Quản lý nhà nước các doanh nghiệp tư nhân trên địa bàn tỉnh quảng ngãi (tt)

Về mặt QLNN đối với DNTN trên địa bàn tỉnh Quảng Ngãi còn tồn tại nhiều vấn đề như: công tác xây dựng chiến lược; công tác xây dựng, thực thi chính sách, bộ máy quản lý và công tác thanh

ĐẠI HỌC ĐÀ NẴNG

TRƯỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ

NGUYỄN DUY KHIÊM

QUẢN LÝ NHÀ NƯỚC CÁC DOANH NGHIỆP TƯ NHÂN TRÊN ĐỊA BÀN TỈNH QUẢNG NGÃI

TÓM TẮT LUẬN VĂN THẠC SĨ

QUẢN LÝ KINH TẾ

Mã số: 60 34 04 10

Đà Nẵng – Năm 2019

Công trình được hoàn thành tại

TRƯỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ, ĐHĐN

Người hướng dẫn khoa học: GS.TS VÕ XUÂN TIÊN

Phản biện 1: TS NGUYỄN HIỆP

Phản biện 2: PGS.TS BÙI VĂN HUYỀN

Luận văn đã được bảo vệ trước Hội đồng chấm Luận văn tốt nghiệp thạc sĩ Quản lý kinh tế họp tại Trường Đại học Kinh tế,

Đại học Đà Nẵng ngày 23 tháng 02 năm 2019

Có thể tìm hiểu luận văn tại:

- Trung tâm Thông tin – Học liệu, Đại học Đà Nẵng

- Thư viện trường Đài học Kinh tế, ĐHĐN

MỞ ĐẦU

1 Tính cấp thiết của đề tài

Quảng Ngãi là một tỉnh ven biển nằm trong vùng kinh tế trọng điểm khu vực duyên hải Nam Trung Bộ, Việt Nam Theo báo cáo tình hình KT-XH tỉnh Quảng Ngãi năm 2017, tổng sản phẩm trên địa bàn tỉnh (GRDP) năm 2017 ước đạt 45.386 tỷ đồng (theo giá so sánh năm 2010), tăng 1,3% so với năm 2016 Năm 2017 thì số lượng DN đang hoạt động là 3.976 DN, tăng khoảng 17% so với năm 2016 Tuy nhiên, trong 6 tháng đầu năm 2018, có 384 DN đăng ký thành lập mới, xấp xĩ so với cùng kỳ 2017, vốn đăng ký đạt 2.897 tỷ đồng;

có 150 DN đăng ký tạm ngừng hoạt động, tăng 74,4%; có 29 DN giải thể tự nguyện, giảm 31%, phần lớn là DN nhỏ, DNTN

Về mặt QLNN đối với DNTN trên địa bàn tỉnh Quảng Ngãi còn tồn tại nhiều vấn đề như: công tác xây dựng chiến lược; công tác xây dựng, thực thi chính sách, bộ máy quản lý và công tác thanh tra, kiểm tra còn nhiều bất cập Chính vì vậy, Nhà nước cần tích cực hơn trong việc quản lý DNTN Chính vì những lý do trên,tác giả lựa chọn

đề tài “Quản lý nhà nước các doanh nghiệp tư nhân trên địa bàn tỉnh Quảng Ngãi” làm đề tài nghiên cứu là nhằm góp phần vào

nghiên cứu những thực trạng, và tìm giải pháp phát triển DNTN tỉnh Quảng Ngãi trong giai đoạn hiện nay

2 Mục tiêu nghiên cứu

- Tổng quan các kết quả nghiên cứu, hệ thống hóa những lý luận cơ bản trong hoạt động QLNN các DNTN

- Phân tích đặc điểm địa bàn tỉnh, đánh giá thực trạng về QLNN các DNTN trên địa bàn tỉnh Quảng Ngãi

- Đề xuất các giải pháp nhằm hoàn thiện công tác quản lý DNTN trên địa bàn tỉnh Quảng Ngãi

Câu hỏi nghiên cứu

- Thực trạng QLNN các DNTN trên địa bàn tỉnh Quảng Ngãi hiện nay?

- Để quản lý DNTN một cách hiệu quả cần những giải pháp nào?

