Tìm hiểu công tác tuyên truyền, vận động người dân trong quá trình xây dựng nông thôn mới trên địa bàn xã đào xá phú bình thái nguyên

Tìm hiểu về các hoạt động, đối tượng, nội dung, phương pháp, tần xuất thực hiện các công việc liên quan đến hoạt động tuyên truyền, vận động người dân trong xây dựng nông thôn mới tại đị

LƯƠNG THỊ VỀ

TÌM HIỂU CÔNG TÁC TUYÊN TRUYỀN, VẬN ĐỘNG

NGƯỜI DÂN TRONG QUÁ TRÌNH XÂY DỰNG NÔNG THÔNG MỚI TRÊN ĐỊA BÀN XÃ ĐÀO XÁ - PHÚ BÌNH - THÁI NGUYÊN

KHÓA LUẬN TỐT NGHIỆP ĐẠI HỌC

Hệ đào tạo : Chính quy Chuyên ngành : Kinh tế nông nghiệp

THÁI NGUYÊN – 2018

LƯƠNG THỊ VỀ

TÌM HIỂU CÔNG TÁC TUYÊN TRUYỀN, VẬN ĐỘNG

NGƯỜI DÂN TRONG QUÁ TRÌNH XÂY DỰNG NÔNG THÔNG MỚI TRÊN ĐỊA BÀN XÃ ĐÀO XÁ - PHÚ BÌNH - THÁI NGUYÊN

LỜI CẢM ƠN

“ Lý thuyết đi đôi với thực tiễn” luôn là phương thức quan trọng giúp học sinh, sinh viên trau dồi kiến thức, củng cố, bổ sung hiểu biết về lý thuyết học trên lớp và trong sách vở nhằm giúp cho sinh viên ngày càng nâng cao nghiệp vụ chuyên môn cho chính mình

Em xin được bày tỏ lòng biết ơn sâu sắc đến Ban giám hiệu nhà trường, Ban chủ nhiệm khoa, đặc biệt là cô giáo Th.s Dương Thu Hoài người đã dành nhiều thời gian, công sức hướng dẫn chỉ bảo tận tình, giúp đỡ em trong suốt quá trình thực hiện đề tài và hoàn thành khóa luận tốt nghiệp, người đã luôn cố gắng hết mình cho sự nghiệp giáo dục đào tạo

Do thời gian cũng như khả năng của bản thân có hạn, mà kiến thức

về XDNTM trong giai đoạn hiện nay, nên em rất mong được sự tham gia đóng góp ý kiến của các thầy, các cô, và các bạn để khóa luận của em được hoàn thiện

Em xin chân thành cảm ơn!

Thái nguyên, ngày 30 tháng 5 năm 2018

Sinh viên thực hiện

Lương Thị Về

DANH MỤC CÁC BẢNG

Bảng 4.1: Hiện trạng lao động của Đào xá năm 2017 42

Bảng 4.2: Cơ cấu bộ máy chỉ đạo xây dựng NTM tại xã Đào Xá 53

Bảng 4.3: Cơ cấu bộ máy Quản lý xây dựng NTM tại xã Đào Xá 54

Bảng 4.4: Kết quả huy động vốn cho xây dựng NTM năm 2016 - 2017 58

Bảng 4.5 Thông tin chung cán bộ xã, thôn thực hiện công tác tuyên truyền, vận động 59

Bảng 4.6 Tình hình tập huấn cán bộ phụ trách XD NTM xã Đào Xá 61

Bảng 4.7 Điều tra số lần gặp và làm việc với cán bộ thôn, xã trong công việc liên quan đến xây dựng NTM 61

Bảng 4.8 Đánh giá của người dân về cán bộ xây dựng NTM của xã ( n=54) 62

Bảng 4.9 Đánh giá của người dân về cán bộ NTM của thôn 63

Bảng 4.10 Đánh giá của người dân về công tác tuyên truyền, vận động, huy động của cán bộ xã, thôn 65

Bảng 4.11 Cách thức tuyên truyền phổ biến thông tin 67

Bảng 4.12: Tình hình phổ biến thông tin về chương trình xây dựng NTM 68

Bảng 4.13: Sự tham gia của các tổ chức CT - XH trong tuyên truyền, vận động 69

Bảng 4.14: Người dân đóng góp kinh phí tiền mặt xây dựng các công trình nông thôn trên địa bàn xã 70

Bảng 4.15 Người dân tham gia hiến đất xây dựng các công trình công cộng 71 Bảng 4.16 Người dân tham gia lao động xây dựng công trình nông thôn 72

Bảng 4.17: Kết quả của công tác tuyên truyền vận động 72

MỤC LỤC

LỜI CẢM ƠN i

DANH MỤC CÁC BẢNG ii

MỤC LỤC iii

Phần 1: ĐẶT VẤN ĐỀ 1

1.1 Tính cấp thiết của đề tài 1

1.2 Mục tiêu của đề tài 3

1.2.1 Mục tiêu chung 3

1.2.2 Mục tiêu cụ thể 3

1.3 Ý nghĩa của đề tài 4

1.3.1 Ý nghĩa trong học tập và nghiên cứu 4

1.3.2 Ý nghĩa thực tiễn 4

Phần 2: TỔNG QUAN TÀI LIỆU 5

2.1 Cơ sở lý luận về nông thôn mới 5

2.1.1 Một số vấn đề chung 5

2.1.2 Các hình thức tuyên truyền, vận động 11

2.1.3 Vai trò và trách nhiệm của các tổ chức chính trị xã hội trong công tác tuyên truyền vận dộng người dân xây dựng nông thôn mới 13

2.2 Cơ sở thực tiễn 23

2.2.1 Tình hình xây dựng nông thôn mới của Việt Nam giai đoạn 2011 - 2015 23 2.2.2 Xây dựng NTM ở Quảng Ninh 25

2.2.3 Kinh nghiệm xây dựng nông thôn mới ở Tuyên Quang 26

2.2.4 Tình xây dựng mô hình NTM tại Hà Tĩnh 27

2.2.5 Tình hình xây dựng nông thôn mới của tỉnh Thái Nguyên giai đoạn 2011 - 2015 29

2.3 Phát huy vai trò của người dân trong xây dựng NTM tại một số địa phương 31

2.3.2 Phát huy vai trò của người dân trong xây dựng nông thôn mới tại Hòa Bình 33

Phần 3: ĐỐI TƯỢNG, NỘI DUNG VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU 36

3.1 Đối tượng nghiên cứu 36

3.2 Thời gian nghiên cứu 36

3.3 Địa điểm nghiên cứu 36

3.4 Nội dung nghiên cứu 36

3.5 Phương pháp nghiên cứu 36

3.5.1 Chọn điểm nghiên cứu 36

3.5.2 Chọn mẫu nghiên cứu 37

3.5.3 Phương pháp thu thập thông tin 37

3.5.4 Phương pháp phân tích số liệu 38

3.6 Các chỉ tiêu nghiên cứu 38

Phần 4: KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU VÀ THẢO LUẬN 39

4.1 Đặc điểm chung của địa bàn nghiên cứu 39

4.1.1 Điều kiện tự nhiên 39

4.1.2 Đặc điểm tự nhiên 39

4.1.3 Tình hình sử dụng đất 41

4.1.5 Văn hóa thể thao 44

4.1.6 Môi trường 45

4.2 Kết quả thực hiện chương trình mục tiêu quốc gia xây dựng nông thôn mới giai đoạn 2011 - 2015 Kết quả tổ chức thực hiện chương trình đến năm 2017 46

4.2.1 Kết quả thực hiện chương trình nông thôn mới giai đoạn 2011 -2015 46 4.2.2 Thực trạng xây dựng nông thôn mới và kết quả xây dựng nông thôn mới của xã Đào Xá theo bộ tiêu chí Quốc gia NMT đến năm 2017 51

4.3 Tình hình thực hiện công tác tuyên truyền, vận động trong xây dựng nông thôn mới của địa bàn nghiên cứu 59

4.3.1 Đánh giá về cán bộ thực hiện công tác tuyên truyền, vận động 59

4.3.2 Tìm hiểu về các hoạt động, đối tượng, nội dung, phương pháp, tần xuất thực hiện các công việc liên quan đến hoạt động tuyên truyền, vận động người

dân trong xây dựng nông thôn mới tại địa bàn nghiên cứu 67

4.3.3 Các nội dung tuyên truyền, vận động người dân trong xây dựng NTM 70

4.4 Giải pháp nâng cao hiệu quả của công tác tuyên truyền, vận động người dân trong xây dựng nông thôn mới 74

Phần 5: KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ 80

5.1 Kết luận 80

5.2 Kiến nghị 81

TÀI LIỆU THAM KHẢO 83

Phần 1 ĐẶT VẤN ĐỀ 1.1 Tính cấp thiết của đề tài

Hệ thống chính trị cấp cơ sở có một vị trí và vai trò hết sức quan trọng trong việc tổ chức và vận động nhân dân thực hiện đường lối, chính sách của Đảng, pháp luật của Nhà nước, tăng cường đại đoàn kết toàn dân, phát huy quyền làm chủ của nhân dân, huy động mọi khả năng phát triển kinh tế - xã hội, đảm bảo và giữ vững ổn định chính trị - xã hội để thực hiện thắng lợi sự nghiệp đổi mới, vì mục tiêu dân giàu, nước mạnh dân chủ, công bằng, văn minh.Cấp cơ sở vừa là cấp cuối cùng trong quản lý xét theo cấp độ của hệ thống chính trị, nhưng nó là cấp đầu tiên và trực tiếp nhất, là nền tảng xây dựng chế độ dân chủ của toàn bộ hệ thống chính trị của nước ta Cấp cơ sở là nơi diễn ra mọi hoạt động và cuộc sống của nhân dân, nơi chính quyền gần dân nhất, nơi tổ chức và triển khai thực hiện đường lối, chủ trương, chính sách của Đảng và Nhà nước

Một trong những nguyên tắc xây dựng NTM được nêu rõ là: “Xây dựng NTM là nhiệm vụ của cả hệ thống chính trị và toàn xã hội” Như vậy, toàn bộ

hệ thống chính trị bao gồm các cấp ủy Đảng, chính quyền, tổ chức chính trị -

xã hội đều có nhiệm vụ và vai trò trong xây dựng NTM

Trong công tác tuyên truyền, vận động nhân dân xây dựng NTM, hệ thống chính trị cấp cơ sở đóng vai trò nòng cốt, trực tiếp thực hiện các hoạt động tuyên truyền, phổ biến, thông tin, vận động, thuyết phục người dân thực hiện các hoạt động xây dựng NTM theo các chủ trương của Đảng, nhà nước, các văn bản chỉ đạo, hướng dẫn của Chính phủ và các Bộ, ngành

