Đánh giá công tác bồi thường giải phóng mặt bằng dự án khu đô thị mới nam từ sơn, xã phù chẩn, thị xã từ sơn, tỉnh bắc ninh

Vì vậy việc điều tra xã hội học, khảo sát thực tế, phân tích, đánh giá có cơ sở khoa học, trên cơ sở đó đề xuất để sửa đổi bổ sung, hoàn thiện chính sách bồi thường thiệt hại khi Nhà

- -

NGUYỄN MINH TUẤN

Tên đề tài:

"ĐÁNH GIÁ CÔNG TÁC BỒI THƯỜNG GIẢI PHÓNG MẶT BẰNG

DỰ ÁN KHU ĐÔ THỊ MỚI NAM TỪ SƠN, XÃ PHÙ CHẨN,

THỊ XÃ TỪ SƠN, TỈNH BẮC NINH”

KHÓA LUẬN TỐT NGHIỆP ĐẠI HỌC

Hệ đào tạo : Chính quy Chuyên ngành : Quản lý Đất đai Khoa : Quản lý Tài nguyên Khoá học : 2014 - 2018

Thái Nguyên, năm 2018

- -

NGUYỄN MINH TUẤN

Tên đề tài:

"ĐÁNH GIÁ CÔNG TÁC BỒI THƯỜNG GIẢI PHÓNG MẶT BẰNG

DỰ ÁN KHU ĐÔ THỊ MỚI NAM TỪ SƠN, XÃ PHÙ CHẨN,

THỊ XÃ TỪ SƠN, TỈNH BẮC NINH”

KHÓA LUẬN TỐT NGHIỆP ĐẠI HỌC

Chuyên ngành : Quản lý Đất đai

Khoa : Quản lý Tài nguyên

Giáo viên hướng dẫn : ThS DƯƠNG THỊ THANH HÀ

Thái Nguyên, năm 2018

LỜI CẢM ƠN

Sau những năm tháng được học tập tại ngôi trường đại học, để có 1 hành trang vững chắc, sau này khi ra trường có thể tìm kiếm được công việc ổn định đúng chuyên ngành và làm được tốt thì mỗi sinh viên đều phải trải qua một đợt thực tập để củng cố lại kiến thức đã được học trong nhà trường và ứng dụng trong thực tế, đồng thời nâng cao trình độ chuyên môn, nâng cao năng lực công tác có thể vững vàng khi ra trường

Được sự nhất trí của ban giám hiệu nhà trường, ban chủ nhiệm khoa Quản

Lý Tài Nguyên trường Đại Học Nông Lâm Thái Nguyên em đã tiến hành nghiên

cứu đề tài: “Đánh giá công tác bồi thường giải phóng mặt bằng dự án khu đô

thị mới Nam Từ Sơn, xã Phù Chẩn, thị xã Từ Sơn, tỉnh Bắc Ninh”

Sau một thời gian thực tập em đã hoàn thành báo cáo tốt nghiệp của mình Với sự giúp đỡ, tận tình chỉ bảo của cô giáo ThS Dương Thị Thanh Hà,và các thầy cô giáo trong khoa Quản lý tài nguyên trường Đại học Nông Lâm Thái Nguyên, các đồng chí cán bộ ở xã Phù Chẩn đã tạo điều kiện cho em hoàn thành tốt quá trình thực tập tốt nghiệp cũng như hoàn thành tốt đề tài tốt nghiệp Nhân dịp này em xin được bày tỏ lòng biết ơn sâu sắc, gửi lời cảm ơn chân thành tới cô giáo Ths Dương Thị Thanh Hà, các thầy cô giáo trong khoa Quản lý tài nguyên trường Đại học Nông Lâm Thái Nguyên và các đồng chí cán bộ xã Phù Chẩn

Trong quá trình thực hiện đề tài, tuy đã có nhiều cố gắng, song do vốn kiến thức của bản thân, cũng như điều kiện, thời gian thực tập còn nhiều hạn chế nên bài báo cáo của em chắc chắn sẽ không tránh khỏi những thiếu sót Vì vậy,

em rất mong nhận được những ý kiến đóng góp, sửa chữa của các thầy cô giáo

cùng các bạn để bài Báo cáo của em được hoàn thiện hơn

Em xin chân thành cảm ơn!

Thái Nguyên, ngày 21 tháng 5 năm 2018

Sinh viên thực hiện

NGUYỄN MINH TUẤN

DANH MỤC CÁC BẢNG

Bảng 4.1 Dân số theo độ tuổi trong khu vực GPMB 32 Bảng 4.2 Tình hình lao động trong khu vực GPMB 33 Bảng 4.3 Hiện trạng đất đai khu vực GPMB 33 Bảng 4.4 Kết quả về đối tượng bồi thường và điều kiện được bồi thường đến năm 2017 34 Bảng 4.5 Kết quả bồi thường đất nông nghiệp 35 Bảng 4.6 Kết quả bồi thường về đất ở đô thị đến năm 2017 37 Bảng 4.7 Bảng tổng hợp kinh phí bồi thường sản lượng đất nông nghiệp đến năm 2017 37 Bảng 4.8 Bảng tổng hợp kinh phí bồi thường nhà ở, công trình, vật kiến trúc, cây trồng, vật nuôi đến năm 2017 38 Bảng 4.9 Tổng hợp kinh phí hỗ trợ GPMB đến năm 2017 39 Bảng 4.10 Tổng hợp kinh phí bồi thường GPMB đến năm 2017 39 Bảng 4.11 Tổng hợp kết quả ý kiến người dân trong khu vực GPMB qua phiếu điều tra 40

DANH MỤC CÁC TỪ VIẾT TẮT

BT GPMB : Bồi thường giải phóng mặt bằngCNH-HĐH : Công nghiệp hóa - hiện đại hóa GPMB : Giải phóng mặt bằng

HT&TĐC : Hỗ trợ và tái định cư

THPT : Trung học phổ thông

TN&MT : Tài nguyên và Môi trường

MỤC LỤC

LỜI CẢM ƠN i

DANH MỤC CÁC BẢNG ii

DANH MỤC CÁC TỪ VIẾT TẮT iii

MỤC LỤC iv

Phần 1 MỞ ĐẦU 1

1.1 Đặt vấn đề 1

1.2 Mục tiêu của đề tài 2

1.2.1 Mục tiêu tổng quát 2

1.2.2 Mục tiêu cụ thể 3

1.3 Ý nghĩa của đề tài 3

1.3.1 Ý nghĩa trong học tập và nghiên cứu khoa học 3

1.3.2 Ý nghĩa thực tiễn 3

Phần 2 TỔNG QUAN TÀI LIỆU 4

2.1 Cơ sở lý luận 4

2.1.1 Giải phóng mặt bằng 5

2.1.2 Thu hồi đất 5

2.1.3 Bồi thường khi nhà nước thu hồi đất 5

2.1.4 Hỗ trợ khi nhà nước thu hồi đất 5

2.1.5 Tái định cư 5

2.2 Cơ sở pháp lý 6

2.2.1 Những văn bản luật của Chính phủ và cơ quan Trung ương 6

2.2.2 Những văn bản của địa phương 6

2.3 Cơ sở thực tiễn 7

2.3.1 Công tác bồi thường và GPMB ở một số nước trên thế giới 7

2.3.2 Công tác bồi thường và GPMB ở Việt Nam 12

2.4 Công tác bồi thường và giải phóng mặt bằng ở tỉnh Bắc Ninh 19

2.4.1 Quy trình của công tác bồi thường, hỗ trợ, tái định cư trên địa bàn tỉnh Bắc Ninh 19

2.4.2 Đánh giá chung 21

Phần 3 ĐỐI TƯỢNG, NỘI DUNG VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU 25

