Đưa LSĐP vào giảng dạy trong nhà trường giúp cho học sinh nhận thức sâusắc các sự kiện, hiện tượng, nhân vật điển hình của lịch sử dân tộc.. Kỹ thuật dạy học tích cực 4.2.1.Khái niệm Kỹ
Trang 1PHẦN MỞ ĐẦU
I Bối cảnh của giải pháp
1 Không gian nghiên cứu: Sáng kiến được nghiên cứu tại trường THPT ,
huyện , tỉnh
2 Thời gian nghiên cứu: Sáng kiến được nghiên cứu từ tháng 8 năm 2018
đến tháng 4 năm 2019
3 Thực trạng của việc thực hiện
Nghị quyết 29 Hội nghị lần thứ VIII Ban Chấp hành Trung ương Đảng Cộngsản Việt Nam khóa XI về đổi mới căn bản, toàn diện giáo dục và đào tạo có ýnghĩa vô cùng to lớn đối với đất nước và đặt ra những nhiệm vụ cần giải quyết vềgiáo dục và đào tạo Một trong những nhiệm vụ đặt ra là đổi mới phương phápgiảng dạy các bộ môn trong chương trình phổ thông, chuyển mạnh quá trình giáodục từ chỗ trang bị kiến thức sang phát triển năng lực và phẩm chất, phát huy tínhtích cực, sáng tạo của người học với phương châm “giảng ít, hiểu nhiều”
Thực hiện công văn số 5977/BGDĐT-GDTrH ngày 7/7/2008 của Bộ Giáodục và Đào tạo về việc thực hiện các nội dung giáo dục địa phương Từ năm học2015-2016 Ủy Ban Nhân dân tỉnh và Sở Giáo Dục - Đào tạo đã phối hợp biên
soạn cuốn Tài liệu giảng dạy lịch sử (dùng cho giáo viên, học sinh trung học phổ thông) và Hướng dẫn giảng dạy tài liệu lịch sử (dùng cho giáo viên trung học phổ thông) của 3 khối lớp 10,11,12 áp dụng giảng dạy trong các nhà trường phổ
thông trong toàn tỉnh
Qua các năm gần đây cho thấy, học sinh ngày càng xa rời với bộ môn lịch sử,biểu hiện: Điểm thi tốt nghiệp và chuyên nghiệp của bộ môn này còn thấp, nhiềuhọc sinh cho rằng: Đây là bộ môn học thuộc, chỉ cần đầu tư ít thời gian là có kếtquả Chính vì tư tưởng lệch lạc đó đã dẫn đến việc học sinh nắm bắt được lịch sửđất nước còn rất hạn chế, chứ chưa nói gì đến việc hiểu được lịch sử của địaphương mình Đặc biệt nó lại chỉ được đề cập tới trong 1 đến 2 tiết cuối học kỳ II.Việc hiểu biết lịch sử của học sinh đáng báo động, khiến Giáo sư Trần Văn Giầu
phải thốt lên: “một thế hệ mà không thông hiểu được lịch sử của dân tộc, của địa phương mình thì không biết tương lai đất nước sẽ đi về đâu” Nguyên nhân chính
dẫn tới thực trạng trên là do trình độ nhận thức của học sinh, do phương pháp giảngdạy của thầy và đặc biệt là do sự thiếu thốn về nguồn tài liệu phục vụ cho giảng dạy
bộ môn Vì vậy, vấn đề cấp thiết đặt ra ở đây là bằng giải pháp nào để khai thác cóhiệu quả nguồn sử liệu địa phương đưa vào trong giảng dạy để tạo hứng thú cho
HS, nâng cao chất lượng dạy và học môn Lịch sử nói chung và LSĐP nói riêng ởtrường THPT
