Nghiên cứu giải pháp nâng cao chất lượng tư vấn thiết kế công trình xây dựng tại công ty tư vấn 12

Công tác tư vấn thiết kế Tư vấn thiết kế là hoạt động các nhà thầu, cá nhân hoạt động trong lĩnh vực xây dựng bằng năng lực chuyên môn và kinh nghiệm thực hiện công việc tư vấn cho các

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO BỘ NÔNG NGHIỆP VÀ PTNT

TRƯỜNG ĐẠI HỌC THỦY LỢI

TẠ QUANG TIẾN

NGHIÊN CỨU GIẢI PHÁP NÂNG CAO CHẤT LƯỢNG TƯ VẤN

Chuyên ngành: Quản lý xây dựng

Mã số : 1681580302043

HÀ NỘI, NĂM 2017

LỜI CAM ĐOAN

Tên tôi là Tạ Quang Tiến, học viên lớp cao học 24QLXD11, chuyên ngành “Quản lý

xây dựng”, Trường Đại học Thủy lợi

Là tác giả luận văn thạc sĩ với đề tài “Nghiên cứu giải pháp nâng cao chất lượng tư

vấn thiết kế công trình xây dựng tại công ty Tư vấn 12”

Tôi xin cam đoan đây là công trình nghiên cứu của riêng tôi Các thông tin, tài liệu trích dẫn trong luận văn đã được ghi rõ nguồn gốc Kết quả nêu trong luận văn là trung thực

và chưa từng được ai công bố trong bất kỳ công trình nào trước đây

Hà Nội, ngày tháng năm 2017

Tác giả

Tạ Quang Tiến

LỜI CẢM ƠN

Sau thời gian học tập và nghiên cứu cùng với sự giúp đỡ nhiệt tình của thầy cô, bạn bè

và đồng nghiệp Luận văn Thạc sĩ chuyên ngành Quản lý xây dựng với đề tài: “Nghiên

cứu giải pháp nâng cao chất lượng tư vấn thiết kế công trình xây dựng tại công ty Tư

MỤC LỤC

LỜI CAM ĐOAN i

LỜI CẢM ƠN ii

MỞ ĐẦU 1

CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN VỀ CHẤT LƯỢNG TƯ VẤN THIẾT KẾ CÔNG TRÌNH XÂY DỰNG 4

1.1 Khái quát chung về chất lượng tư vấn thiết kế công trình xây dựng 4

1.1.1 Công tác tư vấn thiết kế 4

1.1.2 Các loại hình tư vấn xây dựng 5

1.1.3 Quy trình hoạt động của tư vấn xây dựng trong nước 6

1.1.4 Chất lượng hồ sơ thiết kế công trình xây dựng 8

1.2 Tình hình quản lý chất lượng thiết kế xây dựng ở Việt Nam 10

1.2.1 Tình hình chất lượng tư vấn thiết kế hiện nay 10

1.2.2 Các yếu tố có liên quan đến chất lượng thiết kế 13

1.2.3 Các nhân tố ảnh hưởng đến quản lý chất lượng công trình xây dựng 14

1.2.4 Công tác quản lý chất lượng thiết kế xây dựng công trình 19

1.3 Những công trình rủi ro liên quan đến tư vấn thiết kế 21

1.3.1 Những nguyên nhân gây ra sự cố 21

1.3.2 Một số công trình có sự có xảy ra 22

Kết luận Chương 1 24

CHƯƠNG 2 : CƠ SỞ KHOA HỌC VÀ CƠ SỞ THỰC TIỄN NÂNG CAO CHẤT LƯỢNG TƯ VẤN THIẾT KẾ XÂY DỰNG CÔNG TRÌNH 25

2.1 Các quy định về quản lý chất lượng công trình xây dựng 25

2.1.1 Quy định về quản lý dự án đầu tư xây dựng 25

2.1.2 Quy định về nội dung các bước thiết kế xây dựng công trình 25

2.1.3 Quy định về lập và quản lý chi phí đầu tư xây dựng 28

2.1.4 Quy định về quản lý chất lượng thiết kế 31

2.1.5 Những bất cập, tồn tại của Luật Xây dựng và các văn bản hướng dẫn 32

2.2 Nội dung và yêu cầu đối với công tác tư vấn thiết kế 36

2.2.1 Nội dung công tác tư vấn thiết kế 36

2.2.2 Yêu cầu đối với công tác tư vấn thiết kế 38

2.3 Yêu cầu điều kiện năng lực của cá nhân và đơn vị tư vấn thiết kế 39

2.3.1 Đối với tổ chức, đơn vị 39

2.3.2 Đối với cá nhân 42

2.4 Một số mô hình tổ chức quản lý chất lượng sản phẩm tư vấn thiết kế của các công ty tư vấn 43

Kết luận chương 2 48

CHƯƠNG 3 THỰC TRẠNG VÀ GIẢI PHÁP NÂNG CAO CHẤT LƯỢNG THIẾT KẾ CÔNG TRÌNH XÂY DỰNG TẠI CÔNG TY TƯ VẤN XÂY DỰNG THỦY LỢI 12 49

3.1 Khái quát về công ty Tư vấn 12 49

3.1.1 Quá trình xây dựng và phát triển của công ty 49

3.1.2 Phân tích mô hình quản lý của công ty 51

3.1.3 Tình hình cơ sở vật chất và trình độ cán bộ công nhân viên của công ty 56

3.2 Thực trạng năng lực thiết kế công trình xây dựng của công ty Tư vấn Thủy lợi 12.57 3.2.1 Những quy định chung về chất lượng thiết kế 57

3.2.2 Những kết quả công ty đã đạt được 58

3.2.3 Những vấn đề còn tồn tại của công ty 65

3.2.4 Đánh giá tình hình công việc và tài chính của công ty 70

3.3 Đề xuất giải pháp nâng cao chất lượng thiết kế tại công ty Tư vấn 12 73

3.3.1 Hoàn thiện quy trình quản lý chất lượng thiết kế tại công ty Tư vấn 12 73

3.3.2 Nâng cao năng lực quản lý của công ty Tư vấn 12 87

3.3.3 Giải pháp nâng cao năng lực chuyên môn 90

3.3.4 Nâng cao thương hiệu và mối quan hệ giữa các đối tác 93

Kết luận chương 3 95

KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ 96

TÀI LIỆU THAM KHẢO 99

PHỤ LỤC 100

DANH MỤC HÌNH VẼ

Hình 2.1 Mô hình sản xuất theo hướng chuyên môn hóa 44

Hình 2.2 Mô hình sản xuất theo hướng tổng hợp bộ môn 45

Hình 2.3 Sơ đồ tổ chức theo hướng đầu mối 47

Hình 2.4 Mô hình theo sơ đồ chuyên ngành 48

Hình 3.1 Sơ đồ tổ chức của công ty 51

Hình 3.2 Quy trình kiểm soát chất lượng sản phẩm tư vấn thiết kế 81

DANH MỤC HÌNH ẢNH Hình 1.1 Sụ cố vỡ đập Z20 22

Hình 1.2 Sự cố vỡ đập Thủy điện Ia Krêl 2 23

Hình 1.3 Sự cố vỡ đường ống nước sạch sông Đà…. 23

Hình 3.1 Hồ chứa nước Cửa Đạt 62

Hình 3.2 Hồ chứa nước Tả Trạch 63

Hình 3.3 Hồ chứa nước Ngàn Trươi 63

Hình 3.4 Kênh Uý Thay – Đá Gía 64

DANH MỤC BẢNG BIỂU

Bảng 3.1.Danh sách trang thiết bị, phương tiện, phần mềm của công ty 57 Bảng 3.2.Bảng đánh chất lượng hồ sơ thiết kế của công ty… 71 Bảng 3.3.Bảng đánh những vấn đề tồn tại chính của công ty… 72

BTCT Bê tông cốt thép NN&PTNT Nông nghiệp và Phát triển nông thôn CNDA Chủ nhiệm dự án

CNCN Chủ nhiệm chuyên ngành CNTK Chủ nhiệm thiết kế

KTV/TKV Kiểm tra viên /thiết kế viên

NTK Nhóm thiết kế KTV Kiểm tra viên KSLDA Khảo sát lập dự án CTCN Chi tiết chuyên ngành QTVH Quy trình vận hành BTSP Bảo trì sản phẩm