3.1 Đối tượng và phạm vi nghiên cứu 25

3.2 Địa điểm và thời gian tiến hành 25

3.3 Nội dung nghiên cứu 25

3.3.1 Đánh giá về điều kiện tự nhiên, kinh tế, xã hội của TX Từ Sơn 25

3.3.2 Đánh giá kết quả công tác bồi thường GPMB tại “Dự án xây dựng khu đô thị mới Nam Từ Sơn” 25

3.3.3 Đánh giá ảnh hưởng của công tác bồi thường GPMB đến đời sống của người dân 25

3.3.4 Đề xuất một số giải pháp nhằm nâng cao hiệu quả công tác bồi thường GPMB ở thị xã Từ Sơn 25

3.4 Phương pháp nghiên cứu 25

3.4.1 Phương pháp thu thập số liệu 25

3.4.2 Phương pháp xử lý thông tin, số liệu 26

3.4.3 Phương pháp phân tích số liệu 26

3.4.4 Phương pháp điều tra, phỏng vấn 26

Phần 4 KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU VÀ THẢO LUẬN 27

4.1 Điều kiện tự nhiên, kinh tế - xã hội của TX Từ Sơn 27

4.1.1 Điều kiện tự nhiên 27

4.1.2 Điều kiện kinh tế - xã hội 28

4.1.3 Đánh giá chung về điều kiện tự nhiên, kinh tế - xã hội của thị xã Từ Sơn 30 4.2 Đánh giá kết quả công tác bồi thường GPMB tại “Dự án xây dựng khu đô thị mới Nam Từ Sơn” 30

4.2.1 Tổng quan về dự án và những vấn đề liên quan 30

4.2.2 Kết quả về đối tượng và điều kiện bồi thường 34

4.2.3 Đánh giá kết quả công tác bồi thường về đất đai và các tài sản khác gắn liền với đất 35

4.2.4 Chính sách hỗ trợ và bố trí tái định cư 38

4.2.5 Kinh phí bồi thường GPMB 39

4.3 Đánh giá ảnh hưởng của công tác bồi thường GPMB đến đời sống của người dân 40

4.4 Những thuận lợi, khó khăn và đề xuất một số giải pháp nhằm nâng cao hiệu quả trong công tác bồi thường GPMB 42

4.4.1 Thuận lợi 42

4.4.2 Khó khăn, hạn chế 43

4.4.3 Giải pháp 43

Phần 5 KẾT LUẬN VÀ ĐỀ NGHỊ 46

5.1 Kết luận 46

5.2 Đề nghị 47

TÀI LIỆU THAM KHẢO 48

Phần 1

MỞ ĐẦU 1.1 Đặt vấn đề

Trải qua nhiều quá trình biến đổi không ngừng của tự nhiên, đất đai luôn được khẳng định là một trong những nguồn tài nguyên vô cùng quý giá mà thiên nhiên đã ban tặng cho con người Đất đai có ý nghĩa và vai trò đặc biệt quan trọng cho sự tồn tại, sự phát triển của sự sống trên trái đất và của xã hội loài người Đất đai là tư liệu sản xuất đặc biệt, là địa bàn phân

bố dân cư, là nơi xây dựng các công trình văn hóa xã hội, an ninh quốc phòng, là kho tàng dự trữ lớn nhất của nhân loại và sự sống còn của mỗi quốc gia, mỗi con người

Trong những năm vừa qua nền kinh tế đang phát triển một cách vượt bậc thu hút lớn sự đầu tư của nước ngoài Để phục vụ cho phát triển kinh tế là mạng lưới giao thông, đô thị, cơ sở hạ tầng phát triển nhanh chóng, nhằm hướng tới CNH-HĐH nước ta vào năm 2020 Đi cùng với sự phát triển là áp lực về đất đai Nhu cầu về đất đai ngày càng tăng lên diện tích đất đai ngày càng bị thu hẹp Đồng thời quá trình đô thị hóa diễn ra mạnh làm cho đất đai ngày càng có giá trị kinh tế cao và nhu cầu về mặt bằng lớn để phục vụ cho sản xuất, kinh doanh Để có mặt bằng thực hiện các dự án chúng ta phải thu hồi và chuyển mục đích sử dụng đất đai Chính vì vậy, công tác bồi thường,

hỗ trợ và giải phóng mặt bằng là điều kiện tiên quyết của sự phát triển, nó tác động mạnh mẽ đến công tác quản lý nhà nước về đất đai

Thu hồi đất, bồi thường, giải phóng mặt bằng để thực hiện các công trình quốc phòng an ninh, lợi ích quốc gia, công cộng, phát triển kinh tế là một khâu quan trọng, then chốt của quá trình phát triển Bồi thường giải phóng mặt bằng là điều kiện ban đầu và tiên quyết để triển khai thực hiện các

dự án Bồi thường và giải phóng mặt bằng cũng là một vấn đề hết sức nhạy

cảm và phức tạp tác động tới mọi mặt đời sống kinh tế, xã hội và cộng đồng dân cư, ảnh hưởng trực tiếp tới lợi ích của Nhà nước, của chủ đầu tư, đặc biệt đối với các hộ gia đình, cá nhân có đất bị thu hồi trên phạm vi cả nước, đến từng địa phương, cơ sở

Việc bồi thường, hỗ trợ, tái định cư hiện nay được thực hiện theo các quy định của chính phủ như: Điều 76 Luật Đất đai 2013; Nghị định 47/2014/NĐ-CP Quy định về bồi thường, hỗ trợ và tái định cư khi Nhà nước thu hồi đất

Từ khi ban hành các văn bản trên việc bồi thường thiệt hại khi Nhà nước thu hồi đất có tiến bộ hơn, đáp ứng được yêu cầu của nhà nước và phù hợp với nguyện vọng của đại đa số nhân dân, khắc phục được nhiều tồn tại, vướng mắc trước đây Tuy nhiên, việc triển khai cũng còn không ít khó khăn, vướng mắc, có nhiều nguyên nhân, trong đó có nguyên nhân từ chính sách pháp luật liên quan

Vì vậy việc điều tra xã hội học, khảo sát thực tế, phân tích, đánh giá có

cơ sở khoa học, trên cơ sở đó đề xuất để sửa đổi bổ sung, hoàn thiện chính

sách bồi thường thiệt hại khi Nhà nước thu hồi đất nhằm đảm bảo lợi ích hợp

pháp của tổ chức, hộ gia đình, cá nhân có đất bị thu hồi, góp phần thiết lập trật tự, kỷ cương pháp luật, hạn chế tranh chấp, khiếu kiện về đất đai trong việc bồi thường giải phóng mặt bằng khi Nhà nước thu hồi đất là cần thiết

Xuất phát từ lý do đó, được sự đồng ý của Ban giám hiệu nhà trường, Ban chủ nhiệm khoa Quản lý Tài Nguyên - Trường Đại học Nông Lâm Thái Nguyên, dưới sự hướng dẫn của cô giáo Ths Dương Thị Thanh Hà, em tiến

hành nghiên cứu đề tài: “Đánh giá công tác bồi thường, giải phóng mặt bằng

dự án xây dựng khu đô thị mới Nam Từ Sơn ở TX Từ Sơn - tỉnh Bắc Ninh”.