Xây dựng NTM là những việc làm, hành động cụ thể diễn ra hàng ngày ở cơ

sở xã, thôn và từng hộ gia đình, trong mỗi hành vi ứng xử của mỗi người dân sống

ở nông thôn Hệ thống chính trị cơ sở là những cán bộ cơ sở, họ hiểu rõ hoàn cảnh sống, phong tục, tập quán, khó khăn, nhu cầu, nội lực, hoạt động sản xuất… ở cơ

sở Do đó, họ có thể tuyên truyền, vận động người dân một cách sát thực nhất, giúp người dân nhận ra điều gì cần thay đổi, điều gì cần thực hiện, giúp người dân lựa chọn được nội dung khả thi nhất để đi đến đích của xây dựng NTM

Trong lãnh đạo, chỉ đạo ở cơ sở, đòi hỏi mỗi một cán bộ Đảng viên trong hệ thống chính trị không chỉ nói giỏi, ra được Nghị quyết hay, xây dựng được đề án, kế hoạch, lộ trình tổ chức thực hiện, huy động được nguồn lực tốt, mà còn đòi hỏi ở mỗi cán bộ Đảng viên trong hệ thống chính trị cơ sở phải làm tốt vai trò nêu gương trong thực hiện xây dựng NTM Trong cuộc sống hàng ngày từ ăn, ở, lao động, sinh hoạt, hành vi ứng xử, đến mức độ đóng góp trong xây dựng NTM của mỗi cán bộ Đảng viên, đều là một tấm gương để nhân dân sở tại nhìn vào, học tập và noi theo

Để làm tốt những điều nêu trên đòi hỏi cấp ủy, chính quyền, tổ chức chính trị - xã hội ở cơ sở phải thực hiện tốt cơ chế chính sách, tạo điều kiện để người dân thực sự được làm chủ trong xây dựng NTM; nghiêm túc thực hiện các nguyên tắc dân chủ, công khai, minh bạch; thực sự quan tâm tới lợi ích thiết thực của người dân trong việc quyết định, lựa chọn nội dung, quản lý, giám sát và đánh giá kết quả thực hiện chương trình NTM ở địa phương; làm tốt công tác thi đua khen thưởng để động viên kịp thời những xóm, bản, tổ chức, cá nhân có thành tích trong xây dựng NTM; đồng thời luôn luôn kiện toàn Ban chỉ đạo, thực hiện phân công, phân nhiệm cụ thể, rõ ràng, mỗi thành viên trong ban chỉ đạo cần có chương trình hành động thiết thực, sát hợp với tình hình lĩnh vực mình phụ trách; trong chỉ đạo cần tập trung, quyết liệt, tăng cường kiểm tra, động viên khích lệ để thu hút mọi cán bộ đảng viên, nhân dân

ở các thôn bản vào công cuộc xây dựng NTM

Việc xây dựng NTM xã Đào Xá nhằm đánh giá rõ các điều kiện tự nhiên, kinh tế xã hội và đưa ra định hướng phát triển về không gian, về mạng lưới dân cư, về hạ tầng kỹ thuật, xã hội nhằm khai thác tiềm năng thế mạnh vốn có của địa phương hướng tới đáp ứng cho sự phát triển kinh tế - xã hội lâu dài Công tác tuyên truyền vận động người dân trong quá trình xây dựng NTM là rất cần thiết và cấp bách, nhằm định hình phát triển điểm dân cư và phân vùng sản xuất một cách tổng thể chấm dứt tình trạng phát triển manh mún, tự phát Đồng thời phát triển hạ tầng kỹ thuật hỗ trợ sản xuất và cải tạo môi trường của dân cư nông thôn

Từ các lý do trên nên em thực hiện đề tài: “Tìm hiểu công tác tuyên truyền, vận động người dân trong quá trình xây dựng nông thôn mới trên địa bàn xã Đào Xá - Phú Bình - Thái Nguyên”

1.2 Mục tiêu của đề tài

1.2.1 Mục tiêu chung

Nghiên cứu hiện trạng, đề xuất được các giải pháp tuyên truyền, vận động, huy động người dân nhằm đẩy nhanh tiến độ thực hiện các tiêu chí xây dựng nông thôn mới trên địa bàn xã Đào Xá, Phú Bình, Thái Nguyên

1.2.2 Mục tiêu cụ thể

- Tìm hiểu được đặc điểm tự nhiên, kinh tế, xã hội của địa bàn Xã Đào Xá

- Tìm hiểu được hiện trạng chương trình xây dựng nông thôn mới của địa bàn Xã Đào Xá

- Tìm hiểu được các công việc đã và đang triển khai của chương trình xây dựng nông thôn mới có liên quan đến người dân trên địa bàn

- Tìm hiểu được về đối tượng, nội dung, phương pháp, tần xuất thực hiện các công việc liên quan đến hoạt động tuyên truyền, vận động người dân trong xây dựng nông thôn mới tại địa bàn nghiên cứu

- Đánh giá được hiệu quả của công tác tuyên truyền, vận động người dân trong xây dựng nông thôn mới

- Đề xuất được một số giải pháp chủ yếu nhằm nâng cao hiệu quả của công tác tuyên truyền, vận động người dân trong xây dựng nông thôn mới

1.3 Ý nghĩa của đề tài

1.3.1 Ý nghĩa trong học tập và nghiên cứu

- Việc thực hiện làm đề tài là cơ hội cho em học tập, rèn luyện, đi sâu vào thực tế, được áp dụng những kiến thức đã học vào thực tế, tích lũy những kiến thức thực tế khi tiếp xúc thực tế làm việc với nguời dân

- Tích lũy thêm những kiến thức mới cho bản thân nhằm phục vụ cho công tác sau này Ngoài ra đề tài còn là cơ hội để em được nghiên cứu tìm hiểu về tình hình kinh tế xã hội phát triển cơ sở hạ tầng nông thôn tại địa phương Từ đó có được cơ sở để so sánh sự phát triển của địa phương với các

xã khác trong khu vực theo tiêu chuẩn nông thôn mới

- Nâng cao kiến thức, kỹ năng và rút kinh nghiệm thực tế phục vụ cho công tác sau này

- Có được cái nhìn tổng thể về thực trạng về hệ thống cơ sở hạ tầng nông thôn trên địa bàn xã

- Góp phần hoàn thiện những lý luận và phương pháp nhằm đẩy mạnh quá trình xây dựng và phát triển kinh tế xã hội ở địa phương trong giai đoạn “CNH- HĐH nông nghiệp - nông thôn” hiện nay

1.3.2 Ý nghĩa thực tiễn

- Đề tài góp phần vào tìm hiểu, phân tích, đánh giá thực trạng và đưa ra các giải pháp để đẩy nhanh tốt độ triển khai, thực hiện, hoàn thành các tiêu

chí xây dựng nông thôn mới của xã Đào Xá

- Kết quả nghiên cứu của đề tài là cơ sở giúp cho xã có những định hướng phát triển phù hợp với điều kiện của địa phương

- Giúp địa phương phát huy những điểm mạnh, khắc phục những hạn chế yếu kém nhằm thực hiện tốt hơn trương trình xây dựng nông thôn mới để từng bước cải thiện đời sống nhân dân

Phần 2 TỔNG QUAN TÀI LIỆU

2.1 Cơ sở lý luận về nông thôn mới

2.1.1 Một số vấn đề chung

2.1.1.1 Tuyên truyền, vận động là gì?

Tuyên truyền là công việc phổ biến,cung cấp thông tin, kiến thức cho

người dân Thông qua công tác tuyên truyền, cán bộ cơ sở giúp cho người dân hiểu được các chủ trương, chính sách, pháp luật của Đảng, Nhà nước, những

kế hoạch, chương trình phát triển KTXH tại địa phương, trong đó có chương trình xây dựng NTM

Vận động là công việc thuyết phục, thúc đẩy người dân thực hiện theo

các nội dung được tuyên truyền

Thông qua công tác vận động, cán bộ cơ sở giúp người dân hiểu rõ nội dung, mục đích, ý nghĩa của công việc cần làm và thực hiện theo các công việc đó Một hoặc một vài người làm theo có hiệu quả sẽ tiếp tục vận động những người khác cùng làm Một số ví dụ về tuyên truyền và vận động:

Vận động nhân dân tham gia các

mô hình sản xuất, xóa đói giảm nghèo

Tuyên truyền về bảo vệ sức

Tuyên truyền về chăm sóc sức

khỏe và dinh dưỡng cho trẻ em

Vận động các gia đình cho con em

đi khám sức khỏe định kỳ

2.1.1.2 Nguyên tắc của tuyên truyền, vận động

- Nội dung tuyên truyền, vận động phải chính xác, đầy đủ, dễ hiểu, thiết thực;

- Công tác tuyên truyền, vận động phải thực hiện thường xuyên, kịp thời, có trọng tâm, trọng điểm;

- Người làm công tác tuyên truyền, vận động phải có sự phối hợp chặt chẽ với các cơ quan quản lý, chỉ đạo, không làm trái các quy định về thực hiện dân chủ ở cơ sở;

- Người làm công tác tuyên truyền, vận động trong xây dựng NTM cần nắm rõ đặc điểm nông thôn, đặc điểm con người, đặc điểm kinh tế - xã hội của địa bàn và đối tượng để xác định, lựa chọn biện pháp tuyên truyền cho phù hợp

2.1.1.3 Vai trò quan trọng của tuyên truyền, vận động trong xây dựng NTM

Chương trình MTQG xây dựng NTM là một chủ trương lớn của Đảng và Nhà nước ta Do đó, công tác tuyên truyền, vận động là nhiệm vụ quan trọng hàng đầu trong việc tổ chức, thực hiện chương trình xây dựng NTM từ Trung ương đến địa phương

Trong những năm vừa qua, bên cạnh những kết quả tích cực đạt được nhờ công tác tuyên truyền, vận động thì vẫn còn tồn tại nhiều hạn chế như:

- Công tác tuyên truyền nhưng chưa thực sự có chiều sâu và điểm nhấn;

- Nội dung tuyên truyền còn dừng lại ở việc phổ biến chủ trương, đường lối, chính sách, mang tính một chiều, chưa đáp ứng được các nhu cầu của nhân dân cũng như yêu cầu, mục đích của tuyên truyền;

- Thông tin tuyên truyền xây dựng NTM trên các phương tiện thông tin đại chúng chưa nhiều, chưa được liên tục;

- Một số chính sách của Chính phủ về nông nghiệp, nông dân và nông thôn chưa được cụ thể hóa nên khi vận động nhân dân còn gặp trở ngại, nhất

là vận động nhân dân tham gia xây dựng NTM theo phương châm “Dân làm Nhà nước hỗ trợ”;

- Phong trào giữ gìn vệ sinh môi trường nông thôn, việc vận động thay đổi các tập quán, lối sống, sản xuất lạc hậu của một số vùng cũng còn rất chậm