MỞ ĐẦU

1 Tính cấp thiết của Đề tài:

Hoạt động tư vấn xây dựng tuy là một hoạt động còn rất mới mẻ ở Việt Nam, nhưng

sự phát triển của nó khá mạnh mẽ và có sức ảnh hưởng lớn tới quyết định của nhiều nhà đầu tư trong lĩnh vực xây dựng Tư vấn xây dựng đóng một vai trò quan trọng

trong quá trình xây dựng, nó không chỉ là hoạt động mang tính nghề nghiệp mà còn là đòn bẩy giúp mang lại hiệu quả kinh tế và kỹ thuật cao cho xã hội Ở Việt Nam, hoạt động tư vấn xây dựng mới được hình thành và phát triển khoảng hai chục năm trở lại đây, tuy nhiên nó đã trở thành một làn sóng mới trong việc thúc đẩy và nâng cao hiệu quả đầu tư và chất lượng của các công trình xây dựng Cùng với sự chuyển mình của hoạt động này, các tổ chức tư vấn xây dựng đã và đang từng bước thay đổi để đáp ứng nhu cầu phát triển của thị trường Bên cạnh đó, Nhà nước và các bộ, ngành đã ban hành hàng loạt chính sách quy chế quản lý loại hình hoạt động kinh doanh chất xám này và những chính sách đó đã và đang phát huy hiệu lực trong việc quản lý và khai thác hoạt động tư vấn Cùng với sự phát triển của nền kinh tế, ngành xây dựng cũng đang trên đà phát triển và được coi là ngành quan trọng và có tiềm năng trong nền kinh

tế quốc dân

Bên cạnh sự phát triển về số lượng và tầm quy mô, thì chất lượng công trình cũng được đặt lên hàng đầu Chất lượng công trình không chỉ có liên quan trực tiếp đến an toàn sinh mạng, an toàn cộng đồng, hiệu quả của dự án đầu tư xây dựng công trình mà còn là yếu tố quan trọng đảm bảo sự phát triển bền vững của mỗi quốc gia Chất lượng công trình xây dựng không chỉ đảm bảo an toàn về mặt kỹ thuật mà còn phải thỏa mãn các yêu cầu về an toàn sử dụng có chứa đựng các yếu tố xã hội và kinh tế

Trong thời gian qua, công tác quản lý chất lượng công trình xây dựng được các cơ quan quản lý nhà nước, các chủ đầu tư và các đơn vị liên quan quan tâm chỉ đạo thực hiện Nhiều công trình xây dựng hoàn thành, đảm bảo các yêu cầu về chất lượng đã phát huy hiệu quả đầu tư, tạo động lực cho phát triển kinh tế - xã hội Tuy nhiên, vẫn còn nhiều công trình xây dựng chất lượng thấp, cá biệt có công trình vừa xây dựng

xong đã xuống cấp, hư hỏng gây bức xúc trong xã hội, làm lãng phí tiền của, không phát huy được hiệu quả vốn đầu tư

Chất lượng công trình được quyết định trong tất cả các giai đoạn Trong đó không thể không nhắc đến vai trò thiết kế, nó đóng vai trò vô cùng quan trọng, đảm bảo chất lượng, an toàn trong thi công

Cùng với sự phát triển của ngành xây dựng, các công ty tư vấn phát triển tràn lan nhưng năng lực thì lại yếu kém, còn nhiều hạn chế và chưa làm tròn trách nhiệm, còn

vi phạm nguyên tắc quản lý đầu tư xây dựng Sai sót của tư vấn thiết kế có trường hợp dẫn đến hậu quả lâu dài khó khắc phục Tuy rằng kinh phí cho công tác tư vấn xây dựng không nhiều nhưng lại có ảnh hưởng rất lớn

Công ty tư vấn xây dựng Thủy Lợi 12 là công ty con của Tổng công ty tư vấn xây dựng thủy lợi Việt Nam được thành lập từ năm 1995 hoạt động chính trong lĩnh vực thiết kế xây dựng công trình Thủy Lợi Trong suốt quá trình sản xuất, Công ty TVXD Thủy Lợi 12 đã luôn nỗ lực cố gắng để đạt yêu cầu về chất lượng, đảm bảo yêu cầu sản phẩm thiết kế, tuy nhiên vẫn còn những tồn tại và khuyết điểm cần khắc phục Xuất phát từ các vấn đề cấp thiết trên, tác giả chọn đề tài: Nghiên cứu giải pháp nâng

cao chất lượng tư vấn thiết kế công trình xây dựng tại công ty tư vấn 12

2 Mục đích của Đề tài:

Đề xuất một số giải pháp nhằm nâng cao chất lượng thiết kế xây dựng công trình tại công ty Tư vấn 12

3 Phạm vi và đối tượng nghiên cứu

Đối tượng nghiên cứu: Chất lượng thiết kế xây dựng công trình tại công ty Tư vấn 12 Phạm vi nghiên cứu: Luận văn tập trung nghiên cứu về chất lượng thiết kế, năng lực

tư vấn thiết kế xây dựng công trình tại công ty Tư vấn 12 trong những năm gần đây

4 Cách tiếp cận và phương pháp nghiên cứu

Cách tiếp cận: Tiếp cận qua các nghiên cứu, tài liệu đã công bố; Tiếp cận quan thực tế; Tiếp cận các nguồn thông tin khác

Phương pháp nghiên cứu: Phương pháp điều tra, khảo sát, thu thập thực tế; Phương pháp thống kê, tổng hợp; Phương pháp phân tích và một số phương pháp kết hợp khác Phương pháp chuyên gia: Trao đổi với thầy hướng dẫn và các chuyên gia có kinh nghiệm nhằm đánh giá và đưa ra giải pháp phù hợp nhất

5 Kết quả đạt được của luận văn

Phân tích và đánh giá có hệ thống về thực trạng năng lực tư vấn thiết kế xây dựng công trình của công ty Tư vấn 12

Đề xuất một số giải pháp nhằm nâng cao năng lực tư vấn thiết kế xây dựng công trình tại công ty Tư vấn 12

CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN VỀ CHẤT LƯỢNG TƯ VẤN THIẾT KẾ CÔNG TRÌNH XÂY DỰNG

1.1 Khái quát chung về chất lượng tư vấn thiết kế công trình xây dựng

1.1.1 Công tác tư vấn thiết kế

Tư vấn thiết kế là hoạt động các nhà thầu, cá nhân hoạt động trong lĩnh vực xây dựng bằng năng lực chuyên môn và kinh nghiệm thực hiện công việc tư vấn cho các khách hàng, CĐT để dựa trên nhiệm vụ, mục tiêu của dự án, công trình đã cho trước và trong một khoảng thời gian xác định có thể đưa ra hình dáng, kết cấu công trình, kiến trúc xây dựng, biện pháp xây dựng, giá thành công trình, đánh giá hiệu quả của dự án, công trình, và một số yêu cầu khác tùy theo mong muốn, nhu cầu của khách hàng, CĐT xây dựng công trình

Tư vấn thiết kế xây dựng rất đa dạng và phong phú qua các giai đoạn của dự án đầu tư xây dựng công trình, các loại hình tư vấn như: Tư vấn lập dự án xây dựng, Tư vấn thiết kế bản vẽ thi công – lập dự toán, thiết kế kỹ thuật thi công và tổng dự toán Tư vấn thiết kế xây dựng giúp cho khách hàng – Chủ đầu tư và các cơ quan có liên quan trong các công việc chuẩn bị dự án đầu tư xây dựng như lập báo cáo nghiên cứu tiền khả thi, lập dự án đầu tư xây dựng, lập báo cáo kinh tế kỹ thuật, lập thiết kế kỹ thuật, thiết kế bản vẽ thi công Cụ thể gồm các công tác như khảo sát xây dựng, thiết kế xây dựng công trình, kiểm soát chi phí xây dựng, quản lý hợp đồng xây dựng, quản lý chất lượng công trình, giám sát tác giả xây dựng và nghiệm thu công việc đã hoàn thành Sản phẩm TVTK là sản phẩm được tạo ra bởi sức lao động trí tuệ, năng lực của các tổ chức, cá nhân tham gia hoạt động TVTK, bao gồm: Hồ sơ bản vẽ thiết kế, thuyết minh thiết kế, tổng mức đầu tư hoặc tổng dự toán, dự toán công trình, thuyết minh biện pháp thi công xây dựng, quy trình quản lý vận hành, khai thác, sử dụng và các hồ sơ có liên quan khác

Chất lượng công tác thiết kế có vai trò quan trọng, quyết định hiệu quả của vốn đầu tư Trong giai đoạn chuẩn bị đầu tư, chất lượng thiết kế quyết định việc sử dụng vốn đầu

tư tiết kiệm, hợp lý, kinh tế Nếu chất lượng của công tác thiết kế trong giai đoạn này không tốt dễ dẫn đến việc lãng phí vốn đầu tư, ảnh hưởng đến các giai đoạn thiết kế sau bởi các giai đoạn thiết kế sau đểu được phát triển trên cơ sở các thiết kế trước đó Trong giai đoạn thực hiện đầu tư, chất lượng công tác thiết kế có ảnh hưởng lớn đến chất lượng công trình tốt hay không tốt, an toàn hay không an toàn, tiết kiệm hay lãng phí, điều kiện thi công thuận lợi hay khó khăn, tiến độ thi công nhanh hay chậm… Giai đoạn này công tác thiết kế được coi có vai trò quan trọng nhất trong các giai đoạn của quá trình đầu tư