1.2 Mục tiêu của đề tài

1.2.1 Mục tiêu tổng quát

Đánh giá kết quả công tác bồi thường GPMB của dự án xây dựng

khu đô thị mới Nam Từ Sơn, để tìm ra những thuận lợi khó khăn, từ đó đề xuất những giải pháp nhằm nâng cao hiệu quả cho công tác bồi thường GPMB của địa phương trong thời gian thực hiện.

1.2.2 Mục tiêu cụ thể

- Đánh giá khái quát được điều kiện tự nhiên, kinh tế - xã hội của Tx

Từ Sơn

- Đánh giá được công tác bồi thường GPMB tại “Dự án xây dựng khu

đô thị mới Nam Từ Sơn”

- Đánh giá được ảnh hưởng của công tác bồi thường GPMB đến đời sống của người dân trong khu vực

- Đề xuất những phương án và giải pháp để giải quyết những khó khăn, nâng cao hiệu quả trong công tác bồi thường GPMB dựa trên cơ sở Nghị định, Quy định và kết quả đã nghiên cứu

1.3 Ý nghĩa của đề tài

1.3.1 Ý nghĩa trong học tập và nghiên cứu khoa học

Bổ sung kiến thức, kinh nghiệm thực tế và hiểu rõ về công tác quản lý nhà nước về đất đai, cụ thể là công tác bồi thường giải phóng mặt bằng, những thuận lợi khó khăn khi tiến hành dự án

1.3.2 Ý nghĩa thực tiễn

- Đối với bản thân: việc tìm hiểu và vận dụng chính sách của nhà nước trong công tác giải phóng mặt bằng giúp bổ sung kinh nghiệm trong công tác quản lý Nhà nước về đất đai nhanh, đầy đủ và hoàn thiện hơn

- Đối với địa phương: có thể nâng cao hiệu quả và đảm bảo áp dụng chính xác, đúng, đủ về bồi thường, hỗ trợ tái định cư cho những hộ dân bị nhà nước thu hồi đất Rút kinh nghiệm trong việc giải quyết những vướng mắc và đối thoại với nhân dân cho những dự án sau này

Phần 2 TỔNG QUAN TÀI LIỆU

2.1 Cơ sở lý luận

Để tiến hành thực hiện các dự án phát triển đất nước đòi hỏi phải có đất đai làm mặt bằng thực hiện dự án Như chúng ta đã biết đất đai là tài nguyên vô cùng quý giá của mỗi quốc gia là điều kiện sinh tồn và phát triển của mọi sinh vật trong đó có con người Đối với hoạt động kinh tế đất đai là nguồn nguyên liệu đầu vào không thể thiếu được Đối với nông nghiệp đất đai là tư liệu sản xuất chủ yếu và đặc biệt là không thể thay thế được, đối với các ngành khác như công nghiệp, xây dựng, dịch vụ đất đai là nơi đặt trụ sở là điểm đứng chân là nơi cung cấp nguyên liệu để tiến hành thao tác, những hoạt động sản xuất kinh doanh Để chuẩn bị cho các dự án đầu tư phát triển thì việc thu hồi đất đã giao cho người sử dụng ổn định và lâu dài là vấn đề không tránh khỏi và gây lên những tác động mạnh mẽ tới mọi mặt của đời sống kinh tế xã- hội Do vậy để đảm bảo công bằng xã hội và đảm bảo cuộc sống cho người sử dụng đất, thì khi nhà nước thu hồi đất, phải thực hiện trách nhiệm bồi thường thiệt hại về mọi mặt có liên quan bị ảnh hưởng cho người bị thu hồi đất

Giải phóng mặt bằng là quá trình đa dạng và phức tạp Nó thể hiện khác nhau đối với mỗi một dự án, nó liên quan trực tiếp đến lợi ích của các bên tham gia và lợi ích của toàn xã hội Công tác giải phóng mặt bằng kéo dài sẽ làm chậm tiến độ của các dự án, làm ảnh hưởng tới cuộc sống của người dân trong khu vực dự án cũng như đánh mất niềm tin cho các nhà đầu tư

Bồi thường GPMB là khâu quan trọng mang tính chất đột phá trong quy hoạch sử dụng đất, tạo điều kiện thuận lợi để thu hút nguồn lực đầu tư phát triển và triển khai thực hiện công tác xây dựng cơ sở hạ tầng Quá trình thực hiện công tác bồi thường GPMB phải đảm bảo hài hòa lợi ích của người

dân bị thu hồi, lợi ích của chủ đầu tư dự án và lợi ích của Nhà nước, được

thực hiện theo tiêu chí giữ vững ổn định và phát triển bền vững đất nước

Luật Đất đai năm 1993 đã khẳng định "đất là loại tài sản có giá và giá đó được công nhận ở quyền chuyển đổi, chuyển nhượng, cho thuê và cũng là bước đầu mở ra thị trường bất động sản tại Việt Nam" Luật Đất đai năm 2013

đã góp phần hoàn thiện hơn các chính sách pháp Luật Đất đai Sau đây là một

số khái niệm cơ bản trong quá trình bồi thường thiệt hại và hỗ trợ, tái định cư khi nhà nước thu hồi đất:

2.1.1 Giải phóng mặt bằng

Giải phóng mặt bằng là quá trình thực hiện các công việc liên quan đến việc di dời nhà cửa, cây cối, các công trình xây dựng và một bộ phận dân cư trên một phần đất nhất định được quy hoạch cho việc cải tạo, mở rộng hoặc xây dựng công trình mới.[3]

2.1.2 Thu hồi đất

Nhà nước thu hồi đất là việc Nhà nước quyết định thu lại quyền sử dụng đất của người được Nhà nước trao quyền sử dụng đất hoặc thu lại đất của người sử dụng đất vi phạm pháp luật về đất đai.[3]

2.1.3 Bồi thường khi nhà nước thu hồi đất

Là việc Nhà nước trả lại giá trị quyền sử dụng đất đối với diện tích đất

thu hồi cho người sử dụng đất.[3]

2.1.4 Hỗ trợ khi nhà nước thu hồi đất

Là việc Nhà nước trợ giúp cho người có đất thu hồi để ổn định đời sống sản xuất và phát triển.[3]

+ Tái định cư tại chỗ;

+ Tái định cư xen ghép (phân tán)

2.2 Cơ sở pháp lý

2.2.1 Những văn bản luật của Chính phủ và cơ quan Trung ương

- Căn cứ Luật Đất đai năm 2013 được Quốc hội thông qua và có hiệu lực từ ngày 01 tháng 07 năm 2014 để hướng dẫn việc bồi thường GPMB theo quy định của Luật Đất đai 2013, một số văn bản được ban hành có liên quan đến công tác bồi thường GPMB.[3]

- Nghị định 43/2014/NĐ-CP ngày 15 tháng 05 năm 2014 của Chính phủ về hướng dẫn thi hành Luật Đất đai 2013

