Giải pháp nâng cao năng lực thẩm định thiết kế công trình thủy lợi của sở nông nghiệp và PTNT hà nội

Tính c ấp thiết của đề tài Trong quy trình triển khai thực hiện đầu tư dự án xây dựng đối với công trình sử dụng nguồn vốn ngân sách Nhà nước theo pháp luật hiện hành về xây dựng thì c

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO BỘ NÔNG NGHIỆP VÀ PTNT

TRƯỜNG ĐẠI HỌC THỦY LỢI

NGUYỄN VĂN TIẾN

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO BỘ NÔNG NGHIỆP VÀ PTNT

TRƯỜNG ĐẠI HỌC THỦY LỢI

NGUYỄN VĂN TIẾN

Chuyên ngành: Quản lý xây dựng

Mã số: 60-58-03-02

NGƯỜI HƯỚNG DẪN: PGS.TS LÊ VĂN HÙNG

LỜI CAM ĐOAN

Học viên xin cam đoan đây là công trình nghiên cứu của bản thân học viên dưới sự hướng dẫn của PGS.TS Lê Văn Hùng Các kết quả nghiên cứu và các kết luận trong luận văn là trung thực, không sao chép từ bất kỳ một nguồn nào và dưới bất kỳ hình thức nào Việc tham khảo các nguồn tài liệu (nếu có) đã được thực hiện trích dẫn và ghi nguồn tài liệu tham khảo đúng quy định

Hà Nội, ngày tháng năm 2017

Tác giả

Nguyễn Văn Tiến

Tác giả cũng xin cảm ơn Ban giám hiệu Trường Đại học Thủy lợi, phòng đào tạo đã hướng dẫn và giúp đỡ tác giả trang bị những kiến thức cần thiết trong quá trình học tập tại truờng, cảm ơn Ban Giám đốc Sở Nông nghiệp và PTNT Hà Nội, các đồng nghiệp

đã giúp đỡ, cung cấp số liệu, tài liệu cần thiết liên quan để tác giả thực hiện luận văn

Do trình độ, kinh nghiệm cũng như thời gian nghiên cứu còn hạn chế nên Luận văn không tránh khỏi những thiếu sót, tác giả rất mong được sự quan tâm, đóng góp ý kiến của các thầy cô giáo và quí độc giả./

Hà Nội, ngày tháng năm 2017

Tác giả

Nguyễn Văn Tiến

MỤC LỤC

DANH MỤC CÁC HÌNH ẢNH vi

DANH MỤC BẢNG BIỂU vii

DANH MỤC CÁC TỪ VIẾT TẮT viii

MỞ ĐẦU 1

1 Tính cấp thiết của đề tài 1

2 Mục tiêu nghiên cứu 2

3 Đối tượng và phạm vi nghiên cứu 2

4 Cách tiếp cận và phương pháp nghiên cứu 2

5 Ý nghĩa khoa học và ý nghĩa thực tiễn của đề tài 3

6 Kết quả dự kiến đạt được 4

CHƯƠNG 1 TỔNG QUAN VỀ THẨM ĐỊNH THIẾT KẾ CÔNG TRÌNH THỦY LỢI ……… 5

1.1 Thẩm định dự án 5

1.1.1 Dự án đầu tư xây dựng 5

1.1.2 Công tác thẩm định dự án đầu tư 6

1.1.3 Thực trạng công tác thẩm định dự án đầu tư xây dựng hiện nay 11

1.2 Thẩm định thiết kế và dự toán xây dựng 12

1.2.1 Khái niệm 12

1.2.2 Sự cần thiết phải thẩm định thiết kế và dự toán xây dựng 14

1.2.3 Thực trạng của công tác thẩm định thiết kế và dự toán xây dựng 15

Kết luận chương 1 18

CHƯƠNG 2 CƠ SỞ KHOA HỌC VÀ PHÁP LÝ TRONG CÔNG TÁC THẨM ĐỊNH THIẾT KẾ VÀ DỰ TOÁN XÂY DỰNG 19

2.1 Nguyên tắc thẩm định thiết kế và dự toán xây dựng 19

2.1.1 Mục đích và ý nghĩa của việc thẩm định thiết kế và dự toán xây dựng 19

2.1.2 Nguyên tắc thẩm định thiết kế và dự toán xây dựng 20

2.2 Quy trình thẩm định thiết kế và dự toán xây dựng 21

2.3 Những yêu cầu, căn cứ pháp lý để thẩm định thiết kế và dự toán xây dựng 26

2.3.1 Yêu cầu thẩm định thiết kế và dự toán xây dựng 26

2.3.2 Thẩm tra phục vụ công tác thẩm định dự án và thiết kế, dự toán xây dựng công trình 31

2.3.3 Các căn cứ pháp lý để tiến hành thẩm định thiết kế và dự toán xây dựng 33

2.3.4 Quy chuẩn và tiêu chuẩn, định mức và các chế độ chính sách áp dụng 35

2.4 Các nhân tố ảnh hưởng tới công tác thẩm định 36

2.4.1 Môi trường pháp lý 36

2.4.2 Phương pháp thẩm định 36

2.4.3 Tài liệu, thông tin phục vụ cho công tác thẩm định 37

2.4.4 Quản lý Nhà nước đối với đầu tư 37

2.4.5 Đội ngũ cán bộ thẩm định 38

2.4.6 Công tác tổ chức thẩm định 38

2.5 Kinh nghiệm trong công tác thẩm định thiết kế và dự toán xây dựng 39

Kết luận chương 2 41

CHƯƠNG 3 THỰC TRẠNG VÀ ĐỀ XUẤT MỘT SỐ GIẢI PHÁP NÂNG CAO NĂNG LỰC CÔNG TÁC THẨM ĐỊNH THIẾT KẾ CÔNG TRÌNH THỦY LỢI CỦA SỞ NÔNG NGHIỆP VÀ PTNT HÀ NỘI 42