Trong giai đoạn khai thác dự án, chất lượng thiết kế có vai trò chủ yếu quyết định việc khai thác, sử dụng công trình an toàn, thuận lợi hay nguy hiểm khó khăn; chất lượng công trình tốt hay xấu; giá thành công trình cao hay thấp; tuổi thọ công trình có đảm bảo yêu cầu đề ra trone dự án không Tóm lại, thiết kế xây dựng là khâu quan trọng hàng đầu trong hoạt động đầu tư xây dựng Nó có vai trò chú yếu quyết định hiệu quả kinh tế – xã hội của dự án đầu tư Đồng thời thiết kế xây dựng góp phần tạo ra môi trường mới, một không gian thiên nhiên mới thoả mãn yêu cầu sán xuất, sinh hoạt và đời sống của con người cả về mặt vật chất lẫn tinh thần

1.1.2 Các loại hình tư vấn xây dựng

Hiện nay các tổ chức tư vấn phát triển rất nhanh và đa dạng với nhiều hình thức khác nhau Nhưng có thể tóm tắt các loại hình tổ chức tư vấn hiện nay như sau:

1.1.2.1 Các doanh nghiệp Nhà nước cổ phần hóa

- Doanh nghiệp Nhà nước trực thuộc Bộ

- Doanh nghiệp Nhà nước trực thuộc các Tổng công ty

- Doanh nghiệp Nhà nước trực thuộc các Sở địa phương

1.1.2.2 Các doanh nghiệp ngoài quốc doanh

- Công ty trách nhiệm hữu hạn

- Công ty tư nhân

- Công ty liên doanh với nước ngoài

- Công ty liên danh

- Văn phòng tư vấn nước ngoài tại Việt nam

1.1.2.3 Các tổ chức tư vấn sự nghiệp có thu

- Viện nghiên cứu và Trung tâm tư vấn trực thuộc Viện nghiên cứu

- Trung tâm tư vấn trực thuộc Trường đại học

1.1.3 Quy trình hoạt động của tư vấn xây dựng trong nước

1.1.3.1 Đặc điểm cơ bản của các tổ chức tư vấn xây dựng

* Khối doanh nghiệp Nhà nước cổ phần hóa Ưu điểm:

- Đây là lực lượng nòng cốt, chủ yếu của TVXD Việt Nam (chiếm 80%)

- Có lực lượng cán bộ tư vấn lớn tuổi, nhiều kinh nghiệm với đầy đủ lực lượng cán bộ các chuyên ngành có thể thực hiện các dự án lớn, đồng bộ

- Có cơ chế chính sách phát triển sản xuất và đầu tư chi phí cho công tác đào tạo Nhược điểm:

- Bộ máy quản lý cồng kềnh Số lượng lao động lớn từ 100-500 người

- Quyền chủ động của doanh nghiệp trên nhiều mặt bị hạn chế bởi cơ chế của Nhà nước (như nhân sự, tiền lương…)

* Khối doanh nghiệp tư vấn ngoài quốc doanh

Ưu điểm:

- Cơ cấu bộ máy tổ chức quản lý gọn nhẹ, điều hành năng động, tính tự chủ cao

- Tác phong làm việc công nghiệp, được trả lương thỏa đáng

- Cơ chế huy động các chuyên gia giỏi luôn thích ứng với thị trường

Nhược điểm:

- Không đồng bộ các bộ môn, thích hợp với các công trình có quy mô vừa và nhỏ

- Không chủ động trong quá trình sản xuất do phải thuê chuyên gia bên ngoài

* Các tổ chức tư vấn sự nghiệp có thu

Là các đơn vị trong Viện nghiên cứu có chức năng tư vấn xây dựng và các bộ phận tư vấn xây dựng thuộc trường đại học

Ưu điểm:

- Phần lớn nhân viên được hưởng lương từ ngân sách Nhà nước, được đảm bảo về tiền lương, tiền thưởng, bảo hiểm xã hội và các khoản phúc lợi khác - Có nhiều chuyên gia giỏi, chuyên sâu (của Viện - Trường đại học)

Nhược điểm:

- Phần nào hạn chế tính chuyên nghiệp do còn phải thực hiện nhiệm vụ chính là công

tác nghiên cứu, đào tạo…

1.1.3.2 Cơ cấu tổ chức của đơn vị tư vấn xây dựng

- Là kiểu cơ cấu tổ chức quản lý theo chức năng với những nhiệm vụ quản lý được phân chia cho các đơn vị riêng biệt thực hiện dưới dạng các phòng chức năng, hình thành nên các phân hệ chuyên môn hóa và những người lãnh đạo chức năng

- Đặc điểm chức năng quản lý chia thành từng đơn vị chuyên môn đảm nhận Lãnh đạo cao nhất của tổ chức làm nhiệm vụ phối hợp điều hòa các chức năng

- Là dạng cơ cấu tổ chức quản lý chỉ có một cấp trên chỉ huy và một số cấp dưới thực hiện Vấn đề quản lý được giải quyết theo một kênh liên hệ đường thẳng

- Đặc điểm của cơ cấu này là người lãnh đạo của hệ thống một mình phải thực hiện tất

cả các chức năng quản lý và chịu hoàn toàn trách nhiệm về mọi kết quả của đơn vị mình

* Cơ cấu tổ chức quản lý hỗn hợp

- Trong đó các nhiệm vụ quản lý giao cho những đơn vị chức năng riêng biệt (các phòng chức năng) làm tham mưu tư vấn cho lãnh đạo cao nhất của tổ chức

- Đặc điểm của cơ cấu tổ chức quản lý theo kiểu kết hợp là lãnh đạo các phòng chức năng tư vấn, chuẩn bị các quyết định quản lý và đưa tới cấp thực hiện (các văn phòng, xưởng, xí nghiệp trực thuộc công ty) theo chỉ đạo của lãnh đạo công ty, việc điều hành quản lý vẫn theo trực tuyến

1.1.4 Chất lượng hồ sơ thiết kế công trình xây dựng

Chất lượng hồ sơ thiết kế công trình xây dựng là chất lượng của hồ sơ được thiết kế theo đúng quy chuẩn xây dựng, tuân thủ đúng các quy định về kiến trúc, quy hoạch xây dựng hiện hành

Chất lượng thiết kế còn là sự thỏa mãn yêu cầu của tất cả phương diện sau: đảm bảo tuân thủ Luật Xây dựng, các nghị định của chính phủ, quyết định, thông tư của Bộ Xây dựng cũng như tuân thủ các tiêu chuẩn, quy chuẩn của Việt Nam và quốc tế; đảm bảo

về chất lượng, phù hợp về nội dung cũng như tiến độ về thời gian đúng với hợp đồng

đã ký kết giữ doanh nghiệp tư vấn và khách hàng đảm bảo yêu cầu phù hợp với hệ thống quản lý chất lượng và môi trường; phải mang lại được hiệu quả kinh tế cho doanh nghiệp

Chất lượng thiết kế biểu thị hai cấp độ và phản ánh hai mặt khách quan và chủ quan ,

đó là hai loại chất lượng sau:

- Chất lượng trong tuân thủ thiết kế: được thể hiện ở mức độ sản phẩm đạt được so với tiêu chuẩn thiết kế đề ra Khi sản phẩm sản xuất ra có những đặc tính kinh tế kỹ thuật càng gần với tiêu chuẩn thiết kế thì chất lượng càng cao Tính chất này được phản ánh thông qua các chỉ tiêu như tỷ lệ phế phẩm, sản phẩm không đạt yêu cầu thiết kế, Loại chất lượng này phản ánh bản chất khách quan của sản phẩm do đó liên quan chặt chẽ đến khả năng cạnh tranh và chi phí sản phẩm

- Chất lượng thiết kế trong sự phù hợp: phản ánh mức phù hợp của sản phẩm với nhu cầu khách hàng Chất lượng phụ thuộc vào mức độ phù hợp của sản phẩm thiết kế so

với nhu cầu và mong muốn của khách hàng Mức độ phù hợp nhu cầu khách hàng càng cao thì chất lượng càng cao Loại chất lượng này phụ thuộc vào mong muốn và

sự đánh giá chủ quan của người tiêu dùng vì vậy nó tác động mạnh mẽ đến khả năng tiêu thụ sản phẩm Khi nói đến chất lượng sản phẩm, thì phải xem xét sản phẩm đó thoả mãn tới mức độ nào nhu cầu của khách hàng Mức độ thoả mãn nhu cầu khách hàng phụ thuộc rất lớn vào chất lượng thiết kế và những tiêu chuẩn kỹ thuật đặt ra cho mỗi sản phẩm Qua phân tích thực tế chất lượng sản phẩm trong nhiều năm, các nhà nghiên cứu ở các nước phát triển đi đến kết luận, chất lượng sản phẩm 75% phụ thuộc vào giải pháp thiết kế, 20% phụ thuộc vào công tác kiểm tra kiểm soát và chỉ có 5% là phụ thuộc vào kết quả nghiệm thu cuối cùng Điều đó cho thấy, chất lượng sản phẩm chủ yếu được đánh giá thông qua sự thoả mãn nhu cầu của khách hàng

- Các bước thiết kế sau phải phù hợp với các bước thiết kế trước đã được phê duyệt

Sự phù hợp của việc lựa chọn dây truyền và thiết bị công nghệ (nếu có)