4 Tổng quan những thông tin về vấn đề cần nghiên cứu.
4.1 Chương trình Lịch sử địa phương trong nhà trường THPT
Trang 2Lịch Sử địa phương (LSĐP) là một bộ phận hữu cơ của Lịch sử dân tộc(LSDT), có quan hệ với LSDT LSĐP không chỉ giúp học sinh hiểu về mảnh đất,con người nơi mình chôn nhau cắt rốn, hun đúc niềm tự hào, giáo dục truyềnthống yêu quê hương, đất nước mà còn giúp học sinh nhận thức sâu sắc lịch sử dântộc Nghiên cứu học tập LSĐP cũng là biện pháp tích cực để thực hiện phương
châm “nhà trường gắn liền với cuộc sống” Giúp cho học sinh biết vận dụng tri
thức lịch sử sách vở vào thực tiễn cuộc sống, biết đem tri thức lịch sử làm sáng tỏvốn sống của mình và xã hội mình đang sống Từ đó giúp các em hứng thú tronghọc tập, đem kiến thức phục vụ địa phương và xây dựng quê hương thêm giàu đẹp
Đưa LSĐP vào giảng dạy trong nhà trường giúp cho học sinh nhận thức sâusắc các sự kiện, hiện tượng, nhân vật điển hình của lịch sử dân tộc Mối liên hệ mậtthiết giữa LSĐP với LSDT là cơ sở để học sinh nhận thức sâu sắc bước phát triểnchung LSDT song vẫn ghi đậm những dấu ấn đặc thù của địa phương Hình thànhcho học sinh khái niệm khoa học hiện đại về sự thống nhất giữa "tự nhiên - conngười - xã hội" giúp HS hình dung cụ thể vai trò con người trong mối quan hệ vớimôi trường xung quanh; có ý thức đầy đủ bảo vệ các di tích lịch sử, văn hoá và môitrường sống
LSĐP có vai trò quan trọng trong việc giáo dục đạo đức HS, đặc biệt là giáodục truyền thống địa phương, giúp HS nhận thức được tính gắn kết của các sự kiệnđịa phương hòa trong tiến trình lịch sử hào hùng của dân tộc, đó là những đóng gópcủa địa phương đối với lịch sử nước nhà Nguồn tài liệu LSĐP với những loại hình
đa dạng, phong phú, sinh động, là cơ sở cho HS hiểu được những biểu tượng lịch
sử và các khái niệm, các sự kiện, hiện tượng được đúc kết ở các bài Góp phần giáodục tinh thần yêu nước, tự hào về quê hương, đất nước
Việc đưa LSĐP vào trong giảng dạy sẽ góp phần giáo dục tình yêu quêhương cho HS các tỉnh miền núi Tây Bắc Chính tình yêu quê hương, bản làng làmột biểu hiện sinh động và cụ thể của tình yêu Tổ quốc Bao đời nay đồng bàomiền núi Tây Bắc gắn bó với quê hương, với nương rẫy, rừng đồi, với nơi chônnhau cắt rốn, nơi thờ phụng tổ tiên Bởi đó là nguồn sức mạnh vật chất và tinh thầncủa họ, góp phần giữ gìn bản làng, biên cương, chủ quyền lãnh thổ thiêng liêng của
Tổ quốc Đây chính là mối quan hệ chặt chẽ có tính truyền thống giữa làng vớinước của dân tộc Việt Nam Và cũng từ sự hiểu biết về LSĐP sẽ giúp các em HS có
ý thức rèn luyện, xác định động cơ học tập, có nghị lực và năng lực hành động, cóhoài bão ước mơ đúng đắn, có những tình cảm trong sáng, lành mạnh
Đồng chí Đỗ Mười đã khẳng định: “phải coi trọng việc giáo dục lịch sử dân tộc, lịch sử cách mạng, lịch sử quân đội, phải in nhiều sách lịch sử, phổ biến rộng, phải coi lịch sử là tài liệu giáo khoa số 1 trong nhà trường… Nếu không làm tốt giáo dục lịch sử, thanh niên sẽ chạy theo đồng tiền, chạy theo các lợi ích khác có hại cho sự nghiệp chung”
Trang 3Việc nâng cao hiệu quả dạy - học LSĐP cho HS khu vực miền núi Tây Bắcnói chung và HS trường THPT nói riêng có ý nghĩa đặc biệt quan trọng, tác độnglớn đến tư tưởng của thế hệ trẻ, giúp các em hoà nhập hơn với môi trường mà mìnhđang sống và có ý thức trân trọng, giữ gìn, bảo vệ các di tích, danh thắng, cùng cácgiá trị tinh thần đã được hun đúc theo thời gian trên mảnh đất
4.2 Kỹ thuật dạy học tích cực
4.2.1.Khái niệm
Kỹ thuật dạy học là những động tác, cách thức hành động của GV và HStrong các tình huống hành động nhỏ nhằm thực hiện và điều khiển quá trình dạyhọc với các kỹ thuật mới nhằm phát huy tính tích cực, sáng tạo của người học như:
kỹ thuật khăn trải bàn, kỹ thuật KWL, kỹ thuật mảnh ghép, kỹ thuật sơ đồ tư duy,
kỹ thuật phân tích phim video, kỹ thuật trình bày một phút,
Về vai trò, các KTDHTC là kỹ thuật dạy học có ý nghĩa đặc biệt quan trọngtrong hoạt động dạy và học vì chúng giúp phát huy sự tham gia hoạt động tích cực,chủ động của HS vào quá trình học tập Các KTDHTC còn kích thích tư duy, đánhthức sự sáng tạo của HS một cách tốt nhất Bên cạnh đó, các KTDHTC còn là độnglực thúc đẩy sự cộng tác làm việc của HS, rèn luyện kỹ năng làm việc nhóm chongười học một cách đầy đủ hơn
Do yêu cầu đổi mới phương pháp dạy học, KTDHTC ngày càng đa dạng vàphong phú với muôn màu sắc sinh động và được tạo nên từ thực tiễn của hoạt độngdạy học
