Rèn luyện kĩ năng đọc cho học sinh như: đọc đúng, đọc nhanh, đọc chính xác, rõ ràng, rành mạch, diễn cảm để học sinh có những hiểu biết về văn bản đọc và ngược lại khi hiểu được những vă
Trang 1CỘNG HÒA XÃ HỘI CHỦ NGHĨA VIỆT NAM
Độc lập - Tự do - Hạnh phúc
MÔ TẢ SÁNG KIẾN
Mã số …….
1 Tên sáng kiến:
Rèn kĩ năng đọc diễn cảm trong giờ Tập đọc cho học sinh lớp 5 ở trường tiểu học
2 Lĩnh vực áp dụng sáng kiến: Áp dụng trong ngành Giáo dục
3 Mô tả bản chất của sáng kiến:
3.1 Tình trạng giải pháp đã biết
* Ưu điểm:
- Trong giờ Tập đọc, phần lớn giáo viên đã có nhiều cố gắng để đổi mới
phương pháp giảng dạy “lấy học sinh làm trung tâm” kích thích hứng thú học tập cho các em
- Đa số giáo viên đã quan tâm tới việc rèn đọc, khả năng cảm thụ bài đọc cho các em
- Học sinh nhiều em đọc lưu loát, trôi chảy, phát âm đúng và rõ các tiếng
có vần khó Một số em có giọng đọc tốt, bước đầu biết cách đọc diễn cảm một
văn bản đọc
* Nhược điểm:
- Đối với học sinh lớp 5 còn tồn tại tình trạng nhiều em đọc chưa tốt, đọc còn ê a, ngắc ngứ, đọc rời rạc, đọc chậm
- Do đặc điểm của vùng miền mà việc đọc đúng Tiếng Việt và đọc diễn cảm còn nhiều hạn chế Học sinh ở trường tôi nói chung và ở lớp tôi nói riêng
Trang 2thường phát âm chưa chuẩn, đọc sai phụ âm đầu như v/d; tr/ch; r/g;… và âm cuối như an/ang; at/ac;…, sai dấu hỏi và dấu ngã dẫn đến hiểu sai nghĩa, viết sai
từ Các lỗi này rất khó sửa vì các em quen phát âm theo phương ngữ địa phương
- Đa số các em khi đọc một văn bản chưa hiểu được ý của từng đoạn, từng bài nên ngắt nghỉ câu văn, ngắt nhịp câu thơ chưa chính xác
- Khi đọc nhiều em còn lên, xuống giọng hay nhấn giọng một cách tùy tiện, chưa thể hiện được sắc thái giọng đọc vui, buồn, trầm, bổng, …dẫn đến các
em không cảm thụ được nội dung bài
- Một số giáo viên mới chỉ chú ý vấn đề đọc to, rõ ràng, lưu loát chứ chưa quan tâm nhiều đến kĩ thuật đọc, giọng đọc, cách đọc diễn cảm cho học sinh
* Sự cần thiết chọn giải pháp để khắc phục nhược điểm:
Tập đọc là phân môn có vị trí quan trọng hàng đầu trong chương trình Tiếng Việt ở Tiểu học Rèn luyện kĩ năng đọc cho học sinh như: đọc đúng, đọc nhanh, đọc chính xác, rõ ràng, rành mạch, diễn cảm để học sinh có những hiểu biết về văn bản đọc và ngược lại khi hiểu được những văn bản đọc sẽ giúp học sinh hiểu được đọc diễn cảm Từ đó nâng cao chất lượng học tập của học sinh
3.2 Nội dung giải pháp đề nghị công nhận là sáng kiến:
- Mục đích của giải pháp:
Phát huy tầm quan trọng của phân môn Tập đọc nhằm đạt được mục tiêu đặt ra trong chương trình Xuất phát từ những vấn đề trong thực tiễn góp phần nâng cao chất lượng đọc cho học sinh, nhất là đọc diễn cảm
- Nội dung giải pháp:
Trang 3Để giúp học sinh đọc diễn cảm tốt, tôi đã tiến hành các biện pháp như sau:
* Tìm hiểu đối tượng:
Vào đầu năm học, khi nhận lớp chủ nhiệm việc làm đầu tiên là tôi ổn định