- Đảm bảo sự phù hợp giữa khối lượng thiết kế và khối lượng dự toán Tính đúng đắn của việc áp dụng các định mức kinh tế- kỹ thuật, định mức chi phí, đơn giá Việc vận dụng định mức, đơn giá, các chế độ chính sách có liên quan và các khoản mục chi phí trong dự toán theo quy định

- Thực tiễn và nhiều nghiên cứu và đã chỉ ra những thay đổi thiết kế trong quá trình xây dựng là một trong những nguyên nhân chính dẫn đến chậm tiến độ và làm tăng thêm chi phí công trình xây dựng Do đó, cải thiện chất lượng thiết kế sẽ góp phần giảm thiểu những rủi ro này, nâng cao hiệu quả công trình

- Mỗi thay đổi thiết kế thường kéo theo làm tăng thêm chi phí xây dựng Một nghiên cứu do nhóm chuyên gia của Ngân hàng Thế giới thực hiện cho thấy, mỗi yêu cầu thay đổi bổ sung sẽ làm chi phí cho 1 km đường bộ tăng khoảng 5.000 USD Trong khi đó, yêu cầu thay đổi được thực hiện thường xuyên ở nhiều dự án, trung bình 3 yêu cầu thay đổi trên một hợp đồng, đặc biệt có 1 hợp đồng có đến 25 yêu cầu thay đổi

- Việc phải thay đổi thiết kế có thể do nhiều nguyên nhân khách quan và chủ quan Báo cáo ngành xây dựng tháng 5/2015 của Công ty CP Chứng khoán FPT nhận định,

từ năm 2000, số lượng các công ty tư vấn đã tăng lên rất nhanh, tuy nhiên số lượng lại

không đồng hành với chất lượng Lỗi trong quá trình thiết kế thường có nguyên nhân chính là do kỹ sư thiết kế thiếu năng lực Ngoài ra, sự bất cẩn trong quá trình kiểm tra

và thẩm định cũng góp phần lớn dẫn đến sự chậm trễ và tăng chi phí trong các công trình, đặc biệt là các công trình có vốn đầu tư nhà nước Thực tiễn tại nhiều dự án có thể tổng hợp những nguyên nhân thường thấy ở các công trình phải điều chỉnh thiết kế

là vị trí xây dựng tại nơi có điều kiện địa chất phức tạp; tư vấn thiết kế thiếu kinh nghiệm, sai sót trong thiết kế; tư vấn thiết kế ước lượng tổng mức đầu tư sai sót; chủ đầu tư cung cấp thông tin trong giai đoạn thiết kế không đầy đủ; chủ đầu tư yêu cầu thay đổi, làm thêm hoặc thay đổi kế hoạch dự án; nhà thầu móc nối với các bên tham gia để làm phát sinh chi phí cho dự án…

- Về phía chủ đầu tư, một số ý kiến cho rằng, chủ đầu tư cần bồi dưỡng, nâng cao năng lực của các cán bộ giám sát, quản lý dự án nhằm tránh được những sai sót như quản lý

dự án chậm trễ, thay đổi kế hoạch thường xuyên, không phát hiện được sự móc nối của nhà thầu với các bên làm thất thoát chi phí dự án Chủ đầu tư cũng cần chú ý phối hợp chặt chẽ với tư vấn thiết kế trong thời gian đầu hình thành dự án để tránh trường hợp truyền đạt sai, thiếu thông tin dẫn đến thiết kế bị sai sót Đặc biệt, khâu lựa chọn nhà thầu tư vấn là tiền đề quan trọng nhất để đảm bảo chất lượng thiết kế về sau

1.2 Tình hình quản lý chất lượng thiết kế xây dựng ở Việt Nam

1.2.1 Tình hình chất lượng tư vấn thiết kế hiện nay

Trong thời gian qua cùng với sự phát triển của ngành xây dựng, các đồ án thiết kế đã đạt được những thành quả tốt đẹp, tiến một bước tiến dài trong quá trình tự chủ và cơ bản tạo được những diện mạo công trình đẹp về thẩm mỹ, bền vững về kết cấu và có quy mô ngày càng lớn Bên cạnh những thành quả đã đạt được, thời gian qua công tác thiết kế các công trình dân dụng mà sản phẩm là các đồ án thiết kế công trình còn tồn tại một số nhược điểm làm ảnh hưởng lớn đến hiệu quả của hoạt động đầu tư xây dựng công trình

Ở Việt Nam công tác tư vấn thiết kế đã được chú ý từ đầu những năm 90, thể hiện ở các Luật, nghị định của Chính phủ về quản lý đầu tư và xây dựng, đấu thầu…Trình độ

xây dựng ngày càng phát triển, kéo theo đó yêu cầu ngày càng cao về thiết kế xây dựng Do vậy, việc ứng dụng công nghệ ngày càng được đề cao Trong nhiều năm qua, Nhà nước thông qua các Bộ đã đầu tư xây dựng nhiều dự án, phục vụ cho phát triển kinh tế xã hội, cải thiện điều kiện sống cho hàng triệu người dân trên phạm vi toàn quốc Công tác tư vấn thiết kế xây dựng được quan tâm của lãnh đạo các Bộ và các cấp được phân công, hạn chế thấp nhất rủi ro trong quá trình xây dựng dự án Các cơ quan chức năng từ Quản lý dự án, tư vấn, nhà thầu xây lắp đã cố gắng hoàn thành nhiệm vụ được giao, tuân thủ các quy định của Nhà nước trong lĩnh vực xây dựng cơ

bản Trong hoàn cảnh thiếu kinh phí nhưng nhiều dự án đã sớm được đưa vào sử dụng, phục vụ sản xuất đem lại những hiệu quả về kinh tế - xã hội Đã đạt được những thành tựu như sau:

Các tiêu chuẩn quốc gia, quy chuẩn kỹ thuật cũng được hoàn thiện, tuy chưa thật hoàn chỉnh nhưng đã tạo nên khung pháp lý về quản lý chất lượng, giúp các chủ thể tham gia thực hiện công việc một cách khoa học và thống nhất góp phần đảm bảo và nâng cao CLCT xây dựng;

Năng lực của các nhà thầu Tư vấn đã tiến bộ rất nhiều để đáp ứng được các yêu cầu trực tiếp đến chất lượng hồ sơ thiết kế.Sự phát triển của tư vấn thiết kế phần nào cũng

do các chính sách của Nhà nước và các Bộ ngành đã tạo động lực thúc đẩy cho Tư vấn phát triển Chúng ta ý thức được rằng sự phát triển của Tư vấn sẽ dẫn đến sản phẩm tốt cho xã hội;

Trong xu thế khu vực hóa, toàn cầu hóa về kinh tế, cạnh tranh trên thị trường ngày càng trở lên quyết liệt, chất lượng sản phẩm sẽ là yếu tố quyết định Nâng cao chất lượng là con đường đảm bảo sự phát triển chắc chắn nhất của doanh nghiệp Với tầm quan trọng

to lớn đó, quản lý chất lượng trước tiên thuộc về nhà quản lý sau đó là tất cả các thành viên trong tổ chức.Ngày một nhiều tổ chức tư vấn xây dựng xác định phấn đấu được cấp chứng chỉ tiêu chuẩn ISO 9001

Quản lý chất lượng còn được thể hiện ở khâu kiểm soát thông tin Hiện tại công tác liên

hệ và trao đổi kiểm soát thông tin bằng điện thoại mạng vi tính trong các tổ chức tư vấn đạt 100%, song kết điều tra cho thấy mức độ trao đổi rất khác nhau Chỉ có các tổ chức

tư vấn tương đối lớn có điều kiện xây dựng được mạng thông tin nội bộ và quốc tế Việc trao đổi thông tin giữa các thành viên trong nhóm công tác cũng như đối tác bên ngoài

là nhân tố ảnh hưởng đến chất lượng và tiến độ của dự án;

Nhà thầu xây dựng ngày càng hội nhập, chuyên nghiệp, nhân lực tốt, máy móc thiết bị được tăng cường, công nghệ được cập nhập liên tục, công tác quản lý, năng lực và kinh nghiệm ngày càng đáp ứng được những yêu cầu khắt khe hơn

Bên cạnh những thành quả đã đạt được, thời gian qua công tác thiết kế công trình xây dựng mà sản phẩm là các đồ án thiết kế công trình còn tồn tại một số nhược điểm làm ảnh hưởng lớn đến hiệu quả của hoạt động đầu tư xây dựng công trình đó là:

+ Việc tiếp cận khoa học công nghệ trong khâu thiết kế còn chậm Do việc tiếp cận và chuyển giao công nghệ mới trong khâu thiết kế còn hạn chế, các đồ án thiết kế chưa chú trọng ứng dụng công nghệ mới trong các giải pháp thi công xây dựng công trình Việc lựa chọn biện pháp công nghệ mới ngay từ bước thiết kế có ý nghĩa quan trọng trong việc hoạch định và quản lý chi phí đầu tư xây dựng ở các giai đoạn sau Việc đưa

ra các giải pháp công nghệ mới trong công tác thiết kế còn giúp cho chủ đầu tư có nhiều cơ hội có được sản phẩm thiết kế tốt nhất