3.1 Phương hướng phát triển kinh tế - xã hội của Hà Nội 42

3.1.1 Khái quát về tình hình kinh tế, xã hội thành phố Hà Nội 42

3.1.2 Phương hướng phát triển kinh tế, xã hội thành phố Hà Nội 42

3.2 Tình hình đầu tư xây dựng công trình thủy lợi của Sở Nông nghiệp và PTNT Hà Nội 46

3.3 Tình hình quản lý các dự án đầu tư xây dựng của Sở Nông nghiệp và PTNT Hà Nội 48

3.3.1 Công tác chuẩn bị đầu tư 48

3.3.2 Công tác phân bổ vốn 48

3.3.3 Công tác đấu thầu 48

3.3.4 Kết quả thực hiện công tác ĐTXD các công trình 49

3.4 Đánh giá thực trạng công tác thẩm định thiết kế công trình thủy lợi của Sở Nông nghiệp và PTNT Hà Nội 51

3.4.1 Giới thiệu về phòng Quản lý xây dựng công trình - Sở Nông nghiệp và PTNT Hà Nội 51

3.4.2 Thực trạng công tác thẩm định thiết kế công trình thủy lợi của Sở Nông nghiệp và PTNT Hà Nội 54

Trình tự công việc 59

3.4.3 Đánh giá công tác thẩm định thiết kế dự toán xây dựng của Sở Nông

nghiệp và PTNT Hà Nội 60

3.4.4 Những kết quả đạt được 61

3.4.5 Chất lượng và hiệu quả thẩm định thiết kế và dự toán xây dựng 64

3.4.6 Những mặt còn tồn tại 74

3.5 Đề xuất một số giải pháp nâng cao năng lực công tác thẩm định thiết kế 76

3.5.1 Giải pháp về các thủ tục hành chính 77

3.5.2 Giải pháp về tổ chức thực hiện 77

Trình tự công việc 79

3.5.3 Giải pháp về phương pháp thẩm định 79

3.5.4 Giải pháp nâng cao năng lực của cán bộ làm công tác thẩm định 80

Kết luận chương 3 81

KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ 82

1 Kết luận 82

2 Những kiến nghị và hướng nghiên cứu tiếp theo 83

DANH MỤC CÔNG TRÌNH ĐÃ CÔNG BỐ Error! Bookmark not defined. TÀI LIỆU THAM KHẢO 85

PHỤ LỤC Error! Bookmark not defined.

DANH M ỤC CÁC HÌNH ẢNH

Hình 1.1 Quá trình đầu tư xây dựng của một dự án 10Hình 2.1 Sơ đồ quy trình thẩm định thiết kế và dự toán xây dựng 26Hình 3.1 Quy trình trình thẩm định, phê duyệt thiết kế và dự toán xây dựng của Sở Nông nghiệp và PTNT Hà Nội 59Hình 3.2 Sơ đồ quy trình thẩm định thiết kế, dự toán 79

DANH M ỤC BẢNG BIỂU

Bảng 2.1 Bảng tóm tắt những nội dung cơ bản cần thẩm định đối với thiết kế xây dựng

và dự toán xây dựng 30

Bảng 3.1 Số lượng các dự án do Sở Nông nghiệp và PTNT Hà Nội thực hiện 47

Bảng 3.2 Kết quả lựa chọn nhà thầu các gói thầu xây lắp (theo hình thức đấu thầu rộng rãi) 49

Bảng 3.3 Bảng tổng hợp số lượng cán bộ và chuyên viên của Phòng QLXD công trình 53

Bảng 3.4 Hồ sơ trình thẩm định thiết kế và dự toán xây dựng công trình 55

DANH M ỤC CÁC TỪ VIẾT TẮT ĐHTL: Đại học Thủy lợi

UBND: Ủy ban nhân dân

Sở: Sở Nông nghiệp và PTNT Hà Nội

PTNT: Phát triển nông thôn

M Ở ĐẦU

1 Tính c ấp thiết của đề tài

Trong quy trình triển khai thực hiện đầu tư dự án xây dựng (đối với công trình sử dụng

nguồn vốn ngân sách Nhà nước) theo pháp luật hiện hành về xây dựng thì công tác

thẩm định thiết kế, dự toán xây dựng là một trong những khâu hết sức quan trọng trong việc quyết định tới chất lượng, hiệu quả, tiến độ của dự án đầu tư và được triển khai sau thiết kế cơ sở, dự án đầu tư được duyệt Tình hình quản lý dự án đầu tư XDCT trong thời gian qua đã được siết chặt tuy nhiên vẫn có một số dự án còn lãng phí, thất thoát như: có những dự án Nhà máy được đầu tư xây dựng xong không có hoặc thiếu nguồn nguyên liệu, hồ thủy lợi được đầu tư xây dựng nhưng lượng nước đến, năng lực tưới không đạt thiết kế Một trong những nguyên nhân dẫn đến lãng phí là công tác lập, thẩm định dự án chưa sát thực, vẫn còn có sai sót trong quá trình thực hiện

Thành phố Hà Nội sau khi điều chỉnh địa giới hành chính kể từ ngày 01/8/2008, diện tích rộng khoảng 3.328,9 km2, dân số hiện tại là khoảng gần 7,5 triệu người Hà Nội phía Bắc giáp Thái Nguyên và Vĩnh Phúc; phía Nam giáp Hà Nam và Hòa Bình; phía Đông giáp các tỉnh Bắc Giang, Bắc Ninh và Hưng Yên; phía Tây giáp tỉnh Hòa Bình

và tỉnh Phú Thọ Bao gồm: 12 quận, 1 thị xã và 17 huyện ngoại thành, đứng thứ 2 về dân số và đứng đầu cả nước về diện tích

Trong những năm qua kể từ khi thủ đô Hà Nội mở rộng địa giới hành chính, công tác đầu tư xây dựng cơ sở hạ tầng nông nghiệp, xây dựng nông thôn mới của thành phố

Hà Nội đạt được nhiều kết quả nổi bật, nhiều dự án được triển khai xây dựng tạo sự chuyển biến, cải thiện rõ nét về hạ tầng nông nghiệp, nông thôn; chú trọng đầu tư các công trình thủy lợi, đê điều theo quy hoạch được duyệt, qua đó góp phần phục vụ tốt cho sự phát triển sản xuất, công tác phòng chống lụt bão, giảm nhẹ thiên tai, ổn định đời sống nhân dân và xây dựng nông thôn mới

