Tổng quan chẩn đoán và điều trị viêm tụy cấp thể hoại tử

TỔNG QUAN CHẨN ĐOÁN, ĐIỀU TRỊ VIÊM TỤY CẤP HOẠI TỬNgười trình bày: Huỳnh Bá Sơn Tùng CHUYÊN ĐỀ... Tổn thương cơ bản gồm: Phù nề, chảy máu, hoại tử tuyến, hoại tử mô ở quanh hoặc trong t

TỔNG QUAN CHẨN ĐOÁN, ĐIỀU TRỊ VIÊM TỤY CẤP HOẠI TỬ

Người trình bày: Huỳnh Bá Sơn

Tùng

CHUYÊN ĐỀ

II GIẢI PHẪU

- Tụy là tuyến vừa

nội tiết, vừa ngoại tiết

- Gồm:

+ Đầu tụy

+ Thân tụy

+ Đuôi tụy

II NGUYÊN NHÂN

- Hay gặp ở người 35-50 tuổi, to béo,

uống nhiều rượu thịt, tiền sử sỏi

mật, giun chui ống mật

- Tripsinogen  Tripsin

II NGUYÊN NHÂN

II NGUYÊN NHÂN

- Thuyết do tắc mạch máu ở tụy

- Thuyết do dị ứng: Sau tiêm vacxin

Tổn thương cơ bản gồm: Phù nề, chảy máu, hoại tử tuyến, hoại tử mô ở quanh hoặc trong tụy hoặc ở xa

III GIẢI PHẪU BỆNH LÝ

- Thể phù: tụy sưng, phù nề, cương tụ,

láng bóng và khá mềm

- Thể hoại tử chảy máu

+ Phản ứng của phúc mạc và hoại tử mỡ

1 Cơ năng

IV TRIỆU CHỨNG

- Đau bụng: gặp ở 95% BN

- Nôn và buồn nôn: Gặp ở 85% BN

- Bí trung đại tiện

- Khó thở, thở nhanh: gặp 50% BN

2 Toàn thân

IV TRIỆU CHỨNG

- Kích thích, lo âu, lú lẫn

- Sốt có khi có khi không

- Thể hoại tử chảy máu: sốc, mất

nước, nhịp tim nhanh, huyết áp tụt

- Ấn điểm sườn lưng trái đau

- Giảm, mất nhu động ruột

- Xanh tím quanh rốn

- Đôi khi có tràn dịch màng phổi trái

- Calci máu giảm

- Bạch cầu tăng

- Hồng cầu, huyết sắc tố giảm

Mức độ Điểm Hoại tử   Điểm A: tụy bình thường 0 Không có hoại tử 0 B: tụy to khu trú và lan tỏa 1 Hoại tử 1/3 tụy 2

C: biến đổi cấu trúc trong tụy, kèm thay đổi lớp

mỡ quanh tụy 2 Hoại tử 1/2 tụy 4D: có một ổ dịch 3 Hoại tử > 1/2 tụy 6 E: hai hoặc nhiều ổ dịch 4      

Bảng 1: Điểm Balthazar đánh giá mức độ nặng trên CT

2 Chẩn đoán mức độ

• Dựa vào tình trạng hoại tử tụy và suy tạng

- VTC nhẹ: là tình trạng VTC có rối loạn chức năng tạng

Bảng SIRS dự báo rối loạn chức năng đa tạng hoặc VTC hoại tử khi có > 2 yếu

tố (bảng 2), điểm RANSON trên 3 là dấu hiệu sớm VTC nặng

Bảng 2 Bảng SIRS dự báo rối loạn chức năng đa tạng Hội chứng đáp ứng viêm hệ thống

Bảng 3 Tiêu chuẩn Ranson

Ước lượng dịch mất> 6 lít Tổng điểm: 0-2: 2% tử vong (TV), 3-4:15% TV,

5-6: 40% TV, 7-8: 100% TV  

7 K huyết thanh (mEq/L) 

8 Creatinine huyết thanh (mg/dl) 

9 Hct ( % )

10 Lượng bạch cầu (ml) 

11 HCO3 huyết thanh (mmol/L) 

12 Na huyết thanh (mEq/L)

3 Chẩn đoán phân biệt

• Thủng dạ dày

• Tắc ruột, xoắn ruột

• Nhồi máu mạc treo ruột

• Viêm túi mật cấp, cơn đau quặn mật

• Nhồi máu cơ tim

IV CHẨN ĐOÁN

1 Nguyên tắc

• Điều trị sớm, tích cực và theo dõi chặt chẽ

+ Điều trị tại các đơn vị HSTC

+ Theo dõi và đánh giá về tuần hoàn, hô hấp, chức năng gan, thận, suy đa tạng  hạn chế biến chứng

V ĐIỀU TRỊ

2 Xử trí ban đầu

• Đặt đường truyền  bù dịch

• Giảm đau: Paracetamol  

• Đảm bảo hô hấp trên đường vận chuyển

V ĐIỀU TRỊ

3 Xử trí tại bệnh viện

• Hồi sức tuần hoàn: bù dịch, vận mạch…

• Hồi sức hô hấp: đảm bảo đủ oxy

• Hồi sức thận: bù dịch, lọc máu…

• Hồi sức chống đau

• Kháng sinh: cephalosporin TH3, carbapenam, quinolon…

• Nuôi dưỡng: tĩnh mạch, sonde dạ dày

• Giảm tiết dịch tiêu hóa, chống đông…

V ĐIỀU TRỊ

3 Xử trí tại bệnh viện

• Phẫu thuật ở BN VTC không do sỏi:

+ Mở bụng giảm áp: áp lực ổ bụng tăng cao, hồi sức không đạt kết quả

+ Chảy máu cấp trong ổ bụng

+ Áp xe tụy

+ Nang giả tụy

V ĐIỀU TRỊ

3 Xử trí tại bệnh viện

• Điều trị nguyên nhân gây viêm tụy cấp:

+ Do sỏi, giun đường mật, ống tụy

+ Chít hẹp đường mật do sỏi hoặc u bóng Valte+ Do sỏi túi mật

+ Do tăng triglycerid

V ĐIỀU TRỊ

• Áp xe tồn dư trong ổ bụng: Biến chứng này sẽ kéo dài ngày nằm viện và làm tăng tỉ lệ biến chứng cũng như tỉ

VI BIẾN CHỨNG

• Suy tụy: Suy tụy liên quan với mức độ lan rộng của hiện tượng hoại tử

• Viêm tụy tái phát: Xuất độ thay đổi từ 13 đến 30% và xảy

ra ở bệnh nhân không những uống rượu mà còn tiếp tục uống

• Chất lượng cuộc sống

VII HẬU QUẢ

• Viêm tụy hoại tử là thể bệnh rất nặng có thể gây tử vong của viêm tụy cấp

• Điều trị ban đầu bao giờ cũng là điều trị nội khoa nhằm kiểm soát các ảnh hưởng toàn thân của bệnh

• Chỉ định phẫu thuật khi có hiện tượng hoại tử nhiễm

trùng

VI KẾT LUẬN

• Nội dung phẫu thuật gồm cắt lọc mô hoại tử và dẫn lưu tốt mô quanh tụy Tỉ lệ tử vong là 20%.

• Biến chứng sau cắt lọc mô hoại tử là chảy máu, rò tụy, rò tiêu hóa (tá tràng, ruột non và đại tràng)

• Về lâu dài có 30 đến 50% bệnh nhân bị suy tụy nội tiết hoặc ngoại tiết

VI KẾT LUẬN