3 Đối tượng và phạm vi nghiên cứu

Đối tượng nghiên cứu: Đối tượng nghiên cứu của đề tài là QLNN các DNTN trên địa bàn tỉnh Quảng Ngãi

4 Phương pháp nghiên cứu

Áp dụng phương pháp nghiên cứu kết hợp giữa nghiên cứu định tính và nghiên cứu định lượng Từ những số liệu thứ cấp, sơ cấp tác giả sử dụng phương pháp thống kê, mô tả tổng hợp, so sánh để phân tích

5 Bố cục dự kiến của luận văn

Luận văn được trình bày trong 03 chương:

Chương 1 Cơ sở lý luận cơ bản về QLNN các DNTN

Chương 2 Thực trạng QLNN các DNTN trên địa bàn tỉnh Quảng Ngãi

Chương 3 Một số giải pháp QLNN các DNTN trên địa bàn tỉnh Quảng Ngãi

6 Tổng quan tài liệu

CHƯƠNG 1 MỘT SỐ VẤN ĐỀ LÝ LUẬN CƠ BẢN VỀ QUẢN LÝ DOANH

NGHIỆP TƯ NHÂN 1.1 KHÁI QUÁT VỀ QUẢN LÝ DOANH NGHIỆP

1.1.1 Một số khái niệm

Luật DN năm 2014 quy định: “DNTN là DN do một cá nhân làm chủ và tự chịu trách nhiệm bằng toàn bộ tài sản của mình về mọi hoạt động của DN”[12]

QLNN đối với DNTN là sự tác động có chủ đích, có tổ chức

và bằng pháp quyền của Nhà nước và thông qua một số hệ thống các chính sách kinh tế với các công cụ kinh tế lên hệ thống DN, tạo lập môi trường pháp lý trong nền kinh tế quốc dân nhằm sử dụng hiệu quả nhất các nguồn lực phát triển kinh tế, để đạt được các mục tiêu phát triển KT-XH của đất nước

1.1.2 Đặc điểm của doanh nghiệp tư nhân

Chủ DNTN chịu mọi trách nhiệm về hoạt động của DN Chủ DNTN chịu trách nhiệm vô hạn trước pháp luật khi phá sản và có toàn quyết quyết định tài sản trong DN.[5]

Chủ DNTN không được đồng thời là chủ hộ kinh doanh, thành viên công ty hợp danh

DNTN không được quyền góp vốn thành lập hoặc mua cổ phần, phần vốn góp trong công ty Chủ DN có quyền cho thuê trong thời gian cho phép nhưng vẫn phải chịu trách nhiệm về hoạt động của DN

DNTN dễ dàng thích ứng với sự đa dạng và thay đổi liên tục của thị trường DNTN nguồn lực hạn chế, đặc biệt vốn đầu tư ban đầu ít

Hệ thống tổ chức sản xuất và quản lý ở các DNTN gọn nhẹ, linh hoạt, công tác điều hành mang tính trực tiếp DNTN trình độ công nghệ kỹ thuật lạc hậu, trình độ quản lý còn yếu dẫn đến sức cạnh tranh của DN về sản phẩm và dịch vụ thấp

1.1.3 Ý nghĩa của quản lý nhà nước các doanh nghiệp tư nhân

Nhà nước bằng hoạt động của mình, giúp các doanh nhân giải quyết các vấn đề sản xuất kinh doanh, tìm ra nhu cầu của họ để đáp ứng, hỗ trợ cho các DN phát triển

Nhà nước đứng ra làm trung gian để giải quyết, cân bằng mối quan hệ giữa các DN, tạo ra sự cạnh tranh lành mạnh giữa các DN

Nhà nước có vai trò ổn định chính trị xã hội, góp phần tạo nên một cơ chế thị trường lành mạnh cho các DNTN

1.2 NỘI DUNG QUẢN LÝ NHÀ NƯỚC CÁC DOANH NGHIỆP TƯ NHÂN

1.2.1 Hoạch định chiến lược và tạo môi trường pháp lý

Hoạch định phát triển DN là việc xác định sứ mệnh, tầm nhìn chiến lược, kế hoạch phát triển DN; là một quá trình hoạt động để định ra các mục tiêu, xác lập những phương tiện và nguồn lực cần thiết đạt được những mục tiêu, đồng thời xác định các giai đoạn thực hiện

Công tác xúc tiến, hoạch định phát triển DN là cơ sở để vạch

ra các chính sách quản lý kinh tế và cả cơ cấu nhiệm vụ của bộ máy quản lý Xác định rõ các chủ trương, định hướng chiến lược phát triển của DNTN trong các Văn kiện của Đại hội Đảng toàn quốc, các Nghị quyết về phát triển KT-XH, xây dựng nền kinh tế thị trường của Chính phủ, Quốc Hội[1]