Tuy nhiên, bên cạnh những kết quả đạt được, vẫn còn những mặt tồn tại, yếu kém trong đó có khâu thẩm định, phê duyệt dự án, thẩm định, phê duyệt thiết kế, dự toán

xây dựng như: Thiết kế cơ sở một số dự án khi thẩm định chưa phù hợp với thực tế; công tác thẩm định thiết kế, dự toán một số dự án chưa chính xác và đầy đủ , nguyên nhân một phần do công tác tổ chức thẩm định, quy trình, áp dụng, vận dụng các quy định hiện hành về đầu tư xây dựng công trình trong quá trình tổ chức thẩm định, phương pháp thẩm định và chất lượng đội ngũ cán bộ chuyên gia làm công tác thẩm định nên có ảnh hưởng ít nhiều và không mang lại hiệu quả cao, một số dự án phải điều chỉnh, bổ sung trong quá trình thực hiện

Với mong muốn đóng góp những kiến thức học tập và nghiên cứu của mình trong công việc cũng như tham mưu với Sở Nông nghiệp và PTNT Hà Nội nâng cao chất lượng, hiệu quả công tác thẩm định thiết kế kỹ thuật, thiết kế bản vẽ thi công - dự toán xây dựng các công trình thủy lợi, đê điều địa bàn thành phố Hà Nội, tác giả đã lựa

chọn đề tài: “G iải pháp nâng cao năng lực thẩm định thiết kế công trình thủy lợi của Sở Nông nghiệp và PTNT Hà Nội” làm đề tài luận văn tốt nghiệp

2 M ục tiêu nghiên cứu

Đề xuất một số giải pháp nâng cao năng lực công tác thẩm định Thiết kế và dự toán xây dựng công trình thủy lợi của Sở Nông nghiệp và PTNT Hà Nội

3 Đối tượng và phạm vi nghiên cứu

3.1 Đối tượng nghiên cứu

Đối tượng nghiên cứu của đề tài là công tác thẩm định thiết kế và dự toán xây dựng công trình thủy lợi, đê điều sử dụng nguồn vốn ngân sách

- Nghiên cứu những công trình, tài liệu đã công bố để làm cơ sở cho phương pháp luận

và tư duy

- Điều tra, đánh giá thực trạng thông qua nghiên cứu, phân tích, phân loại theo các nhóm vấn đề từ đó đề ra các giải pháp nâng cao năng lực trong công tác thẩm định thiết kế và dự toán xây dựng

4.2 Phương pháp nghiên cứu

Luận văn áp dụng phương pháp nghiên cứu sau:

- Phương pháp kế thừa: Nghiên cứu kế thừa các công trình, các tài liệu đã công bố

- Phương pháp điều tra, khảo sát thực tế: Đánh giá công tác thẩm định mà Sở Nông nghiệp và PTNT Hà Nội đã và đang thực hiện để rút ra những bài học kinh nghiệm

- Phương pháp thống kê, phân tích, tổng hợp

- Phương pháp hệ thống đối chiếu với các văn bản pháp quy về quản lý đầu tư xây

dựng

5 Ý nghĩa khoa học và ý nghĩa thực tiễn của đề tài

5.1 Ý nghĩa khoa học của đề tài

Nghiên cứu hệ thống những vấn đề lý luận liên quan đến công tác QLDA, công tác

thẩm định, những tồn tại thường gặp; từ đó rút ra những bài học kinh nghiệm cho bản thân nói riêng, cho những ai quan tâm đến công tác QLDA đầu tư XDCT nói chung, từ

đó có thể rút ra những lý luận chung trong công tác QLDA

5.2 Ý nghĩa thực tiễn của đề tài

Từ những kết quả đạt được làm cơ sở cho học viên có thêm kiến thức về công tác thẩm định, nhằm vận dụng tốt vào công tác thẩm định thiết kế và dự toán xây dựng các công trình thủy lợi của Sở Nông nghiệp và PTNT Hà Nội thực hiện được tốt hơn

6 K ết quả dự kiến đạt được

- Tổng hợp các kết quả nghiên cứu về công tác thẩm định để làm cơ sở đề xuất các giải pháp nâng cao năng lực công tác thẩm định thiết kế và dự toán xây dựng công trình

- Phân tích những tồn tại hiện nay trong công tác thẩm định thiết kế - dự toán xây dựng công trình thủy lợi, đê điều của Sở Nông nghiệp và PTNT Hà Nội để làm cơ sở đề

xuất các giải pháp

- Đề xuất một số giải pháp có căn cứ khoa học, phù hợp và khả thi với điều kiện thực

tiễn công tác thẩm định thiết kế theo phân cấp hiện nay nhằm nâng cao chất lượng,

hiệu quả công tác thẩm định thiết kế và dự toán xây dựng công trình thủy lợi, đê điều

sử dụng vốn ngân sách của Sở Nông nghiệp và PTNT Hà Nội

- Từ kết quả nghiên cứu của luận văn, đóng góp vào việc nâng cao chất lượng, hiệu

quả công tác thẩm định thiết kế và dự toán xây dựng các dự án đầu tư XDCT thủy lợi,

đê điều của Sở Nông nghiệp và PTNT Hà Nội

CHƯƠNG 1 TỔNG QUAN VỀ THẨM ĐỊNH THIẾT KẾ CÔNG TRÌNH

TH ỦY LỢI

1.1 Th ẩm định dự án

* Dự án đầu tư xây dựng: là tập hợp các đề xuất có liên quan đến việc sử dụng vốn để

tiến hành hoạt động xây dựng để xây dựng mới, sửa chữa, cải tạo công trình xây dựng nhằm phát triển, duy trì, nâng cao chất lượng công trình hoặc sản phẩm, dịch vụ trong thời hạn và chi phí xác định Ở giai đoạn chuẩn bị dự án đầu tư xây dựng, dự án được thể hiện thông qua Báo cáo nghiên cứu tiền khả thi đầu tư xây dựng, Báo cáo nghiên

cứu khả thi đầu tư xây dựng hoặc Báo cáo kinh tế - kỹ thuật đầu tư xây dựng [1]