4.2.2 Một số kỹ thuật dạy học tích.
a) Kĩ thuật "Khăn trải bàn"
* Khái niệm kĩ thuật "Khăn trải bàn".
Là hình thức tổ chức hoạt động mang tính hợp tác kết hợp giữa hoạt động cánhân và hoạt động nhóm nhằm:
- Kích thích, thúc đẩy sự tham gia tích cực
- Tăng cường tính độc lập, trách nhiệm của cá nhân HS
- Phát triển mô hình có sự tương tác giữa HS với HS
* Cách tiến hành kĩ thuật "Khăn trải bàn"
Trang 4- Hoạt động theo nhóm (4
người /nhóm) (có thể nhiều
người hơn)
- Mỗi người ngồi vào vị
trí như hình vẽ minh họa
- Tập trung vào câu hỏi
(hoặc chủ đề )
- Viết vào ô mang số của
bạn câu trả lời hoặc ý kiến của
* Khái niệm kỹ thuật “Trình bày một phút”.
Đây là kĩ thuật tạo cơ hội cho HS tổng kết lại kiến thức đã học và đặt nhữngcâu hỏi về những điều còn băn khoăn, thắc mắc bằng các bài trình bày ngắn gọn và
cô đọng với các bạn cùng lớp Các câu hỏi cũng như các câu trả lời HS đưa ra sẽgiúp củng cố quá trình học tập của các em và cho GV thấy được các em đã hiểu vấn
đề như thế nào
* Cách tiến hành kĩ thuật “Trình bày một phút”
- Cuối tiết học (thậm chí giữa tiết học), GV yêu cầu HS suy nghĩ, trả lời các
câu hỏi sau: Điều quan trọng nhất các em học được hôm nay là gì? Theo các em, vấn đề gì là quan trọng nhất mà chưa được giải đáp?
- HS suy nghĩ và viết ra giấy Các câu hỏi của HS có thể dưới nhiều hìnhthức khác nhau
- Mỗi HS trình bày trước lớp trong thời gian 1 phút về những điều các em đãhọc được và những câu hỏi các em muốn được giải đáp hay những vấn đề các emmuốn được tiếp tục tìm hiểu thêm
c) Kĩ thuật “Sơ đồ tư duy”
* Khái niệm kĩ thuật “Sơ đồ tư duy”
Sơ đồ tư duy (còn được gọi là bản đồ khái niệm) là một sơ đồ nhằm trình bàymột cách rõ ràng những ý tưởng mang tính kế hoạch hay kết quả làm việc của cá
Kỹ thuật “Khăn trải bàn”
Trang 5nhân hay nhóm về một chủ đề Sơ đồ tư duy có thể được viết trên giấy, trên bảntrong, trên bảng hay thực hiện trên máy tính.