Hệ thống các quy hoạch, kế hoạch phát triển DNTN là những

tư tưởng chỉ đạo, các mục tiêu, chỉ tiêu, các mô hình, biện pháp ngắn hạn và dài hạn để định hướng cho sự phát triển của DN theo mục tiêu chung của phát triển kinh tế-xã hội, khuyến khích, trợ giúp phát triển các DN được công khai, minh bạch, giúp các DN phát huy hiệu quả năng lực của mình trong hoạt động đầu tư và phát triển kinh doanh[1]

Tổ chức xây dựng chiến lược, kế hoạch phù hợp để thực hiện quản lý DN được coi là nhiệm vụ mang tính vĩ mô, xuyên suốt trong quá trình phát triển đất nước Do đó cần phải có một chiến lược, kế hoạch lâu dài trong phát triển DN và tổ chức thực hiện nó một cách khoa học, kịp thời để đưa các chủ trương, chính sách của Đảng vào thực tiễn đời sống xã hội

Pháp lý là công cụ quản lý chủ yếu khi thực hiện chức năng QLNN đối với DN Tạo môi trường pháp lý DN chính là tạo

ra những cơ sở pháp lý mà DN phải căn cứ vào đó để thực , đảm bảo cho hoạt động kinh doanh phù hợp với những qui định của pháp luật

1.2.2 Xây dựng, ban hành, thực thi các chính sách, quy định về phát triển doanh nghiệp tƣ nhân

Hướng dẫn việc xây dựng, ban hành, thực thi các văn bản, pháp luật, chính sách của Nhà nước cho các DN là nội dung quản lý nhằm nâng cao hiểu biết và tiếp cận các văn bản pháp luật của Trung ương cũng như của địa phương đến các DN

Hoàn thiện khung pháp lý, tuyên truyền, phổ biến, chính sách qui định và phạm vi hỗ trợ DNTN phát triển trong nước, hội nhập quốc tế nhằm: Xác định rõ khuôn khổ về gia nhập, hoạt động và giải thể, phá sản; Hỗ trợ tiếp cận tài chính, tín dụng và nâng cao hiệu quả

sử dụng vốn; Hỗ trợ công nghệ, khoa học kỹ thuật; Phát triển nguồn

nhân lực, tập trung vào nâng cao năng lực quản trị; Đẩy mạnh hình thành nhóm DNTN; cung cấp thông tin hỗ trợ và xúc tiến mở rộng thị trường

Luật DN, các quy định, văn bản hướng dẫn thi hành và chính sách đã góp phần quan trọng trong việc thiết lập một khung pháp lý mới trong QLNN đối với DN Nhà nước có trách nhiệm không ngừng hoàn thiện và phổ biến, tuyên truyền các quy định, chính sách kinh doanh sao cho cởi mở, minh bạch có tác dụng định hướng và quản lý thống nhất DN, vừa tạo lòng tin và thuận lợi cho hoạt động kinh doanh của DN Bồi dưỡng kiến thức về luật, quy định cho các DN[16]

Xây dựng ban hành, tuyên truyền, phổ biến các luật, chính sách có liên quan đến hoạt động DN như: Luật tổ chức các loại hình

DN, Luật DN, Luật hợp tác xã và các luật quy định về các mặt hoạt động của DN Bên cạnh đó tuyên truyền các chính sách hỗ trợ DN: chính sách ưu đãi về thuế, các chính sách tài trợ vốn ưu đãi cho các DN

1.2.3 Tổ chức bộ máy quản lý doanh nghiệp tƣ nhân

Tổ chức bộ máy QLNN đối với DN là hệ thống thống nhất các

cá nhân, đơn vị trong một tổ chức nhà nước, có sự liên hệ chặt chẽ tác động qua lại lẫn nhau, hỗ trợ nhau cùng nhau thực hiện hỗ trợ, tạo môi trường pháp lý phát triển DN bền vững theo định hướng mục tiêu của Nhà nước