- Nghị định 47/2014/NĐ-CP ngày 15 tháng 05 năm 2014 về bồi thường thiệt hại, hỗ trợ tái định cư khi nhà nước thu hồi đất

- Nghị định 44/2014/NĐ-CP ngày 15 tháng 05 năm 2014 về phương pháp xác định giá đất

- Căn cứ Nghị định số 01/2017/NĐ-CP ngày 06 tháng 01 năm 2017 của

Chính phủ sửa đổi, bổ sung một số nghị định quy định chi tiết thi hành Luật

đất đai;

2.2.2 Những văn bản của địa phương

- Căn cứ Quyết định của UBND tỉnh: Số 528/2014/QĐ-UBND ngày 22/12/2014 của UBND tỉnh Bắc Ninh về việc ban hành quy định về bồi thường,

hỗ trợ và tái định cư khi Nhà nước thu hồi đất và trình tự thu hồi đất, giao đất, cho thuê đất; bồi thường, hỗ trợ và tái định cư trên địa bàn tỉnh Bắc Ninh;

- Căn cứ quyết định số 552/2014/QĐ-UBND ngày 29/12/2014 của UBND tỉnh Bắc Ninh về việc Ban hành bảng giá các loại đất trên địa bàn tỉnh Bắc Ninh

- Quyết định số 225/QĐ-UBND ngày 11/02/2016 của UBND tỉnh Bắc Ninh về việc phê duyệt bản quy hoạch chi tiết xây dựng tỷ lệ 1/500 Khu đô

thị mới Nam Từ Sơn; Quyết định số 157/QĐ-UBND ngày 25/01/2016 của UBND tỉnh Bắc Ninh về việc phê duyệt điều chỉnh cục bộ Quy hoạch chi tiết xây dựng Khu đô thị mới Nam Từ Sơn;

- Căn cứ Quyết Định số 652/2012/QĐ-UBND ngày 28/05/2012 cuả UBND tỉnh Bắc Ninh về việc ban hành đơn giá bồi thường nhà, công trình kiến trúc gắn liền với đất khi nhà nước thu hồi đất trên địa bàn tỉnh Bắc Ninh;

- Quyết định số 157/2010/QĐ-UBND ngày 17/12/2010 của UBND tỉnh Bắc Ninh ban hành đơn giá bồi thường cây trồng, vật nuôi là thủy sản khi nhà nước thu hồi đất trên địa bàn tỉnh Bắc Ninh

- Quyết định số 322/2014/QĐ-UBND ngày 16/07/2014 về việc ban hành đơn giá đo đạc địa chính, đăng kí đất đai, tài sản gắn liền với đất trên địa bàn tỉnh Bắc Ninh

2.3 Cơ sở thực tiễn

2.3.1 Công tác bồi thường và GPMB ở một số nước trên thế giới

2.3.1.1 Công tác bồi thường và giải phóng mặt bằng ở Hàn Quốc

- Các trường hợp thu hồi đất

Ở Hàn Quốc, mặc dù đất đai là sở hữu tư nhân nhưng trong nhiều

trường hợp, Nhà nước có quyền thu hồi đất của người dân Các trường hợp đó là: thu hồi đất để phục vụ mục đích quốc phòng - an ninh; dự án đường sắt, đường bộ, sân bay, đập nước thủy điện, thủy lợi; dự án xây dựng trụ sở cơ quan nhà nước, nhà máy điện, viện nghiên cứu; dự án xây dựng trường học, thư viện, bảo tàng; dự án xây dựng nhà, xây dựng cơ sở hạ tầng trong khu đô

thị mới, khu nhà ở để cho thuê hoặc chuyển nhượng

- Trình tự, thủ tục thu hồi đất

Ở Hàn Quốc, việc bồi thường khi Nhà nước thu hồi đất được thực hiện

theo phương thức tham vấn và cưỡng chế Phương thức tham vấn được thực hiện thông qua việc các cơ quan công quyền thỏa thuận với người bị thu hồi

đất về phương án, cách thức bồi thường Trong trường hợp tham vấn bị thất bại, Nhà nước phải sử dụng phương thức cưỡng chế Theo thống kê của Cục Chính sách đất đai Hàn Quốc, ở Hàn Quốc có 85% tổng số các trường hợp Nhà nước thu hồi đất thực hiện theo phương thức tham vấn; chỉ có 15% các

trường hợp thu hồi đất phải sử dụng phương thức cưỡng chế

- Cơ quan có thẩm quyền thu hồi đất

Ở Hàn Quốc, Tổ chức Nhà ở Quốc gia (một tổ chức xã hội đứng ra bảo

đảm trách nhiệm cung cấp nhà ở tại đô thị, hoạt động như một nhà đầu tư độc

lập) được phép thu hồi đất theo quy hoạch để thực hiện các dự án xây nhà ở

- Bồi thường khi thu hồi đất

Nhà nước bồi thường khi thu hồi đất trên cơ sở các nguyên tắc sau: Thứ nhất, việc bồi thường do chủ dự án thực hiện Thứ hai, chủ đầu tư phải thực

hiện bồi thường đầy đủ cho chủ đất và cá nhân liên quan trước khi tiến hành

xây dựng các công trình công cộng Thứ ba, thực hiện bồi thường cho chủ đất phải bằng tiền mặt, sau đó mới bằng đất hoặc nhà ở xã hội Thứ tư, thực hiện

bồi thường áp dụng cho từng cá nhân

Về thời điểm xác định giá bồi thường, đối với trường hợp thu hồi đất thông qua hình thức tham vấn thì thời điểm xác định giá bồi thường là thời điểm các bên đạt được thỏa thuận đồng thuận về phương án bồi thường Đối với trường hợp thu hồi đất thông qua hình thức cưỡng chế thì thời điểm xác định giá bồi thường là thời điểm cơ quan nhà nước có thẩm quyền ra quyết định cưỡng chế

Việc xác định giá bồi thường không phải do chủ dự án thực hiện mà giao cho ít nhất hai cơ quan định giá độc lập (hoạt động theo hình thức doanh nghiệp hoặc công ty cổ phần) thực hiện Trường hợp chủ đất yêu cầu xác định lại giá bồi thường thì chủ dự án lựa chọn thêm một tổ chức tư vấn định giá đất thứ ba Nếu giá trị định giá cao nhất và thấp nhất chênh lệch 10% hoặc nhiều

hơn, sẽ phải có chuyên gia định giá khác thực hiện tiếp việc định giá, và từ đó, mức bồi thường sẽ được tính toán lại Giá đất được lựa chọn làm căn cứ xác định bồi thường là giá trung bình cộng của kết quả định giá của hai hoặc

ba cơ quan dịch vụ tư vấn về giá đất độc lập được chủ thực hiện dự án thuê định giá

Đối với đất nông nghiệp, nếu bị thu hồi trước khi thu hoạch hoa màu, giá trị hoa màu đó sẽ được bồi thường Khoản bồi thường được tính dựa trên

số hoa màu thực tế được trồng tại thời điểm dự án được công bố và đủ để hỗ trợ người nông dân phục hồi lại việc sản xuất của mình Khoản bồi thường