Phương pháp này khai thác khả năng ghi nhớ và liên hệ các dữ kiện lại vớinhau bằng cách sử dụng màu sắc, một cấu trúc cơ bản được phát triển rộng ra từtrung tâm, chúng dùng các đường kẻ, các biểu tượng, từ ngữ và hình ảnh theo một
bộ các quy tắc đơn giản, cơ bản, tự nhiên và dễ hiểu Với một bản đồ tư duy, mộtdanh sách dài những thông tin đơn điệu có thể biến thành một bản đồ đầy màu sắc,sinh động, dễ nhớ, được tổ chức chặt chẽ Nó kết hợp nhịp nhàng với cơ chế hoạtđộng tự nhiên của não chúng ta Việc nhớ và gợi lại thông tin sau này sẽ dễ dàng,đáng tin cậy hơn so với khi sử dụng kỹ thuật ghi chép truyền thống
* Cách tiến hành kĩ thuật “Sơ đồ tư duy”
+ Tiếp tục như vậy ở các tầng phụ tiếp theo
* Ứng dụng: Sơ đồ tư duy có thể ứng dụng trong nhiều tình huống khác nhau
như: Tóm tắt nội dung, ôn tập một chủ đề; Trình bày tổng quan một chủ đề; Chuẩn
bị ý tưởng cho một báo cáo hay buổi nói chuyện, bài giảng; Thu thập, sắp xếp các ýtưởng; Ghi chép khi nghe bài giảng
Trang 6em đã biết về chủ đề bài đọc Thông tin này sẽ được ghi nhận vào cột K của biểu
đồ Sau đó học sinh nêu lên danh sách các câu hỏi về những điều các em muốn biết thêm trong chủ đề này Những câu hỏi đó sẽ được ghi nhận vào cột W của biểu đồ Trong quá trình đọc hoặc sau khi đọc xong, các em sẽ tự trả lời cho các câu hỏi ở cột W Những thông tin này sẽ được ghi nhận vào cột L
Donna Ogle
* Mục đích sử dụng biểu đồ KWL
+ Tìm hiểu kiến thức có sẵn của HS về bài đọc
+ Đặt ra mục tiêu cho hoạt động đọc
+ Giúp HS tự giám sát quá trình đọc hiểu của các em
+ Cho phép HS đánh giá quá trình đọc hiểu của các em
+ Tạo cơ hội cho HS diễn tả ý tưởng của các em vượt ra ngoài khuôn khổ bài đọc
* Sử dụng biểu đồ KWL như thế nào?
- Chọn bài đọc Phương pháp này đặc biệt có hiệu quả với các bài đọc mang
ý nghĩa gợi mở, tìm hiểu, giải thích
- Tạo bảng KWL GV vẽ một bảng lên bảng, ngoài ra, mỗi HS cũng có một mẫu bảng của các em Có thể sử dụng mẫu sau
Dạng bảng KWL
- Đề nghị HS động não nhanh và nêu ra các từ, cụm từ có liên quan đến chủ
đề Cả GV và HS cùng ghi nhận hoạt động này vào cột K Hoạt động này kết thúc khi HS đã nêu ra tất cả các ý tưởng Tổ chức cho HS thảo luận về những gì các em
đã ghi nhận
đ) Kỹ thuật phân tích phim video
Donna Ogle
Trang 7Phim video có thể là một trong các phương tiện để truyền đạt nội dung bàihọc Phim nên có thời lượng tương đối ngắn gọn (5-20 phút) GV cần xem quatrước để đảm bảo là phim phù hợp để chiếu cho các em xem.