+ Thiết kế chưa coi trọng hiệu quả kinh tế của dự án Các đồ án thiết kế chưa coi trọng hiệu quả đầu tư xây dựng bởi vì lợi ích kinh tế của Chủ đầu tư không gắn liền với lợi nhuận của tổ chức tư vấn Vì thế, khi giá thành công trình giảm thì giá trị thiết

kế phí cũng giảm theo Trong trường hợp phải giảm giá thành công trình theo yêu cầu của chủ đầu tư, tư vấn thiết kế sẽ thay đổi chi phí trực tiếp Việc thay thế biện pháp công nghệ để tiết kiệm chi phí còn chưa được quan tâm đúng mức.Việc tăng chi phí xây lắp còn giúp tăng khoản thiết kế phí mà bộ phận tư vấn thiết kế được hưởng do đó không tạo động lực thúc đẩy bộ phận thiết kế tìm tòi ứng dụng công nghệ mới trong khi biện pháp hiệu quả hơn có thể làm giảm giá trị thiết kế phí Các đồ án thiết kế xây dựng công trình, nhất là các dự án sử dụng vốn ngân sách Nhà nước còn xảy ra nhiều thất thoát lãng phí Bộ phận tư vấn thiết kế công trình không gắn liền quyền lợi của mình với quyền lợi của chủ đầu tư, việc tiết kiệm chi phí đầu tư xây dựng không tạo ra

lợi ích gì cho họ Việc giá trị đầu tư xây dựng cao còn làm cho chi phí thiết kế tăng lên (do chi phí thiết kế tính theo % giá trị xây lắp

+ Bộ phận tư vấn thiết kế tiến hành việc thiết kế xây dựng mà không quan tâm đến việc phương án thiết kế đó có mang lại hiệu quả kinh tế tốt nhất cho chủ đầu tư hay không Việc tiết kiệm chi phí đầu tư xây dựng không gắn liền với quyền lợi của người thiết kế, vì vậy họ không có động lực tìm tòi sáng tạo trong sản phẩm thiết kế để tăng chất lượng sản phẩm

1.2.2 Các yếu tố có liên quan đến chất lượng thiết kế

Chất lượng sản phẩm được thể hiện trong toàn bộ chu kỳ sản xuất và chịu tác động của rất nhiều các nhân tố khách quan và nhân tố chủ quan

- Nhóm các yếu tố khách quan:

đáp ứng được những mong đợi của khách hàng

cho phép rút ngắn chu trình sản xuất, tiết kiệm nguyên vật liệu nâng cao năng suất lao động và chất lượng sản phẩm

doanh nghiệp phát triển, đẩy mạnh đầu tư, cải tiến nâng cao chất lượng sản phẩm và dịch vụ

nâng cao chất lượng sản phẩm, đặc biệt là đối với những nước có khí hậu nhiệt đới, nóng ẩm nhiều như Việt Nam

nền văn đặc trưng riêng biệt, nó thể hiện phong tục tập quán và bản sắc riêng cho địa phương đó

- Nhóm các nhân tố chủ quan:

Là nhóm nhân tố thuộc môi trường bên trong của doanh nghiệp mà doanh nghiệp có thể kiểm soát được Nó gắn liền với các điều kiện của doanh nghiệp như: lao động, thiết bị, công nghệ, nguyên vật liệu, trình độ quản lý,…Các nhân tố này ảnh hưởng trực tiếp đến chất lượng sản phẩm của doanh nghiệp

trình độ chuyên môn, tay nghề, kinh nghiệm, ý thức trách nhiệm và tinh thần hợp tác phối hợp giữa mọi thành viên và bộ phận trong doanh nghiệp

bị của doanh nghiệp và khả năng bố trí phối hợp máy móc thiết bị, phương tiện sản xuất ảnh hưởng lớn đến chất lượng sản phẩm của doanh nghiệp

giảm chi phí phụ thuộc rất lớn vào trình độ tổ chức quản lý của mỗi doanh nghiệp Vì vậy hoàn thiện quản lý là cơ hội tốt cho nâng cao chất lượng sản phẩm

vào chất lượng nguyên liệu đầu vào, quá trình cung ứng nguyên vật liệu đầu vào

tới phát triển của doanh nghiệp, chỉ có nhận thức được trách nhiệm của lãnh đạo thì doanh nghiệp mới có cơ sở thực hiện việc cải tiến và nâng cao chất lượng sản phẩm

1.2.3 Các nhân tố ảnh hưởng đến quản lý chất lượng công trình xây dựng

Hiện nay, một số công ty tư vấn thiết kế thủy lợi đã lập quy trình kiểm soát chất lượng thiết kế công trình theo tiêu chuẩn ISO 9001 nhằm mục đích thống nhất trình tự triển khai để lập một sản phẩm thiết kế, phân định trách nhiệm và quyền hạn của các chức danh trong dây chuyền thiết kế và đảm bảo sản phẩm thiết kế được thực hiện, kiểm soát liên tục trong mọi công đoạn

Những chức danh có trách nhiệm thực hiện và chịu trách nhiệm về chất lượng, tiến độ những phần việc mà mình tham gia như sau:

• Tổng giám đốc hoặc người được tổng giám đốc uỷ quyển (TGĐ), hoặc các giám đốc

xí nghiệp ( GĐXN) khi được phân cấp

- Phê duyệt “ Đề cương tổng quát khảo sát thiết kế”

- Thông qua “ Hồ sơ dự thảo”

- Ký cho phép xuất bản “ Hồ sơ chính thức”

án thiết kế chính của công trình

- Theo dõi sát sao quá trình thiết kế, bổ sung hiệu chỉnh nhiệm vụ nếu thấy cần thiết nhằm đảm bảo tính đồng bộ và nhất quán của các bộ môn chuyên ngành cùng tham gia thiết kế, chủ trì hoạt động của hội đồng thiết kế

- Tiến hành tập hợp kiểm tra hồ sơ khảo sát thiết kế của các chuyên

ngành, viết thuyết minh chung và thuyết minh tóm tắt của cồng trình

- Bảo vệ, giải trình đồ án trước TGĐ/GĐXN, khách hàng và các cấp có liên quan

- Tổng hợp hồ sơ thiết kế trình TGĐ/GĐXN ký cho phép xuất bản, giao nộp sản phẩm, tài liệu cho bộ phận lưu trữ và phòng kế hoạch của công ty để xuất hồ sơ bàn giao cho khách hàng

- Bổ sung, sửa chữa đồ án khi cần sửa đổi, hiệu chỉnh trong quá trình thi công công trình

- Lập “đề cương chi tiết chuyên ngành”, xác định nhiệm vụ, nội dung công việc cần triển khai, tiến độ thực hiện của đối tượng thiết kế chuyên ngành

- Thu thập và phân giao công việc cho các thiết kế viên tiến hành thu thập, kiểm tra và

xử lý số liệu phục vụ thiết kế

- Phác thảo các phương án thiết kế chính, xác định các thông số chính, các bài toán chính, các tài liệu và tiêu chuẩn viện dẫn áp dụng trong việc tính toán và xử lý số liệu

- Trực tiếp tổ chức, điều tiết tiến độ thiết kế của nhóm dự án

- Tiến hành tập hợp và kiểm tra hồ sơ thiết kế

- Tiến hành viết báo cáo chuyên ngành Trực tiếp báo cáo thông qua hồ sơ bản thảo, hồ

sơ chính thức với TGĐ/GĐXN với khách hàng và các cơ quan có liên quan khi được CNDA ủy nhiệm - Giao nộp sản phẩm cho CNDA

giao nộp cho kiểm tra viên  Kiểm tra viên

Kiểm tra các sản phẩm sau khi các thiết kế viên hoàn thành

Là bộ phậm kiểm tra cuối cùng chất lượng sản phẩm thiết kế trước khi xuất bản hồ sơ

và giao nộp cho khách hàng

 Hội đồng thiết kế

- Hội đồng thiết kế bao gồm các thành viên là chủ nhiệm chuyên ngành, do CNDA điều hành hoạt động tùy thuộc vào nội dung của cuộc họp nếu thấy cần thiết CNDA có thể yêu cầu sự có mặt của đơn vị giám định chất lượng nội bộ và phòng kế hoạch cùng tham dự

- Hội đồng thiết kế là tổ chức tư vấn cho CNDA trong việc lập đề cương tổng quát và thực hiện các công việc có liên quan đến dự án nhằm tạo ra khả năng phối hợp nhịp nhàng, thống nhất, tháo gỡ vướng mắc trong suốt quá trình thiết kế xây dựng công trình

Các chủ thể trực tiếp tham gia vào công tác quản lý chất lượng thiết kế giai đoạn TKKT-BVTC công trình thủy lợi bao gồm:

- Chủ đầu tư,

- Nhà thầu tư vấn thiết kế

- Các đơn vị thẩm tra, giám sát

có thẩm quyền phê duyệt

+ Lựa chọn tổ chức, cá nhân đảm bảo điều kiện năng lực để lập thiết kế và thẩm tra thiết kế xây dựng công trình khi cần thiết