Cơ cấu bộ máy quản lý của nhà nước đối với DN sau đăng ký thành lập hình thành tương đối rõ Trong đó, Quốc hội ban hành và sửa đổi các luật liên quan đến hoạt động DN, tòa án nhân dân và viện kiểm soát nhân dân các cấp xét xử và kiểm soát việc tuân thủ pháp luật của các DN cũng như cơ quan QLNN Chính phủ thống nhất

thực hiện các chức năng quản lý hành chính nhà nước trên cơ sở phân công, phân cấp quản lý Chính phủ và Thủ tướng chính phủ trực tiếp ban hành nghị định, quyết định các chính sách cụ thể liên quan đến DN

Bộ, các cơ quan ngang bộ thực hiện chức năng QLNN đối với

DN trong phạm vi ngành, lĩnh vực thuộc chức năng, nhiệm vụ của mình, ban hành các văn bản, chính sách hướng dẫn quy phạm pháp luật theo thẩm quyền

UBND cấp tỉnh, thành phố thực hiện chức năng QLNN đối với DN ở địa phương, tổ chức thực hiện QLNN đối với DN theo ngành, lĩnh vực trên địa bàn theo thẩm quyền UBND cấp huyện, cấp

xã tổ chức thực hiện QLNN đối với DN sau đăng ký thành lập trên địa bàn theo thẩm quyền phân cấp hành chính và từng lĩnh vực cụ thể

có liên quan

Liên quan trực tiếp đến vòng đời của DN, có một số cơ quan đầu mối quan trọng trong việc QLNN đối với DN như: cơ quan đăng

ký kinh doanh, cơ quan thuế, cơ quan quản lý chuyên ngành… Trong

đó cơ quan đăng ký kinh doanh và cơ quan thuế đóng vai trò trung tâm, đầu mối theo dõi thông tin của DN

1.2.4 Khuyến khích, hỗ trợ tạo môi trường hoạt động cho doanh nghiệp tư nhân

Để thúc đẩy phát triển DN mạnh mẽ chính quyền nhà nước cần cải cách hành chính và tạo lập môi trường pháp lý, kinh doanh nhằm hổ trợ, bảo đảm quyền tự do kinh doanh và cạnh tranh bình đẳng

Đối với cải cách hành chính trước hết để cải thiện môi trường kinh doanh, tạo thuận lợi cho hoạt động của DN Cải cách hành chính hướng tới xây dựng một nền hành chính phục vụ chuyên

nghiệp, tạo thuận lợi cho các DN, đáp ứng yêu cầu QLNN, góp phần quan trọng trong phát triển KTXH

Tăng cường nắm bắt kịp thời các khó khăn và đề xuất, kiến nghị của DN Từ đó điều chỉnh chính sách, xây dựng chính sách mới

và thực hiện kịp thời các giải pháp cần thiết để tháo gỡ khó khăn, cải thiện môi trường kinh doanh thúc đẩy DN phát triển

1.2.5 Kiểm tra, thanh tra, và xử lý vi phạm doanh nghiệp

tư nhân

Công tác kiểm tra, thanh tra và xử lý vi phạm về phát triển DN

là hoạt động phối hợp giữa các cơ quan chức năng, các sở, ngành, UBND các cấp, cơ quan thuế đến DN nhằm bảo đảm cho DN hoạt động đúng pháp luật, đúng quy định, đúng hướng, bảo vệ lợi ích hợp pháp cho cả DN và xã hội, bảo đảm KT-XH

Công tác kế toán kiểm toán, công khai tài chính phải phản ánh trung thực tình hình tài chính của DN trên nguyên tắc và các chuẩn mực kế toán kiểm toán Việt Nam phù hợp với các chuẩn mực quốc

tế, là công cụ cho công tác quản lý DN[1]

Quy định về công tác thanh tra, kiểm tra việc thực thi pháp luật và xử lý vi phạm của DN đã được đổi mới trên cơ sở đảm bảo quyền tự do kinh doanh và tự chịu trách nhiệm trước pháp luật của

1.3.4 Tổ chức bộ máy và chất lượng nguồn nhân lực quản

lý nhà nước các doanh nghiệp tư nhân

CHƯƠNG 2 THỰC TRẠNG QUẢN LÝ NHÀ NƯỚC CÁC DOANH NGHIỆP TƯ NHÂN TRÊN ĐỊA BÀN TỈNH QUẢNG NGÃI 2.1 ĐẶC ĐIỂM CỦA ĐỊA BÀN TỈNH QUẢNG NGÃI