nề nếp và tiến hành khảo sát 25 học sinh trong lớp, kết quả như sau: đọc nhỏ, đọc chậm 6 em, chiếm tỉ lệ 24%; đọc to, lưu loát 13 em, chiếm tỉ lệ 52%; biết đọc diễn cảm 6 em, chiếm tỉ lệ 24% Căn cứ vào đó, tôi sắp xếp và động viên những em đọc khá, đọc tốt ngồi gần kèm cặp các em đọc yếu để các em có điều kiện giúp đỡ nhau trong quá trình học tập
*Khắc phục tình trạng đọc ê a, ngắc ngứ, ngắt nghỉ hơi không đúng:
Muốn đọc diễn cảm tốt được một văn bản thì trước hết học sinh phải biết đọc đúng, đọc lưu loát văn bản đó Tôi viết câu (đoạn) luyện đọc ra bảng phụ, vì giai đoạn đầu lớp đọc còn yếu, do vậy tôi đọc mẫu sao cho thật chuẩn Sau đó tôi cho học sinh phát hiện những chỗ ngắt nghỉ, nếu đúng tôi sẽ dùng phấn màu gạch chéo sau những từ cần ngắt Nếu học sinh chưa phát hiện, tôi sẽ đọc lại lần thứ hai Đồng thời tôi luôn củng cố kỹ năng đọc khi gặp dấu chấm (phải nghỉ hơi), gặp dấu phẩy phải ngắt hơi Khi học sinh đã nhận ra cách ngắt nghỉ sau cụm từ, sau dấu phẩy, sau dấu chấm tôi gọi một số em đọc khá, đọc tốt đọc, sau
đó mới gọi những em đọc ê a, ngắc ngứ đọc lại Với những câu văn dài cho các
em dùng bút chì vạch sẵn cách ngắt nhịp vào sách giáo khoa, việc đó tôi tiến hành thường xuyên dần dần các em đã có sự tiến bộ rõ rệt
*Khắc phục tình trạng đọc sai:
Trong khi học sinh đọc, tôi chú ý theo dõi để thấy học sinh lớp mình hay phát âm sai những cặp phụ âm nào, những vần nào để tập trung rèn cho các em
Trang 4Khi học sinh đọc sai từ nào, tôi ghi từ đó lên bảng, tôi đọc mẫu hai lần, sau đó cho học sinh đọc khá, đọc tốt phát âm, gọi học sinh hay đọc sai từ đó tập phát âm lại Để học sinh có được thói quen phát âm đúng, tôi cho học sinh phát
âm và đọc theo kiểu đối nhau Ví dụ: vào/dào; rừng/gừng,… giáo viên phải hướng dẫn thật cụ thể, chu đáo, từng chữ, từng ngữ,…với từng đối tượng học sinh Đưa ra cách rèn như vậy là tôi muốn cho học sinh có phản ứng nhanh nhạy
để tìm ra ngay được cách đọc đúng những từ đó
*Khắc phục tình trạng đọc lên, xuống giọng tùy tiện:
Muốn khắc phục tình trạng đọc lên xuống giọng tùy tiện thì giáo viên phải hướng dẫn học sinh cách đọc các kiểu câu: câu kể, câu hỏi, câu cảm, câu khiến Chép đoạn văn luyện đọc lên bảng phụ Hỏi học sinh trong đoạn văn đó có những câu văn nào là câu hỏi, câu kể, câu cảm, câu khiến và cách đọc từng loại câu này, giáo viên dùng phấn màu ghi ký hiệu lên giọng, xuống giọng ở cuối mỗi loại câu Sau đó, tôi cho học sinh khá, giỏi đọc mẫu theo cách đó rồi cho học sinh đọc nhất là những em đọc chậm, đọc nhỏ Việc làm này phải được tiến hành thường xuyên khi gặp những bài Tập đọc có các kiểu câu như vậy, có như thế mới hình thành được thói quen đọc đúng
*Giúp học sinh cảm thụ tốt nội dung bài Tập đọc:
Bài Tập đọc là một thể thống nhất giữa hai mặt nội dung và nghệ thuật, để học sinh đọc diễn cảm tốt thì giáo viên cần giúp các em nắm vững nội dung của tác phẩm đó Vì hiểu nội dung bài, học sinh sẽ đọc tốt hơn
Để học sinh cảm nhận được vẻ đẹp của tác phẩm, thấy được tài năng và nghệ thuật thể hiện của tác giả thì việc đọc của học sinh cần phải có sự giúp đỡ