Do đó, công tác tuyên truyền, vận động xây dựng NTM cần thiết phải tăng cường hơn nữa, đặc biệt đối với người dân để thực hiện nguyên tắc

chung của Chương trình MTQG xây dựng NTM là “dân biết, dân bàn, dân

làm, dân kiểm tra và dân hưởng thụ”, nhằm phát huy vai trò chủ thể của

người dân và cộng đồng nông thôn trong toàn bộ quá trình xây dựng NTM, đồng thời để thựchiện triệt để quan điểm của Nghị quyết số 26-NQ/TW của Hội nghị lần thứ bảy Ban Chấp hành Trung ương khóa X trong đó nêu rõ

“nông dân là chủ thể của quá trình phát triển, xâydựng NTM” và Pháp lệnh

số 34/2007/PL-UBTVQH11 ngày 20/4/2007 của Ủy ban Thường vụ Quốc hội

về việc thực hiện dân chủ ở xã, phường, thị trấn, từ đó phát huy quyền làm chủ, động viên sức sáng tạo, sức mạnh vật chất và tinh thần to lớn của nhân dân trong tham gia thực hiện Chương trình MTQG xây dựng NTM giai đoạn

2016 - 2020

2.1.1.4 Trách nhiệm của người dân - đối tượng được tuyên truyền, vận động

Lực lượng nòng cốt đi tuyên truyền, vận động người dân trong xây dựng NTM là BPT thôn Đây vừa là vai trò, vừa là trách nhiệm của BPT thôn (như đã nêu trong Phần 1) Nhưng khi thực hiện công việc này, ngoài các nội dung cần tuyên truyền, vận động, BPT thôn cũng phải nắm được quyền hạn

và trách nhiệm của đối tượng mà mình đi tuyên truyền, vận động – đó là người dân

Nói cách khác, xây dựng NTM là “của dân, do dân và phục vụ lợi ích

của nhân dân” thì bản thân người dân cũng phải có trách nhiệm phối hợp với

BPT thôn để cùng thực hiện các nội dung tuyên truyền, vận động Cụ thể, trách nhiệm của người dân là:

- Tích cực tham gia phát triển sản xuất, ứng dụng tiến bộ khoa học - công nghệ, nhằm giảm chi phí, tăng năng suất, sản lượng và chất lượng sản phẩm

- Có ý chí chủ động vươn lên thoát nghèo và làm giàu chính đáng

- Thực hiện nếp sống văn minh, gia đình văn hóa mới; động viên con

em trong độ tuổi đi học đến trường và học hành chăm chỉ, không có tình trạng bỏ học giữa chừng

- Chỉnh trang nơi ở của gia đình như: nhà ở sạch sẽ, có nước sạch để dùng, có nhà vệ sinh, bố trí chăn nuôi xa khu dân cư; đảm bảo vệ sinh môi trường; cải tạo vườn tạp, ao hồ, làm tường rào quanh nhà để tạo cảnh quan đẹp; có trách nhiệm duy tu bảo dưỡng các công trình hạ tầng, giữ đường thôn, ngõ xóm trước nhà sạch, đẹp; thực hiện tốt các quy định của Nhà nước khi tham gia giao thông, góp phần bảo đảm an ninh, trật tự an toàn xã hội

- Tích cực tham gia đóng góp ý kiến cho đề án, kế hoạch, nội dung xây dựng NTM của địa phương mình

- Cùng cộng đồng dân cư chủ động đề xuất với Chính quyền địa phương những công việc cần làm trước, những việc cần làm sau để đáp ứng nhu cầu bức xúc của nhân dân trong xã và phù hợp với khả năng, điều kiện của địa phương

- Tham gia đóng góp xây dựng NTM và vận động cộng đồng cùng tham gia với Nhà nước để xây dựng NTM

- Tham gia quản lý và giám sát các công trình xây dựng trên địa bàn xã, thôn, tổ chức nhóm hộ trực tiếp nhận xây dựng các công trình vừa và nhỏ

2.1.1.5 Yêu cầu đối với công tác tuyên truyền, vận động

Chủ tịch Hồ Chí Minh đã nói: “Tuyên truyền là đem một việc gì

đó nói cho dân hiểu, dân nhớ, dân theo, dân làm Nếu không đạt mục đích đó, là tuyên truyền thất bại” Như vậy, cái đích cuối cùng của quá

trình tuyên truyền, vận động không nhữngđể người dân biết, dân tin mà quan trọng nhất đó là dân làm theo

Tuyên truyền giúp cho người dân nghe, nhìn và hiểu (hoặc có thể chưa hiểu, cần giải thích bằng vận động); còn vận động giúp người dân hiểu rõ nội dung tuyên truyền, thực hiện và vận động người khác cùng tham gia

Vấn đề nữa là người dân được tuyên truyền rồi nhưng chưa chắc họ đã làm theo nếu không có sự vận động Do đó, cán bộ thôn phải sử dụng các biện pháp vận động như đến tận nhà giải thích, kể các câu chuyện ốm đau, bệnh tật

do không giữ vệ sinh, xây dựng mẫu nhà vệ sinh điển hình,…

Vì thế, để tuyên truyền, vận động có hiệu quả, cán bộ thôn phải luôn đặt câu hỏi đối với kết quả đạt được: đã tuyên truyền thì người dân có thấy, có nghe không? Đã nghe, đã thấy thì người dân có hiểu không? Đã hiểu thì người dân có đồng ý và thực hiện không? Đã thực hiện thì người dân có vận động người khác làm theo mình không? (Đây chính là sức lan tỏa của tuyên truyền, vận động hay nông dân hướng dẫn/vận động nông dân)

Để nâng cao nâng cao chất lượng tuyên truyền, vận động, người làm công tác tuyên truyền, vận động cần nắm một số vấn đề cơ bản sau:

1) Nắm vững yêu cầu và nội dung của vấn đề cần tuyên truyền gắn với những thực tiễn sinh động đang diễn ra

- Nắm vững yêu cầu và nội dung tuyên truyền, nhạy bén với thực tiễn cuộc sống là yêu cầu cốt lõi của người tuyên truyền Khi nắm vững nội dung

và kết hợp với thực tiễn cuộc sống thì người tuyên truyền có thể tự tin trình bày vấn đề một cách rõ ràng, mạch lạc, dễ hiểu, gắn với với ví dụ thực tiễn

- Để nắm vững những nội dung cần nói, trước hết phải nghiên cứu kỹ nội dung, chủ đề mà mình định tuyên truyền cho người nghe Đọc kỹ, ghi chép tài liệu liên quan để bổ sung cho nội dung chính là một vấn đề quan trọng đối với người nói

- Cần nắm bắt thực tiễn một cách nhạy bén, có hệ thống, cần bổ sung ngay khi tuyên truyền làm cho người nghe tiếp cận ngay với những vấn đề thời sự chính trị đang diễn ra

2) Nắm vững và tìm hiểu đối tượng tuyên truyền

- Nắm vững đối tượng tuyên truyền là việc không hề đơn giản, bởi hiểu một người đã khó, hiểu nhiều người càng khó hơn Nhưng có hiểu được đối tượng thì người nói mới có nội dung và phương pháp tuyên truyền thích hợp

- Người nói cần tìm hiểu trình độ chính trị văn hóa, tuổi tác, giới tính, nghiệp vụ và tâm tư nguyện vọng, suy nghĩ của đối tượng mình định tuyên truyền để nói cho sát, cho thích hợp

- Có nhiều cách nắm bắt thông tin về đối tượng nhưng cách tốt nhất là tìm hiểu trực tiếp, tự tìm hiểu, tự điều tra, nghiên cứu qua tiếp xúc, quan sát khi mình đang nói xem họ đồng tình hay phản đối với vấn đề mình đang nói

để có cách điều chỉnh ngay khi nói

- Trong khi tuyên truyền cần có thời gian để nghe những ý kiến trực tiếp để giải thích người nghe (đối thoại)

3) Trung thực khi tuyên truyền và biết cách thuyết phục người nghe

- Trung thực khi tuyên truyền nghĩa là trong khi tuyên truyền không nên cường điệu mặt này, hạ thấp mặt kia không đúng với sự thật, không làm cho người nghe bi quan hay chủ quan, càng không làm cho người nghe hoài nghi, thiếu tin tưởng

- Thuyết phục người dân là một điều khó, người tuyên truyền muốn nói cho quần chúng hiểu, tin và làm theo thì cần phải có phương pháp thuyết phục Trước hết người tuyên truyền cần phải có sự nhiệt tình, phải có quan niệm lập trường đúng đắn, phải học tập nâng cao trình độ kiến thức

và chuẩn bị chu đáo trước khi nói

- Cần rèn luyện phương pháp diễn đạt hấp dẫn, trình bày đơn giản dễ hiểu, ngôn ngữ trong sáng… và đặc biệt là biết cách tạo ấn tượng cho người

nghe bằng các dẫn chứng cụ thể thuyết phục, gắn với tâm lý người nghe Cần tránh những buổi tuyên truyền sáo rỗng, thiếu nội dung

4) Đánh giá được sự hài lòng của người dân đối với các nội dung, sự tham gia và kết quả xây dựng NTM

Nếu như ba yêu cầu ở trên là những công việc cụ thể cần chuẩn bị và thực hiện trước và trong quá trình tuyên truyền, vận động thì người tuyên truyền, vận động còn cần phải đánh giá được sự hài lòng của người dân đối với xây dựng NTM Sự hài lòng của người dân diễn ra sau mỗi bước, mỗi giai đoạn, mỗi nội dung xây dựng NTM được triển khai tại địa bàn nơi họ sinh sống Phải hiểu được người dân có hài lòng hay không đối với việc vận động đóng góp, hài lòng hay không đối với việc lựa chọn công trình, hài lòng hay không đối với kết quả thực hiện… thì mới có phương án tuyên truyền, vận động phù hợp để người dân có thể lắng nghe và thuyết phục

2.1.2 Các hình thức tuyên truyền, vận động

Có rất nhiều biện pháp tuyên truyền và vận động như: treo băng rôn, khẩu hiệu, tranh ảnh; phát tờ rơi; sử dụng loa phát thanh; sử dụng phương tiện thông tin như tivi, đài, báo; thăm mô hình trình diễn; tổ chức các cuộc họp, văn nghệ, thể thao, hội thi, lễ ra quân…

Mỗi hình thức, phương tiện tuyên truyền, vận động có những ưu, nhược điểm khác nhau Trong đó, hình thức tuyên truyền miệng thông qua trao đổi trực tiếp hai chiều là hình thức phát huy hiệu quả tốt nhất khi thực hiện tuyên truyền, vận động đối với người dân

2.1.2.1 Tuyên truyền miệng

Là hình thức tuyên truyền trực tiếp bằng lời nói để thuyết phục người nghe nhằm nâng cao nhận thức, củng cố niềm tin và tổ chức họ hành động theo đúng chủ trương, đường lối của Đảng, chính sách, pháp luật của Nhà nước, các vấn đề trong xây dựng NTM Hình thức này thường được sử dụng

trong các bài giảng, báo cáo, bài thuyết trình, trong các buổi nói chuyện thời

sự, qua các buổi trao đổi, đối thoại, tọa đàm, tranh luận, hỏi đáp…

Khi sử dụng hình thức này, báo cáo viên, tuyên truyền viên sẽ trực tiếp nói với hội viên, nông dân trong các lớp học, hội nghị; trực tiếp tiếp xúc, trao đổi, thảo luận với người dân và trực tiếp nghe nông dân trao đổi lại qua đó thuyết phục người dân tin và làm theo Vì thế, hình thức tuyên truyền này có tính chất dân chủ, dễ thực hiện nhất và cũng là hình thức tuyên truyền rẻ nhất, hiệu quả nhất