Dự án đầu tư xây dựng hình thành các công trình mới hoặc cải tạo, mở rộng, sửa chữa nâng cấp với công năng, thiết bị công nghệ hiện đại hơn; tạo ra những cơ sở vật chất

hạ tầng ngày càng hoàn thiện đáp ứng yêu cầu phát triển của đất nước và đóng vai trò quan trọng trên mọi mặt kinh tế, chính trị - xã hội, an ninh - quốc phòng

* Phân loại dự án đầu tư xây dựng

Để phân cấp, phân quyền về quản lý dự án đầu tư xây dựng cũng như quản lý nhà nước về công tác thẩm định dự án đầu tư nhà nước đã ban hành các văn bản pháp luật

về phân loại dự án đầu tư xây dựng

Dự án đầu tư xây dựng được phân loại theo các tiêu chí:

- Quy mô dự án: được phân loại theo mức vốn đầu tư (thống nhất với Luật đầu tư công)

- Tính chất loại công trình xây dựng: công trình công nghiệp, dân dụng, hạ tầng kỹ thuật, giao thông, nông nghiệp và phát triển nông thôn

- Loại nguồn vốn sử dụng: dự án sử dụng vốn ngân sách nhà nước; vốn nhà nước ngoài ngân sách; vốn khác

- Kết hợp các tiêu chí nêu trên, dự án đầu tư xây dựng được phân loại gồm: dự án quan trọng quốc gia, dự án nhóm A, B, C và dự án có yêu cầu lập Báo cáo kinh tế kỹ thuật

* Phân loại, cấp công trình xây dựng

Công trình xây dựng được phân loại theo công năng sử dụng, mục đích sử dụng gồm:

- Công trình dân dụng: công trình nhà ở, công trình công cộng

- Công trình công nghiệp: công trình sản xuất vật liệu xây dựng, luyện kim và cơ khí chế tạo, khai thác mỏ và chế biến khoáng sản, dầu khí, năng lượng, hóa chất, công nghiệp nhẹ

- Công trình hạ tầng kỹ thuật: cấp nước, thoát nước, xử lý chất thải rắn, chiếu sáng công cộng, hạ tầng khác

- Công trình giao thông: công trình đường bộ, đường sắt, cầu, hầm, đường thủy nội địa, hàng hải, hàng không

- Công trình nông nghiệp và phát triển nông thôn: Công trình thủy lợi; công trình đê điều; công trình chăn nuôi, trồng trọt, lâm nghiệp, diêm nghiệp, thủy sản và các công trình nông nghiệp và phát triển nông thôn khác

- Công trình quốc phòng, an ninh

- Công trình xây dựng được phân cấp theo quy mô, loại kết cấu, tầm quan trọng gồm 5 cấp công trình: cấp đặc biệt, cấp I, II, III, IV, V

- Phân loại, phân cấp công trình xây dựng được quy định tại các phụ lục của Nghị định

số 46/2015/NĐ-CP ngày 12/5/2015; Thông tư số 03/2016/TT-BXD ngày 10/3/2016 quy định về phân cấp công trình xây dựng;

Thẩm định là việc kiểm tra, đánh giá của người quyết định đầu tư, chủ đầu tư, cơ quan chuyên môn về xây dựng đối với những nội dung cần thiết trong quá trình chuẩn bị và

thực hiện dự án ĐTXD làm cơ sở xem xét, phê duyệt [1]

Đây là một quá trình kiểm tra, đánh giá các nội dung của dự án một cách độc lập tách biệt với quá trình lập dự án Thẩm định dự án tạo ra cơ sở vững chắc cho hoạt động đầu tư có hiệu quả Các kết luận rút ra từ quá trình thẩm định là cơ sở để các cơ quan

có thẩm quyền của Nhà nước ra quyết định đầu tư và cho phép đầu tư

Các nội dung cần xem xét, thẩm định trong quá trình thực hiện thẩm định dự án:

- Thẩm định sự cần thiết của dự án đầu tư;

- Thẩm định về mặt kỹ thuật của dự án đầu tư: Thẩm định về quy mô, công nghệ và thiết bị của dự án; Thẩm định việc cung cấp nguyên vật liệu và các yếu tố đầu vào khác; Thẩm định địa điểm xây dựng dự án; Thẩm định về tổ chức quản lý, thực hiện

dự án

- Thẩm định về mặt tài chính của dự án đầu tư;

- Thẩm định về mặt kinh tế xã hội;

- Thẩm định về môi trường xã hội;

- Thẩm định khả năng trả nợ và tài sản đảm bảo của dự án;

- Kế hoạch tiến độ thực hiện dự án

Nội dung cụ thể thẩm định dự án đầu tư xây dựng gồm: thẩm định thiết kế cơ sở và nội dung khác của Báo cáo nghiên cứu khả thi đầu tư xây dựng

* Nội dung thẩm định thiết kế cơ sở gồm:

- Sự phù hợp của thiết kế cơ sở với quy hoạch chi tiết xây dựng; tổng mặt bằng được chấp thuận hoặc với phương án tuyến công trình được chọn đối với công trình xây dựng theo tuyến;

- Sự phù hợp của thiết kế cơ sở với vị trí địa điểm xây dựng, khả năng kết nối với hạ tầng kỹ thuật của khu vực;

- Sự phù hợp của phương án công nghệ, dây chuyền công nghệ được lựa chọn đối với công trình có yêu cầu về thiết kế công nghệ;

- Sự phù hợp của các giải pháp thiết kế về bảo đảm an toàn xây dựng, bảo vệ môi trường, phòng, chống cháy, nổ;

- Sự tuân thủ các tiêu chuẩn, quy chuẩn kỹ thuật trong thiết kế;

- Điều kiện năng lực hoạt động xây dựng của tổ chức, năng lực hành nghề của cá nhân

tư vấn lập thiết kế;

- Sự phù hợp của giải pháp tổ chức thực hiện dự án theo giai đoạn, hạng mục công trình với yêu cầu của thiết kế cơ sở