2.1.1 Đặc điểm của điều kiện tự nhiên, kinh tế, xã hội trên địa bàn tỉnh

a Điều kiện tự nhiên

Quảng Ngãi là tỉnh thuộc duyên hải Trung Trung Bộ, trải dài

từ 14°32′ đến 15°25′ Bắc, từ 108°06′ đến 109°04′ Đông, tựa vào dãy núi Trường Sơn hướng ra biển Đông, phía Bắc giáp tỉnh Quảng Nam, phía nam giáp tỉnh Bình Định, phía tây giáp tỉnh Kon Tum, phía đông giáp biển Đông

b Điều kiện kinh tế

Tình hình kinh tế tỉnh Quảng Ngãi ngày càng chuyển biến tích cực, GRDP qua các năm tăng Trong giai đoạn 2012 – 2017, GRDP trên địa bàn đạt tốc độ tăng trưởng bình quân là 39,44%

ĐVT: Triệu đồng

Hình 2.1: Tình hình tổng sản phẩm trên địa bàn (GRDP) tỉnh Quảng Ngãi theo giá so sánh 2010 từ năm 2012-2017

(Nguồn: Niên giám thống kê tỉnh Quảng Ngãi)

c Điều kiện xã hội

Các lĩnh vực xã hội đạt nhiều kết quả quan trọng trong giáo dục và đào tạo, lĩnh vực y tế, tạo việc làm, văn hóa thể dục thể thao

Số lao động từ 15 tuổi trở lên tăng qua các năm Năm 2017 số lượng lao động tỉnh Quảng Ngãi là 756,8 nghìn người, tăng 40,73 nghìn người so với năm 2012, tăng 5,43 nghìn người so với năm 2016

2.1.2 Tình hình phát triển doanh nghiệp tƣ nhân trên địa bàn tỉnh Quảng Ngãi

Từ năm 2012-2017, số lượng DN đăng ký thành lập và đi vào hoạt động tăng so với giai đoạn trước Trong năm 2017, toàn tỉnh có

717 DN đăng ký thành lập mới với tổng vốn đăng ký là 14.811,7 tỷ đồng, tăng 15,8% về số DN năm 2016

Số lượng DNTN trên địa bàn tỉnh Quảng Ngãi tương đối ổn định và tăng nhẹ qua từng thời kỳ từ năm 2012 với 515 DN đến năm

2017 với 809 DN Tốc độ phát triển năm 2012 – 2017 khoảng 57,1%

ĐVT: Doanh nghiệp

Hình 2.9: Tình hình số lƣợng DNTN trên địa bàn tỉnh Quảng

Ngãi giai đoạn năm 2012 – 2017

(Nguồn: Niên giám thống kê tỉnh Quảng Ngãi & Sở KH-ĐT)

Thực trạng DNTN: Vốn sản xuất kinh doanh bình quân hàng

năm, lao động, doanh thu thuần sản xuất kinh doanh, DNTN phân theo quy mô vốn

2.2 THỰC TRẠNG QUẢN LÝ DOANH NGHIỆP TƯ NHÂN TRÊN ĐỊA BÀN TỈNH QUẢNG NGÃI

2.2.1 Thực trạng về công tác hoạch định chiến lược và tạo môi trường pháp lý

Việc hoạch định phát triển DNTN tại tỉnh Quảng Ngãi cũng phải phù hợp với kế hoach phát triển KT-XH tại địa phương

Số lượng DN trên địa bàn tỉnh năm 2017 là 3.976 DN đã đạt 56,8% mục tiêu năm 2020 đề ra Số lượng công ty TNHH và DNTN chiếm phần lớn, DNTN trên địa bàn tỉnh 2017 toàn tỉnh có 809 DNTN chiếm 20,3% trong tổng số DN đang hoạt động trên địa bàn tỉnh Quảng Ngãi

Bảng 2.5 Kết quả khảo sát chủ doanh nghiệp tư nhân về công tác hoạch định chiến lược và tạo môi trường pháp lý

1 2 3 4 5 Tổng Tính kịp thời về công tác

hoạch định chiến lược

Người 2 75 4 6 0 87

% 2,3 86,2 4,6 6,9 - 100% Khả năng giải quyết vấn

đề của các văn bản chiến

lược, quy hoạch và tạo

môi trường pháp lý

Người 0 77 7 3 0 87

% - 88,5 8,0 3,5 - 100%

Sự đổi mới, sáng tạo

trong công tác đề xuất

chiến lược, quy hoạch và

tạo môi trường pháp lý

Người 0 80 7 0 0 87

% - 92,0 8,0 - - 100%