Đánh giá thực hiện công tác bồi thường giải phóng mặt bằng của dự án đường mòn hồ chí minh giai đoạn i đoạn qua huyện định hóa, tỉnh thái nguyên

Được sự nhất trí của Ban chủ nhiệm Khoa Quản lý Tài Nguyên - Trường đại học Nông Lâm Thái Nguyên, em đã tiến hành thực tập tốt nghiệp với đề tài: “Đánh giá thực hiện công tác bồi thường

-

MA THỊ TRINH

ĐÁNH GIÁ THỰC HIỆN CÔNG TÁC BỒI THƯỜNG GIẢI PHÓNG MẶT BẰNG CỦA DỰ ÁN ĐƯỜNG MÒN HỒ CHÍ MINH GIAI ĐOẠN I ĐOẠN QUA HUYỆN ĐỊNH HÓA,

TỈNH THÁI NGUYÊN

KHÓA LUẬN TỐT NGHIỆP ĐẠI HỌC

Hệ đào tạo : Chính quy Chuyên ngành : Địa chính môi trường Khoa : Quản lý Tài nguyên Khóa : 2014 - 2018

THÁI NGUYÊN - 2018

-

MA THỊ TRINH

ĐÁNH GIÁ THỰC HIỆN CÔNG TÁC BỒI THƯỜNG GIẢI PHÓNG MẶT BẰNG CỦA DỰ ÁN ĐƯỜNG MÒN HỒ CHÍ MINH GIAI ĐOẠN I ĐOẠN QUA HUYỆN ĐỊNH HÓA,

TỈNH THÁI NGUYÊN

KHÓA LUẬN TỐT NGHIỆP ĐẠI HỌC

Hệ đào tạo : Chính quy Chuyên ngành : Địa chính môi trường

LỜI CẢM ƠN

Thực tập tốt nghiệp là giai đoạn quan trọng nhất đối với sinh viên các trường Đại học, Cao đẳng trên cả nước nói chung và trường Đại học Nông Lâm Thái Nguyên nói riêng Qua đó giúp cho mỗi sinh viên củng cố lại kiến thức đã học trong nhà trường và ứng dụng trong thực tế, đồng thới nâng cao trình độ chuyên môn năng lực công tác có thể vững vàng khi ra trường Được

sự nhất trí của Ban chủ nhiệm Khoa Quản lý Tài Nguyên - Trường đại học Nông Lâm Thái Nguyên, em đã tiến hành thực tập tốt nghiệp với đề tài:

“Đánh giá thực hiện công tác bồi thường giải phóng mặt bằng của dự án đường mòn Hồ Chí Minh giai đoạn I đoạn qua huyện Định Hóa, tỉnh Thái Nguyên”

Trước hết em xin chân thành cảm ơn các thầy cô giáo Trường Đại học Nông Lâm Thái Nguyên, nhất là các thầy cô giáo trong Khoa Quản lý Tài Nguyên là những người đã hứớng dẫn truyền đạt những kiến thức và kinh nghiệm quý báu trong những năm tháng học tập tại trường Đồng thời em xin cảm ơn các bác, cô, chú, anh chị cán bộ tại Phòng Tài Nguyên và Môi Trường huyện Định Hóa, đã tạo điều kiện giúp đỡ em trong suốt quá trình thực tập và cung cấp những thông tin cũng như đóng góp ý kiến có liên quan đến vấn đề nghiên cứu giúp em hoàn thành khóa luận Đặc biệt em xin chân thành cảm

ơn sâu sắc tới cô giáo - TS.Nguyễn Thị Lợi đã tận tình hướng dẫn, chỉ bảo em trong suốt quá trình nghiên cứu đề tài của mình

Cuối cùng em xin được bày tỏ lòng biết ơn sâu sắc tới gia đình, bạn bè

là những người đã động viên giúp đỡ em hoàn thành việc học tập và nghiên cứu của mình trong những năm học vừa qua

Em xin chân thành cảm ơn!

Sinh viên

Ma Thị Trinh

DANH MỤC CÁC BẢNG

Bảng 4.1: Hiện trạng sử dụng đất năm 2017 huyện Định Hóa 28

Bảng 4.2 Diện tích các loại đất phải thu hồi 32

Bảng 4.3 Kết quả bồi thường đất ở 33

Bảng 4.4: Kết quả bồi thường đất nông nghiệp 34

Bảng 4.5: Kết quả bồi thường tài sản, cây cối và hoa màu 35

Bảng 4.6: Tổng hợp kinh phí bồi thường, giải phóng mặt bằng 38

Bảng 4.7: Kế hoạch sử dụng tiền bồi thường GPMB của các hộ gia đình sau khi bị Nhà nước thu hồi đất 39

Bảng 4.8: Khó khăn của các hộ gia đình khi Nhà nước thu hồi đất 40

Bảng 4.9: Nhận thức người dân về công tác bồi thường giải phóng mặt bằng 41

DANH MỤC CÁC CHỮ VIẾT TẮT

BTGPMB Bồi thường giải phóng mặt bằng

BT & GPMB Bồi thường và giải phóng mặt bằng GCNQSDĐ Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất

MỤC LỤC

LỜI CẢM ƠN i

DANH MỤC CÁC BẢNG ii

DANH MỤC CÁC CHỮ VIẾT TẮT iii

MỤC LỤC iv

PHẦN 1 MỞ ĐẦU 1

1.1 Đặt vấn đề 1

1.2 Mục tiêu của đề tài 2

1.3 Ý nghĩa 2

PHẦN 2 TỔNG QUAN TÀI LIỆU 4

2.1 Cơ sở khoa học của đề tài 4

2.1.1 Khái niệm về bồi thường giải phóng mặt bằng và các yếu tố ảnh hưởng đến giải phóng mặt bằng 4

2.1.2 Vai trò của bồi thường và giải phóng mặt bằng 5

2.1.3 Đặc điểm của quá trình bồi thường giải phóng mặt bằng 6

2.1.4 Một số yếu tố tác động đến công tác bồi thường giải phóng mặt bằng 7

2.1.5 Các văn bản pháp quy của nhà nước có liên quan đến công tác bồi thường và giải phóng mặt bằng 7

2.1.6 Các quy định về bồi thường,hỗ trợ giải phóng mặt bằng 8

2.2 Cơ sở thực tiễn của đề tài 12

2.2.1 Tình hình giải phóng mặt bằng trên thế giới 12

2.2.2 Công tác giải phóng mặt bằng trong cả nước 15

2.2.3 Khái quát công tác bồi thường giải phóng mặt bằng của huyện Định Hóa 18

PHẦN 3 ĐỐI TƯỢNG, NỘI DUNG VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU 20