được tính bằng 2 lần tổng thu nhập hàng năm từ sản xuất nông nghiệp.[4] 2.3.1.2 Công tác bồi thường và giải phóng mặt bằng Tại Nhật Bản

a) Về thu hồi đất

Luật trưng thu đất đai của Nhật Bản ban hành năm 1951 quy định việc trưng dụng đất có bồi thường để xây dựng công trình hạ tầng trọng yếu được pháp luật cho phép, chẳng hạn đường xá, công viên theo luật quy hoạch đô thị,

đê điều, hồ chứa nước theo luật sông ngòi, cảng biển theo luật cảng biển…

Trình tự trưng dụng như sau: 1/ Xin phép trưng dụng; 2/ Đăng ký đất đai và công trình trong diện trưng dụng; 3/ Bên trưng dụng và bên bị trưng dụng thương lượng thoả thuận; 4/ Trình Hội đồng trưng dụng thẩm định; 5/

Ra quyết định trưng dụng; 6/ Hoàn tất trưng dụng

Nhật chỉ trưng dụng đất khi giao dịch đất đai thông thường bị trở ngại

và được bộ trưởng xây dựng hoặc tri huyện cho phép khi thấy phì hợp lợi ích công cộng và hội đủ điều kiện cần thiết

Việc bồi thường thực hiện bằng tiền Mức bồi thường tính toán tại thời điểm công bố trưng dụng, có điều chỉnh cho phù hợp với biến động giá trước lúc ra quyết định trưng dụng

* Giải quyết lao động, việc làm trong quá trình thu hồi đất

Quá trình công nghiệp hoá ở Nhật Bản cũng bắt đầu bằng thời gian dài tăng trưởng trong nông nghiệp Việc chú trọng phát triển công nghiệp thu hút nhiều lao động trong giai đoạn đầu của quá trình công nghiệp hoá đã cơ bản giải quyết được vấn để việc làm cho lao động nông nghiệp, mặc dù diện tích đất canh tác ngày càng giảm Sau khi công nghệ hiện đại thu hút nhiều vốn đã phát triển, các công nghệ thu hút lao động vẫn được coi trọng Ngoài ra Nhật Bản còn phân bố các ngành công nghiệp, các nhà máy về nông thôn để tạo việc làm phi nông nghiệp cho lao động nông thôn

Chính phủ Nhật bản đã thành lập mạng thông tin việc làm trên khắp đất nước với mục đích cung cấp đầy đủ các thông tin về việc làm từ các tổ chức, doanh nghiệp qua Internet đến với những người đang tìm việc, giúp họ có những sự lựa chọn phù hợp với năng lực, điều kiện của mình Chính phủ cũng bồi thường những công nhân có tay nghề cao qua việc hỗ trợ tài chính, tạo cơ hội phát triển năng lực, nâng cao chất lượng các tổ chức giáp dục đào tạo trên

cơ sở nhu cầu của mỗi vùng, phát triển nguồn nhân lực và kỹ thuật kết nối thông tin trong những khu vực mới hoặc đang phát triển

Hoạt động giải quyết việc làm cho người cao tuổi được chú trọng để xoá bỏ những bất cân đối về việc làm do tuổi tác Luật về ổn định việc làm của người lao động cao tuổi nhấn mạnh yêu cầu các công ty kéo dài tuổi về hưu bắt buộc

và thuê mướn lại những người cao tuổi có năng lực, kinh nghiệm tại các công ty hiện đại hoặc từ các công ty chi nhánh Nhiều chính sách được đưa ra như các chính sách về đào tạo lại, nâng cao tay nghề cho lao động trung niên Các loại hình tuyển dụng và thuê mướn được đa dạng hoá, coi trọng các công việc làm thêm không chính thức như làm bán thời gian, tạm thời hoặc bất thường Chế độ tuyển dụng thay đổi theo khu vực, không tập trung chủ yếu tại các đô thị lớn như trước kia mà chuyển sang các khu vực lân cận và các địa phương

Trong những năm 1960, 1970, các lĩnh vực như phúc lợi y tế, công nghệ tin học và môi trường đang giữ một vai trò quan trọng then chốt trong việc mở ra những thị trường mới ở Nhật Bản Đồng thời, các ngành công nghiệp mới và các dịch vụ liên quan được khuyến khích phát triển Việc phát triển khoa học và công nghệ địa phương được đẩy mạnh thông qua việc tận dụng đặc thù mỗi vùng Chính phủ Nhật Bản đã có những bước đi thích hợp nhằm ổn định chính thị trường lao động ở tầm vĩ mô, nhưng để có thể tham gia được vào thị trường lao động thì bản thân mỗi người lao động cũng phải

tự phát triển năng lực nghề nghiệp của mình thông qua việc tự đào tạo lại; các

công ty, tổ chức cũng phải ủng hộ điều này một cách tích cực.[4]

2.3.1.3 Công tác bồi thường và giải phóng mặt bằng Tại Singapore

a, Các trường hợp thu hồi đất

Ở Singapore, mặc dù có nhiều hình thức sở hữu khác nhau về đất đai

(sở hữu nhà nước, sở hữu tư nhân) song việc thu hồi đất chỉ được thực hiện để sử dụng vào mục đích công cộng như: phát triển cơ sở hạ tầng; xây dựng công trình phúc lợi xã hội; chỉnh trang đô thị

b, Cơ quan có thẩm quyền thu hồi đất

Ở Singapore, Nhà nước đứng ra thu hồi đất rồi giao hoặc cho các công

ty, nhà đầu tư thuê đất Công tác thu hồi đất phải được sự cho phép bởi Chính phủ và các thành viên trong Nội các Chính phủ, sau khi đã thảo luận và tham khảo ý kiến cộng đồng

c, Bồi thường khi thu hồi đất

Ở Singapore, mức bồi thường thiệt hại khi thu hồi đất được xác định

căn cứ vào giá trị thực tế của bất động sản của chủ sở hữu; các chi phí tháo dỡ di chuyển chỗ ở hợp lý; chi phí mua nguyên vật liệu xây dựng nhà ở mới… Trường hợp người bị thu hồi đất không tán thành với phương án bồi thường thiệt hại do Nhà nước xác định, họ có quyền thuê một tổ chức định giá

tư nhân để tiến hành định giá lại các chi phí thiệt hại Nhà nước trả tiền cho công tác định lại giá này

Việc xác định giá bồi thường được Singapore thực hiện căn cứ vào giá trị bất động sản do người bị thu hồi đất đầu tư chứ không căn cứ vào giá trị thực tế của bất động sản Phần giá trị tăng thêm do sự đầu tư cơ sở hạ tầng của Nhà nước được bóc tách khỏi giá trị bồi thường của bất động sản Điều này có nghĩa là Nhà nước không bồi thường theo giá bất động sản hiện tại mà bồi thường theo giá thấp hơn do trừ đi phần giá trị bất động sản tăng thêm từ

sự đầu tư cơ sở hạ tầng của Nhà nước

Nhà nước chi trả tiền bồi thường thu hồi đất làm hai đợt: đợt thứ nhất, nhà nước trả 20% tổng giá trị bồi thường khi chủ nhà thực hiện việc tháo dỡ nhà ở Đợt thứ 2, phần còn lại sẽ được thanh toán khi người bị thu hồi đất ở hoàn tất việc di chuyển chỗ ở.[4]