2.1.2.2 Tuyên truyền thông qua sử dụng hệ thống thông tin đại chúng

Hình thức này được thực hiện qua hệ thống truyền thông của Đảng, Nhà nước như báo, đài phát thanh, truyền hình của Trung ương và địa phương… nên nó có ảnh hưởng sâu rộng, dễ tác động đến nông dân, có tác dụng khích lệ

họ học tập, làm theo

Tùy từng điều kiện, ở mỗi cấp khác nhau mà lựa chọn hệ thống thông tin phù hợp Cấp tỉnh có thể tuyên truyền qua đài phát thanh, truyền hình trung ương và của tỉnh, cấp huyện có thể tuyên truyền qua báo chí, cấp xã, thôn có thể sử dụng hệ thống loa phát thanh của địa phương…

Thực tế cho thấy, không phải ở bất cứ đâu người dân cũng có điều kiện tiếp xúc với mọi hệ thống thông tin đại chúng, vì thế cần tăng cường công tác thông tin, tuyên truyền tại cơ sở thông qua các biện pháp phù hợp mà người dân có thể dễ tiếp cận

2.1.2.3 Tuyên truyền thông qua các công cụ trực quan

Đây là hình thức tuyên truyền bằng các công cụ như tranh ảnh, khẩu hiệu, panô, áp phích, tờ rơi…

Khi sử dụng hình thức này, các cán bộ tuyên truyền cần chú ý lựa chọn các biểu tượng, hình tượng, hình ảnh, biểu trưng… có tính cụ thể, dễ hiểu, gần gũi với đời sống nông dân từng vùng Khi đó công tác tuyên truyền sẽ lôi cuốn được đông đảo quần chúng và sẽ đạt hiệu quả cao

2.1.2.4 Tuyên truyền thông qua các hoạt động văn hóa, văn nghệ, thể thao, tổ chức lễ hội truyền thống…

Đây là hình thức tuyên truyền có bề rộng, dễ áp dụng vì được chuẩn bị

kỹ, tiến hành thận trọng, khoa học Hình thức này tạo được không khí hồ hởi, phấn khởi trong quần chúng tham gia, qua đó công tác tuyên truyền sẽ đạt hiệu quả cao Tuy nhiên hình thức này thường tốn kém kinh phí và công sức

tổ chức nên chỉ tổ chức trong những thời điểm nhất định

2.1.2.5 Tuyên truyền thông qua các hoạt động tham quan thực tế, báo cáo điển hình, học tập gương người tốt, việc tốt

Hình thức tuyên truyền này sử dụng triệt để phương pháp nêu gương như:

tổ chức cho nông dân đi tham quan, học tập những điển hình, mô hình tốt để họ học tập, làm theo Qua đó hướng dẫn, khuyến khích động viên nông dân học tập, làm theo gương điển hình, mô hình tiên tiến Do vậy, cần sớm phát hiện, nhân rộng mô hình, điển hình tiên tiến, những nhân tố mới để tuyên truyền, giáo dục hội viên, nông dân

2.1.3 Vai trò và trách nhiệm của các tổ chức chính trị xã hội trong công tác tuyên truyền vận dộng người dân xây dựng nông thôn mới

2.1.3.1 Mặt trận Tổ quốc Việt Nam các cấp

Vai trò tuyên truyền

Ủy ban Mặt trận Tổ quốc Việt Nam các cấp tích cực tuyên truyền, phổ biến đến các thành viên, nhân dân chủ trương, chính sách xây dựng nông thôn mới của Đảng và Nhà nước; qua đó, làm cho các thành viên, tầng lớp nhân dân hiểu rõ mục đích, ý nghĩa, nội dung Chương trình; nâng cao ý thức trách nhiệm cho mỗi thành viên tự giác tham gia phong trào một cách tích cực phù hợp với điều kiện của mình

Vai trò vận động

Mặt trận Tổ quốc Việt Nam các cấp vận động thành viên, nhân dân tích cực tham gia thực hiện các nội dung cụ thể thông qua các phong trào do

Trung ương Mặt trận tổ quốc Việt Nam phát động Trong thời gian qua, Trung ương Mặt trận Tổ quốc Việt Nam đã phát động nhiều cuộc vận động xây dựng nông thôn mới như “Toàn dân đoàn kết xây dựng đời sống văn hóa

ở khu dân cư”, “Ngày vì người nghèo”…

Từ năm 2016, Mặt trận tập trung vào cuộc vận động “Toàn dân đoàn kết

xây dựng nông thôn mới, đô thị văn minh” với năm nhóm nội dung:

Toàn dân đoàn kết, giúp nhau giảm nghèo bền vững, tích cực tham gia phát triển kinh tế, ổn định đời sống, khuyến khích làm giàu chính đáng

Toàn dân đoàn kết, xây dựng nếp sống văn hóa; chăm lo sự nghiệp giáo dục, đào tạo, phát triển nguồn nhân lực; chăm sóc sức khỏe nhân dân, xây dựng gia đình văn hóa, hạnh phúc; phát huy truyền thống đền ơn đáp nghĩa, tương thân tương ái

Toàn dân đoàn kết tham gia bảo vệ môi trường ứng phó với biến đổi khí hậu, xây dựng cảnh quan môi trường sáng, xanh, sạch, đẹp

Toàn dân đoàn kết, chấp hành pháp luật, bảo đảm trật tự an toàn xã hội

Toàn dân đoàn kết, phát huy dân chủ, tích cực tham gia giám sát và phản biện xã hội, góp phần xây dựng hệ thống chính trị cơ sở trong sạch, vững mạnh

2.1.3.2 Hội Nông dân Việt Nam

Vai trò tuyên truyền

Hội Nông dân tích cực tham gia tuyên truyền, phổ biến trong hội viên và nông dân chủ trương, chính sách xây dựng nông thôn mới của Đảng và Nhà nước Các cấp hội tuyên truyền để hội viên, nông dân hiểu rõ mục đích, ý nghĩa, nội dung Chương trình mục tiêu quốc gia xây dựng nông thôn mới Giáo dục nâng cao ý thức trách nhiệm cho mỗi hội viên, nông dân tự giác tham gia phong trào một cách tích cực phù hợp với điều kiện của mình

Vai trò vận động

Hội Nông dân các cấp vận động hội viên, nông dân tích cực tham gia thực hiện những công việc chính như:

Về kinh tế - xã hội: Vận động nhân dân đóng góp công sức tham gia xây

dựng, duy tu, bảo dưỡng cơ sở hạ tầng nông thôn Tham gia xây dựng đường giao thông liên thôn, nội thôn; công trình thủy lợi nội đồng, các công trình cấp nước sạch, thu gom, xử lý rác thải Thực hiện chức năng giám sát các công trình nhà nước đầu tư xây dựng cơ sở hạ tầng kinh tế - xã hội tại địa phương; làm nòng cốt trong công tác dân số, kế hoạch hóa gia đình, xây dựng các câu lạc bộ nông dân sản xuất giỏi…

Về xây dựng hệ thống chính trị: Xây dựng Hội Nông dân Việt Nam vững

mạnh toàn diện, thực sự là trung tâm và nòng cốt của phong trào nông dân trong công cuộc xây dựng nông thôn mới; tham gia xây dựng đảng, chính quyền ở cơ sở

Về văn hóa xã hội: Vận động nông dân xây dựng đời sống văn hóa mới,

xóa bỏ các hủ tục lạc hậu, mê tín dị đoan; tổ chức các hoạt động văn hóa, văn nghệ, thể dục thể thao; tham gia xây dựng các thiết chế, tổ chức các hoạt động văn hóa lành mạnh, bổ ích ở nông thôn

Về bảo vệ môi trường:Vận động hội viên, nông dân thu gom xử lý chất

thải, rác thải, trồng cây, bảo vệ cảnh quan môi trường, chủ động xây dựng các công trình bể nước, nhà tắm, nhà vệ sinh hợp vệ sinh, chủ động ứng phó với biến đổi khí hậu

Về kinh tế và tổ chức sản xuất:Tổ chức các hoạt động hỗ trợ, giúp đỡ nông dân thoát nghèo bền vững nhất là ở vùng sâu, vùng xa, vùng khó khăn qua các phương thức thiết thực, hiệu quả; tổng kết thực tiễn, đánh giá các mô hình xóa đói, giảm nghèo do Hội hướng dẫnđể nhân rộng mô hình; vận động nông dân tham gia các tổ hợp tác, hợp tác xã, liên kết “bốn nhà”…nhằm nâng cao hiệu quả sản xuất nông nghiệp

2.1.3.3 Đoàn Thanh niên cộng sản Hồ Chí Minh

Vai trò tuyên truyền

Các cấp bộ Đoàn tích cực tham gia tuyên truyền, phổ biến trong đoàn viên, thanh niên chủ trương, chính sách xây dựng nông thôn mới của Đảng và Nhà nước; qua đó làm cho đoàn viên, thanh niên hiểu rõ mục đích, ý nghĩa, nội dung Chương trình mục tiêu quốc gia xây dựng nông thôn mới; giáo dục nâng cao ý thức trách nhiệm cho mỗi đoàn viên, thanh niên tự giác tham gia phong trào một cách tích cực phù hợp với điều kiện của mình

Vai trò vận động

Vận động đoàn viên, thanh niên tích cực thực hiện những phần việc trong

Bộ tiêu chí phù hợp với khả năng của mình Thực hiện Nghị quyết số

26/NQ-TW ngày 05/8/2008 của Ban Chấp hành Trung ương Đảng khóa X về nông nghiệp, nông dân, nông thôn và Chương trình mục tiêu quốc gia xây dựng nông thôn mới giai đoạn 2010-2020, Đoàn thanh niên cộng sản Hồ Chí Minh đã triển khai phong trào “Tuổi trẻ chung tay xây dựng nông thôn mới”; xây dựng đề án

“Đoàn thanh niên cộng sản Hồ Chí Minh tham gia xây dựng nông thôn mới giai đoạn 2013-2020” đã được Thủ tướng Chính phủ phê duyệt tại quyết định

số 324/QĐ-TTg (18/2/2013) Trong đó, các cấp bộ đoàn tham gia những công việc cụ thể, thiết thực xây dựng nông thôn mới như:

Vận động đoàn viên, thanh niên tham gia phát triển kinh tế - xã hội trên địa bàn nông thôn Tổ chức Đoàn các cấp hỗ trợ thanh niên phát triển kinh tế thông qua các hoạt động: Tập huấn chuyển giao khoa học công nghệ trong sản xuất nông - lâm - ngư nghiệp; trao đổi kinh nghiệm, tham quan học hỏi các

mô hình sản xuất, kinh doanh tiêu biểu, tổ chức tư vấn, hướng nghiệp, giới thiệu việc làm cho thanh niên; phối hợp ngân hàng chính sách xã hội, quỹ quốc gia hỗ trợ việc làm, hướng dẫn thanh niên vay vốn phát triển sản xuất, kinh doanh; tổ chức các hoạt động tôn vinh, biểu dương gương thanh niên nông thôn làm kinh tế giỏi…

Vận động đoàn viên, thanh niên tham gia xây dựng đời sống văn hóa ở nông thôn Đoàn thanh niên các cấp tổ chức cho đoàn viên, thanh niên tích cực tham gia cuộc vận động “Toàn dân đoàn kết xây dựng nông thôn mới, đô thị văn minh”, tham gia tu sửa, bảo vệ các công trình văn hóa, di tích lịch sử của địa phương; đi đầu trong bài trừ các hủ tục lạc hậu; gương mẫu thực hiện các quy ước của cộng đồng, nhất là thực hiện tiết kiệm, văn minh trong việc cưới, việc tang; tổ chức cho đoàn viên khai thác có hiệu quả các điểm sinh hoạt bưu điện văn hóa xã; thành lập các câu lạc bộ, tổ nhóm cung cấp kiến thức về tình yêu hôn nhân, giáo dục giới tính cho thanh thiếu niên; duy trì các câu lạc bộ gia đình trẻ, câu lạc bộ dân số…

Vận động đoàn viên, thanh niên xung kích giữ gìn an ninh trật tự trên địa bàn nông thôn Các cấp bộ đoàn tăng cường công tác tuyên truyền việc giữ gìn an ninh trật tự trong sinh hoạt chi đoàn; thành lập các câu lạc bộ tham gia giữ gìn an ninh trật tự như: đội thanh niên tình nguyện; thanh niên xung kích giữ gìn an ninh, trật tự; chi đoàn dân quân tự vệ… nhằm thực hiện nhiệm vụ bảo vệ an ninh trật tự tại địa phương, nhất là trong các ngày lễ, tết; vận động thanh niên đi đầu trong công tác đấu tranh phòng chống, ngăn ngừa, đẩy lùi các hành vi vi phạm trật tự an toàn xã hội, phòng chống tệ nạn xã hội

Vận động đoàn viên, thanh niên tích cực tham gia xây dựng hạ tầng, cảnh quan và bảo vệ môi trường nông thôn Tổ chức Đoàn các cấp đăng ký các công trình, phần việc cụ thể góp phần xây dựng hạ tầng, cảnh quan ở nông thôn như: Tham gia làm mới, tu sửa, phát quang đường giao thông nông thôn; sửa chữa, làm mới kênh mương nội đồng, nhà văn hóa, trường học, cầu giao thông; vận động nhân dân làm hàng rào, đường điện thắp sáng Chủ trì phát động thực hiện các phong trào bảo vệ môi trường như: Ngày thứ bảy tình nguyện bảo vệ môi trường, ngày chủ nhật xanh; hướng ứng các phong trào Tuần lễ quốc gia nước sạch và vệ sinh môi trường, ngày môi trường thế giới… Thành lập và duy trì các mô hình thanh niên bảo vệ môi trường như:

“Đội thanh niên xung kích bảo vệ môi trường”, “Thanh niên tình nguyện vì môi trường xanh - sạch - đẹp”, “Tuyến đường thanh niên tự quản”…

2.1.3.4 Hội liên hiệp phụ nữ Việt Nam

Vai trò tuyên truyền

Hội Phụ nữ các cấp tích cực tham gia tuyên truyền, phổ biến trong cán

bộ, hội viên, phụ nữ chủ trương, chính sách xây dựng nông thôn mới của Đảng và Nhà nước Các cấp hội tuyên truyền để hội viên, phụ nữ hiểu rõ mục đích, ý nghĩa, nội dung Chương trình mục tiêu quốc gia xây dựng nông thôn mới Giáo dục nâng cao ý thức trách nhiệm cho mỗi hội viên, phụ nữ tự giác tham gia phong trào một cách tích cực phù hợp với điều kiện của mình

2.1.3.5 Hội cựu chiến binh Việt Nam

Vai trò tuyên truyền

Các cấp Hội tích cực tham gia tuyên truyền, phổ biến trong hội viên, cựu chiến binh chủ trương, chính sách xây dựng nông thôn mới; qua đó làm cho hội viên, cựu chiến binh hiểu rõ mục đích, ý nghĩa, nội dung Chương trình; giáo dục nâng cao ý thức trách nhiệm cho mỗi hội viên, cựu chiến binh ý thức trách nhiệm, tính tiên phong, gương mẫu tự giác tham gia phong trào một cách tích cực phù hợp với điều kiện của mình

Vai trò vận động

Hội có vai trò vận động hội viên, cựu chiến binh tham gia xây dựng nông thôn mới thông qua các chương trình cụ thể

Về kinh tế - xã hội: Vận động cựu chiến binh đóng góp công sức, tài sản,

trí tuệ tham gia xây dựng, duy tu, bảo dưỡng cơ sở hạ tầng nông thôn Các cấp hội tổ chức các hoạt động hỗ trợ, giúp đỡ cựu chiến binh đẩy mạnh ứng dụng khoa học công nghệ, phát triển sản xuất; khuyến khích phát triển các hợp tác xã cựu chiến binh trong lĩnh vực nông nghiệp và nông thôn

Về văn hóa xã hội:Các cấp hội vận động cựu chiến binh gương mẫu xây

dựng đời sống văn hóa mới, xóa bỏ các hủ tục lạc hậu, mê tín dị đoan; tổ chức các hoạt động văn hóa, văn nghệ, thể dục thể thao; xây dựng các thiết chế văn hóa lành mạnh ở nông thôn

Về bảo vệ môi trường: Vận động cựu chiến binh thu gom xử lý chất

thải, rác thải, trồng cây, bảo vệ cảnh quan môi trường, chủ động ứng phó với biến đổi khí hậu

Về xây dựng hệ thống chính trị, giữ gìn trật tự an toàn xã hội ở nông thôn:

Xây dựng Hội Cựu chiến binh Việt Nam vững mạnh toàn diện, thực sự là trung tâm và nòng cốt của cựu chiến binh trong công cuộc xây dựng nông thôn mới; hướng dẫn, giúp đỡ, dẫn dắt thế hệ trẻ phát huy truyền thống anh hùng, nối tiếp cha anh trong sự nghiệp cách mạng; tham gia xây dựng đảng, chính quyền ở

cơ sở

Hội cựu chiến binh đóng vai trò nòng cốt tích cực tham gia giữ gìn trật

tự an toàn xã hội ở nông thôn, tham gia tổ hòa giải ở cơ sở, vận động các hộ gia đình nghiêm chỉnh chấp hành chính sách, pháp luật

2.1.3.6 Ban phát triển thôn

Ban phát triển thôn là tổ chức được thành lập nhằm lãnh đạo cộng đồng dân cư tiến hành xây dựng nông thôn mới trên địa bàn thôn Thành phần tham gia bao gồm: Người đại diện lãnh đạo thôn (Bí thư chi bộ, trưởng/ phó thôn); đại diện các tổ chức, đoàn thể của thôn (Ban công tác Mặt trận cơ sở, thanh niên, phụ nữ, người cao tuổi…) và những người có năng lực, uy tín trong cộng đồng

Ban phát triển thôn có các nhiệm vụ cơ bản:

1) Nhiệm vụ tuyên truyền

Tổ chức họp dân để tuyên truyền, phổ biến về chủ trương, đường lối, chính sách của Đảng và Nhà nước về xây dựng nông thôn mới; phương pháp,

cơ chế thực hiện; các quyền lợi, nghĩa vụ của người dân và cộng đồng dân cư trong xây dựng nông thôn mới Triệu tập nhân dân trong thôn tham dự các cuộc họp, tập huấn theo đề nghị của cơ quan tư vấn nhằm nâng cao năng lực của người dân và cộng đồng về phát triển nông thôn

2) Nhiệm vụ lãnh đạo

Lãnh đạo cộng đồng dân cư tổ chức thực hiện những nội dung công việc

cụ thể do Ban quản lý xây dựng nông thôn mới xã giao như:

- Tổ chức lấy ý kiến nhân dân trong thôn tham gia góp ý vào bản dự thảo quy hoạch, đề án xây dựng nông thôn mới của xã Việc lấy ý kiến nhân dân phải được tổ chức công khai, minh bạch, các ý kiến của nhân dân phải được ghi chép đầy đủ để gửi tới Ban quản lý xây dựng nông thôn mới, HĐND xã xem xét

- Tổ chức xây dựng các công trình hạ tầng kinh tế - xã hội do Ban quản

lý xã giao như: Đường giao thông liên thôn, nội thôn, liên xóm, công trình thủy lợi, trường học, nhà văn hóa, chợ, khu vui chơi…

- Tham gia giám sát cộng đồng với các công trình xây dựng cơ bản trong thôn Thành lập các tổ/ nhóm để quản lý, vận hành, duy tu, bảo dưỡng các công trình sau khi được bàn giao

3) Vai trò vận động nhân dân: Vận động nhân dân trong thôn thực

hiện những tiêu chí cụ thể trong Bộ tiêu chí quốc gia xây dựng xã nông

thôn mới như:

- Về hạ tầng kinh tế - xã hội: Vận động nhân dân hiến đất đai, hoa màu,

sức lao động, tài sản tham gia xây dựng các công trình hạ tầng kinh tế - xã hội

như làm đường giao thông, xây dựng các công trình phúc lợi trường học, trạm y

tế, nhà văn hóa…

- Về kinh tế và tổ chức sản xuất: Vận động nhân dân ứng dụng khoa học

công nghệ phát triển sản xuất, tăng thu nhập; tham gia thành lập các hợp tác

xã, tổ hợp tác; tích cực giúp nhau xóa đói, giảm nghèo

- Về văn hóa - xã hội: Vận động nhân dân đưa trẻ đến trường, tham gia

học nghề; tham gia bảo hiểm y tế, thực hiện chương trình mục tiêu quốc gia

về y tế; thực hiện ăn sạch, uống sạch, phòng chống dịch bệnh;tổ chức các hoạt động văn nghệ, thể thao, chống các hủ tục lạc hậu, xây dựng nếp sống văn hóa trong phạm vi thôn, xóm; thực hiện nếp sống văn hóa mới

- Về môi trường: Vận động nhân dân xây dựng ba công trình (bể nước,

nhà vệ sinh, nhà tắm) hợp vệ sinh; các hộ sản xuất, kinh doanh, nuôi trồng thủy sản đảm bảo quy định về bảo vệ môi trường; xây dựng cảnh quan môi trường xanh - sạch - đẹp, an toàn; thực hiện mai táng người chết theo phong tục, quy định của địa phương; chuồng trại chăn nuôi hợp vệ sinh; hộ gia đình và cơ sở sản xuất, kinh doanh thực phẩm đảm bảo vệ sinh an toàn thực phẩm…