+ Trước khi cho HS xem phim, hãy nêu một số câu hỏi thảo luận hoặc liệt kêcác ý mà các em cần tập trung Làm như vậy sẽ giúp các em chú ý tốt hơn
và Đào tạo đã biên soạn bộ tài liệu: Tài liệu giảng dạy lịch sử và Hướng dẫngiảng dạy tài liệu lịch sử nhằm trang bị cho các em học sinh kiến thức về truyềnthống tốt đẹp của quê hương , giáo dục tình yêu quê hương, lòng tự hào, biết ơncác thế hệ cha anh đối với những thành tựu về kinh tế, văn hóa, xã hội đã đạt được;phát huy truyền thống cách mạng vẻ vang của nhân dân các dân tộc trong sựnghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc Việt Nam xã hội chủ nghĩa Từ đó, giúp các emhoà nhập hơn với môi trường mà mình đang sống và có ý thức trân trọng, giữ gìn,bảo vệ các di tích, danh thắng cùng các giá trị tinh thần đã được hun đúc theo thờigian trên mảnh đất “Ban trắng”
Xuất phát từ mục đích như vậy, từ đầu năm học 2015-2016 tất cả các họcsinh tại trường THPT trong toàn tỉnh đã có tài liệu riêng để phục vụ quá trình họctập Đây là thuận lợi cơ bản cho cả GV và HS trong việc nghiên cứu các giá trị
Trang 8LSĐP, góp phần thúc đẩy chất lượng giáo dục bộ môn Lịch sử tại các trườngTHPT Tuy đã triển khai được gần 04 năm và có nhiều lần tập huấn nhưng có thểnhận thấy việc thực hiện tổ chức dạy học LSĐP của GV ở các trường trong đó cótrường THPT còn gặp rất nhiều khó khăn, cụ thể:
Đối với GV: Tuy đã được tập huấn về nội dung và cách tiếp cận tư liệu lịch
sử, nhưng nhiều GV vẫn còn lúng túng trong việc xác định hình thức, phương pháp
tổ chức hoạt động dạy học tiết LSĐP Việc tổ chức các hình thức dạy học LSĐPchưa phong phú Nếu có thì các tiết dạy chủ yếu được tổ chức trên lớp, việc dạyhọc tại di tích lịch sử, bảo tàng hoặc tổ chức ngoại khóa LSĐP, ứng dụng côngnghệ thông tin ít được quan tâm Hình thức tổ chức cho HS tham quan, học tập ởcác di tích lịch sử chỉ diễn ra đối với các trường nằm ở trung tâm hoặc là gần các ditích, còn những trường ở xa, vùng khó khăn hầu như không được tiến hành Tronggiờ học LSĐP, GV chủ yếu sử dụng tài liệu thành văn, các loại tài liệu khác như đồdùng trực quan, tài liệu truyền miệng dân gian, tài liệu điền dã ít được khai thác, sửdụng, nên bài học thường khô khan, nhàm chán Bên cạnh đó, phân bố chươngtrình LSĐP đối với các khối lớp rất ít: khối 10, 11 là 1 tiết và khối 12 là 2 tiết.Trong đó, nội dung chương trình LSĐP lại phân bố ở cuối học kỳ nên dẫn đến hiệntượng giáo viên sử dụng tiết học LSĐP để ôn tập học kì hoặc học bài khác trongchương trình
Đối với HS: học sinh còn thụ động, ít sôi nổi hơn các tiết khác, chỉ biết ghichép những gì GV ghi bảng Nguyên nhân xuất phát từ điều kiện HS ở huyệnvùng sâu vùng xa, trên địa bàn huyện không có di tích lịch sử, những di tích trongtỉnh chỉ được tiếp cận thông qua sách vở, do đó chưa tạo hứng thú, chưa lôi cuốn
HS trong tiết LSĐP Hơn nữa, do ảnh hưởng nhịp sống hiện đại, HS đổ xô vàohọc các môn học khác, nhằm thi đỗ đại học, tìm chỗ đứng trong tương lai, màsao nhãng học Sử, đặc biệt là tìm hiểu về LSĐP
Đối với nhà trường: Cơ sở vật chất của nhà trường còn thiếu thốn, kinh phí
hoạt động còn hạn hẹp, do đó việc tổ chức cho HS đi thực tế tham quan các di tíchlịch sử trong tỉnh là rất khó khăn, do đó mà hiệu quả của tiết LSĐP còn chưa đượcnhư mong muốn của GV
Đối với xã hội: Huyện là huyện vùng sâu, vùng xa, các di tích lịch sử,
danh lam thắng cảnh trên địa bàn huyện hầu như là không có, đây cũng là khó khănkhông nhỏ để GV có thể đa dạng hóa hình thức dạy học LSĐP
Qua thực tiễn giảng dạy bộ môn Lịch sử tại trường, đặc biệt qua quá trình bồidưỡng thường xuyên các năm, bản thân đã rút ra được một số giải pháp thiết thực,phù hợp và mang lại những hiệu quả bước đầu trong quá trình giảng dạy các tiếtlịch sử địa phương, bởi vậy tôi mạnh dạn chọn sáng kiến “Vận dụng một số kỹ
thuật dạy học tích cực nhằm tạo hứng thú cho học sinh khi học lịch sử địa phương tại trường THPT ” góp một phần nhỏ kinh nghiệm song hành cùng các
Trang 9đồng chí đồng nghiệp trong nỗ lực nâng cao chất lượng dạy và học môn Lịch sử nóichung và LSĐP nói riêng.