2.3.2 Công tác bồi thường và GPMB ở Việt Nam

2.3.2.1 Thời kỳ trước khi có Luật Đất đai 1993

Hiến pháp đầu tiên của nước Việt Nam dân chủ cộng hòa (1946) đã chỉ rõ: “Nhiệm vụ của dân tộc ta trong giai đoạn này là nhằm bảo toàn lãnh thổ, giành độc lập hoàn toàn và kiến thiết quốc gia trên nền tảng dân chủ…”

Khi trưng dụng ruộng đất, Nhà nước xác định cách bồi thường tốt nhất

là vận động nông dân điều chỉnh hoặc nhượng ruộng đất cho người bị trưng dụng để họ tiếp tục sản xuất Trường hợp không làm được như vậy, về đất sẽ được bồi thường bằng tiền từ 1- 4 năm sản lượng thường niên của ruộng đất

bị trưng dụng Mức bồi thường căn cứ vào thực tế ở mỗi nơi, đời sống của nhân dân cao hay thấp, ruộng đất ít hay nhiều, tốt hay xấu mà định

Sau khi giải phóng Miền Nam thống nhất đất nước năm 1975, cả nước bước vào giai đoạn xác định con đường đi lên chủ nghĩa xã hội, ổn định kinh

tế, chính trị, văn hóa, xã hội khôi phục đất nước Để đáp ứng yêu cầu của giai

đoạn cách mạng mới, Hiến pháp năn 1980 ra đời, bước đầu tạo ra sự đổi mới

về nhận thức cũng như phương thức quản lý kinh tế Khi có nhu cầu sử dụng đất, Nhà nước sẽ cấp đất và không thu tiền sử dụng đất, cần bao nhiêu Nhà nước cấp bấy nhiêu, quan hệ đất đai chỉ là quan hệ giữa Nhà nước với người sử dụng đất, tức là quan hệ đơn thuần, quan hệ “giao - thu”

Luật Đất đai năm 1988 ra đời dựa trên quy định đất đai thuộc sở hữu toàn dân do Nhà nước thống nhất quản lý Vì vậy khi đất đai bị Nhà nước thu hồi phục vụ cho các mục đích công cộng, người sử dụng đất không được Nhà nước bồi thường bằng đất, chỉ được bồi thường bằng tiền, tài sản hoa màu có trên diện tích đất bị thu hồi

Tóm lại, thời kỳ này đất đai chưa được thừa nhận là có giá cho nên các chính sách bồi thường GPMB có nhiều hạn chế, thể hiện trong cách tính giá trị bồi thường, phương thức thực hiện Tuy nhiên, nhìn nhận một cách công bằng thì những chính sách này cũng đã đóng vai trò tích cực trong việc GPMB, giành đất cho việc xây dựng các công trình quan trọng trong hệ thống

cơ sở hạ tầng ban đầu của đất nước

2.3.2.2 Thời kỳ từ năm 1993 - 2003

Luật Đất đai 1993 ra đời và có hiệu lực thi hành từ ngày 15 tháng 10 năm

1993 Với các quy định tại Luật này thì “đất có giá” và người sử dụng đất có quyền và nghĩa vụ cụ thể Đây là những nội dung đổi mới quan trọng trong việc xây dựng và tổ chức thực hiện chính sách bồi thường giải phóng mặt bằng

- Tại Điều 12 quy định “Nhà nước xác định giá các loại đất để tính thuế chuyển quyền sử dụng đất, thu tiền khi giao đất hoặc cho thuê đất Tính giá trị tài sản khi giao đất, bồi thường thiệt hại khi thu hồi đất Chính

phủ quy định khung giá các loại đất đối với từng vùng theo thời gian”

- Điều 27 quy định “Trong từng trường hợp thật cần thiết, Nhà nước

thu hồi đất đang sử dụng của người sử dụng đất để sử dụng vào mục đích

quốc phòng, an ninh và vì lợi ích của quốc gia, lợi ích công cộng thì người bị thu hồi đất được đền bù thiệt hại”

Căn cứ Luật Đất đai 1993, Chính phủ đã ban hành Nghị định 90/CP ngày 17 tháng 8 năm 1994 quy định về việc bồi thường thiệt hại khi Nhà nước thu hồi đất sử dụng vào mục đích an ninh, quốc phòng, lợi ích quốc gia, lợi ích công cộng

Cùng với sự chuyển biến nhanh chóng của nền kinh tế, các yêu cầu đòi hỏi của sự phát triển và toàn xã hội thì các chính sách đất đai, nhất là chính sách bồi thường giải phóng mặt bằng bộc lộ những nhược điểm, không còn phù hợp với cuộc sống Để giải quyết vấn đề trên Quốc hội đã liên tục sửa đổi Luật Đất đai vào các năm 1998 và 2001 Theo đó, Chính phủ và các bộ ngành đã ban hành các văn bản quy định về chính sách bồi thường và giải phóng mặt bằng

- Nghị định số 22/1998/NĐ-CP ngày 24 tháng 4 năm 1998 của Chính phủ về việc bồi thường thiệt hại khi Nhà nước thu hồi đất để sử dụng vào mục đích an ninh quốc phòng, lợi ích quốc gia và lợi ích công cộng

- Thông tư số 145/1998/TT-BTC ngày 04 tháng 11 năm 1998 của Bộ Tài chính hướng dẫn thực hiện Nghị định số 22/1998/NĐ-CP ngày 24 tháng 4 năm

- Đền bù thiệt hại về đất cho toàn bộ diện tích đất thu hồi

- Đền bù về tài sản hiện có

- Trợ cấp đời sống và sản xuất cho những người phải di chuyển chỗ ở,

di chuyển địa điểm sản xuất kinh doanh

- Trả chi phí chuyển đổi nghề nghiệp cho người có đất bị thu hồi mà phải chuyển nghề nghiệp

- Trả các chi phí phục vụ trực tiếp cho việc tổ chức thực hiện đền bù, di chuyển, giải phóng mặt bằng

Nguyên tắc đền bù thiệt hại về đất: Khi Nhà nước thu hồi đất thì tuỷ từng trường hợp cụ thể mà người có đất bị thu hồi được bồi thường bằng tiền, nhà ở hoặc bằng đất

Điều kiện được đền bù thiệt hại về đất: Được quy định rất cụ thể, chi tiết tại Điều 6 Nghị định số 22/1998/NĐ-CP

Giá đất để tính đền bù thiệt hại: được xác định trên cơ sở giá đất của địa phương ban hành kèm theo quy định của Chính phủ nhân với hệ số K để đảm bào giá đất tính đền bù phù hợp với khả năng sinh lợi và giá chuyển nhượng quyền sử dụng đất của địa phương

Chính sách hỗ trợ:

- Hỗ trợ ổn định sản xuất và đời sống, chi phí đào tạo chuyển đổi nghề nghiệp, trợ cấp ngừng việc cho cán bộ công nhân viên của doanh nghiệp trong thời gian ngừng sản xuất

- Chi phí di chuyển đối với các cơ quan Nhà nước, tổ chức chính trị-xã hội, đợ vị sự nghiệp, đơn vị lực lượng vũ trang nhân dân phải di chuyển cơ sở đến địa điểm mới