- Vận động nhân dân tham gia xây dựng hệ thống chính trị, thực hiện quy chế dân chủ ở cơ sở, chấp hành các chủ trương, chính sách của Đảng, Nhà nước; thực hiện bình đẳng giới và phòng chống bạo lực gia đình; tích cực hưởng ứng các cuộc vận động do Mặt trận Tổ quốc và các tổ chức chính trị -

xã hội phát động (Phong trào cả nước chung sức xây dựng nông thôn mới, đô thị văn minh; năm không, ba sạch…)

- Bảo đảm an ninh, trật tự thôn xóm; xây dựng quy ước, hương ước, nội quy thôn phù hợp với các yêu cầu, chuẩn mực xây dựng nông thôn mới; xây dựng các tổ liên gia tự quản, tổ hòa giải ở cơ sở; phòng chống ma túy và các

tệ nạn xã hội, nghiêm túc thực hiện pháp luật giao thông… góp phần xây dựng thôn, xóm bình yên

2.1.3.7 Vai trò chủ thể của cộng đồng dân cư trong xây dựng nông thôn mới

Được thể hiện ở những nội dung sau:

- Cộng đồng dân cư là người trực tiếp tham gia góp ý vào bản dự thảo

quy hoạch, đề án xây dựng nông thôn mới của xã (trong quy định hiện hành,

dự thảo quy hoạch, đề án xây dựng nông thôn mới cấp xã bắt buộc phải lấy ý kiến nhân dân trước khi được thông qua)

- Cộng đồng dân cư tổ chức họp, bàn bạc, thống nhất quyết định lựa chọn thứ tự ưu tiên khi thực hiện các chương trình, dự án thực hiện trên địa bàn thôn

(lựa chọn việc nào làm trước, việc nào làm sau) trên cơ sở nhu cầu thực tế, yêu

cầu phát triển kinh tế - xã hội của thôn, phù hợp với quy hoạch và kế hoạch của xã/ huyện/ tỉnh

- Cộng đồng dân cư dân chủ bàn bạc, thống nhất mức đóng góp tiền bạc, công sức, tài sản vào xây dựng các công trình hạ tầng của địa phương

- Cộng đồng dân cư trực tiếp bầu ra Ban phát triển thôn – tổ chức lãnh đạo nhân dân thôn xây dựng nông thôn mới

- Cộng đồng dân cư (cá nhân, hộ gia đình) là chủ thể thực hiện các nội dung xây dựng kinh tế, văn hóa, xã hội, bảo vệ môi trường ở nông thôn (ứng

dụng khoa học kỹ thuật để phát triển sản xuất, tăng thu nhập; xây dựng đời sống văn hóa mới, cho con em đến trường, tham gia học nghề; giữ gìn vệ sinh bảo vệ sức khỏe; phòng chống dịch bệnh, tập luyện thể dục thể thao; chỉnh trang nhà cửa, cổng ngõ, vườn tược xanh - sạch - đẹp )

- Cộng đồng dân cư đóng vai trò chủ thể trong xây dựng nông thôn mới

còn được thể hiện ở việc những việc gì mà người dân làm được, làm tốt thì giao cho chính người dân thực hiện; chỉ những việc người dân không làm

được mới phải thuê và phải có sự tham gia giám sát của nhân dân (trực tiếp

hoặc thông qua Ban giám sát thôn)

- Mỗi người dân và cộng đồng dân cư chủ động tham gia duy tu, bảo

dưỡng, quản lý, khai thác, sử dụng có hiệu quả các công trình phúc lợi đã

được đầu tư và bàn giao

- Mỗi người dân chủ động tham gia xây dựng đảng, chính quyền;

giám sát hoạt động của cán bộ xã, thôn; góp ý xây dựng quy ước, hương

ước của thôn

- Cộng đồng dân cư (tập thể và mỗi người dân) tích cực vận động những

người con ở xa quê, nhất là những người thành đạt tham gia đóng góp công

sức, tiền của, trí tuệ tham gia xây dựng nông thôn mới Bằng các biện pháp

khác nhau, cộng đồng (thôn, xóm, xã, huyện) có hình thức tôn vinh, ghi nhận

công lao, sự đóng góp của các “mạnh thường quân” một cách xứng đáng

2.2 Cơ sở thực tiễn

2.2.1 Tình hình xây dựng nông thôn mới của Việt Nam giai đoạn 2011 - 2015

Ngày 16/5/2014, Ban Chỉ đạo Trung ương chương trình mục tiêu quốc gia

xây dựng nông thôn mới tổ chức Hội nghị sơ kết 3 năm thực hiện chương trình

Báo cáo kết quả thực hiện chương trình giai đoạn 2010 – 2014 và

phương hướng, nhiệm vụ đến năm 2015 do Bộ trưởng Bộ Nông nghiệp &

PTNT Cao Đức Phát trình bày cho thấy, trong bối cảnh chịu ảnh hưởng của

suy thoái kinh tế thế giới, kinh tế trong nước gặp nhiều khó khăn, cả nước đã

triển khai thực hiện với sự vào cuộc quyết liệt của cấp ủy, chính quyền các

cấp, sự hưởng ứng và tham gia tích cực của người dân và đã đạt được kết quả

bước đầu khả quan

Bộ máy chỉ đạo thực hiện chương trình được hình thành khá đồng bộ,

nhiều cơ chế chính sách được ban hành có tác dụng thiết thực và trở thành

động lực thúc đẩy tiến bộ triển khai

Phong trào thi đua “Cả nước chung sức xây dựng NTM” do Thủ tướng

phát động đã có tác động đến sự quan tâm, hỗ trợ nguồn lực cao và động viên

tinh thần của toàn xã hội đối với nông dân, nông thôn Hệ thống thông tin

tuyên truyền về nông thôn mới hoạt động phong phú, liên tục đã động viên rất tích cực, kịp thời đến phong trào xây dựng NTM…

Bộ mặt nông thôn ở nhiều nơi được đổi mới, văn minh hơn, cơ sở hạ tầng thiết yếu được nâng cao, hệ thống, chính trị cơ sở tiếp tục được củng cố, thu nhập và điều kiện sống của nhân dân được cải thiện và nâng cao.Với sự cố gắng của các cấp, các ngành từ Trung ướng đến địa phương đến thời điểm này

đã có 185 xã đạt chuẩn NTM và gần 600 xã đạt từ 15 – 18 tiêu chí, là một khích lệ lớn đối với phong trào xây dựng NTM

Bài học kinh nghiệm rút ra từ thực tiễn thực hiện chương trình được nhấn mạnh là xây dựng NTM phải có quyết tâm chính trị cao, có kế hoạch chỉ đạo cụ thể, chủ động, sâu sát, liên tục của các cấp ủy, chính quyền, nhất là vai trò, trách nhiệm của người đứng đầu và của Ban Chỉ đạo để huy động cả hệ thống chính trị vào cuộc cùng với sự quan tâm của toàn xã hội Điều này có ý nghĩa quan trọng dẫn dắt và thúc đẩy thực hiện chương trình

Khẳng định và tạo điều kiện về cơ chế chính sách để người dân thực sự làm chủ thể, phát huy vai trò tích cực của các thôn, bản, ấp trong xây dựng NTM là yếu tố quyết định cho sự thành công của chương trình

Giữ vững mục tiêu và hệ thống tiêu chí NTM để có cách làm chủ động, sáng tạo, phù hợp với điều kiện và yêu cầu bức thiết của người dân ở từng địa phương; phát huy cao nguồn lực tại chỗ, lồng ghép các chương trình, dự án, lựa chọn, tập trung hỗ trợ thực hiện các nhiệm vụ ưu tiên tạo ra sự chuyển biến thực tế trên diện rộng, tạo niền tin vào chương trình

Về công tác đẩy mạnh thực hiện chương trình trong các năm 2014 –

2015 và tới năm 2020 tiếp tục nỗ lực phấn đấu thực hiện mục tiêu tới năm

2015 có 20% số xã và tới năm 2020 có 50% xã đạt tiêu chí NTM; các xã chưa đạt chuẩn phải tăng từ 2 đến 3 tiêu chí/năm Đến năm 2015 phấn đấu có huyện đạt NTM, tập trung xây dựng cơ sở hạ tầng thiết yếu phục vụ sản xuất

hàng hóa và cải thiện đời sống, nâng cao thu nhập và chất lượng sống của dân

cư nông thôn

2.2.2 Xây dựng NTM ở Quảng Ninh

Với tinh thần vào cuộc tập trung, quyết liệt nên đến nay những mục tiêu

đề ra cho năm 2011 đã được các địa phương cơ bản hoàn thành, 125 xã đã lập xong, tổ chức thẩm định đề án, đồ án quy hoạch cấp xã Các huyện Tiên Yên, Ba Chẽ, TX Quảng Yên đã hoàn thành đề án cấp huyện, tất cả các địa phương đã lập xong kế hoạch triển khai chương trình Từ đó, đã xác định được chính xác đến năm 2015 toàn tỉnh có 10/13 huyện cơ bản đạt tiêu chí huyện NTM, 82 xã

cơ bản đạt tiêu chí xã NTM Hiện nay, các địa phương đang khẩn trương đầu tư hoàn thành 53 trường học các loại, xây dựng hoàn thành 322 nhà văn hoá thôn (làng, bản), xây dựng 21 công trình cấp nước tập trung và hàng trăm công trình nhỏ lẻ về nước sạch và vệ sinh môi trường nông thôn, 43 công trình thuỷ lợi, 5 công trình xây dựng hạ tầng vùng sản xuất tập trung, đầu tư 50 công trình giao thông nông thôn với khối lượng thực hiện được khoảng 55km Đặc biệt, việc đầu

tư hệ thống lưới điện nông thôn đã được tập trung chỉ đạo triển khai cao độ, đến nay Công ty Điện lực Quảng Ninh hoàn thành công tác ký kết hợp đồng xây lắp với các đơn vị trúng thầu, đã khởi công đồng loạt các công trình thuộc giai đoạn

I gồm: Công trình điện nông thôn các xã Hoành Mô, Đồng Văn, Tình Húc, Đồng Tâm (Bình Liêu); các bản: Lý Van, bản Máy Nháu, bản Cấu Phùng, Tài Chi (xã Quảng Sơn - Hải Hà); xã Bắc Sơn, phường Hải Hoà (thành phố Móng Cái) Và

đã thực hiện xong công tác lựa chọn nhà thầu tư vấn thiết kế xây dựng công trình điện của giai đoạn II Đầu tư cho phát triển sản xuất đã được chú trọng hơn với trên 60 mô hình giảm nghèo, 13 dự án áp dụng cây, con, giống mới đang triển khai, được bà con nông dân tin tưởng và có nguyện vọng nhân rộng ra sản xuất đại trà trong thời gian tới như: Nuôi lợn rừng sinh sản ở thị xã Cẩm Phả, huyện Vân Đồn; nuôi cá rô đồng, cá rô đầu vuông ở các huyện Bình Liêu, Ba Chẽ, Tiên