Trang 5của giáo viên Một trong những biện pháp đó là đặt câu hỏi Những câu hỏi đặt đúng chỗ sẽ làm cho học sinh thấy nhiều điều ẩn tàng sau những hàng chữ Từ
đó học sinh mới có cảm xúc thực sự và mới đọc hay bài Tập đọc
*Hướng dẫn học sinh đọc diễn cảm:
Sau khi học sinh đã cảm thụ thụ được bài văn, bài thơ, thấy được vẻ đẹp của toàn bộ tác phẩm Tôi mời một số em tiếp nối nhau đọc diễn cảm toàn bài, giúp học sinh tìm ra giọng đọc của bài, cách đọc hay bài đó (nhịp điệu, ngắt giọng) Chọn một đoạn văn (đọan thơ) tiêu biểu cho các em luyện đọc diễn cảm Tôi chuẩn bị từ trước chép sẵn đoạn cần luyện đọc lên bảng phụ Sau đó, tôi đọc mẫu để thể hiện cách đọc hay của đoạn đó Sau khi đọc mẫu xong, cho học sinh phát hiện ra giọng đọc, những chỗ ngắt giọng, những từ cần nhấn giọng, tôi dùng phấn màu gạch chân những từ cần nhấn giọng, gạch chéo chỗ ngắt giọng
và gọi học sinh luyện đọc lại
Tổ chức cho các em rèn đọc diễn cảm trong nhóm nhỏ với nhau, sau đó cho các em thi đọc, chọn ra những bạn có cách đọc hay, giọng đọc hấp dẫn để tuyên dương, đồng thời cũng khen ngợi, động viên sự cố gắng của những bạn khác Trong việc rèn kĩ năng đọc diễn cảm cho học sinh, tôi không áp đặt mà thường xuyên sử dụng phương pháp gợi mở để phát huy tính chủ động, tích cực
và sáng tạo ở mỗi em
Để giúp cho học sinh có thể đọc diễn cảm tốt thì việc đọc mẫu của giáo viên cũng là một thứ phương tiện trực quan có hiệu quả nhất Vì vậy, việc rèn cho mình có kĩ năng đọc tốt là hết sức cần thiết
3.3 Khả năng áp dụng của giải pháp:
Trang 6Giải pháp đã được áp dụng dạy tiết Tập đọc tại lớp 5 và áp dụng thêm ở khối lớp 4 trong trường Tiểu học Ngọc Chúc 1, đồng thời nhân rộng được ở các trường Tiểu học trong toàn huyện Giồng Riềng
3.4 Hiệu quả, lợi ích thu được hoặc dự kiến có thể thu được do áp dụng giải pháp:
Qua quá trình thực hiện giải pháp cho học sinh lớp 5A – lớp do tôi chủ nhiệm theo những kinh nghiệm trên, tôi tiến hành khảo sát vào giữa học kì II và đạt kết quả như sau: đọc nhỏ, đọc chậm 0; đọc to, lưu loát 8 em, chiếm tỉ lệ 32%; đọc diễn cảm 17 em, chiếm tỉ lệ 68%
Tôi nhận thấy kết quả đạt được khả quan rất nhiều so với khi chưa áp dụng Các biện pháp mà tôi sử dụng đã phát huy được khả năng tư duy của học sinh, mặt khác đem lại cho các em niềm hứng thú riêng, các em mạnh dạn, yêu thích môn học hơn Trong tiết Tập đọc, em nào cũng muốn tham gia vào việc đọc và tìm hiểu nội dung bài, nhất là đến phần thi đọc diễn cảm em nào cũng muốn được thể hiện mình (kể cả những học sinh nhút nhát thường ngày) Giờ học vui vẻ, sinh động, tự nhiên, kĩ năng đọc diễn cảm của các em được nâng cao rõ rệt Như vậy sáng kiến tôi vận dụng bước đầu đã có tính khả thi
3.5 Tài liệu kèm theo gồm:
- Một bảng so sánh số liệu
Giồng Riềng, ngày10 tháng 4 năm 2017
Người mô tả
CỘNG HÒA XÃ HỘI CHỦ NGHĨA VIỆT NAM
Trang 7Độc lập - Tự do - Hạnh phúc
MÔ TẢ SÁNG KIẾN
Mã số: …….….