+ Kiểm tra việc tuân thủ các quy định trong hợp đồng xây dựng của nhà thầu thiết kế, nhà thầu thẩm tra thiết kế (nếu có) trong quá trình thực hiện hợp đồng

+ Kiểm tra và trình thiết kế cơ sở cho người quyết định đầu tư thẩm định, phê duyệt theo quy định của pháp luật đối với công trình sử dụng nguồn vốn nhà nước.5 Tổ chức thẩm định, phê duyệt thiết kế - dự toán theo quy định của pháp luật

+ Thực hiện thay đổi thiết kế theo quy định

+ Tổ chức nghiệm thu hồ sơ thiết kế xây dựng công trình

b) Nhà thầu tư vấn thiết kế:

+ Bố trí đủ người có kinh nghiệm và chuyên môn phù hợp để thực hiện thiết kế; cử người có đủ điều kiện năng lực theo quy định để làm chủ nhiệm đồ án thiết kế, chủ trì thiết kế

+ Sử dụng kết quả khảo sát đáp ứng được yêu cầu của bước thiết kế và phù hợp với tiêu chuẩn được áp dụng cho công trình

+ Tuân thủ quy chuẩn kỹ thuật quốc gia, tiêu chuẩn được áp dụng cho công trình; lập

hồ sơ thiết kế đáp ứng yêu cầu của nhiệm vụ thiết kế, nội dung của từng bước thiết kế, quy định của hợp đồng và quy định của pháp luật có liên quan

+ Khi có sự biến động về các điều kiện có liên quan đến chất lượng công trình đơn vị thiết kế phải kiến nghị chủ đầu tư thực hiện thay đổi thiết kế theo quy định tại Điều 22 Nghị định này

c) Cơ quan quản lý nhà nước về xây dựng

- Chủ đầu tư phải gửi hồ sơ thiết kế triển khai sau thiết kế cơ sở tới cơ quan quản lý nhà nước về xây dựng để thẩm tra đối với các công trình Hồ chứa nước, đập ngăn nước, tràn xả lũ, cống lấy nước, cống xả nước, kênh, đường ống kín dẫn nước, đường

hầm thủy công, đê, kè, trạm bơm và công trình thủy lợi khác không phân biệt cấp

- Cơ quan quản lý nhà nước về xây dựng thực hiện thẩm tra thiết kế của các công trình nêu trên được quy định như sau:

+ Cơ quan chuyên môn trực thuộc Bộ Xây Dựng và Bộ quản lý công trình xây dựng chuyên ngành cuả Chính Phủ là thẩm tra thiết kế các công trình theo chuyên ngành quản lý, bao gồm: Công trình thuộc dự án đầu tư xây dựng do Bộ trưởng bộ quản lý công trình chuyên ngành quyết định đầu tư, công trình cấp I, công trình cấp đặc biệt và công trình quan trọng quốc gia được thủ tướng Chính Phủ giao, Sở xây dựng và Sở Nông nghiệp thẩm tra thiết kế các công trình thủy lợi trên địa bàn

+ Trường hợp cơ quan quản lý nhà nước không đủ điều kiện để thẩm tra thiết kế thì cơ quan này được thuê hoặc chỉ định tổ chức tư vấn, cá nhân có đủ điều kiện, năng lực thực hiện thẩm tra thiết kế

+ Cơ quan quản lý nhà nước, tổ chức, cá nhân thực hiện thẩm tra thiết kế phải chịu trách nhiệm về kết quả thẩm tra thiết kế của mình

Như vậy ở trên đã quy định đầy đủ về các chủ thể và trách nhiệm của từng đơn vị trong công tác thiết kế nhằm đảm bảo chất lượng công trình xây dựng Đây là việc làm cần thiết giúp phân định rõ trách nhiệm của từng cá nhân, tổ chức có liên quan đến thiết kế cần xử lý khi xảy ra sự cố công trình do nguyên nhân thiết kế gây ra và giúp các đơn vị tư vấn thiết kế, chủ đầu tư nắm rõ nhiệm vụ và quyền lợi của mình trong việc đảm bảo chất lượng công trình

1.2.4 Công tác quản lý chất lượng thiết kế xây dựng công trình

1.2.4.1 Trình tự quản lý chất lượng thiết kế xây dựng công trình[1]

- Lập nhiệm vụ thiết kế xây dựng công trình

- Quản lý chất lượng công tác thiết kế xây dựng

- Thẩm định, thẩm tra thiết kế xây dựng

- Phê duyệt thiết kế xây dựng công trình

- Nghiệm thu thiết kế xây dựng công trình

1.2.4.2 Nội dung quản lý chất lượng của nhà thầu thiết kế xây dựng công trình[1]

Bố trí đủ người có kinh nghiệm và chuyên môn phù hợp để thực hiện thiết kế; cử người có đủ điều kiện năng lực để làm chủ nhiệm đồ án thiết kế, chủ trì thiết kế;

Chỉ sử dụng kết quả khảo sát đáp ứng được yêu cầu của bước thiết kế và phù hợp với quy chuẩn kỹ thuật, tiêu chuẩn được áp dụng cho công trình;

Chỉ định cá nhân, bộ phận trực thuộc tổ chức của mình hoặc thuê tổ chức, cá nhân khác đủ điều kiện năng lực theo quy định để thực hiện công việc kiểm tra nội bộ chất lượng hồ sơ thiết kế;

Trình chủ đầu tư hồ sơ thiết kế để được thẩm định, phê duyệt theo quy định của Luật Xây dựng; tiếp thu ý kiến thẩm định và giải trình hoặc chỉnh sửa hồ sơ thiết kế theo ý kiến thẩm định;

Thực hiện điều chỉnh thiết kế theo quy định

Nhà thầu thiết kế chịu trách nhiệm về chất lượng thiết kế xây dựng công trình do mình thực hiện; việc thẩm tra, thẩm định và phê duyệt thiết kế của cá nhân, tổ chức, chủ đầu

tư, người quyết định đầu tư hoặc Viện chuyên môn về xây dựng không thay thế và không làm giảm trách nhiệm của nhà thầu thiết kế về chất lượng thiết kế xây dựng công trình do mình thực hiện

Trường hợp nhà thầu thiết kế làm tổng thầu thiết kế thì nhà thầu này phải đảm nhận thiết kế những hạng mục công trình chủ yếu hoặc công nghệ chủ yếu của công trình và chịu trách nhiệm toàn bộ về việc thực hiện hợp đồng với bên giao thầu Nhà thầu thiết

kế phụ chịu trách nhiệm về tiến độ, chất lượng thiết kế trước tổng thầu và trước pháp luật đối với phần việc do mình đảm nhận

Trong quá trình thiết kế xây dựng công trình quan trọng quốc gia, công trình có quy

mô lớn, kỹ thuật phức tạp, nhà thầu thiết kế xây dựng có quyền đề xuất với chủ đầu tư thực hiện các thí nghiệm, thử nghiệm mô phỏng để kiểm tra, tính toán khả năng làm việc của công trình nhằm hoàn thiện thiết kế, đảm bảo yêu cầu kỹ thuật và an toàn công trình

1.2.4.4 Quy cách hồ sơ thiết kế xây dựng công trình[1]

Hồ sơ thiết kế được lập cho từng công trình bao gồm thuyết minh thiết kế, bản tính,

các bản vẽ thiết kế, các tài liệu khảo sát xây dựng liên quan, dự toán xây dựng công trình và quy trình bảo trì công trình xây dựng (nếu có);

Bản vẽ thiết kế phải có kích cỡ, tỷ lệ, khung tên được thể hiện theo các tiêu chuẩn áp dụng trong hoạt động xây dựng Trong khung tên từng bản vẽ phải có tên, chữ ký của người trực tiếp thiết kế, người kiểm tra thiết kế, chủ trì thiết kế, chủ nhiệm thiết kế, người đại diện theo pháp luật của nhà thầu thiết kế và dấu của nhà thầu thiết kế xây dựng công trình trong trường hợp nhà thầu thiết kế là tổ chức

Các bản thuyết minh, bản vẽ thiết kế, dự toán phải được đóng thành tập hồ sơ theo khuôn khổ thống nhất, được lập danh mục, đánh số, ký hiệu để tra cứu và bảo quản lâu dài

1.3 Những công trình rủi ro liên quan đến tư vấn thiết kế

1.3.1 Những nguyên nhân gây ra sự cố

Hiện nay các qui chuẩn và tiêu chuẩn Việt Nam cũng như các nước liên quan đến thiết

kế công trình Thủy lợi đã được ban hành rất nhiều Tuy nhiên trong công tác thiết kế

và thi công do chủ quan cũng như do năng lực còn hạn chế dẫn đến các sự cố liên quan đến công trình và gây nên những hậu quả ngiêm trọng

Sự cố công trình xây dựng là những hư hỏng vượt quá giới hạn an toàn cho phép làm cho công trình có nguy cơ sập đổ, đã sập đổ một phần, toàn bộ công trình hoặc công trình không sử dụng được theo thiết kế.[2]