III Phạm vi và đối tượng nghiên cứu
1 Phạm vi nghiên cứu
Vận dụng một số kỹ thuật dạy học tích cực vào giảng dạy tiết LSĐP; Kếhoạch bài học LSĐP dạy minh họa có vận dụng một số kỹ thuật dạy học tích cực
2 Đối tượng nghiên cứu
Vận dụng một số kỹ thuật dạy học tích cực vào giảng dạy tiết LSĐP tạitrường THPT
IV Mục đích nghiên cứu
- Đề xuất được một số kỹ thuật dạy học tích cực nhằm tạo hứng thú cho họcsinh khi học LSĐP tại trường THPT
- Đề xuất được quy trình vận dụng một số kỹ thuật dạy học tích cực vào tiếtLSĐP tại trường THPT
- Đề xuất kế hoạch bài học LSĐP dạy minh họa có vận dụng một số kỹ thuậtdạy học tích cực nhằm tạo hứng thú cho học sinh
PHẦN NỘI DUNG
I Thực trạng của giải pháp đã biết
1 Thực trạng dạy học LSĐP tại trường THPT
Thực hiện Chương trình giáo dục phổ thông và hướng dẫn dạy học nội dunggiáo dục địa phương của Bộ Giáo dục và Đào tạo; thực hiện sự chỉ đạo của Tỉnh ủy
Trang 10và Kế hoạch của Ủy ban nhân dân tỉnh , Sở Giáo dục và Đào tạo biên soạn bộ tàiliệu giáo dục Lịch sử địa phương, gồm hai cuốn: Tài liệu giảng dạy lịch sử vàHướng dẫn giảng dạy tài liệu lịch sử ; chỉ đạo các nhà trường đưa vào chươngtrình giảng dạy trong phân phối chương trình môn Lịch sử, chương trình được bố trí tại cáckhối lớp với dung lượng như sau:
10 01 36 Các di chỉ khảo cổ học tiêu biểu trên địa bàn tỉnh
11 01 34 Phong trào đấu tranh của nhân dân các dân tộc cuối thế kỉXIX đầu thế kỉ XX.
Có thể thấy việc vận dụng các kỹ thuật, phương pháp dạy học tích cực vàodạy học LSĐP của GV không được thường xuyên Có 3/3 GV thỉnh thoảng mớivận dụng Việc sử dụng các phương tiện hiện đại hỗ trợ dạy học cũng vậy Thậm
Trang 11chí có GV chưa bao giờ sử dụng Vì vậy, các bài học về LSĐP thường khô khan, gò
ép ít có điều kiện liên hệ thực tiễn một cách sâu sắc
Khảo sát các bước lên lớp của giáo viên thông qua dự giờ và kế hoạch bàihọc của đồng nghiệm tôi nhận thấy hoạt động dạy học diễn ra theo các bước nhưsau:
Các bước lên lớp đảm bảo theo quy định Tuy nhiên vì ít áp dụng phươngpháp, kỹ thuật dạy học nên GV và HS không phải chuẩn bị gì thêm Thiết kế xongbài học: GV lên lớp, học sinh học bài Vì thế HS chưa có điều kiện tham quan họctập, tìm hiểu thực tế hoặc kiến tạo tri thức cho bản thân bằng chính hoạt động củamình Do vậy, HS chưa nắm chắc và nhớ lâu được nội dung bài học, chưa giáo dụcsâu sắc lòng tự hào, tự tôn về quê hương, xứ sở nơi các em sinh ra và lớn lên Vìvậy, một số giờ học về LSĐP chưa kích thích được hứng thú học tập ở HS
2 Những ưu điểm, hạn chế của giải pháp đã biết
Từ việc khảo sát đồng nghiệp cũng như bản thân đã từng thực hiện việcgiảng dạy nội dung LSĐP tại trường THPT , tôi nhận thấy những ưu điểm, hạnchế, thuận lợi, khó khăn sau:
Về thuận lợi, ưu điểm: LSĐP đã được đưa vào chương trình giáo dục trong