3.1 Đối tượng và phạm vi nghiên cứu 20

3.1.1 Đối tượng nghiên cứu 20

3.1.2 Phạm vi nghiên cứu 20

3.2 Địa điểm và thời gian tiến hành 20

3.2.1 Địa điểm 20

3.2.2 Thời gian 20

3.3 Nội dung nghiên cứu 20

3.3.1 Đánh giá tình hình cơ bản của huyện Định Hóa 20

3.3.2 Đánh giá công tác bồi thường giải phóng mặt bằng dự án đường mòn Hồ Chí Minh giai đoạn I đoạn qua huyện Định Hóa, tỉnh Thái Nguyên 21

3.3.3 Đánh giá ảnh hưởng của công tác bồi thường giải phóng mặt bằng của dự án đến đời sống của người dân trên địa bàn 21

3.3.4 Đề xuất giải pháp khắc phục trong công tác bồi thường giải phóng mặt bằng khu vực nghiên cứu 21

3.4 Phương pháp nghiên cứu 21

3.4.1 Điều tra các số liệu thứ cấp 21

3.4.2 Điều tra thu thập số liệu sơ cấp 21

3.4.3 Phương pháp tổng hợp số liệu và viết báo cáo 21

PHẦN 4 KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU VÀ THẢO LUẬN 22

4.1 Kết quả đánh giá tình hình cơ bản của huyện Định Hóa 22

4.1.1 Điều kiện tự nhiên, kinh tế - xã hội của huyện Định Hóa 22

4.1.2 Tình hình quản lý và sử dụng đất huyện Định Hóa 26

4.2 Đánh giá thực hiện công tác bồi thường giải phóng mặt bằng của dự án đường mòn Hồ Chí Minh giai đoạn I đoạn qua huyện Định Hóa, tỉnh Thái Nguyên 29

4.2.1 Giới thiệu dự án 29

4.2.2 Quy trình thực hiện 29

4.2.3 Đánh giá công tác bồi thường đất và tài sản gắn liền với đất tại khu vực giải phóng mặt bằng 31

4.3 Đánh giá nhận thức của người dân khi nhà nước thu hồi đất tại khu vực nghiên cứu 38

4.3.1 Thuận lợi của người dân vùng nghiên cứu khi bị thu hồi đất 39

4.3.2 Khó khăn của người dân ở vùng nghiên cứu khi bị thu hồi đất 39

4.3.3 Nhận thức người dân về công tác giải phóng mặt bằng 41

4.4 Đề xuất giải pháp khắc phục trong công tác giải phóng mặt bằng khu vực nghiên cứu 42

4.4.1 Tổ chức và quản lý 42

4.4.2 Về chính sách bồi thường giải phóng bằng 44

PHẦN 5 KẾT LUẬN VÀ ĐỀ NGHỊ 45

5.1 Kết luận 45

5.2 Đề nghị 46

TÀI LIỆU THAM KHẢO 47 PHỤ LỤC

mẽ và một xu hướng tất yếu về nguồn lực đầu vào cho sản xuất và sản phẩm đầu ra phải trở thành hàng hóa, trong đó đất đai cũng không phải là ngoại lệ Nước ta đang trong thời kì thực hiện công nghiệp hóa , hiện đại hóa đất nước, nhiều dự án các khu công nghiệp, nhà máy, các khu đô thị mới, khu dân cư đang được triển khai xây dựng một cách mạnh mẽ Để thực hiện được các nhiệm vụ trên một cách khả thi thì mặt bằng đất đai là một trong những nhân

tố quan trọng, nó quyết định đến hiệu quả trong công tác đầu tư của các nhà đầu tư trong và ngoài nước và ảnh hưởng đến cả tiến trình công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước Giải phóng mặt bằng là quá trình đa dạng và phức tạp,

nó thể hiện khác nhau đối với mỗi dự án, nó liên quan trực tiếp đến lợi ích của các bên tham gia và lợi ích của toàn xã hội Thực tế qua những dự án đã thực hiện cho thấy công tác GPMB vẫn còn tồn tại nhiều bất cập gây khó khăn cho những nhà đầu tư, vấn đề đời sống, việc làm của người dân sau khi bị thu hồi đất sản xuất, việc bồi thường có được thoả đáng không, việc lợi dụng chức quyền để tham nhũng tiền bồi thường… đã và đang gây nhiều nguy cơ mất ổn định an ninh, chính trị, trật tự, an toàn xã hội, làm thất thoát nguồn ngân sách của Nhà nước và làm ảnh hưởng tới sự phát triển bền vững của đất nước Giải quyết không tốt, không thỏa đáng quyền của người bị thu hồi đất sẽ gây

ra nhưng khiếu nại, đặc biệt là khiếu nại tập thể, làm mất ổn định xã hội Điều đó cũng ảnh hưởng đến tiến độ thi công của công trình xây dựng và các

dự án phát triển các kinh tế- xã hội của địa phương Dẫn đến có nhiều dự án

“treo” vì không giải phóng được mặt bằng

Xuất phát từ những vấn đề trên và nhận thức được tầm quan trọng của công tác bồi thường và giải phóng mặt bằng, được sự đồng ý của Ban giám hiệu nhà trường, Ban chủ nhiệm khoa Quản lý Tài Nguyên, cùng sự giúp đỡ của Phòng Tài Nguyên và Môi Trường, dưới sự hướng dẫn trực tiếp của cô

giáo TS: Nguyễn Thị Lợi em tiến hành nghiên cứu đề tài:“Đánh giá thực hiện công tác bồi thường giải phóng mặt bằng của dự án đường mòn Hồ Chí Minh giai đoạn I đoạn huyện Định Hóa, tỉnh Thái Nguyên”