Những nguyên nhân gây ra sự cố công trình có thể được thống kê như sau:

- Do tác giả đồ án thiết kế không nhận thức được hoặc đánh giá chưa hết được những bất lợi do điều kiện tự nhiên, thủy thế của lưu vực và địa chất xây dựng công trình; do

áp dụng công nghệ không tương thích hoặc bỏ bớt những công việc đáng ra phải làm; thiếu tính thực tiễn vì không bám sát, học hỏi, rút kinh nghiệm từ thực địa, từ các công trình đã xây dựng trong vùng Do tính toán chưa chuẩn xác được thủy lực, kết cấu, ổn định của công trình dẫn đến việc thi công công trình không chính xác

- Do thi công không tuân thủ yêu cầu đặt ra của thiết kế, áp dụng công nghệ và trang

thiết bị không phù hợp, xem nhẹ công tác giám sát chất lượng, sử dụng vật liệu kém

chất lượng (đặc biệt là vật liệu xây đúc), sử dụng thiết bị kém chất lượng Người quản

lý vận hành nhiều khi cũng là tác nhân gây nên sự cố của thiết bị dù là không cố ý

Nhìn chung, trình độ quản lý, tay nghề của cán bộ nhân viên quản lý cần phải được

quan tâm Công tác theo dõi, đánh giá chất lượng thiết bị không được tiến hành thường

xuyên, nghiêm túc

1.3.2 Một số công trình có sự có xảy ra

 Sự cố vỡ đập Z20 tại Hương Khê, Hà Tĩnh năm 2009

- Nguyên nhân: Chủ đầu tư, các nhà thầu tư vấn giám sát, tư vấn thiết kế, nhà thầu xây

lắp, đơn vị chủ quản lý đã chủ quan trong quá trình đầu tư xây dựng từ khâu thiết kế,

giám sát thi công, thi công xây dựng công trình và quản lý chất lượng, quản lý sử dụng

công trình

- Hậu quả: Gây thiệt hại về công trình, đất và tài sản dân sinh trên địa bàn khoảng 1 tỷ

đồng Ngoài ra còn làm phá hỏng 150m đường sắt, gây ách tắc tuyến đường sắt Bắc -

Nam

 Vỡ đập Thủy điện Ia Krêl 2 tại Đức Cơ, Gia Lai năm 2013

Hình 1.2 : Sự cố vỡ đập Thủy điện Ia Krêl 2

- Nguyên nhân: Thiết kế, thi công sai quy định, CĐT, đơn vị thi công, đơn vị tư vấn

giám sát chưa tuân thủ nghiêm ngặt các quy định về quản lý đầu tư xây dựng và QLCL

công trình;

- Hậu quả: 121 hộ dân bị ảnh hưởng, thiệt hại trên 3 tỷ đồng Khắc phục từ tháng

6/2013 đến 6/2014

 Vỡ đường ống nước sạch sông Đà tại Hà Nội từ 2012 đến 2014

Hình 1.3 : Sự cố vỡ đường ống nước sạch sông Đà

- Nguyên nhân: Công tác quản lý chất lượng thiết kế, gia công chế tạo, thi công đường ống dẫn nước sạch bằng Composite thực hiện chưa tốt

- Hậu quả: Làm ảnh hưởng đến sinh hoạt của khoảng 70.000 hộ dân Sự cố lặp lại nhiều lần (09 lần), thời gian khắc phục kéo dài nhiều năm và không triệt để, gây thiệt hại hàng trăm tỷ đồng

Kết luận Chương 1

Trong những năm gần đây công tác tư vấn thiết kế xây dựng công trình đã có những bước phát triển mới Bên cạnh những kết quả đạt được, công tác tư vấn thiết kế xây dựng trong nước vẫn còn bộc lộ một số mặt hạn chế Việc nâng cao năng lực tư vấn thiết kế là một vấn đề rất cần thiết và phù hợp với quá trình hội nhập, phát triển của đất nước hiện nay Việc đổi mới công tác tư vấn thiết kế xây dựng công trình đòi hỏi thiết thực nhằm phù hợp với Luật xây dựng đã được ban hành, đồng thời hạn chế các rủi ro ảnh hưởng đến chất lượng công trình xây dựng

Qua chương này, tác giả nghiên cứu và tổng quan đến các vấn đề về chất lượng, quản

lý chất lượng, các vấn đề liên quan đến chất lượng công trình đặc biệt là chất lượng tư vấn thiết kế xây dựng công trình Ngoài ra, tác giả còn nêu tổng quan về công trình xây dựng, hoạt động quản lý chất lượng công trình xây dựng; Khái quát những vấn đề

cơ bản về tư vấn thiết kế xây dựng, nêu được sự đa dạng của các loại hình tư vấn thiết

kế, năng lực thiết kế, ý nghĩa quan trọng của tư vấn thiết kế xây dựng công trình trong việc bảo đảm và nâng cao chất lượng công trình, giảm thiểu thời gian thi công công trình, tránh thất thoát trong xây dựng

Tác giả đã nêu ra một số sự cố công trình Thủy lợi, các nguyên nhân gây ra sự cố đến

từ nhiều lý do, một trong số đó có lỗi do quá trình thiết kế xây dựng Vì vậy muốn công trình xây dựng có chất lượng tốt thì đó là nhiệm vụ của tất cả các chủ thể tham gia vào quá trình hình thành nên sản phẩm xây dựng bao gồm: CĐT, nhà thầu và các

tổ chức, cá nhân có liên quan khác

Từ đó giúp nắm rõ những khái niệm, yêu cầu cơ bản về chất lượng và quản lý chất

lượng sẽ là tiền đề định hướng cho nội dung nghiên cứu tiếp theo của tác giả

CHƯƠNG 2 : CƠ SỞ KHOA HỌC VÀ CƠ SỞ THỰC TIỄN NÂNG CAO CHẤT LƯỢNG TƯ VẤN THIẾT KẾ XÂY DỰNG CÔNG TRÌNH

2.1 Các quy định về quản lý chất lượng công trình xây dựng

2.1.1 Quy định về quản lý dự án đầu tư xây dựng

Luật Xây dựng và các văn bản hướng dẫn đã quy định cụ thể các bước của giai đoạn chuẩn bị dự án và thực hiện dự án đầu tư xây dựng, quy định và hướng dẫn chi tiết về trình tự, thủ tục, nội dung, thẩm quyền lập, thẩm định, phê duyệt và quản lý thực hiện

dự án đầu tư XDCT; quy định quy trình, nội dung khảo sát, thiết kế, thi công xây dựng, giám sát thi công xây dựng, nghiệm thu đưa công trình vào khai thác, sử dụng Đồng thời, để thực hiện cải cách thủ tục hành chính, cắt giảm các thủ tục không cần thiết, tạo sự chủ động cho các chủ thể trong quá trình đầu tư xây dựng, Luật Xây dựng

và các văn bản hướng dẫn cũng đã điều chỉnh một số nội dung, trình tự thực hiện các

dự án đầu tư xây dựng khác nhau dựa trên tính chất, quy mô của dự án và công trình xây dựng như: Đối với các dự án quan trọng quốc gia phải lập báo cáo đầu tư trước khi lập dự án đầu tư; Đối với công trình có quy mô nhỏ, đã xác định rõ mục đích, chủ trương đầu tư, hiệu quả đầu tư thì không phải làm thủ tục lập dự án, mà chỉ cần lập Báo cáo kinh tế - kỹ thuật để rút ngắn thời gian chuẩn bị đầu tư xây dựng; Quy định các trường hợp thực hiện thiết kế một bước, thiết kế hai bước, thiết kế ba bước,

2.1.2 Quy định về nội dung các bước thiết kế xây dựng công trình

Khi đầu tư XDCT, CĐT phải tổ chức lập dự án đầu tư và trình người quyết định đầu tư thẩm định, phê duyệt Nội dung dự án bao gồm phần thuyết minh và thiết kế cơ sở

1.Nội dung phần thuyết minh của dự án đầu tư XDCT:

Sự cần thiết và mục tiêu đầu tư; đánh giá nhu cầu thị trường, tiêu thụ sản phẩm đối với

dự án sản xuất, kinh doanh; tính cạnh tranh của sản phẩm; tác động xã hội đối với địa phương, khu vực (nếu có); hình thức đầu tư XDCT; địa điểm xây dựng, nhu cầu sử dụng đất; điều kiện cung cấp nguyên liệu, nhiên liệu và các yếu tố đầu vào khác

- Mô tả về quy mô và diện tích XDCT, các hạng mục công trình thuộc dự án; phân tích lựa chọn phương án kỹ thuật, công nghệ và công suất

- Các giải pháp thực hiện, bao gồm:

+ Phương án chung về giải phóng mặt bằng, tái định cư và phương án hỗ trợ xây dựng

hạ tầng kỹ thuật nếu có;

+ Các phương án thiết kế kiến trúc đối với công trình trong đô thị và công trình có yêu cầu kiến trúc;

+ Phương án khai thác dự án và sử dụng lao động;