nhà trường từ năm 2015 nên GV và HS không còn bỡ ngỡ trong việc nắm bắt nộidung cũng như hình thức hoạt động Ban giám hiệu nhà trường luôn động viên,khuyến khích GV tổ chức các hình thức giảng dạy LSĐP phong phú đa dạng Thựchiện tốt các nội dung LSĐP còn có sự góp sức của các thành viên trong nhà trườngnhư Ban Giám hiệu, Ban chấp hành Đoàn Thanh niên, giáo viên chủ nhiệm và cácgiáo viên bộ môn trong nhà trường HS rất hứng thú vì được thay đổi môi trường,hình thức học tập từ đó giúp lớp học sinh động Đa số HS thích tìm tòi, học hỏinhững điều mới, thích tham gia các hoạt động, luôn thắc mắc về cuộc sống xungquanh, LSĐP nơi mình sống và muốn GV giải đáp
Về hạn chế, khó khăn: Phân phối chương trình của Bộ GD&ĐT việc giảng
dạy lịch sử địa phương chỉ được dành 1-2 tiết/năm học là rất ít, lại sắp xếp rời rạcnên việc dạy và học của GV, HS gặp khó khăn Bản đồ, hình ảnh còn thiếu đã gâytrở ngại cho giáo viên và học sinh trong tìm hiểu LSĐP Các trường không cónguồn kinh phí riêng để tổ chức tham quan thực tế GV chưa tích cực trong đổi mớiphương pháp và các hình thức dạy học nên chưa chưa phát triển tối đa phẩm chất
và năng lực của người học Chưa dự kiến được một số nội dung, điều kiện cần thiếtcho tổ chức dạy và học LSĐP
XÂY DỰNG KẾ HOẠCH
BÀI HỌC
TỔ CHỨC HOẠT ĐỘNG DẠY HỌC TRÊN LỚP
KIỂM TRA, ĐÁNH GIÁ
Trang 12- Thời lượng giành cho tiết LSĐP còn ít, dẫn đến tình trạng kiến thức cònnặng và sự lệch nhau giữa nội dung LSDT và LSĐP.
- GV giảng dạy bộ môn Lịch sử chưa tích cực trong đổi mới phương pháp,vận dụng các kỹ thuật dạy học tích cực vào bài giảng nên giờ học khô khan, kémsinh động, chưa tạo được hứng thú cho học sinh trong các tiết LSĐP
- Kiến thức LSĐP không được đưa vào chương trình ôn thi THPT quốc gianên đa số học sinh không thực sự chú tâm và đánh giá chưa đúng giá trị của LSĐP
II Nội dung sáng kiến
1 Bản chất của giải pháp mới
1.1 Vận dụng một số kỹ thuật nhằm nâng cao hứng thú cho học sinh khi học LSĐP ở trường THPT ”
+ Phát triển sự tương tác giữa HS với HS trong quá trình hoạt động nhóm
1.1.2 Cách thức thực hiện
Tiến hành tổ chức dạy học LSĐP theo phân phối chương trình và kế hoạchdạy học, GV đẩy mạnh đổi mới phương pháp dạy học, vận dụng một số kỹ thuậtdạy học tích cực nhằm tạo hứng thú cho HS trong giờ học như sau:
a) Vận dụng kỹ thuật "Khăn trải bàn" vào bài LSĐP 10 – Các di chỉ khảo
cổ học tiêu biểu trên địa bàn tỉnh Mục 2- Các di chỉ khảo cổ học tiêu biểu trên địa bàn tỉnh
* Các điều kiện thực hiện
- GV cần chuẩn bị sẵn phiếu học tập, phân công nhiệm vụ công việc cho từngnhóm
- HS tìm hiểu kỹ nội dung bài, chuẩn bị trước nội dung GV yêu cầu (lập bảngthống kê)
* Các bước tiến hành
GV giao việc cho HS về nhà chuẩn bị trước theo yêu cầu của GV: Lập bảng
hệ thống những di chỉ khảo cổ học tiêu biểu được phát hiện qua các thời kì (nêu rõ:thời gian, địa bàn phân bố các di chỉ khảo cổ, tên, đặc điểm của các hiện vật, ýnghĩa phản ánh qua các hiện vật )
Trang 13- GV chia lớp thành 3 nhóm, ổn định nhóm, cử nhóm trưởng.
