Y3 táo bón lỵ tiêu chảy ths lê minh tân

TÁO BÓN Sự giảm thúc tính của ruột + giảm số lượng nước trong phân dưới 70%  đi ngoài ít lần hơn 2 ngày một lần hoặc dưới 3 lần mỗi tuần, phân khô cứng và khó tống ra... Đi đại tiện k

TÁO BÓN, LỴ, TIÊU CHẢY

ThS Lê Minh Tân

TÁO BÓN

 Sự giảm thúc tính của ruột + giảm số lượng nước trong phân (dưới 70%) 

đi ngoài ít lần (hơn 2 ngày một lần hoặc dưới 3 lần mỗi tuần), phân khô cứng và

khó tống ra

TRIỆU CHỨNG

 1 Đi đại tiện khó khăn, nhiều ngày mới đi một lần, mỗi lần đại tiện phải rặn nhiều.

 2 Phần rắn, mật độ cứng, có thể ít nhầy, có khi

có máu do rách niêm mạc hậu môn.

 3 Bệnh nhân thường nhức đầu, đánh trống

ngực, thay đổi tính tình khi bón kéo dài.

 4 U phân cứng, lổn nhổn ở đại tràng sigma và

cả đại tràng xuống.

THÓI QUEN TRONG ĐỜI

 KHÁNG CHOLIN (chống co thắt, kháng trầm cảm, an thần, kháng histamin, điều trị parkinson…)

 CHỐNG TĂNG HUYẾT ÁP: ức chế Ca, Clonidine…)

 THUỐC CHỨA Cation: sắt, Nhôm, Calci

 OPIATE: morphin, codein, diphenoxylate

CẬN LÂM SÀNG

 Nội soi đại trực tràng

 Chụp X quang khung đại tràng

 Đo lưu chuyển đại tràng (colonic transit)

 Đo áp lực trực tràng (anorectal manometry)

 Defecography

NỘI SOI

X QUANG

LƯU CHUYỂN

HỘI CHỨNG LỴ

 1 Rối loạn về đại tiện : đại tiện nhiều lần, ra ít

phân, mót rặn nhiều, rất khó đại tiện.

 2.Tính chất của phân : rất ít, lẫn với chất nhầy

niêm dịch, mủ nhầy, máu tươi, máu lẫn niêm dịch, bọt và hơi; có khi chỉ có máu và niêm dịch, không

có phân.

 3 Đau quặn và mót rặn : đau quặn từng cơn dọc

theo khung đại tràng, có phản xạ mót rặn, đau buốt

ở hậu môn

 4 Các triệu chứng khác: nôn, sôi bụng, bán tắc

ruột

THĂM KHÁM

 Hỏi bệnh sử: hc lỵ

 Khám bụng, hố chậu trái, hạch bẹn

 Thăm trực tràng (+++)

XÉT NGHIỆM

 Soi tìm ký sinh trùng, amíp, tế bào

 Cấy phân: Shigella

 - Soi trực tràng, đại tràng xích ma kèm sinh thiết

 soi đại tràng

 chụp đại tràng cản quang

NGUYÊN NHÂN

 Lỵ amíp: Do Entamoeba Histolytica

– Đau quặn và mót rặn nhiều

– đi cầu khoảng <10 lần/ ngày

– phân có nhầy và máu

– Soi tươi có amíp di động

– Sốt nhẹ hoặc không

– toàn trạng ít ảnh hưởng.

LỴ TRỰC KHUẨN

 Shigella, thường gặp là S Shiga

– Hội chứng nhiễm trùng rõ+ co giật

– Đại tiện rất nhiều lần, > 20 lần/ ngày

– Phân lỏng có nhiều nhầy, đôi khi có máu hòa loãng như nước rữa thịt

– Soi phân : bạch cầu, hồng cầu

– Cấy phân có trực khuẩn lỵ.

 Ung thư trực tràng : Cần chú ý khi hội chứng lỵ

kéo dài ở người già Bệnh nhân đau ít nhưng mót rặn nhiều, phân có nhầy máu, có khi ra máu tươi

– Thăm trực tràng (++) : khối u cứng, bề mặt không đều,

dễ chảy máu

– NỘI SOI trực tràng + sinh thiết (+++)

 Ung thư đại tràng xích ma: Tương tự như trên

nhưng thường có hội chứng bán tắc hoặc tắc ruột.

ĐI CHẢY

 Đi cầu nhiều lần trong ngày, phân nhão lỏng hay nước, nguồn gốc

do tăng tiết hoặc do vận động

 Độ rắn mềm của phân

do tỷ lệ nước trong phân quyết định

TIÊU CHẢY CẤP

Đ/n:

 Thay đổi đột ngột số lần đại tiện

 phân lỏng hay toàn nước

 lượng phân> 200 g/ ngày

 kéo dài < 14 ngày

NGUYÊN NHÂN

 TC CẤP DO VIÊM

– Vi khuẩn: Shigella, salmonella, campylobacter, yersinia, vibrio, C difficile

– KST: E histolytica, Strongyloides stercoralis

– Thiếu máu mạc treo

– Viêm đại tràng do tia xạ

– Viêm ruột mạn (Crohn, viêm loét đại tràng…)

TC CẤP KHÔNG VIÊM

 Virus: rotavirus, CMV, herpes

 Độc tố VK: tụ cầu, Salmonella không thương hàn

 KST: Giardia lamblia

 Thuốc: Mg, kháng sinh, nhuận tràng, colchicine

 Hội chứng ruột kích thích (IBS)

 Không dung nạp thức ăn: lactose…

CẬN LÂM SÀNG

1 Soi tươi phân: bạch cầu (+++) , Trkh tả

2 Cấy phân tìm VK : khi có sốt, hc lỵ, phân

có bạch cầu: E Coli, Shigella, Salmonella, Campylobacter, Yersinia

3 Tìm KST trong phân

4 Độc tố Clostridium difficile

5 Nội soi

Ng nhân ỉa chảy mạn tính

 1 nhiễm khuẩn và ký sinh trùng:

 - Lao ruột

 - Viêm đại tràng mạn do amip

 2 rối loạn hấp thu