1 Tên sáng kiến:
"Phát huy tính tích cực của học sinh khối 4 trong giờ Tập đọc nhạc tại trường Tiểu học "
2 Lĩnh vực áp dụng sáng kiến:
Áp dụng trong trường tiểu học
3 Mô tả bản chất của sáng kiến:
3.1 Tình trạng giải pháp đã biết:
* Ưu điểm:
- Là một giáo viên dạy lâu năm và đuợc công tác tại địa phuơng, nên việc
đi lại rất thuận lợi và rất am hiểu từ ngữ của các em ở địa phuơng
- Ban giám hiệu truờng quan tâm tạo điều kiện tốt cho giáo viên và học sinh, đồng thời luôn thúc đẩy khích lệ giáo viên có những sáng kiến, tìm tòi, học hỏi kinh nghiệm, nơi các đồng nghiệp
- Bản thân qua lớp tập huấn và là sở thích
- Khi lên lớp có sử dụng các loại nhạc cụ như : Kèn, thanh phách, đĩa nhạc, máy nghe…
- Âm nhạc vốn là sở thích của các em khi ở độ tuổi ban đầu đến truờng
+ Hạn chế :
Trang 8- Trường học thuộc vùng nông thôn nên đa số phụ huynh phải vất vả suốt ngày nơi đồng án ít có thời gian quan tâm con cái, chưa đánh giá tầm quan trọng đối với các hoạt động nghệ thuật trong sự phát triển của học sinh
- Môn âm nhạc thuờng nhận định là môn phụ dẫn đến tâm lý coi thuờng hoặc học qua loa
- Chưa có phòng chức năng riêng
- Học sinh còn e ngại, rụt rè khi đứng trước đông người
* Sự cần thiết chọn giải pháp để khắc phục nhược điểm:
- Để cho học sinh học tốt và hứng thú môn âm nhạc việc đầu tiên tôi sẽ tập cho các em nhận biết các âm hình tiết tấu trước khi kết hợp gõ, đọc cao độ, ghép lời
- Nhận biết âm hình tiết tấu đó trên khuông nhạc trong từng ô nhịp
- Phân nhóm theo đối tượng học sinh để có hướng rèn luyện, giúp đỡ
3.2 Nội dung giải pháp đề nghị công nhận là sáng kiến:
- Mục đích của giải pháp:
Xuất phát từ môn học mang tính nghệ thuật, đòi hỏi người học phải có sự yêu thích, đam mê và một chút năng khiếu, mặc dù không nhằm đào tạo các em thành những con người hoạt động nghệ thuật chuyên nghiệp mà chủ yếu là giáo dục văn hóa Âm nhạc, làm cho các em yêu thích nghệ thuật Âm nhạc
Để giúp các em hát đúng giai điệu, tính chất các bài hát, đọc đúng độ cao, trường độ, tiết tấu các nốt nhạc trong một bài tập đọc nhạc, giúp các em có một chút kiến thức về nhạc lý để các em hiểu và phân biệt được những âm thanh cao,
Trang 9thấp, dài, ngắn hình nốt như nốt móc đơn nốt đen, nốt trắng…tốc độ thể hiện khác nhau để phát triển năng lực nghe nhạc và cảm thụ Âm nhạc
- Nội dung giải pháp:
Để có một tiết học Âm nhạc hiệu quả gây được hứng thú cho học sinh trước tiên người giáo viên phải xây dựng nề nếp học tập ngay từ đầu Ở lớp 4 các em được làm quen với phân môn tập đọc nhạc, các em sẽ tiếp nhận ra âm thanh cao - thấp tương ứng các vị trí nốt nhạc trên khuông từ 2 đến 3 âm, 4 - 5