1.2 Mục tiêu của đề tài

Đánh giá công tác bồi thường giải phóng mặt bằng của dự án: “Đường mòn Hồ Chí Minh giai đoạn I đoạn qua huyện Định Hóa, tỉnh Thái Nguyên”, phân tích thuận lợi và khó khăn của công tác bồi thường giải phóng

mặt bằng tại huyện Định Hóa, tỉnh Thái Nguyên và rút ra những kinh nghiệm trong công tác bồi thường giải phóng mặt bằng tại địa bàn

Đánh giá điều kiện tự nhiên- kinh tế xã hội trên địa bàn huyện Định Hóa, tỉnh Thái Nguyên

Đánh giá công tác bồi thường giải phóng của dự án

Đánh giá những vấn đề còn tồn tại và đề xuất giải pháp khắc phục

1.3 Ý nghĩa

Ý nghĩa trong học tập và nghiên cứu khoa học: Giúp sinh viên bổ sung những kiến thức đã học trên, lớp học hỏi, tiếp nhận những kiến thức, kinh nghiệm ngoài thực tế và hiểu rõ hơn về công tác quản lý nhà nước về đất đai, cụ thể là công tác bồi thường hỗ trợ, tái định cư

Ý nghĩa thực tiễn: Đánh giá được thực trạng sử dụng đất, xác định những tồn tại chủ yếu trong công tác thực hiện bồi thường GPMB, nguyên nhân và giải pháp khắc phục cho địa phương trong việc thực hiện bồi thường

và GPMB đạt được hiệu quả cao nhất

PHẦN 2 TỔNG QUAN TÀI LIỆU

2.1 Cơ sở khoa học của đề tài

2.1.1 Khái niệm về bồi thường giải phóng mặt bằng và các yếu tố ảnh hưởng đến giải phóng mặt bằng

2.1.1.1 Khái niệm về bồi thường giải phóng mặt bằng

- Giải phóng mặt bằng là quá trình thực hiện các công việc liên quan đến việc di dời nhà cửa, cây cối, các công trình xây dựng và một bộ phận dân

cư trên một phần đất nhất định được quy hoạch cho việc cải tạo, mở rộng hoặc xây dựng một công trình mới

Bồi thường có nghĩa là trả lại tương xứng giá trị hoặc công lao động cho một chủ thể nào đó thiệt hại vì một hành vi của chủ thể khác

Việc bồi thường có thể vô hình hoặc hữu hình (bồi thường bằng tiền hoặc vật chất khác), có thể do các quy định của pháp luật điều tiết hoặc do thỏa thuận của các chủ thể Bồi thường thiệt hại về đất khi thu hồi đất thực chất là việc giải quyết mối quan hệ kinh tế giữa nhà nước với người được giao đất, được cho thuê đất và người bị thu hồi đất Bồi thường thiệt hại về đất phải được thực hiện theo quy định của Nhà nước về giá đất, về phương thức thu hồi và thanh toán Việc bồi thường thiệt hại về đất không giống với việc trao đổi mua bán tài sản, hàng hóa trên thị trường Nó vừa phải đảm bảo lợi ích của người bị thu hồi, đồng thời cũng phải đảm bảo lợi ích của Nhà nước, của người nhận đất thu hồi để sử dụng, tức là phải giải quyết hài hòa lợi ích của cả ba đối tượng này.Hay nói cách khác giải phóng mặt bằng là quá trình

tổ chức thực hiện các công việc liên quan đến di dời nhà cửa, cây cối và các công trình xây dựng khác trên một diện tích đất nhất định được quy định cho việc cải tạo, mở rộng hoặc xây dựng mới một công trình trên đó

2.1.1.2 Các yếu tố ảnh hưởng đến công tác giải phóng mặt bằng

Có rất nhiều yếu tố tác động đến công tác giải phóng mặt bằng Những yếu tố đó có thể làm cho công tác giải phóng mặt bằng diễn ra nhanh hay

chậm tùy theo mức độ của nó Dưới đây là một số yếu tố cơ bản:

- Công tác qu ản lý Nhà nước về đất đai của địa phương có đất bị thu hồi

- Công tác quy hoạch, kế hoạch sử dụng đất

- Công tác định giá đất và tài sản

- Đăng kí đất đai lập và quản lý hồ sơ địa chính, quản lý hợp đồng sử dụng đất, thống kê kiểm kê đất đai, cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất

- Giải quyết tranh chấp, khiếu nại tố cáo các vi phạm trong quản lý và

sử dụng đất đai

- Nguồn vốn chi trả cho công tác bồi thường, hỗ trợ, tái định cư

- Trình độ và kinh nghiệm của những người làm công tác bồi thường giải phóng mặt bằng

- Tâm lý, trình độ học vấn, đạo đức của người dân có đất bị thu hồi

2.1.2 Vai trò của bồi thường và giải phóng mặt bằng

Giải phóng mặt bằng là một điều tất yếu của sự phát triển Khi một quốc gia ngày càng phát triển để đáp ứng được các yêu cầu về tổ chức lại sản xuất, mở rộng địa giới hành chính, quy hoạch khu dân cư, mạng lưới giao thông, các công trình phục vụ cho vui chơi giải trí thì cần phải có mặt bằng để

có thể thực hiện Công tác bồi thường giải phóng mặt bằng ảnh hưởng trực tiếp đến tiến độ thi công của các công trình, dự án Mặt khác bồi thường giải phóng mặt bằng cũng phải thực hiện đúng theo các quy trình, quy định của nhà nước nhằm tránh khiếu kiện có liên quan đến công tác bồi thường giải phóng mặt bằng

2.1.3 Đặc điểm của quá trình bồi thường giải phóng mặt bằng

Bồi thường và giải phóng mặt bằng là quá trình đa dạng và phức tạp, nó thể hiện sự khác nhau giữa các dự án, nó liên quan trực tiếp đến lợi ích quốc gia của các bên tham gia và lợi ích của toàn xã hội Chính vì vậy quá trình bồi thường và giải phóng mặt bằng có đặc điểm sau:

- Tính đa dạng: Mỗi dự án được tiến hành trên một vùng đất khác nhau với điều kiện tự nhiên, kinh tế- xã hội và trình độ dân trí nhất định Đối với khu vực nội thành, khu vực ven đô, khu vực ngoại thành, mật độ dân cư khác nhau, ngành nghề đa dạng và đều hoạt động sản xuất theo một đặc trưng riêng của vùng đó Do đó,giải phóng mặt bằng cũng được tiến hành với những đặc điểm riêng biệt