Yên, Đầm Hà, Hải Hà; trồng cây sa mộc, cây ba kích ở Ba Chẽ, Hoành Bồ; nuôi

cá rô phi tập trung ở Đông Triều, Quảng Yên

Cái được lớn nhất mà chương trình thu được sau 1 năm triển khai thực

hiện đó là nhận thức của người dân về xây dựng NTM đã có sự thay đổi thể hiện

trên kết quả nhiều hộ dân tham gia đóng góp, hiến đất làm các công trình hạ tầng

kỹ thuật như huyện Đông Triều nhân dân đóng góp 69.710m2 đất xây dựng nhà

văn hoá thôn, huyện Hải Hà có 211 hộ hiến 28.921m2 đất để làm đường, huyện

Tiên Yên hiến 40.000m2 đất để làm các công trình hạ tầng NTM Hàng trăm

doanh nghiệp đã tham gia hỗ trợ chương trình bằng các sản phẩm của mình hoặc

cam kết đào tạo, sử dụng lao động trên địa bàn với tổng số kinh phí tương đương

6 tỷ đồng

2.2.3 Kinh nghiệm xây dựng nông thôn mới ở Tuyên Quang

Thực hiện chương trình mục tiêu xây dựng NTM, tỉnh Tuyên Quang đã

lựa chọn 7 xã để làm điểm bao gồm xã Thượng Lâm, huyện Lâm Bình; xã

Năng Khả, huyện Nà Hang; xã Kim Bình, huyện Chiêm Hóa; xã Bình Xa,

huyện Hàm Yên; xã Nhữ Hán, huyện Yên Sơn; xã Đại Phú , huyện Sơn

Dương và xã An Khang, thành phố Tuyên Quang Đánh giá au một thời gian

triển khai tại các xã điểm này cho thấy diện mạo nông thôn đã có những thay

đổi đáng kể Đời sống, cơ sở vật chất, trang thiết bị phục vụ đời sống nhân

dân được nâng lên Đặc biệt nhận thức của các cấp ủy Đảng, chính quyền các

cấp và nhân dân bước đầu có chuyển biến tích cực

Đến thời điểm hiện nay, tất cả các xã điểm của tỉnh Tuyên Quang đã

hoàn thành đề án quy hoạch, các huyện, thành phố trong tỉnh cũng đã hoàn

thành hội nghị đánh giá tiến độ xây dựng NTM, rút kinh nghiệm và triển khai

chương trình tới tất cả các xã, thị trấn trong tỉnh

Một khó khăn trong xây dựng NTM ở Tuyên Quang là xuất phát từ vấn

đề nhận thức, người nông dân vẫn còn mơ hồ về khái niệm xây dựng nông

thôn mới, không nhận thức được vai trò quan trọng của mình trong quá trình

xây dựng NTM Không chỉ đối với người dân, thực tế hiện nay ở cơ sở, địa bàn trực tiếp làm chủ đầu tư xây dựng NTM, nhiều cán bộ địa phương vẫn rất mơ hồ và lung túng về phương pháp lãnh đạo, chỉ đạo hoặc chưa thực sự vào cuộc

Theo đánh giá của Ban chỉ đạo xây dựng NTM tỉnh Tuyên Quang, trong

129 xã thực hiện chương trình mục tiêu Quốc gia về xây dựng NTM, có 4 xã đạt

từ 8 – 9 tiêu chí xây dựng NTM, 37 xã đạt từ 5-7 tiêu chí, 88 xã còn lại đạt dưới

5 tiêu chí 19 tiêu chí trong xây dựng NTM là những tiêu chí toàn diện trên các lĩnh vực của đời sống xã hội Để đạt được những tiêu chí về xây dựng NTM, vấn

đề quy hoạch tổng thể là rất cần thiết, bên cạnh đó chính quyền địa phương cần xác định rõ tiêu chí nào cần ưu tiên làm trước Việc huy động sức dân cần được phát huy trong mọi phong trào theo phương châm nhân dân làm, Nhà nước hỗ trợ Có như vậy, các tiêu chí về xây dựng NTM mới đảm bảo thực hiện một cách đồng bộ

2.2.4 Tình xây dựng mô hình NTM tại Hà Tĩnh

Tính đến năm 2014 tỉnh Hà Tĩnh đã công nhận 19 xã hoàn thành chương trình mục tiêu xây dựng NTM Cùng với 7 xã đạt chuẩn năm 2013, tính đến thời điểm này tỉnh Hà Tĩnh đã có 26 xã “về đích” trong chương trình trọng điểm này như Sơn Châu, Sơn Kim 1, Thạch Tân, Thạch Long, Xuân Viên, Xuân

Mỹ, Kỳ Phương, Hương Trà, Hương Minh, Gia Phố, Cẩm Thăng, Cẩm Thành, Yên Hồ,

Mặc dù là một tỉnh nghèo, xuất phát điểm của các tiêu chí xây dựng NTM thấp (4,1 tiêu chí/19 tiêu chí) nhưng với sự quyết tâm cao độ của lãnh đạo các cấp ủy Đảng, chính quyền và đặc biệt là sự đồng lòng, hết sức của các tầng lớp nhân dân nên Hà Tĩnh đã đạt được thành quả đáng khích lệ trong công cuộc xây dựng NTM

Tỉnh xác định: “Xây dựng NTM có nhiều tiêu chí nhưng tỉnh xác định tiêu chí nâng cao đời sống của người dân là tiêu chí quan trọng nhất Xây dựng

các tiêu chí khác đều là để phục vụ cho tiêu chí nâng cao đời sống của người dân Chính điều đó đã làm cho người dân nhận thứcđược một cách sâu sắc rằng, xây dựng NTM là xây dựng đời sống tốt đẹp cho chính họ và xây dựng NTM không phải là ngày một ngày hai mà phải là một công việc lâu dài, liên tục Xây dựng NTM phải đảm bảo nguyên tắc phát triển bền vững và đồng đều”

Văn phòng điều phối NTM tỉnh Hà Tĩnh cho biết, ngay từ đầu đã xác định

Hà Tĩnh có những đặc thù riêng về điều kiện, hoàn cảnh Vì vậy, xây dựng NTM

ở Hà Tĩnh phải có “ những màu sắc” riêng Ngoài các tiêu chí do trung ương quy định, Hà Tĩnh đã xây dựng hệ các tiêu chí riêng với các yêu cầu cao hơn Trong đó, tiêu chí xây dựng khu dân cư kiểu mẫu, với 4 tiêu chí trọng tâm là kinh tế, cảnh quan, môi trường và văn hóa được xem là điểm nhấn Mặt khác, với chủ trương “ nâng đầu, đỡ cuối” để đảm bảo sự phát triển chung, đồng đều giữa các địa phương, văn phòng điều phối NTM tỉnh thường xuyên quan tâm đến các xã có tiêu chí thấp Hà Tĩnh phấn đấu đến ngày 30/06/2015 sẽ không còn xã 7 tiêu chí

Để đạt mục tiêu đề ra, Ban Chỉ đạo tỉnh đã triển khai tuyên truyền, hướng dẫn, tổ chức tập huấn, lập đề án xây dựng NTM cho cán bộ cốt cán cấp huyện, xã trên địa bàn toàn tỉnh; tổ chức kiểm tra tận xã, làm việc với đội ngũ cán bộ cấp xã, thôn Trong quá trình đó, vừa động viên, vừa hướng dẫn, đặc biệt đã phân tích kỹ tiềm năng, lợi thế và góp ý xây dựng đề án sản xuất nhằm nâng cao thu nhập cho người dân Đó chính là “cốt” vật chất, là nội lực để xây dựng NTM

Lâu nay, nói đến Hà Tĩnh là nói đến vùng đất nghèo khó nhưng hôm nay khi mà sự quyết tâm, đúng đắn của lãnh đạo chính quyền hòa quyện với sự đồng thuận của người dân – “ý Đảng hợp lòng dân” thì mảnh đất giàu truyền thống này đang từng bước đổi thay, phát triển…

2.2.5 Tình hình xây dựng nông thôn mới của tỉnh Thái Nguyên giai đoạn

2011 - 2015

Sau 5 năm thực hiện Chương trình mục tiêu quốc gia xây dựng nông thôn mới, đến hết năm 2015, số xã đạt 19 tiêu chí của tỉnh Thái Nguyên là 40

xã, số xã đạt từ 15 - 18 tiêu chí (32 xã), số xã từ 10 - 14 tiêu chí (65 xã), số xã

từ 6 - 9 tiêu chí (6 xã), không còn xã dưới 5 tiêu chí

Qua 5 năm triển khai, kết quả xây dựng NTM ở Thái Nguyên đã tác động rất tích cực đến đời sống người dân nông thôn, thu nhập bình quân/đầu người tăng từ 14,28 triệu đồng (năm 2010) lên 22 triệu đồng (năm 2015); tỷ lệ hộ nghèo giảm từ 20,57% còn 7,06 %; tỷ lệ lao động qua đào tạo đạt 56% Hàng năm, tỉnh Thái Nguyên bố trí trên 50 tỷ đồng để thực hiện các Chương trình,

Đề án phát triển sản xuất nông nghiệp Ngoài nguồn vốn của Trung ương và của Tỉnh, mỗi năm cấp huyện đã có nghị quyết hỗ trợ cho nông nghiệp trên 30

tỷ đồng

Về giao thông: Xây dựng, cải tạo và nâng cấp đường giao thông nông thôn được 4.075 km (trong đó xây mới: 1.195 km; cải tạo, nâng cấp: 2.881 km); đã có 51 xã đạt chuẩn tiêu chí (35,7%), tăng 50 xã so với năm 2011

Về thủy lợi: Xây mới và cải tạo 207,5 km kênh mương thủy lợi do xã quản lý (trong đó xây mới 97,1 km; cải tạo, nâng cấp: 110,4 km); đã có 78 xã đạt chuẩn tiêu chí (54,5%), tăng 54 xã so với năm 2011

Xây dựng mới, cải tạo và nâng cấp 204 trạm điện, 686 km đường điện;

11 điểm bưu điện văn hóa xã; 313 trường học; 75 trạm y tế xã; 77 trụ sở xã;

57 nhà văn hóa và khu thể thao xã; 498 nhà văn hóa và khu thể thao xóm; 16 chợ nông thôn; 41 khu xử lý rác thải; 72 công trình cấp nước sinh hoạt tập trung; 55 công trình vệ sinh tại các trường học; 28.284 công trình vệ sinh hộ gia đình

Về giáo dục: Nâng cao chất lượng giáo dục ở các cấp học, bậc học: 114

xã đạt tiêu chí trường học (79,7%, tăng 83 xã so với năm 2011); 107 xã đạt

tiêu chí giáo dục (74,8%, tăng 74 xã so với năm 2011)