- Hỗ trợ đối với người sử dụng nhà ở thuộc sở hữu Nhà nước nằm trong phạm vi thu hồi đất phải phá dỡ nếu không tiếp tục thuê nhà của Nhà nước

- Hỗ trợ các đối tượng chính sách và tiền thưởng đối với trường hợp thực hiện đúng kế hoạch

Tái định cư: Được quy định cụ thể, chi tiết tại Chương V như: Quy định thẩm quyền lập, trình duyệt khu tái định cư; điều kiện bắt buộc phải có của khu tái định cư và việc bố trí đất ở cho các hộ gia đình tại khu tái định cư, nguồn vốn xây dựng khu tái định cư Đây là một trong những đổi mới quan trọng mà các quy định trước đây chưa quan tâm đúng mức góp phần đẩy nhanh tiến độ giải phóng mặt bằng

Tổ chức thực hiện: Nghị định quy định rõ trình tự thực hiện đền bù thiệt hại và trách nhiệm của từng cấp, từng ngành, việc thành lập và nhiệm vụ của Hội đồng đền bù giải phóng mặt bằng trong việc lập, trình và phê duyệt phương án đền bù, hỗ trợ và tái định cư khi Nhà nước thu hồi đất; việc khiếu nại và thời

hiệu khiếu lại Quyết định đền bù thiệt hại

2.3.2.3 Thời kỳ từ khi có Luật đất đai 2003

Luật Đất đai năm 2003 được Quốc hội khoá IX kỳ họp thứ 4 thông qua ngày 26 tháng 11 năm 2003 và có hiệu lực từ ngày 01 tháng 7 năm 2004 Công tác bồi thường, hỗ trợ, tái định cư khi Nhà nước thu hồi đất được quy định rất chi tiết và kèm theo nhiều văn bản dưới luật được ban hành để hướng dẫn thực hiện

Kế thừa và phát triển, chính sách bồi thường, hỗ trợ và tái định cư khi Nhà nước thu hồi đất được thể hiện trong Luật Đất đai năm 2003, các văn bản dưới luật thể hiện tính đổi mới tương đối toàn diện góp phần tháo gỡ những vướng mắc, đẩy nhanh tiến độ giải phóng mặt bằng triển khai các dự án

Thực hiện việc thu hồi đất, bồi thường giải phóng mặt bằng: Nhà nước thu hồi đất để sử dụng vào mục đích quốc phòng, an ninh, lợi ích quốc gia, lợi ích công cộng; mục đích phát triển kinh tế trong các trường hợp đầu tư xây dựng khu công nghiệp, khu công nghệ cao, khu kinh tế và các dự án đầu tư lớn theo quy định của Chính phủ Còn đối với các dự án sản xuất, kinh doanh

phù hợp với quy hoạch sử dụng đất đã được xét duyệt thì nhà đầu tư được nhận chuyển nhượng, thuê quyền sử dụng đất, nhận góp vốn bằng quyền sử dụng đất của các tổ chức kinh tế, hộ gia đình, cá nhân mà không phải thực hiện thủ tục thu hồi đất

Căn cứ quy hoạch, kế hoạch sử dụng đất được công bố mà chưa có dự

án đầu tư thì Nhà nước quyết định thu hồi đất và giao cho tổ chức phát triển quỹ đất do UBND cấp tỉnh thành lập để thực hiện việc thu hồi đất, bồi thường, giải phóng mặt bằng và quản lý quỹ đất thu hồi

Giá đất bồi thường: Giá đất do Nhà nước quy định đảm bảo nguyên tắc sát với giá chuyển nhượng quyền sử dụng đất thực tế trên thị trường trong điều kiện bình thường; đất tại khu vực giáp ranh giữa các tỉnh thành phố trực thuộc Trung ương có điều kiện tự nhiên, kết cấu hạ tầng như nhau, cùng mục đích sử dụng hiện tại, cùng mục đích sử dụng theo quy hoạch thì mức giá như nhau; giá đất bồi thường là giá đất theo mục đích đang sử dụng được UBND cấp tỉnh quy định và công bố, không bồi thường theo giá đất sẽ chuyển mục đích sử dụng

Đối tượng được bồi thường thiệt hại về đất: Người bị thu hồi đất có các điều kiện phù hợp với quy định tại Điều 8 Nghị định số 197/2004/NĐ-CP ngày

03 tháng 12 năm 2004 của Chính phủ về bồi thường, hỗ trợ, tái định cư khi Nhà nước thu hồi đất (trừ khoản 6, khoản 8) thì được bồi thường thiệt hại về đất

Chính sách hỗ trợ: Hỗ trợ ổn định đời sống, sản xuất, hỗ trợ chuyển đổi nghề nghiệp và tạo việc làm, hỗ trợ di chuyển Đặc biệt, đối với người bị thu hồi trên 30% diện tích đất nông nghiệp được giao mà không được Nhà nước bồi thường bằng đất nông nghiệp tương ứng thì được hỗ trợ chuyển đổi nghề nghiệp, tạo việc làm theo quy định: giao đất có thu tiền sử dụng đất tại vị trí

có thể làm mặt bằng sản xuất hoặc kinh doanh phi nông nghiệp, nếu không có đất để giao thì những thành viên trong hộ gia đình còn trong độ tuổi lao động được hỗ trợ đào tạo chuyển đổi nghề nghiệp hoặc người bị thu hồi đất không

có nguyện vọng nhận bồi thường bằng đất sản xuất hoặc kinh doanh dịch vụ phi nông nghiệp thì được bồi thường bằng giao đất ở có thu tiền sử dụng đất tại khu tái định cư hoặc tại vị trí trong khu dân cư phù hợp với quy hoạch; Trường hợp người bị thu hồi đất thuộc diện hộ nghèo theo tiêu chí do Bộ Lao động Thương binh và Xã hội công bố theo từng thời kỳ thì được hỗ trợ để vượt qua hộ nghèo

Tái định cư: UBND cấp tỉnh có trách nhiệm lập và thực hiện các dự án tái định cư để bảo đảm phục vụ tái định cư cho người bị thu hồi đất phải di chuyển chỗ ở; khu tái định cư phải được xây dựng cơ sở hạ tầng đồng bộ đảm bảo đủ điều kiện cho người sử dụng tốt hơn hoặc bằng nơi ở cũ; việc bố trí tái định cư phải gắn với tạo việc làm và chuyển đổi nghề nghiệp Trường hợp không có khu tái định cư thì người bị thu hồi đất được bồi thường bằng tiền

và được ưu tiên mua hoặc thuê nhà ở thuộc sở hữu của Nhà nước đối với khu vực đô thị, bồi thường bằng đất ở đối với khu vực nông thôn

Trình tự tổ chức thực hiện bồi thường, hỗ trợ, tái định cư: Được quy định rất cụ thể, chi tiết trong Luật Đất đai năm 2003 và các văn bản dưới luật

mà thể hiện vấn đề đổi mới quan trọng đó là: trước khi bị thu hồi đất ít nhất

90 ngày đối với đất nông nghiệp và 180 ngày đối với đất phi nông nghiệp người sử dụng đất phải được thông báo chủ trương thu hồi đất từ đó có đủ thời gian để tìm hiểu chính sách pháp luật để thực hiện quyền và nghĩa vụ của mình; trong quá trình thực hiện chính sách bồi thường, hỗ trợ, tái định cư thì người bị thu hồi đất đều được tham gia trực tiếp hoặc thông qua người đại

diện; phương án bồi thường, hỗ trợ, tái định cư phải được công khai.[16]

