc, suy nghĩ, sự mong nhớ niềm vui đồng thời băn khoăn lo lắng
- Đối với các em chưa yêu, các em cần chuẩn bị trước tâm lý và kiến thức để
có khả năng nhận biết tình cảm của mình, có quyết định đúng đắn Các em nhớ rằng việc quan trọng nhất của các em trong giai đoạn này là học tập để chuẩn bị cho tương lai, tình yêu có thể gây ảnh hưởng rất lớn đến việc học
- Đối với các em đã có bạn khác giới, các em cần tỉnh táo, sáng suốt chú tâm học tập, biết tôn trọng và nghĩ đến tương lai của cả hai, cần tránh những tình huống gây mát kiểm soát: đi chơi riêng ở những nơi vắng vẻ, vào buổi tối, …
- Các em cũng có rất nhiều thắc mắc không biết hỏi ai, không dám hỏi Hoặc khi hỏi, các em thường bị la rầy, hoặc người lớn né tránh không muốn trả lời
và cho rằng các em còn nhỏ, chưa cần biết Các em có thể bị sợ la rầy cho nên giữ im lặng không muốn hỏi Điều này về lâu dài sẽ có hại cho các em
- Các em cần nhớ rằng khi có thắc mắc, lo lắng, các em nên tìm người chia
sẻ và giúp đỡ Các em cần được cung cấp các thông tin cần thiết để các em có thể tự bảo vệ mình
Trang 11IV KẾT THÚC HOẠT ĐỘNG
Học sinh trình bày nguyện vọng, những kiến nghị của mình về các vấn đề trên Giáo viên nhận xét buổi học: về tinh thần, thái độ của học sinh