- Tính phức tạp: “Đất đai là tài sản có giá trị cao, có vai trò quan trọng trong đời sống kinh tế - xã hội đối với mọi người dân Ở khu vực nông thôn, dân cư chủ yếu sống nhờ vào hoạt động sản xuất nông nghiệp mà đất đai lại là

tư liệu sản xuất quan trọng trong khi trình độ sản xuất của nông dân thấp, khả năng chuyển đổi nghề nghiệp khó khăn do đó tâm lý dân cư là giữ được đất

để sản xuất, thậm chí họ cho thuê đất cũng được lợi nhuận cao hơn là sản xuất nhưng họ vẫn không cho thuê Mặt khác do tập quán canh tác và sinh hoạt nên đa phần người dân đều không muốn mất đi mảnh đất của mình Tình hình

đó dẫn đến công tác tuyên truyền, vận động dân cư tham gia di chuyển là rất khó khăn Bên cạnh đó công tác kiểm kê, định giá để bồi thường, hỗ trợ gặp nhiều khó khăn do các tài sản như công trình, vật kiến trúc gắn liền với đất rất

đa dạng Chính vì vậy khi thực hiện công tác BT & GPMB cần có sự phối hợp hài hòa giữa các cấp chính quyền, các ban ngành, đoàn thể có liên quan

và người dân Cần áp dụng kịp thời nh ững chính sách của Nhà nước để đảm bảo quyền và lợi ích của các bên tham gia theo đúng quy định của pháp luật”

2.1.4 Một số yếu tố tác động đến công tác bồi thường giải phóng mặt bằng

- Ban hành và tổ chức thực hiện các văn bản pháp luật có liên quan đến công tác BTGPMB

- Công tác quản lý Nhà nước về đất đai

- Quy hoạch, kế hoạch sử dụng đất

- Công tác giao đất, cho thuê đất

- Việc đo đạc thống kê, kiểm kê đất đai

- Nhận thức của người dân bị thu hồi đất

- Công tác tuyên truyền, vận động người dân thực hiện chính sách, pháp luật của Nhà nước

- Giải quyết tranh chấp, khiếu nại, tố cáo các vi phạm trong quản lý và

sử dụng đất đai (Viện nghiên cứu địa chính, 2002)

2.1.5 Các văn bản pháp quy của nhà nước có liên quan đến công tác bồi thường và giải phóng mặt bằng

- Quyết định số 39/2017/QĐ-UBND ngày 20/12/2017 của UBND tỉnh Thái Nguyên về việc ban hành quy định đơn giá bồi thường cây trồng, vật nuôi là thủy sản khi nhà nước thu hồi đất trên địa bàn tỉnh Thái Nguyên

- Quyết định số 1038/2017/QĐ-UBND ngày 27/4/2017 của UBND tỉnh Thái Nguyên về việc phê duyệt giá đất để thực hiện bồi thường giải phóng mặt bằng một số dự án trên địa bàn thành phố Thái Nguyên

- Quyết định số 41/2017/QĐ-UBND ngày 20/12/2017 của UBND tỉnh Thái Nguyên quy định hệ số điều chỉnh giá đất năm 2018 trên địa bàn tỉnh Thái Nguyên

- Quyết định số 32/2017/QĐ-UBND ngày 20/10/2017 của UBND tỉnh Thái Nguyên về việc quyết định ban hành trình tự,thủ tục xác định giá đất và thẩm định giá đất cụ thể trên địa bàn tỉnh Thái Nguyên

- Quyết định số 20/2016/QĐ-UBND ngày 6/7/2016 của UBND tỉnh Thái Nguyên về việc sửa đổi,bổ sung một số điều tại quy định về bồi thường,hỗ trợ,tái định cư khi nhà nước thu hồi đất trên địa bàn tỉnh Thái Nguyên ban hành kèm quyết định số 31/2014/QĐ/UBDN ngày 22/8/2014 của tỉnh Thái Nguyên

- Quyết định số 61/2016/QĐ-UBND ngày 25/12/2016 của UBND tỉnh Thái Nguyên quy định về đơn giá bồi thường nhà,công trình kiến trúc gắn liền với đất khi nhà nước thu hồi đất trên địa bàn tỉnh Thái Nguyên

2.1.6 Các quy định về bồi thường,hỗ trợ giải phóng mặt bằng

2.1.6.1.Phạm vi điều chỉnh và đối tượng áp dụng của pháp luật về bồi thường GPMB

* Phạm vi điều chỉnh

Quy định này quy định chi tiết một số nội dung về bồi thường, hỗ trợ

và tái định cư khi Nhà nước thu hồi đất vì mục đích quốc phòng, an ninh; phát triển kinh tế - xã hội vì lợi ích quốc gia, công cộng theo quy định tại Điều 61, Điều 62 của Luật Đất đai trên địa bàn tỉnh Thái Nguyên

Các nội dung không quy định tại Quy định này được thực hiện theo quy định của Luật Đất đai và các văn bản pháp luật hiện hành

Tổ chức cá nhân khác có liên quan đến việc bồi thường, hỗ trợ, tái định

cư khi Nhà nước thu hồi đất

2.1.6.2 Bồi thường đất

* Đất ở

Người sử dụng đất ở khi bị nhà nước thu hồi đất ở thì được bồi thường bằng giao đất ở, nhà ở tại khu tái định cư hoặc bồi thường bằng tiền theo quy định của pháp luật nhà nước

* Đất nông nghiệp

Hộ gia đình, cá nhân sử dụng đất nông nghiệp khiNhà nước thu hồi được bồi thường bằng đất có cùng mục đích sử dụng, nếu không có đất để bồi thường thì bồi thường bằng tiền tính theo giá đất cùng mục đích sử dụng

* Đất phi nông nghiệp

Đất làm mặt bằng xây dựng cơ sở sản xuất kinh doanh phi nông nghiệp của hộ gia đình, cá nhân có nguồn gốc là đất ở được sử dụng ổn định, lâu dài hoặc có đủ điều kiện được cấp GCNQSDĐ khi nhà nước thu hồi được bồi thường theo giá đất ở