2.4 Công tác bồi thường và giải phóng mặt bằng ở tỉnh Bắc Ninh

2.4.1 Quy trình của công tác bồi thường, hỗ trợ, tái định cư trên địa bàn tỉnh Bắc Ninh

Quy trình thực hiện công tác bồi thường GPMB và tái định cư của tỉnh Bắc Ninh được quy định rõ tại chương 6 của Quyết định số 01/2010/QĐ-UBND ngày 05/01/2010 của UBND tỉnh Bắc Ninh về việc ban hành quy định thực hiện bồi thường, hỗ trợ và tái định cư khi Nhà nước thu hồi đất trên địa bàn tỉnh như sau:

Bước 1: Thông báo thu hồi đất, thành lập hội đồng bồi thường, hỗ trợ và tái định cư

Ngay sau UBND tỉnh giới thiệu địa điểm, chấp thuận chủ trương đầu tư hoặc dự án đầu tư được phê duyệt thì tiến hành đồng thời các công việc sau :

- UBND thành phố thông báo thu hồi đất

- Khi đã có thông báo thu hồi đất của cấp có thẩm quyền, tổ chức, hộ gia đình, cá nhân có nhà, đất nằm trong diện phải GPMB (kể cả khu vực không bị thu hồi đất nhưng thuộc phạm vi ảnh hưởng) phải giữ nguyên hiện trạng nhà và đất

- Thành lập hội đồng bồi thường, hỗ trợ và tái định cư

- Lập kế hoạch, tiến độ chi tiết GPMB để trình UBND thành phố phê duyệt Thời gian lập kế hoạch tiến độ chi tiết GPMB và thông qua Hội đồng

bồi thường, hỗ trợ tái định cư để trình phê duyệt tối đa 5 ngày làm việc

Bước 2: Kê khai tổ chức điều tra hiện trạng xác minh nội dung kê khai

Trong thời gian không quá 07 ngày, kể từ ngày thành lập Hội đồng bồi thường, HT&TĐC cấp huyện tổ chức họp công khai với các tổ chức, hội gia đình, cá nhân có đất và tài sản thuộc phạm vi dự án, phát tờ khai theo mẫu quy định chung và thực hiện kê khai Trong thời hạn không quá 05 ngày làm việc (đối với hộ gia đình, cá nhân); không quá 10 ngày làm việc (đối với tổ

chức) kể từ ngày nhận được tờ khai, người bị thu hồi nhà, đất có trách nhiệm

kê khai theo mẫu tờ khai và nộp tờ khai cho tổ công tác hoặc bộ phận tiếp nhận hồ sơ theo quy chế một cửa của UBND cấp xã nơi có đất thuộc phạm vi

dự án Quá thời hạn trên, tổ công tác phối hợp với UBND cấp xã và chủ đầu

tư lập biên bản và lưu hồ sơ GPMB

Tổ chức điều tra hiện trạng, xác minh nội dung kê khai Hết thời hạn mà

tổ chức, hộ gia đình, các nhân nằm trong phạm vi thu hồi đất phải nộp tờ kê khai

Xác nhận các hồ sơ liên quan: về nguồn gốc, quá trình sử dụng đất đai, nhà cửa, tài sản thao từng thời gian cụ thể; nhân khẩu thường trú của từng hộ;

xác nhận đối tượng chính sách

Bước 3: Lập, niêm yết lấy ý kiến về phương án bồi thường, hỗ trợ tái định cư

- Lập phương án bồi thường, hỗ trợ và tái định cư

- Niêm yết công khai phương án bồi thường, hỗ trợ và tái định cư tại địa điểm sinh hoạt khu dân cư và trụ sở UBND xã nơi có quyết định thu đất

- Thời gian niêm yết và tiếp nhận ý kiến đóng góp là 20 ngày, kể từ

ngày đưa ra niêm yết

Bước 4: Hoàn chỉnh thẩm định phương án bồi thường, hỗ trợ và tái định cư chi tiết

Hết thời hạn niêm yết và tiếp nhận ý kiến, Tổ chức làm nhiệm vụ bồi thường, GPMB có trách nhiệm tổng hợp ý kiến đóng góp bằng văn bản, nêu rõ số lượng ý kiến đồng ý, số lượng ý kiến không đồng ý, số lượng ý kiến khác đối với phương án bồi thường, HT&TĐC; hoàn chỉnh lại phương án và gửi phương án đã hoàn chỉnh kèm theo bản tổng hợp ý kiến đóng góp đến cơ

quan tài nguyên và môi trường (TN&MT) để thẩm định

Bước 5: Quyết định thu hồi đất, phê duyệt và thực hiện phương án bồi thường, hỗ trợ và tái định cư, giao đất, cho thuê đất

Thẩm quyền quyết định thu hồi đất, giao đất hoặc cho thuê đất thực hiện theo quy định tại Điều 37 và Điều 44 của Luật Đất đai 2013 Trong thời hạn không quá 05 ngày làm việc, kể từ ngày ra quyết định thu hồi đất, giao đất hoặc cho thuê đất, cơ quan TN&MT trình UBND cùng cấp phê duyệt và công bố công khai phương án bồi thường, HT&TĐC

Hội đồng bồi thường, HT&TĐC hoặc Tổ chức phát triển quỹ đất thực hiện chi trả bồi thường, hỗ trợ, bố trí tái định cư

Trong thời hạn hai mươi (20) ngày, kể từ ngày Tổ chức làm nhiệm vụ bồi thường, GPMB thanh toán xong tiền bồi thường, hỗ trợ cho người bị thu hồi đất theo phương án đã được xét duyệt thì người có đất bị thu hồi phải bàn giao đất cho Tổ chức làm nhiệm vụ bồi thường, GPMB Trường hợp việc bồi thường được thực hiện theo tiến độ thì chủ đầu tư được nhận bàn giao phần diện tích mặt

bằng đã thực hiện xong việc bồi thường, hỗ trợ để triển khai dự án

Bước 6: Bàn giao đất theo quy định

Bước 7: Cập nhật chỉnh lý biến động đất đai

Bước 8: Cưỡng chế thi hành quyết định thu hồi đất

2.4.2 Đánh giá chung

Là một trong những trung tâm để giao lưu, kinh tế, chính trị văn hoá khoa học giáo dục, y tế, đầu mối giao lưu giữa thủ đô Hà Nội với vùng việt Bắc kết hợp với mạng lưới giao thông thuận lợi, đây là điều kiện thuận lợi, là

cơ hội để đón nhận sự đầu tư của các doanh nghiệp trong và ngoài nước, việc GPMB để thực hiện các dự án trên địa bàn đang được các cấp chính quyền trong tỉnh hết sức quan tâm, tuy nhiên vấn đề này vẫn còn nhiều bất cập và khó khăn gây ảnh hưởng đến tiến độ của dự án, kinh phí của nhà nước do nhiều nguyên nhân khác nhau theo từng dự án cụ thể

Trong những năm gần đây, tỉnh Bắc Ninh thu hút rất nhiều dự án lớn, công tác bồi thường GPMB cũng có những bước đột phá, cơ bản đã hoàn