* Thẩm định các nội dung khác của Báo cáo nghiên cứu khả thi đầu tư xây dựng gồm:

- Đánh giá về sự cần thiết đầu tư xây dựng gồm sự phù hợp với chủ trương đầu tư, khả năng đáp ứng nhu cầu tăng thêm về quy mô, công suất, năng lực khai thác sử dụng đáp ứng yêu cầu phát triển kinh tế - xã hội, bảo đảm quốc phòng, an ninh trong từng thời kỳ;

- Đánh giá yếu tố bảo đảm tính khả thi của dự án gồm sự phù hợp về quy hoạch phát triển ngành, quy hoạch xây dựng; khả năng đáp ứng nhu cầu sử dụng đất, giải phóng mặt bằng xây dựng; nhu cầu sử dụng tài nguyên (nếu có), việc bảo đảm các yếu tố đầu vào và đáp ứng các đầu ra của sản phẩm dự án; giải pháp tổ chức thực hiện; kinh nghiệm quản lý của chủ đầu tư; các giải pháp bảo vệ môi trường; phòng, chống cháy, nổ; bảo đảm quốc phòng, an ninh và các yếu tố khác;

- Đánh giá yếu tố bảo đảm tính hiệu quả của dự án gồm tổng mức đầu tư, tiến độ thực hiện dự án; chi phí khai thác vận hành; khả năng huy động vốn theo tiến độ, phân tích rủi ro, hiệu quả tài chính và hiệu quả kinh tế - xã hội của dự án

* Đối với dự án chỉ cần lập Báo cáo kinh tế - kỹ thuật đầu tư xây dựng quy định tại

khoản 3 Điều 52 của Luật xây dựng 50/2014/QH13 [1] thì nội dung thẩm định gồm:

- Đánh giá về sự cần thiết đầu tư, quy mô; thời gian thực hiện; tổng mức đầu tư, hiệu quả về kinh tế - xã hội;

- Xem xét các yếu tố bảo đảm tính khả thi gồm nhu cầu sử dụng đất, khả năng giải phóng mặt bằng; các yếu tố ảnh hưởng đến công trình như quốc phòng, an ninh, môi trường và các quy định khác của pháp luật có liên quan;

- Sự hợp lý của các giải pháp thiết kế xây dựng công trình; sự tuân thủ tiêu chuẩn áp dụng, quy chuẩn kỹ thuật, quy định của pháp luật về sử dụng vật liệu xây dựng cho công trình; sự hợp lý của việc lựa chọn dây chuyền và thiết bị công nghệ đối với thiết

kế công trình có yêu cầu về công nghệ; sự tuân thủ quy định về bảo vệ môi trường, phòng, chống cháy nổ;

- Đánh giá sự phù hợp các giải pháp thiết kế công trình với công năng sử dụng của công trình, mức độ an toàn công trình và bảo đảm an toàn của công trình lân cận;

- Đánh giá sự phù hợp giữa khối lượng chủ yếu của dự toán với khối lượng thiết kế; tính đúng đắn, hợp lý của việc áp dụng, vận dụng định mức, đơn giá xây dựng công trình; xác định giá trị dự toán công trình;

- Điều kiện năng lực hoạt động xây dựng của tổ chức, cá nhân thực hiện khảo sát, thiết

kế xây dựng, lập Báo cáo kinh tế - kỹ thuật đầu tư xây dựng

Quá trình đầu tư xây dựng có thể được khái quát theo trình tự theo sơ đồ

Hình 1.1

trình đầu tư xây dựng của một dự án

Lập BCNC tiền khả thi hoặc BC

NCKT

Thẩm định BCNC tiền khả thi hoặc Báo cáo NCKT Quyết định đầu tư xây dựng

Hỗ trợ, bồ thường GPMB

Tổ chức thi công xây dựng

Bảo hành xây dựng và bảo trì

công trình

Khảo sát xây dựng, lập thiết kế, dự

Thẩm tra, thẩm định, phê duyệt thiết kế,

1.1.3 Th ực trạng công tác thẩm định dự án đầu tư xây dựng hiện nay

Thẩm định dự án đầu tư là cần thiết bắt nguồn từ vai trò quản lý vĩ mô của nhà nước đối với các hoạt động đầu tư Người quyết định đầu tư có trách nhiệm tổ chức thẩm định dự án trước khi phê duyệt Cơ quan thực hiện công tác thẩm định dự án là cơ quan chuyên môn trực thuộc cấp quyết định đầu tư; cơ quan chuyên môn thẩm định

dự án có trách nhiệm lấy ý kiến về thiết kế cơ sở của cơ quan QLNN theo quy định và lấy ý kiến các cơ quan liên quan để thẩm định dự án

Đối với các dự án đã được phân cấp hoặc uỷ quyền quyết định đầu tư thì người được phân cấp hoặc uỷ quyền quyết định đầu tư có trách nhiệm tổ chức thẩm định dự án

- Thủ tướng Chính phủ thành lập Hội đồng Thẩm định nhà nước về các dự án đầu tư

để tổ chức thẩm định dự án do Thủ tướng Chính phủ quyết định đầu tư và dự án khác nếu thấy cần thiết Bộ trưởng Bộ Kế hoạch và Đầu tư là Chủ tịch Hội đồng Thẩm định nhà nước về các dự án đầu tư

- Đối với dự án sử dụng vốn ngân sách nhà nước:

+ Cơ quan cấp Bộ tổ chức thẩm định dự án do mình quyết định đầu tư Đầu mối tổ chức thẩm định dự án là đơn vị chuyên môn trực thuộc người quyết định đầu tư;

+ UBNN cấp tỉnh tổ chức thẩm định dự án do mình quyết định đầu tư Sở Kế hoạch và Đầu tư là đầu mối tổ chức thẩm định dự án

+ UBND cấp huyện, cấp xã tổ chức thẩm định dự án do mình quyết định đầu tư Đầu mối thẩm định dự án là đơn vị có chức năng quản lý kế hoạch ngân sách trực thuộc người quyết định đầu tư