2.1.6.3 Bồi thường, hỗ trợ về tài sản

* Bồi thường di chuyển mồ mả

Mức bồi thường = chi phí đất đai + đào, bốc di chuyển mộ + xây dựng lại

mộ + chi phí khác

* Bồi thường cây trồng, vật nuôi

- Cây hàng năm: Bồi thường bằng giá trị sản lượng thu hoạch của cây trồng chính tính theo năng suất cây trồng vụ cao nhất trong 3 năm trước đó và thời giá nông sản tại thời điểm thu hồi đất

- Cây lâu năm:

Cây mới trồng = chi phí đầu tư ban đầu + chi phí chăm sóc

Cây đang thu hoạch = (số lượng từng loại cây x giá bán cây) – giá trị thu hồi (nếu có)

- Vật nuôi: đến thời kỳ thu hoạch, bồi thường thiệt hại do phải thu hoạch sớm, nếu di chuyển được thì bồi thường chi phí di chuyển và thiệt hại

do di chuyển

* Hỗ trợ khi thu hồi đất

- Hỗ trợ di chuyển

+ Hộ gia đình, cá nhân khi Nhà nước thu hồi đất mà phải di chuyển chỗ

ở thì được hỗ trợ kinh phí để di chuyển

+ Tổ chức được Nhà nước giao đất, cho thuê đất hoặc đang sử dụng đất hợp pháp khi Nhà nước thu hồi mà phải di chuyển cơ sở sản xuất, kinh doanh thì được hỗ trợ kinh phí để tháo dỡ, di chuyển và lắp đặt

+ Người bị thu hồi đất ở mà không còn chỗ ở khác thì trong thời gian chờ tạo lập chỗ ở mới (bố trí vào khu tái định cư) được bố trí vào nhà ở tạm hoặc hỗ trợ tiền thuê nhà ở

- Hỗ trợ tái định cư

+ Đối với hộ gia đình, cá nhân khi Nhà nước thu hồi đất ở mà không

có chỗ ở nào khác thì được giao đất ở hoặc nhà ở tái định cư

+ Hộ gia đình, cá nhân khi Nhà nước thu hồi đất ở phải di chuyển chỗ ở

mà tự lo chỗ ở thì được hỗ trợ một khoản tiền bằng suất đầu tư hạ tầng tính cho một hộ gia đình tại khu tái định cư tập trung

+ Hỗ trợ ổn định đời sống và ổn định sản xuất

+ Hộ gia đình, cá nhân trực tiếp sản xuất nông nghiệp khi Nhà nước thu hồi đất nông nghiệp thì được hỗ trợ ổn định đời sống theo quy định sau đây:

Thu hồi 30% đến 70% diện tích đất nông nghiệp đang sử dụng thì được

hỗ trợ ổn định đời sống trong thời gian 6 tháng nếu không phải di chuyển chỗ

ở và trong thời gian 12 tháng nếu phải di chuyển chỗ ở; trường hợp phải di chuyển chỗ ở đến các địa bàn có điều kiện kinh tế - xã hội khó khăn hoặc điều kiện kinh tế xa hội đặc biệt khó khăn thì thời gian hỗ trợ tối đã là 24 tháng;Thu hồi trên 70% diện tích đất nông nghiệp đang sử dụng thì được hỗ trợ ổn định đời sống trong thời gian 12 tháng nếu không phải di chuyển chỗ ở

và trong thời gian 24 tháng nếu phải di chuyển chỗ ở; trường hợp phải di chuyển đến các địa bàn có điều kiện kinh tế - xã hội khó khăn hoặc có điều kiện kinh tế - xã hội đặc biệt khó khăn thì thời gian hỗ trợ tối đã là 36 tháng; Mức hỗ trợ cho một nhân khẩu quy định tại các điểm a và b khoản này được tính bằng tiền tương đương 30kg gạo trong 1 tháng theo thời giá trung bình tại thời điểm hỗ trợ của địa phương

+ Khi Nhà nước thu hồi đất của tổ chức kinh tế, hộ sản xuất, kinh doanh có đăng kí kinh doanh, mà bị ngừng sản xuất, kinh doanh, thì được hỗ trợ cao nhất bằng 30% một năm thu nhập sau thuế, theo mức thu nhập bình quân của ba năm liền kềt trước đó được cơ quan thuế xác nhận

+ Hộ gia đình, cá nhân được bồi thường bằng đất nông nghiệp thì được

hỗ trợ ổn định sản xuất, bao gồm: hỗ trợ giống cây trồng, giống vật nuôi cho sản xuất nông nghiệp, các dịch vụ khuyến nông, khuyến lâm, dịch vụ bảo vệ thực vật, thú y, kỹ thuật trồng trọt chăn nuôi và kỹ thuật nghiệp vụ đối với sản xuất, kinh doanh dịch vụ công thương nghiệp

- Hỗ trợ chuyển đổi nghề nghiệp và tạo việc làm

Hộ gia đình, cá nhân sử dụng đất nông nghiệp khi Nhà nước thu hồi được bồi thường bằng đất có cùng mục đích sử dụng; nếu không có đất để bồi

thường thì được bồi thường bằng tiền tính theo giá đất cùng mục đích sử dụng; nếu không có đất để bồi thường thì được bồi thường bằng tiền tính theo giá đất cùng mục đích sử dụng Xác định giá đất sát với giá thị trường tại thời điểm quyết định thu hồi đất

Hộ gia đình, cá nhân trức tiếp sản xuất nông nghiệp không được bồi thường bằng đất được hỗ trợ chuyển đổi nghề nghiệp và tạo việc làm theo 1 trong các hình thức:

- Hỗ trợ bằng tiền từ 1,5 – 5 lần giá đất nông nghiệp đối với toàn bộ diện tích đất nông nghiệp bị thu hồi;

- Hỗ trợ bằng 1 suất đất ở hoặc 1 căn hộ chung cư hoặc 1 suất đất sản xuất, kinh doanh phi nông nghiệp

Trường hợp người được hỗ trợ có nhu cầu được đào tạo, học nghề thì được nhận vào các cơ sở đào tạo nghề và được miễn học phí đào tạo cho một khóa học đối với các đối tượng trong độ tuổi lao động Trong quá trình lập phương án đào tạo, chuyển đổi nghề phải lấy ý kiến của người bị thu hồi đất thuộc đối tượng chuyển đổi nghề