+ Phân đoạn thực hiện, tiến độ thực hiện và hình thức quản lý dự án

- Đánh giá tác động môi trường, các giải pháp phòng cháy, chữa cháy và các yêu cầu

về an ninh, quốc phòng

- Tổng mức đầu tư của dự án; khả năng thu xếp vốn, nguồn vốn và khả năng cấp vốn theo tiến độ; phương án hoàn trả vốn đối với dự án có yêu cầu thu hồi vốn và phân tích đánh giá hiệu quả kinh tế - tài chính, hiệu quả xã hội của dự án

2.Nội dung thiết kế cơ sở của dự án đầu tư XDCT:

Thiết kế cơ sở là thiết kế được thực hiện trong giai đoạn lập dự án đầu tư XDCT trên

cơ sở phương án thiết kế được lựa chọn, bảo đảm thể hiện được các thông số kỹ thuật chủ yếu phù hợp với các quy chuẩn, tiêu chuẩn được áp dụng, là căn cứ để triển khai các bước thiết kế tiếp theo

Nội dung thiết kế cơ sở bao gồm phần thuyết minh và phần bản vẽ

- Phần thuyết minh thiết kế cơ sở bao gồm các nội dung:

+ Giới thiệu tóm tắt địa điểm xây dựng, phương án thiết kế; tổng mặt bằng công trình hoặc phương án tuyến công trình đối với công trình xây dựng theo tuyến; vị trí, quy

mô xây dựng các hạng mục công trình; việc kết nối giữa các hạng mục công trình thuộc dự án và với hạ tầng kỹ thuật của khu vực;

+ Phương án công nghệ, dây chuyền công nghệ đối với công trình có yêu cầu công nghệ;

+ Phương án kiến trúc đối với công trình có yêu cầu kiến trúc;

+ Phương án kết cấu chính, hệ thống kỹ thuật, hạ tầng kỹ thuật chủ yếu;

+ Phương án bảo vệ môi trường, phòng cháy, chữa cháy theo quy định;

+ Danh mục các quy chuẩn, tiêu chuẩn chủ yếu được áp dụng

- Phần bản vẽ thiết kế cơ sở bao gồm:

+ Bản vẽ tổng mặt bằng công trình hoặc bản vẽ bình đồ phương án tuyến công trình đối với công trình xây dựng theo tuyến;

+ Sơ đồ công nghệ, bản vẽ dây chuyền công nghệ đối với công trình có yêu cầu công nghệ;

+ Bản vẽ phương án kiến trúc đối với công trình có yêu cầu kiến trúc;

+ Bản vẽ phương án kết cấu chính, hệ thống kỹ thuật, hạ tầng kỹ thuật chủ yếu của công trình, kết nối với hạ tầng kỹ thuật của khu vực

- Thiết kế kỹ thuật là thiết kế được thực hiện trên cơ sở thiết kế cơ sở trong dự án đầu

tư XDCT được phê duyệt, bảo đảm thể hiện được đầy đủ các thông số kỹ thuật và vật liệu sử dụng phù hợp với các quy chuẩn, tiêu chuẩn được áp dụng, là căn cứ để triển khai bước thiết kế bản vẽ thi công;

- Thiết kế bản vẽ thi công là thiết kế bảo đảm thể hiện được đầy đủ các thông số kỹ thuật, vật liệu sử dụng và chi tiết cấu tạo phù hợp với các quy chuẩn, tiêu chuẩn được

áp dụng, đảm bảo đủ điều kiện để triển khai thi công XDCT

- Hồ sơ thiết kế XDCT phải được lưu trữ theo quy định của pháp luật

- Chủ đầu tư tổ chức thẩm định thiết kế kỹ thuật đối với công trình thực hiện thiết kế 3 bước hoặc thiết kế bản vẽ thi công đối với công trình thực hiện thiết kế 1 bước, 2 bước

và các thiết kế khác triển khai sau thiết kế cơ sở bao gồm các việc sau:

+ Xem xét sự phù hợp về thành phần, quy cách của hồ sơ thiết kế so với quy định của hợp đồng xây dựng và quy định của pháp luật, bao gồm: Thuyết minh thiết kế, các bản

vẽ thiết kế, các tài liệu khảo sát xây dựng, quy trình bảo trì công trình và các hồ sơ khác theo quy định của pháp luật có liên quan;

+ Đánh giá sự phù hợp của hồ sơ thiết kế so với nhiệm vụ thiết kế, thiết kế cơ sở, các yêu cầu của hợp đồng xây dựng và quy định của pháp luật có liên quan; - Nội dung phê duyệt thiết kế:

+ Các thông tin chung về công trình: Tên công trình, hạng mục công trình (nêu rõ loại

và cấp công trình); CĐT, nhà thầu thiết kế XDCT; địa điểm xây dựng, diện tích sử dụng đất;

+ Quy mô, công nghệ, các thông số kỹ thuật và các chỉ tiêu kinh tế kỹ thuật chủ yếu của công trình;

+ Quy chuẩn kỹ thuật quốc gia và các tiêu chuẩn chủ yếu được áp dụng;

+ Các giải pháp thiết kế chính của hạng mục công trình và toàn bộ công trình

+ Những yêu cầu phải hoàn chỉnh bổ sung hồ sơ thiết kế và các nội dung khác (nếu có)

- Thiết kế bản vẽ thi công phải được CĐT hoặc đại diện được ủy quyền của CĐT xác nhận trước khi đưa ra thi công

2.1.3 Quy định về lập và quản lý chi phí đầu tư xây dựng

Tổng mức đầu tư là chi phí dự tính để thực hiện dự án đầu tư XDCT, được tính toán và xác định trong giai đoạn lập dự án đầu tư XDCT phù hợp với nội dung dự án và thiết

kế cơ sở Đối với trường hợp chỉ lập báo cáo kinh tế - kỹ thuật, tổng mức đầu tư đồng

thời là dự toán XDCT được xác định phù hợp với nội dung báo cáo kinh tế - kỹ thuật

và thiết kế bản vẽ thi công.[6]

Tổng mức đầu tư là một trong những cơ sở để đánh giá hiệu quả kinh tế và lựa chọn phương án đầu tư; là cơ sở để CĐT lập kế hoạch và quản lý vốn khi thực hiện đầu tư XDCT

Tổng mức đầu tư bao gồm:

GBT, TĐC : Chi phí bồi thường, hỗ trợ và tái định cư;

GQLDA : Chi phí quản lý dự án;

GTV : Chi phí tư vấn đầu tư xây dựng;

GK : Chi phí khác;

GDP : Chi phí dự phòng

1 Phương pháp lập tổng mức đầu tư:

- Tính theo thiết kế cơ sở, trong đó các chi phí được tính theo khối lượng chủ yếu từ thiết kế cơ sở, các khối lượng khác dự tính và giá xây dựng phù hợp với thị trường

- Tính theo diện tích hoặc công suất sử dụng của công trình và giá xây dựng tổng hợp theo bộ phận kết cấu, theo diện tích, công năng sử dụng, suất vốn đầu tư XDCT tương ứng tại thời điểm lập dự án

- Tính trên cơ sở số liệu của các dự án có chỉ tiêu kinh tế - kỹ thuật tương tự đã thực hiện

- Kết hợp các phương pháp nêu trên

2 Thẩm định, phê duyệt tổng mức đầu tư:

- Sự phù hợp của phương pháp xác định tổng mức đầu tư với đặc điểm, tính chất kỹ thuật và yêu cầu công nghệ của dự án đầu tư XDCT;

- Tính đầy đủ, hợp lý và phù hợp với yêu cầu thực tế thị trường của các khoản mục chi phí trong tổng mức đầu tư;

- Xác định giá trị tổng mức đầu tư bảo đảm hiệu quả đầu tư XDCT

Dự toán công trình được tính toán và xác định theo công trình xây dựng cụ thể, trên cơ

sở khối lượng các công việc, thiết kế kỹ thuật hoặc thiết kế bản vẽ thi công, nhiệm vụ công việc phải thực hiện của công trình, hạng mục công trình và hệ thống định mức xây dựng, giá XDCT.[6]

Dự toán công trình là cơ sở để xác định giá gói thầu, giá XDCT, là căn cứ để đàm phán, ký kết hợp đồng, thanh toán với nhà thầu trong trường hợp chỉ định thầu

1 Dự toán XDCT bao gồm: Chi phí xây dựng; Chi phí thiết bị; Chi phí quản lý dự án; Chi phí tư vấn đầu tư xây dựng; Chi phí khác và Chi phí dự phòng

2.Lập dự toán công trình:

- Dự toán chi phí xây dựng được lập theo một trong các phương pháp sau:

+ Phương pháp khối lượng và đơn giá XDCT đầy đủ;

+ Phương pháp tổng khối lượng hao phí vật liệu, nhân công, máy thi công và bảng giá tương ứng;

+ Phương pháp suất chi phí XDCT có các chỉ tiêu kinh tế - kỹ thuật tương tự đã thực hiện;

+ Các phương pháp khác phù hợp với tính chất, đặc điểm XDCT