- Đối với dự án khác thì người quyết định đầu tư tự tổ chức thẩm định dự án

Việc thẩm định thiết kế cơ sở được thực hiện cùng lúc với việc thẩm định dự án đầu

tư, không phải tổ chức thẩm định riêng Các cơ quan QLNN có trách nhiệm tham gia ý kiến về thiết kế cơ sở:

+ Bộ quản lý công trình xây dựng chuyên ngành đối với dự án quan trọng quốc gia, dự

án nhóm A;

+ Sở quản lý công trình xây dựng chuyên ngành đối với dự án nhóm B, nhóm C

Đối với dự án đầu tư có xây dựng thì phần thiết kế cơ sở là cốt lõi của dự án cần phải được xem xét kỹ để xác định quy mô, lựa chọn các giải pháp thiết kế sao cho công trình đảm bảo tuân thủ quy hoạch, kiến trúc cảnh quan, an toàn, chi phí hợp lý; mặt khác công trình xây dựng là tài sản cố định với giá trị lớn khác với các sản phẩm khác

Do đó, cần phải được xem xét kỹ, thực hiện việc tiền kiểm để tránh các rủi ro về sau, trước khi đi đến quyết định đầu tư

Hiện nay, theo Luật Xây dựng số 50/2014/QH13 có hiệu lực từ ngày 01/01/2015 [1]

và Nghị định số 59/2015/NĐ-CP ngày 18/6/2015 có hiệu lực kể từ ngày 05 tháng 8

năm 2015 [2] đã tăng cường vai trò, trách nhiệm của người quyết định đầu tư và các

cơ quan quản lý công trình xây dựng chuyên ngành, đặc biệt là việc kiểm soát, quản lý chất lượng và chi phí xây dựng ở tất cả các khâu trong quá trình đầu tư xây dựng, thông qua việc thẩm định dự án, thẩm định thiết kế - dự toán, cấp giấy phép xây dựng, quản lý năng lực hành nghề xây dựng, kiểm tra nghiệm thu công trình trước khi đưa vào khai thác sử dụng, nhất là đối với các dự án sử dụng vốn nhà nước

Với nguyên tắc, các dự án sử dụng vốn nhà nước phải được quản lý chặt chẽ, xuyêt suốt từ quả trình chuẩn bị dự án đến kết thúc dự án đưa công trình hoàn thành vào sử dụng, nên toàn bộ các giai đoạn thiết kế cũng phải được quản lý chặt chẽ, vì chất lượng công trình có đảm bảo, các chi phí liên quan đến XDCT có tiết kiệm hay không? được thể hiện thông qua quá trình thẩm định, phê duyệt thiết kế, dự toán Đối với dự

án sử dụng vốn nhà nước, thiết kế kỹ thuật và dự toán xây dựng (trường hợp thiết kế 3 bước) và thiết kế bản vẽ thi công - dự toán (trường hợp Báo cáo KTKT hoặc thiết kế 2 bước) phải do cơ quan chuyên môn về xây dựng thẩm định trình người có thẩm quyền quyết định đầu tư phê duyệt

1.2 Th ẩm định thiết kế và dự toán xây dựng

Thiết kế cơ sở: Thiết kế công trình trong giai đoạn lập dự án đầu tư là khung định

hướng cho các giai đoạn thiết kế tiếp theo

Thiết kế kỹ thuật: Thiết kế công trình trong giai đoạn thực hiện đầu tư khi thực hiện

thiết kế theo ba giai đoạn Thiết kế kỹ thuật có nhiệm vụ xác định các giải pháp, thông

số kỹ thuật đảm bảo công trình vận hành tốt, bền và chi phí xây lắp hợp lý Thiết kế kỹ thuật bao gồm đầy đủ nội dung công nghệ (công năng), kiến trúc, kết cấu và biện pháp thi công xây dựng công trình Thiết kế kỹ thuật phải tuân thủ những tiêu chí của thiết

kế cơ sở Thiết kế kỹ thuật chỉ cụ thể hóa về mặt kỹ thuật các thiết kế cơ sở không là tài liệu thi công

Thiết kế kỹ thuật bao gồm thuyết minh tính toán, các bản vẽ thể hiện kết quả của thiết

kế (bao gồm dây chuyền công năng, giải pháp kiến trúc, kết cấu, biện pháp kỹ thuật và nguyên lý tổ chức tiến hành xây dựng công trình) và dự toán thiết kế (giá xây dựng theo thiết kế)

Phần biện pháp kỹ thuật cơ bản áp dụng và nguyên lý tổ chức tiến hành xây dựng tạo thành nội dung của thiết kế tổ chức xây dựng

Thiết kế thi công: Thiết kế phục vụ thi công xây dựng công trình Thiết kế thi công là

bước tiếp theo của thiết kế kỹ thuật trong thiết kế ba bước Trong thiết kế hai bước thiết kế thi công kết hợp cùng thiết kế kỹ thuật thiết kế kỹ thuật thi công Thiết kế thi công cụ thể hóa các thông số của thiết kế kỹ thuật và phải phù hợp với điều kiện thi công của công trình Thiết kế thi công là bước tiếp theo của thiết kế kỹ thuật để thi công công trình Thiết kế thi công là tài liệu để chỉ đạo và giám sát quá trình thi công Thiết kế thi công là triển khai các bản vẽ kỹ thuật (kiến trúc, kết cấu, công nghệ) để người thi công có thể thực hiện được một cách chính xác, nhà quản lý có thể tính chính xác giá thành xây dựng công trình (dự toán thi công) Phần thiết kế tổ chức xây dựng sẽ được nhà thầu cụ thể hóa tạo thành thiết kế tổ chức thi công

Thẩm định thiết kế: Thẩm định thiết kế kỹ thuật và dự toán trường hợp dự án thực hiện theo thiết kế ba bước - căn cứ vào Quyết định của cấp thẩm quyền tại Quyết định phê duyệt dự án đầu tư xây dựng; Thẩm định thiết kế bản vẽ thi công và dự toán trường hợp dự án thực hiện theo thiết kế hai bước

Việc thẩm định thiết kế và dự toán xây dựng được triển khai sau khi thiết kế cơ sở, dự