2.2 Cơ sở thực tiễn của đề tài

2.2.1 Tình hình giải phóng mặt bằng trên thế giới

2.2.1.1 Trung Quốc

Về pháp luật đất đai có nhiều nét tương đồng với pháp luật đất đai ở Việt Nam Trung Quốc quản lý đất đai thuộc chế độ công hữu, gồm sở hữu toàn dân và sở hữu tập thể Theo quy định của Luật đất đai Trung Quốc năm

1998, đất đai thuộc sở hữu nhà nước được giao cho các tổ chức, cá nhân sử dụng theo các hình thức giao đất không thu tiền sử dụng đất, giao đất có thu tiền sử dụng đất và cho thuê đất

Đất thuộc diện được cấp bao gồm đất được sử dụng cho cơ quan nhà nước, phục vụ mục đích công cộng, xây dựng cơ sở hạ tầng và phục vụ cho

mục đích quốc phòng an ninh Đất sử dụng vào mục đích sản xuất kinh doanh thì được Nhà nước giao đất theo hình thức giao đất có thu tiền sử dụng đất hoặc là cho thuê đất

Trong trường hợp Nhà nước thu hồi đất thì vấn đề bồi thường cho người có đất bị thu hồi được pháp luật Trung Quốc quy định như sau:

Thẩm quyền thu hồi đất: Chỉ có Chính Phủ và chính quyền tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương mới có quyền thu hồi đất Chính Phủ có thẩm quyền thu hồi đất nông nghiệp từ 35 ha trở lên và 70 ha trở lên với loại đất khác Dưới hạn mức này thì do chính quyền tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương ra quyết định thu hồi đất Đất nông nghiệp sau khi thu hồi sẽ chuyển từ đất thuộc sở hữu tập thể thành đất thuộc sở hữu nhà nước

Trách nhiệm bồi thường: Phần lớn tiền bồi thường do người sử dụng đất trả Tiền bồi thường bao gồm các khoản như lệ phí sử dụng đất phải nộp cho Nhà nước và các khoản tiền trả cho người có đất bị thu hồi

Ngoài ra pháp luật đất đai Trung Quốc còn quy định mức nộp lệ phí trợ cấp đời sống cho con người bị thu hồi đất là nông dân cao tuổi không thể chuyển đổi sang ngành nghề khác khi bị mất đất nông nghiệp

Các khoản phải trả cho người bị thu hồi đất gồm tiền bồi thường đất đai, tiền trợ cấp tái định cư, tiền bồi thường hoa màu và tài sản trên đất Cách tính tiền bồi thường đất đai và tiền trợ cấp tái định cư căn cứ theo giá trị tổng sản lượng của đất đai những năm trước đây rồi nhân với hệ số do Nhà nước quy định Còn đối với tiền bồi thường hoa màu và tài sản trên đất thì xác định theo giá trị thị trường tại thời điểm thu hồi đất

Nguyên tắc bồi thường: Các khoản tiền bồi thường cho người dân bị thu đất phải đảm bảo có chỗ ở bằng hoặc cao hơn so với nơi ở cũ Phần lớn các gia đình ở Bắc Kinh dùng số tiền bồi thường đó để mua căn hộ mới Còn đối với người dân ở khu vực nông thôn có thể dùng khoản tiền bồi thường

mua được hai căn hộ ở cùng một nơi Tuy nhiên, cá biệt cũng có một số gia đình sau khi bồi thường cũng không mua nổi một căn hộ để ở Những đối tượng trong diện giải tỏa mặt bằng thường được hưởng chính sách mua nhà

ưu đãi của Nhà nước

Thành công của Trung Quốc trong việc thực hiện bồi thường và tái định cư là do hệ thống pháp luật đồng bộ, pháp luật đất đai và chính sách đất đai đầy đủ, phù hợp, công tác quy hoạch, kế hoạch sử dụng đất rất năng động, khoa học cùng với một Nhà nước pháp quyền vững chắc Năng lực thể chế của chính quyền địa phương có hiệu lực cao, người dân có ý thức pháp luật nghiêm minh

ra tòa án hoặc khiếu nại đến chính phủ Nếu phán quyết cuối cùng cũng không thành thì nhà nước cưỡng chế thu hồi đất

Chính sách đền bù

Mức đền bù thiệt hại căn cứ vào giá trị bất động sản của chủ sở hữu; các chi phí tháo dỡ, di chuyển hợp lý; chi phí mua vật tư thay thế; thuế sử dụng nhà mới Nếu người dân không tin tưởng Nhà nước, có thể thuê một tổ chức định giá tư nhân để định giá lại và chi phí do Nhà nước chịu Kinh nghiệm xác định giá đền bù cho thấy Nhà nước Singapore đền bù giá thấp hơn giá hiện tại, vì giá bất động sản hiện tại đã bao gồm giá trị gia tăng do

Nhà nước đầu tư hạ tầng, do đó Nhà nước điều tiết một phần giá trị đầu tư Nhà nước không thể đáp ứng đền bù theo giá trong tương lai

Phương thức thanh toán khi đền bù là trả trước 20% khi chủ nhà thực hiện việc tháo dỡ, phần còn lại trả khi hoàn tất việc di dời Nếu hộ gia đình có nhu cầu cấp bách về nhà ở, sẽ thu xếp cho thuê với giá phù hợp Nhìn chung, chính sách đền bù được tiến hành thận trọng (nhất là của tư nhân), có văn bản luật quy định chặt chẽ, tạo điều kiện thuận lợi và chính sách đèn bù công bằng đối với mọi tổ chức, cá nhân, do đó tạo được sự đồng thuận cao trong xã hội