âm trong phạm vi quãng 8 và tập đọc một bài nhạc vì vậy giáo viên phải nắm vững phương pháp và các bước trong giảng dạy để truyền thụ lại cho các em kiến thức của bài học cũng như phát triển các kỹ năng đã có của các em học sinh một cách tốt nhất
Để thực hiện tốt bài tập đọc nhạc cho học sinh lớp 4 ta cần giải quyết các vấn đề sau
*Giáo viên phải hướng dẫn cho học sinh nắm rõ về lý thuyết nhạc :
* Xác định đuợc đặc điểm về trình độ học sinh
* Nắm đuợc mục tiêu, nội dung bài dạy
* Giáo viên cần có kỹ năng đọc nhạc tốt
- Giáo viên cần nắm vững các bước trước khi thực hiện, để hướng cho học sinh đọc
- Giáo viên cần đọc mẫu nhiều lần và phân tích số phách trong từng ô nhịp
- Tập cho các em tự phân tích phách, gõ phách một cách đều đặn, nhiều lần và hình thành cho các em có cảm giác với âm nhạc
Trang 10- Để tiết học được sôi nổi và gây hào hứng cho các em trong tiết học tôi luôn kết hợp với trò chơi hay đố vui
- Luôn nhận xét khen ngợi và tuyên dương nhóm thực hiện tốt yêu cầu
- Trong tiết học tôi luôn rèn luyện cho học sinh có thói quen nhớ - ghi đúng vị trí các nốt nhạc trên khuông nhạc ( khe, dòng, nốt đen, nốt trắng, nốt móc đơn, nốt móc kép )
Giáo viên giới thiệu về cách đánh nhịp, vạch nhịp, vạch kết thúc bài về dấu luyến, dấu quay lại…
* Hướng dẫn học sinh đọc nhạc và ghép lời ca đều giọng, diễn cảm rõ lời.
Muốn học sinh đọc đúng nhạc hát lời ca đều giọng diễn cảm giáo viên phải chú ý bắt giọng tạo được sự chú ý của học sinh
Hướng dẫn chính xác về cao độ và trường độ, cho học sinh đọc nhạc và hát lời ca kết hợp gõ đệm theo phách, tiết tấu lời ca, kết hợp với âm thanh trên đàn ( kèn ) để kiểm tra chính xác cao độ của học sinh khi đọc bài
Học sinh nghe và nhận xét bạn giáo viên nhận xét chung sửa sai uốn nắn kịp thời động viên học sinh hát sai để giúp các em hát đúng
3.3 Khả năng áp dụng của giải pháp:
Sau khi học bài tập đọc nhạc các em tiếp thu tốt, thực hiện đúng quy trình của bài tập đọc nhạc kết quả cuối năm không có học sinh không hoàn thành Học sinh hoàn thành tốt tăng lên rõ rệt 100% các em học sinh khối 4 đều hoàn thành và hoàn thành tốt chương trình, tất cả các em đều yêu thích bộ môn Âm nhạc
Trang 113.4 Hiệu quả thu được hoặc dự kiến có thể thu được do áp dụng giải pháp:
Sau khi tôi áp dụng giảng dạy môn Âm nhạc với các biện pháp trên thấy rằng có kết quả chuyển biến rất rõ rệt, đến giữa học kì II kết quả như sau : tổng
số học sinh 74, hoàn thành tốt 40 chiếm 54%, hoàn thành 34 chiếm tỷ lệ 45,9%, tiếp thu rất mau và thực hiện rất tốt khi học tập đọc nhạc
- Học sinh rất hứng thú, yêu thích và say mê với môn học
- Học sinh chủ động tiếp thu, tự phát huy tính năng động , mạnh dạn tự tin
để báo cáo trước tập thể
3.5 Tài liệu kèm theo gồm:
- Một bản so sánh số liệu
Giồng Riềng, ngày 08 tháng 04 năm 2017