án đầu tư xây dựng đã được duyệt; Và được cấp thẩm quyền cho phép triển khai bước

thiết kế và lập dự toán xây dựng Thẩm định thiết kế và dự toán xây dựng công trình được thực hiện theo quy định tại Điều 24, 25, 26 và Điều 27 Nghị định

số 59/2015/NĐ-CP;

Cơ quan chuyên môn về xây dựng: có chức năng thẩm định nhà nước đối với các dự

án, thiết kế và dự toán xây dựng công trình thuộc chuyên ngành bao gồm:

- Bộ Xây dựng, Sở Xây dựng thẩm định các công trình xây dựng dân dụng, công nghiệp nhẹ, công nghiệp vật liệu xây dựng,hạ tầng kỹ thuật và công trình giao thông trong đô thị

- Bộ Giao thông vận tải, Sở Giao thông vận tải thẩm định công trình giao thông (trừ công trình giao thông trong đô thị)

- Bộ Nông nghiệp và PTNT, Sở Nông nghiệp và PTNT thẩm định các công trình nông nghiệp và PTNT: Công trình thủy lợi; công trình đê điều; công trình chăn nuôi, trồng trọt, lâm nghiệp, diêm nghiệp, thủy sản và các công trình nông nghiệp và phát triển nông thôn khác

Công tác thẩm định thiết kế và dự toán là rất cần thiết, cơ quan chuyên môn về xây dựng thuộc các Bộ, ngành hoặc các Sở quản lý công trình xây dựng chuyên ngành được giao thực hiện thẩm định thiết kế và dự toán xây dựng các dự án theo thẩm quyền quy định Công tác thẩm định giai đoạn này nhằm xác định ở bước thiết kế xây dựng sau so với bước thiết kế trước có phù hợp không như: thẩm định thiết kế bản vẽ thi công so với thiết kế kỹ thuật trường hợp thiết kế ba bước (Chủ đầu tư sẽ tổ chức thực hiện bước này), so với thiết kế cơ sở trong trường hợp thiết kế hai bước hoặc so với nhiệm vụ thiết kế trường hợp thiết kế một bước

Nếu ở bước thiết kế sau có sự sai khác so với bước thiết kế trước về quy mô, kết cấu công trình, giải pháp kỹ thuật, dây chuyền công nghệ thiết bị thì cần phải xem xét xin

ý kiến của cơ quan cấp có thẩm quyền quyết định cho phép điều chỉnh thì mới được triển khai thực hiện các bước tiếp theo

Việc thẩm định của cơ quan chuyên môn về xây dựng cũng nhằm khẳng định tính hiệu quả, tính khả thi và tính hiện thực của dự án cả về mặt kinh tế, dân sinh xã hội Vì vậy

để đảm bảo tính khách quan của dự án, đảm bảo việc tuân thur của các bước thiết kế sau là phù hợp với bước thiết kế trước thì cần thiết phải thẩm định Nó là một bộ phận của công tác quản lý nhằm đảm bảo cho hoạt động đầu tư có hiệu quả Công tác thẩm định có ảnh hưởng đến hiệu quả XDCT và là một bộ phận không thể thiếu được trong quản lý dự án XDCT, nó ảnh hưởng đến chất lượng XDCT, tiến độ, giá thành XDCT

Trước Luật xây dựng số 50/2014/QH13 ngày 18/6/2014 [1] có hiệu lực thì công tác

thẩm định, phê duyệt các bước thiết kế sau khi thiết kế cơ sở, dự án đầu tư được duyệt

sẽ giao CĐT tự tổ chức thẩm định, phê duyệt thiết kế kỹ thuật, thiết kế bản vẽ thi công

và dự toán không thông qua các cơ quan chuyên môn về xây dựng kể cả các dự án sử dụng vốn ngân sách hay vốn ngoài ngân sách, vốn khác Vì vậy, một số công trình chất lượng không đảm bảo hoặc có thể có sự thay đổi về quy mô kết cấu, dây chuyền công nghệ so với thiết kế cở sở, khi phát hiện thì sự việc đã rồi, xử lý rất khó khăn Riêng đối với dự án sử dụng vốn NSNN, không những không quản lý được về chất lượng công trình mà còn không quản lý được cả về chi phí, dẫn đến lãng phí vốn đầu tư

Nguyên nhân chính là do trong quá trình khái toán kinh phí TMĐT của dự án có thể đơn vị tư vấn lập thiết kế cơ sở, lập dự án tính toán theo suất đầu tư, hoặc lập kinh phí theo công trình tương tự mà chưa căn cứ vào tính toán khối lượng cụ thể của dự án để xác định ra TMĐT; Đến giai đoạn thiết kế và dự toán xây dựng triển khai sau bước thiết kế cơ sở mới có thiết kế chi tiết từng hạng mục công trình, kết cấu của từng hạng mục công trình và xác định cụ thể được kinh phí của dự án Do vậy nếu giai đoạn thiết

kế, dự toán do Chủ đầu tư tự thực hiện có thể dự toán chi tiết có sự tăng giảm so với TMĐT đã được duyệt, có những Chủ đầu tư tự bổ sung thêm hoặc bớt hạng mục công trình, thay đổi chủng loại thiết bị, dây chuyền công nghệ so với thiết kế cơ sở được duyệt để cho hết số kinh phí đã được duyệt mà không cần báo cáo cấp thẩm quyền quyết định đầu tư để xin ý kiến thực hiện hoặc có khi phải điều chỉnh dự án đầu tư Hiện nay việc thẩm định các bước thiết kế và dự toán xây dựng công trình được thực hiện theo quy định của Luật Xây dựng số 50/2014/QH13 ngày 18/6/2014 và Nghị định

hướng dẫn số 59/2015/NĐ-CP ngày 18/6/2015 của Chính phủ [2] giao cho cơ quan

chuyên môn về xây dựng chủ trì tổ chức thẩm định thiết kế kỹ thuật, dự toán xây dựng (trường hợp thiết kế ba bước); thiết kế bản vẽ thi công, dự toán xây dựng (trường hợp thiết kế hai bước); CĐT tự tổ chức thẩm định, phê duyệt bước thiết kế bản vẽ thi công,

dự toán xây dựng (trường hợp thiết kế ba bước)