Tỷ lệ cưỡng chế chiếm tỷ lệ nhỏ, dưới 1%

2.2.2 Công tác giải phóng mặt bằng trong cả nước

2.2.2.1 Luật đất đai 2003

Sau khi Luật Đất đai 2003 được ban hành thay thế Luật Đất đai 1993, sửa đổi, bổ sung năm 1998, 2001 (gọi chung là Luật Đất đai), chính sách về bồi thường, hỗ trợ, tái định cư khi Nhà nước thu hồi đất ở nước ta đã có nhiều thay đổi và ngày càng phù hợp hơn với yêu cầu của thực tế cũng như yêu cầu của các quy luật kinh tế thị trường đặt ra Tuy nhiên, đánh giá dưới góc độ kinh tế, tiềm năng đất đai chưa được sử dụng một cách hiệu quả, hoạt động thị trường bất động sản phát triển chưa thực sự lành mạnh, tình trạng đầu cơ về đất đai diễn ra phổ biến, đẩy giá đất lên cao, điều đó cản trở quá trình đầu tư phát triển Nhìn nhận dưới góc độ quản lý, chính sách quản lý đất đai chưa hợp lý, thủ tục hành chính rườm rà, ảnh hưởng lớn đến việc thực hiện quyền

sử dụng đất, chính sách tài chính trong lĩnh vực đất đai còn nhiều bất cập gây thất thoát lớn cho nhà nước Trước những tình hình đó, việc đổi mới chính sách quản lý đất đai cụ thể là đổi mới các quy định pháp luật về đất đai là hoàn toàn cần thiết Uỷ ban thường vụ Quốc hội ra Nghị quyết về việc xây dựng luật đất đai và giao nhiệm kỳ này cho Bộ Tài Nguyên và Môi Trường

trực tiếp soạn thảo Tại kỳ họp thứ tư Quốc Hội Khóa XI đã thông qua luật đất đai 2003, luật này có hiệu lực thi hành năm từ ngày 1 tháng 7 năm 2004

Luật đất đai 2003 đã quán triệt sâu sắc các quan điểm chỉ đạo của Đảng

và Nhà nước tiếp tục đổi mới chính sách, pháp luật đất đai phù hợp với đường lối phát triển nền kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa Luật đất đai

2003 có rất nhiều nội dung mới trong đó có vấn đề bồi thường, hỗ trợ giải phóng mặt bằng và tái định cư như: Khắc phục cơ bản những bất cập trong chính sách pháp luật về bồi thường, hỗ trợ khi Nhà nước thu hồi đất để sử dụng vào mục đích quốc phòng, an ninh, lợi ích quốc gia, lợi ích cộng đồng

và phát triển kinh tế thông qua cơ chế giá đất bồi thường, chính sách tái định

cư và hạn chế phạm vi dự án phải thu hồi đất

2.2.2.2 Luật đất đai 2013

Những đổi mới chính sách, pháp luật về đất đai trong hơn 25 năm qua

đã đưa đến nhưng kết quả tích cực thúc đẩy nền kinh tế thị trường phát triển, người sử dụng gắn bó nhiều hơn với đất đai, hệ thống kết cấu hạ tầng được xây dựng tạo ra tiên đề quan trọng trong công cuộc phát triển đất nước Nên Luật đất đai số 45/2013/QH13 được thông ngày 29 tháng 11 năm 2013 và có hiệu lực từ ngày 1 tháng 7 năm 2014, thay thế luật đất đai 2003 Mặc dù Luật đất đai mới vừa được thông qua là luật đất đai thứ tư trong lịch sử pháp lý Việt Nam vẫn dựa trên nền tảng đất đai thuộc sở hữu toàn dân do nhà nước là chủ sở hữu thống nhất quản lý, luật có những cải thiện đáng kể về khung pháp

lý cũng như đơn giản hóa và rút ngắn thời gian thực hiện các thủ tục

Một số quy định mới nói về những thay đổi trong quy định về thu hồi đất, cũng như đền bù giải phóng mặt bằng trong Luật đất đai 2013 là:

“Thứ nhất, Luật đã quy định cụ thể về điều kiện bồi thường, tách bạch giữa khoản bồi thường và hỗ trợ

Thứ hai, Luật quy định về những trường hợp Nhà nước thu hồi đất vì mục đích quốc phòng, an ninh (quy định tại Điều 61 của Luật) hoặc thu hồi đất vì mục tiêu phát triển kinh tế-xã hội, vì lợi ích quốc gia, lợi ích công cộng (tại Điều 62) Các quy định theo hướng kiểm soát chặt chẽ hơn, thu hẹp hơn đối tượng thu hồi, khắc phục tình trạng thu hồi đất tràn lan trong thời gian vừa qua

Thứ ba, là áp dụng giá đất cụ thể do UBND cấp tỉnh thực hiện theo quy định bồi thường, tất nhiên giá đất này được tính toán với sự tham gia của tư vấn về giá đất sẽ đảm bảo tính khách quan hơn

Thứ tư, Luật quy định việc tái định cư phải phù hợp với tiêu chuẩn, quy chuẩn phù hợp với điều kiện, phong tục, tập quán của từng vùng miền”

Sau khi luật đất đai 2013 được ban hành, Nhà nước đã ban hành nhiều văn bản dưới luật như Nghị định, thông tư cụ thể hóa các điều luật về giá đất, bồi thường, hỗ trợ, thu hồi đất như sau:

- Nghị định số 43/2014/NĐ-CP ngày 15/5/1014 của Chính phủ Quy định chi tiết thi hành một số điều của luật đất đai

- Nghị định số 44/2014/NĐ-CP ngày 15/5/2014 của Chính phủ quy định về giá đất

- Nghị định số 47/2014/NĐ-CP ngày 15/5/2014 của Chính phủ Quy định về bồi thường, hỗ trợ và tái định cư khi Nhà nước thu hồi đất

- Thông tư số 37/2014/TT-BTNMT ngày 30/06/2014 của Bộ Tài Nguyên Môi Trường quy định chi tiết về bồi thường, hỗ trợ, tái định cư khi Nhà nước thu hồi đất

- Quyết định số 55/2014/QĐ-UBND tỉnh Thái Nguyên Về việc ban hành đơn giá bồi thường nhà, công trình kiến trúc gắn liền với đất khi Nhà nước thu hồi đất

- Quyết định số 56/2014/QĐ-UBND tỉnh Thái Nguyên ban hành đơn giá bồi thường cây trồng, vật nuôi là thủy sản khi Nhà nước thu hồi đất trên địa bàn tỉnh Thái Nguyên