Về y tế: Mạng lưới y tế cơ sở được quan tâm đầu tư, nâng cấp, cơ bản đáp ứng nhu cầu khám, chữa bệnh và chăm sóc sức khỏe cho nhân dân ở khu vực nông thôn Từ năm 2011 đến nay, đã có 93/143 xã (65%) đạt tiêu chí quốc gia về y tế xã giai đoạn 2011-2020, 50 xã còn lại đã đạt chuẩn quốc gia

về y tế giai đoạn 2001 - 2010 (nhưng chưa đạt tiêu chí quốc gia giai đoạn 2011-2020) Như vậy, tính cả xã đạt chuẩn cũ và tiêu chí mới, đến nay 143/143 xã đã đạt chuẩn quốc gia về y tế (năm 2011, có 125/143 xã đạt chuẩn,chiếm 87%); tỷ lệ người dân tham gia bảo hiểm y tế đạt trên 92%

Về văn hóa: Các hoạt động văn hóa, thể thao quần chúng được đẩy mạnh và đa dạng hóa, sinh hoạt cộng đồng đã được quan tâm, từng bước đi vào nề nếp; Nâng cao chất lượng cuộc vận động “Toàn dân đoàn kết xây dựng đời sống văn hóa ở khu dân cư” gắn với phong trào thi đua “Thái Nguyên chung sức xây dựng NTM”, động viên, khơi dậy trong các tầng lớp nhân dân tinh thần đoàn kết giúp nhau phát triển kinh tế, chung sức xây dựng NTM

Về môi trường: Chương trình đã tuyên truyền, vận động nhân dân nâng cao ý thức bảo vệ môi trường, giao nhiệm vụ cụ thể cho các đoàn thể xóm như: Đẩy mạnh các phong trào xây dựng “Gia đình 5 không, 3 sạch”; “Nhà sạch, ngõ đẹp”; phong trào “Vệ sinh môi trường đường làng, ngõ xóm” Đến nay, có 47 xã (32,9%) đạt tiêu chí về môi trường, tăng 29 xã so với năm 2011 (18 xã)

Mặc dù đạt được kết quả khá toàn diện nhưng tiến độ thực hiện Chương trình xây dựng NTM ở tỉnh Thái Nguyên vẫn còn chậm, một số chỉ tiêu chưa đạt

so với mục tiêu đề ra (tại Quyết định 1282/QĐ-UBND của UBND tỉnh); mức độ đạt tiêu chí về cơ sở hạ tầng thấp, nhất là một số hạ tầng thiết yếu như giao thông

tỷ lệ cứng hóa còn thấp và chưa đạt chuẩn về các thông số kỹ thuật, cơ sở vật

chất văn hóa chưa đạt theo chuẩn quốc gia, tiêu chí môi trường tỷ lệ đạt thấp và kém bền vững Cụ thể như về xây dựng đường trục xã, kế hoạch đặt ra đạt 100%, tuy nhiên kết quả thực hiện mới đạt 60,3%; đường trục xóm theo kế hoạch đạt 50%

Bên cạnh đó, công tác cắm mốc chỉ giới quy hoạch của các xã còn chậm (mới đạt 44,75%); việc huy động mọi nguồn lực nhất là đối với các doanh nghiệp và nhân dân để xây dựng NTM đạt thấp Thu nhập bình quân đầu người đạt thấp Hiện nay, tỉnh có 84 xã đạt tiêu chí thu nhập, vẫn còn 79 xã đạt tiêu chí

hộ nghèo

Các truyền thống văn hóa tốt đẹp ở nông thôn chưa được phát huy; một số

tệ nạn xã hội chưa có xu hướng giảm Vấn đề đào tạo nghề cho lao động nông thôn chưa đáp ứng yêu cầu phát triển nông nghiệp hàng hóa, ứng dụng công nghệ cao

Trong khi đó, các xã mới chỉ chú trọng đầu tư xây dựng hạ tầng, chưa quan tâm hỗ trợ, định hướng phát triển sản xuất Trình độ sản xuất của nhiều

hộ nông dân còn thấp, việc áp dụng các tiến bộ khoa học kỹ thuật còn hạn chế; nhiều địa phương còn lúng túng trong việc lựa chọn xây dựng mô hình sản xuất những sản phẩm phát huy lợi thế Việc xây dựng kết cấu hạ tầng và phát triển hình thức tổ chức sản xuất, tuy đã đạt nhiều kết quả nhưng chưa đáp

ứng được yêu cầu thời kỳ công nghiệp hóa, hiện đại hóa và hội nhập quốc tế

2.3 Phát huy vai trò của người dân trong xây dựng NTM tại một số địa phương

2.3.1 Phát huy quy chế dân chủ trong xây dựng NTM tại Hưng Yên

Thực hiện quy chế dân chủ ở cơ sở là một trong những nhân tố quan trọng góp phần phát triển kinh tế, xã hội, góp phần bảo đảm thành công của chương trình xây dựng nông thôn mới Nhận thức rõ điều đó, nhiều xã thuộc huyện Kim Động đã phát huy nguồn lực từ nhân dân để triển khai thực hiện các công trình, phần việc, dự án phục vụ phát triển sản xuất, đẩy mạnh chuyển dịch cơ cấu cây trồng vật nuôi, mở mang ngành nghề TTCN, dịch vụ, tạo việc làm cho lao động Điển hình như các xã Ngọc Thanh,

Đồng Thanh, Phú Thịnh, Đức Hợp Xã Phú Thịnh mặc dù là địa phương có nguồn thu ngân sách thấp, song nhờ thực hiện tốt quy chế dân chủ ở cơ sở, làm tốt công tác tuyên truyền, vận động đã phát huy quyền làm chủ của người dân Được chọn làm điểm xây dựng nông thôn mới, xã tổ chức lấy ý kiến đóng góp của nhân dân trong quá trình xây dựng đề án, kế hoạch; công khai quy hoạch tại nơi công cộng, công khai các nguồn huy động đầu

tư, việc quản lý, sử dụng các loại quỹ, các khoản đóng góp của nhân dân để xây dựng cơ sở hạ tầng Nhân dân được bàn và quyết định trực tiếp về chủ trương, mức đóng góp xây dựng nên đồng thuận, nhất trí cao Được sự quan tâm của Nhà nước và đóng góp của nhân dân, xã đã nạo vét và đào đắp 6 km mương máng kết hợp làm đường ra đồng, tạo thuận lợi cho tưới tiêu cũng như nông dân đi lại vận chuyển nông sản, hoa màu Đến nay, 95% đường thôn, xóm được bê tông hóa Hệ thống tiêu thoát nước trong thôn, xóm ở các đội 5, đội 1, đội 3, đội 8… tổng chiều dài 1,5 km được xây dựng 4/4 thôn trong xã đều đạt danh hiệu làng văn hóa Người dân đồng tình hưởng ứng xây dựng đời sống văn hóa mới trong việc cưới, việc tang,

lễ hội; không hút thuốc lá, không ăn uống linh đình trong đám cưới, xóa bỏ

hủ tục lạc hậu trong đám tang Nhiều lĩnh vực kinh tế, văn hóa, xã hội của

xã đã đạt tiêu chí nông thôn mới

Huyện Phù Cừ chỉ đạo các xã xây dựng kế hoạch phát triển kinh tế, xã hội, xây dựng nông thôn mới gắn với thực hiện quy chế dân chủ ở cơ sở Quy chế dân chủ ở cơ sở được triển khai thực hiện nghiêm túc, qua đó giúp nhân dân không chỉ nắm vững chủ trương, chính sách của Đảng, Nhà nước mà còn tạo điều kiện để nhân dân tham gia bàn bạc, kiểm tra, giám sát mọi hoạt động phát triển kinh tế, xã hội, việc sử dụng nguồn vốn, xây dựng công trình, dự án ở cơ

sở Cùng với các xã đi đầu như Đoàn Đào, Quang Hưng, Đình Cao, ở một số xã đời sống người dân còn khó khăn, thu nhập chủ yếu từ sản xuất nông nghiệp, ngoài đóng góp ngày công lao động, người dân vẫn sẵn sàng đóng góp kinh phí làm đường giao thông Điển hình như xã Minh Tiến đã vận động nhân dân đóng góp kinh phí, ngày công xây dựng đường làng ngõ xóm Thực hiện cơ chế Đảng

lãnh đạo, chính quyền quản lý, nhân dân làm chủ, với các nguồn vốn ngân sách nhà nước, nguồn hỗ trợ và nhân dân đóng góp, đến nay hơn 90% đường xã, thôn được trải bằng vật liệu cứng, trải nhựa, bê tông Trong đó, tuyến đường xóm Phạm Xá đến cổng nghĩa trang liệt sỹ bằng bê tông dài 3 km; tuyến đường nhựa

từ cầu Chéo về cầu Tùm dài hơn 1,4 km Các thôn, xóm đầu tư hàng tỷ đồng

để kè bờ đường, đổ bê tông mặt đường tạo cảnh quan làng xóm phong quang sạch đẹp Làng quê Minh Tiến không còn cảnh ao tù nước đọng, những tuyến đường lầy lội trước đây được thay bằng đường bê tông phong quang, sạch sẽ, thuận lợi cho nhân dân đi lại, sản xuất Người dân tích cực bàn bạc, tìm hướng đầu tư phát triển sản xuất, kinh doanh như hợp tác sản xuất, chuyển đổi

cơ cấu cây trồng, cơ cấu mùa vụ Trên địa bàn xã ngày càng nhiều những mô hình kinh tế hiệu quả như nuôi thả cá thương phẩm, chăn nuôi gia súc, gia cầm theo mô hình trang trại, trồng vải lai, rau màu vụ đông theo vùng tập trung, giúp nhiều hộ nâng cao thu nhập…

Ngoài đầu tư của Nhà nước, việc xây dựng nông thôn mới được thực hiện theo phương châm dựa vào nội lực của cộng đồng, lấy sức dân là chính

Do vậy, khơi dậy tinh thần đoàn kết, ý thức vươn lên của người dân là điều hết sức cần thiết trong quá trình xây dựng nông thôn mới Là người trực tiếp thực hiện, trực tiếp hưởng lợi, khi được thông tin đầy đủ, được bàn bạc công khai, dân chủ, người dân sẽ nâng cao ý thức trách nhiệm, tham gia đóng góp, xây dựng công trình phúc lợi, cơ sở hạ tầng, đầu tư phát triển sản xuất, tham

gia các hoạt động văn hóa, giáo dục, y tế

2.3.2 Phát huy vai trò của người dân trong xây dựng nông thôn mới tại Hòa Bình

Phát huy vai trò chủ thể của người dân theo phương châm “nhân dân làm, Nhà nước hỗ trợ”, thời gian qua xã Dũng Phong (Cao Phong) đã linh động, sáng tạo trong huy động sức dân chung tay đóng góp xây dựng nông thôn mới