- Yêu cầu HS sử dụng SGK, bài tập đã chuẩn bị ở nhà
- GV nêu chủ đề: Lựa chọn một thời kì (thời kì đã cũ, thời kì đã mới, thời kìkim khí), trình bày những nét nổi bật và nhận xét ý nghĩa của những hiện vật thời kì
đó (GV có thể cho HS lựa chọn hoặc phân công nhiệm vụ cụ thể cho từng nhóm)
HS: nghiên cứu, viết ý kiến riêng (vào vị trí quy định) sau đó thảo luận thốngnhất viết ý kiến nhóm (vào giữa tờ A0 hoặc A1)
GV: Mời đại diện các nhóm lên
bảng trình bày sau đó sửa chữa, bổ
sung, chốt ý
Di chỉ thuộc
thời đại
Đồ đá cũ - Niên đại khoảng 3 vạn đến 1 vạn năm
- Dấu tích được phát hiện: Bản Phố, CụmĐồn (Yên Châu); Hang Pông I, Pông II,Pông IV (Mộc Châu) …
- Các di chỉ phân bố ở thềm sông, suối,trong các hang động, trên triền núi đá
- Các hiện vật chủ yếu bằng đá: chàynghiền, bàn nghiền, công cụ mũi nhọn, rìuđá…
Thể hiện vai tròchinh phục tự nhiên
và làm chủ cuộcsống của mình…
Đồ đá mới - Các di chỉ: Sập Việt, Bản Phố, Cụm Đồn
(Yên Châu); Pá Mang, Thôm Mòn
- Các hiện vật được tìm thấy hình númcuội, công cụ mài một mặt, rìu có vai, rìu
tứ giác, vòng tay, đồ gốm
Con người từ chỗthụ động trướcthiên nhiên đangvươn dần lên làmchủ giới tự nhiên…
Kim khí - Các di chỉ: Bản Mòn, Bản Thôm (Thôm
Mòn - Thuận Châu); Đá Đỏ, Bản Bèo (PhùYên)…
- Các hiện vật được phát hiện: rìu đồng,lưỡi giáo, đồ gốm và nhiều công cụ khác…
- Mở ra một thờiđại mới mà tácdụng và năng suấtlao động của nóvượt xa thời đại đồđá…
Thời gian cho mục là 30 phút: HS hoạt động 20 phút, giáo viên hoạt động 10phút
b) Vận dụng kỹ thuật sử dụng trò chơi
Trang 14Tình hình cuối thế kỉ XIX đầu thế kỉ XX
* Điều kiện thực hiện: GV chuẩn bị kẻ sẵn ô chữ với các ô chữ theo từng
chủ đề và nội dung kiến thức mỗi bài học
* Cách tiến hành: GV tổ chức HS tìm hiểu kiến thức bằng trò chơi ô chữ
- Mục đích: Tìm hiểu tình hình kinh tế, xã hội dưới ách thống trị của thựcdân Pháp
- Chuẩn bị: GV thiết kế ô chữ có câu hỏi gợi ý bằng phần mềm Powerpoint,bảng số thăm thứ tự theo danh sách của HS, phần thưởng (kẹo, bánh) sau khi tổngđiểm các câu hỏi, mỗi câu hỏi là 2 điểm
- Cách chơi: GV chia lớp thành nhóm, phát cho mỗi nhóm các số thứ tự Giáo viên sẽ bốc ngẫu nhiên một lá thăm có số thứ tự bên trong, HS nhómnào có số thứ tự đó sẽ được chọn ô chữ của mình, sau đó nghe lời gợi ý của GV,nhóm trao đổi, suy nghĩ trong vòng 10 giây, nếu trả lời đúng đáp án sẽ được cộngđiểm, còn nếu nhóm nào trả lời sai thì nhường cơ hội cho nhóm còn lại
Nội dung gợi ý:
+ Ô chữ số 1: Đặc điểm của chế độ phong kiến ở ? (Đáp án: CÁT CỨ) + Ô chữ số 2: Chính sách cai trị của thực dân Pháp ở ? (Đáp án: CHIA ĐỂTRỊ )
+ Ô chữ số 3: Thực dân Pháp tăng cường vơ vét bóc lột nhân dân bằngchính sách? (Đáp án: THUẾ KHÓA)
+ Ô chữ số 4: Chính sách cai trị của thực dân Pháp về về văn hóa, xã hội