- Quyết định sô 58/2014/QĐ - UBND ngày 31/12/2014 tỉnh Thái Nguyên

về đính chính phụ lục Quyết định số 56/2014/QĐ-UBND ngày 22/12/2014 của UBND tỉnh Thái Nguyên ban hành đơn giá bồi thường cây trồng, vật nuôi là thủy sản khi Nhà nước thu hồi đất trên địa bàn tỉnh Thái Nguyên

2.2.3 Khái quát công tác bồi thường giải phóng mặt bằng của huyện Định Hóa

- Tổng số vốn đầu tư giải phóng mặt bằng cơ bản trên địa bàn huyện trong năm 2016 là 158,45 tỷ đồng, phân bổ cho 127 công trình, trong đó 83 công trình chuyển tiếp, hoàn thành; 44 công trình khởi công mới; đến nay đã giải ngân được 43,51 tỷ đồng, đạt 27,5% Huyện đã tập trung chỉ đạo đẩy nhanh tiến độ thực hiện các công trình chuyển tiếp như: công trình hồ Đồng

Lá, kè sông Chu, đường Tân Thịnh - Khe Thí Chỉ đạo các xã, thị trấn đăng

ký danh mục khởi công mới 175 công trình trong năm 2016 Xây dựng Kế hoạch đầu tư xây dựng cơ bản năm 2016, Kế hoạch đầu tư công trung hạn giai đoạn 2016 - 2020, Phương án phân bổ xi măng để xây dựng hạ tầng nông thôn năm 2016 Phối hợp tổ chức khởi công công trình Trường Mầm non Phú Đình do Tập đoàn Bảo Việt tài trợ với tổng nguồn vốn 8,5 tỷ đồng Tổ chức khởi công công trình đường Chợ Chu - Kim Phượng - Lam Vỹ (giai đoạn 2), khởi công công trình đường bê tông nội đồng xóm 4 xã Tân Dương đi cầu treo Làng Héo xã Phượng Tiến đến nay đã hoàn thành Phối hợp với Cục Chính trị - Bộ Tổng Tham mưu tổ chức lễ cắt băng khánh thành công trình 08 phòng học, Nhà văn hóa thôn Bảo Biên, xã Bảo Linh do Bộ Tổng Tham mưu tài trợ với kinh phí gần 06 tỷ đồng Cấp giấy phép xây dựng nhà ở cho 22 hộ gia đình trên địa bàn huyện

- Công tác bồi thường giải phóng mặt bằng được quan tâm thực hiện theo quy định, tổ chức kiểm tra thực địa giải phóng mặt bằng công trình Đường Chợ Chu - Kim Phượng - Lam Vỹ (giai đoạn 2); giải quyết xong các vướng mắc trong công tác giải phóng mặt bằng công trình kè sông Chu; chỉ đạo giải quyết những vướng mắc trong công tác bồi thường giải phóng mặt bằng công trình hồ Đồng Lá xã Điềm Mặc Xác minh hiện trạng, lập, hoàn thiện phương án bồi thường, hỗ trợ tái định cư dự án Nhà lưu niệm Đại tướng

Võ Nguyên Giáp Triển khai nhận cọc mốc, chỉ giới giải phóng mặt bằng, trích đo địa chính và các tài liệu liên quan để triển khai công tác giải phóng mặt bằng xây dựng bến xe khách huyện, trụ sở mới của Chi Cục Thuế Thành lập Ban chỉ đạo giải phóng mặt bằng dự án đường mòn Hồ Chí Minh đoạn qua huyện Định Hóa (giai đoạn 1)

PHẦN 3 ĐỐI TƯỢNG, NỘI DUNG VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU

3.1 Đối tượng và phạm vi nghiên cứu

3.1.1 Đối tượng nghiên cứu

Thực hiện công tác bồi thường và giải phóng mặt bằng của dự án đường mòn Hồ Chí Minh giai đoạn I đoạn qua huyện Định Hóa, tỉnh Thái Nguyên

3.1.2 Phạm vi nghiên cứu

Khu vực giải tỏa phục vụ cho dự án đường mòn Hồ Chí Minh

3.2 Địa điểm và thời gian tiến hành

3.2.1 Địa điểm

- Địa điểm nghiên cứu: phòng Tài Nguyên và Môi Trường huyện Định Hóa

3.2.2 Thời gian

Từ ngày 29/08/2017 đến 30/11/2017

3.3 Nội dung nghiên cứu

3.3.1 Đánh giá tình hình cơ bản của huyện Định Hóa

* Điều kiện tự nhiên

- Vị trí địa lý

- Đặc điểm khí hậu thời tiết

- Địa hình, địa mạo

- Thuỷ văn

- Các nguồn tài nguyên

* Điều kiện kinh tế - xã hội:

- Tình hình các ngành kinh tế, cơ sở hạ tầng, y tế, văn hoá, giáo dục, dân số, lao động

*Tình hình sử dụng đất của huyện Định Hóa

3.3.2 Đánh giá công tác bồi thường giải phóng mặt bằng dự án đường mòn

Hồ Chí Minh giai đoạn I đoạn qua huyện Định Hóa, tỉnh Thái Nguyên 3.3.3 Đánh giá ảnh hưởng của công tác bồi thường giải phóng mặt bằng của dự án đến đời sống của người dân trên địa bàn

3.3.4 Đề xuất giải pháp khắc phục trong công tác bồi thường giải phóng mặt bằng khu vực nghiên cứu

3.4 Phương pháp nghiên cứu

3.4.1 Điều tra các số liệu thứ cấp

- Thu thập tài liệu, số liệu về điều kiện tự nhiên, kinh tế, xã hội của địa bàn tại phòng tài nguyên và môi trường

- Thu thập các thông tin về dự án như căn cứ pháp lý của dự án và các thông tin cơ bản của dự án tại trung tâm phát triển quỹ đất huyện Định Hóa

3.4.2 Điều tra thu thập số liệu sơ cấp

- Phỏng vấn trực tiếp người dân, các hộ bị thu hồi đất theo bộ câu hỏi

3.4.3 Phương pháp tổng hợp số liệu và viết báo cáo

Tập hợp các tài liệu, số liệu thu thập được, chọn lọc các số liệu có độ tin cậy cao, sát với tình hình thực tế của địa phương Phân tích, tổng hợp và xử lý số liệu bằng các phần mềm như Word, Excel… cho phù hợp và chính xác