Việc lập dự toán xây dựng thực hiện theo hướng dẫn tại Nghị định số 32/2015/NĐ-CP

ngày 25/3/2015 của Chính phủ [3] và thông tư số 06/2016/TT-BXD ngày 10/3/2016 của Bộ xây dựng về hướng dẫn xác định và quản lý chi phí đầu tư xây dựng [4]

Công tác thẩm định và phê duyệt thiết kế thi công và tổng dự toán khi triển khai thực hiện vẫn còn gặp những vướng mắc như:

- Chất lượng công tác lập, thẩm định và phê duyệt dự án còn hạn chế nên khi thực hiện

dự án phải nhiều lần thay đổi tổng mức đầu tư, tổng dự toán làm ảnh hưởng đến công tác kế hoạch hóa vốn đầu tư; kéo dài thời gian thực hiện dự án

- Việc nghiên cứu đề xuất nhiều phương án so sánh lựa chọn phương án tối ưu chưa thực sự được tư vấn quan tâm Phương án được chọn chưa phù hợp dẫn đến gây lãng phí và vẫn tiềm ẩn nguy cơ mất ổn định của công trình

- Các giải pháp thiết kế chính trong bước dự án chưa được đầu tư nghiên cứu cẩn thận, còn xảy ra tình trạng sao chép thiết kế từ dự án này sang dự án khác nhưng không chỉnh sửa cho phù hợp hiện trạng của dự án hiện tại

- Công tác thiết kế thi công và tổng dự toán phải tính toán chi tiết, sát nhất với công tác thi công thực tế nhưng công tác khảo sát còn chưa được chuẩn xác, số liệu chi tiết nhiều khi còn nội suy, số liệu không cập nhật lại thực tế Các dự án có nhiều tư vấn cùng tham gia nhưng tư vấn tổng thể chưa hoàn thành vai trò của mình nên thiếu tính thống nhất, sự phối hợp giữa các đơn vị chưa tốt dẫn đến thiết kế thiếu tính đồng bộ Đặc biệt có tư vấn còn phụ thuộc nhiều vào kết quả thiết kế bước lập dự án, việc nghiên cứu điều chỉnh các vấn đề về kỹ thuật chưa hợp lý, tồn tại từ bước trước chưa được quan tâm

- Công tác thẩm định thiết kế thi công và tổng dự toán: các nội dung thẩm định, thẩm tra chỉ mới nặng về phản biện, chưa đáp ứng yêu cầu đảm bảo sự tối ưu của phương án thiết kế về kinh tế - kỹ thuật Dẫn tới trong thời gian qua, hồ sơ thiết kế ở một số dự án

đã có những tồn tại mà liên quan trực tiếp đến chất lượng của dự án như sau:

+ Hồ sơ trình duyệt thường không được rà soát kiểm tra kỹ từ khâu khảo sát, do vậy việc thiết kế chưa phù hợp

+ Công tác thiết kế chưa được nghiên cứu kỹ và sâu dẫn đến thiết kế chọn giải pháp chưa phù hợp với yêu cầu người sử dụng, hiện trạng hạ tầng kỹ thuật hiện có; chưa xét

kỹ đến các yếu tố kinh tế - kỹ thuật - công nghệ để có sản phẩm dự án có hiệu quả nhất, giá thành thấp nhất…

- Tư vấn thiết kế phải thực hiện giám sát tác giả, nhưng nhìn chung việc giám sát tác giả của tư vấn thiết kế chưa thực hiện nghiêm túc, trách nhiệm về sản phẩm thiết kế chưa cao, chưa chịu trách nhiệm đến cùng đối với sản phẩm thiết kế của mình

Thực tế thấy rằng một số công trình có quy mô nhỏ hay công trình có quy mô lớn vẫn còn xảy ra chất lượng khảo sát xây dựng chưa đảm bảo chẳng hạn như dự án Xử lý chống sạt lở sông Bùi, khu vực huyện Chương Mỹ do Sở Nông nghiệp và PTNT Hà Nội làm Chủ đầu tư quá trình khảo sát chỉ xác định nền công trình yếu nhưng không phát hiện dòng thấm từ phía trong đồng ra mái nên xảy ra việc đề xuất phương án xử

lý còn chưa triệt để, quá trình triển khai thi công mới phát hiện dẫn đến phải điều chỉnh dự án, điều chỉnh kinh phí

Việc giám sát tác giả đối với sản phẩm thiết kế của các đơn vị tư vấn thiết kế sau khi được Chủ đầu tư nghiệm thu và phê duyệt, triển khai thi công; đơn vị tư vấn thiết kế

có trách nhiệm phải giám sát tác giả trong quá trình thi công theo quy định nhưng hiện nay hầu như các đơn vị tư vấn thiết kế chưa thực sự chủ động trong việc giám sát tác giả đối với sản phẩm thiết kế của mình mà chỉ khi xảy ra sự cố, sự sai khác giữa thiết

kế với hiện trường và Chủ đầu tư yêu cầu xem xét nghiên cứu điều chỉnh thì thực hiện

kế và dự toán hiện nay; một số nội dung trong quá trình thực hiện công việc thẩm định thiết kế và dự toán xây dựng cần chú trọng

Thực chất của việc thẩm định thiết kế và dự toán xây dựng là phân tích, đánh giá, so sánh sự phù hợp các nội dung thiết kế ở bước sau so với bước thiết kế trước và rà soát, kiểm tra, thẩm định, thẩm tra hồ sơ thiết kế, xem xét việc tính toán ổn định công trình,

áp dụng đúng các quy định của luật pháp, tiêu chuẩn, định mức, quy định của các cơ quan QLNN, tiêu chuẩn và thông lệ quốc tế Những yêu cầu nói trên, đặt cho người làm công tác thẩm định không chỉ quan tâm xem xét, kiểm tra về mặt nội dung hồ sơ bước thiết kế sơ bộ hoặc thiết kế cơ sở của dự án mà người làm công tác thẩm định phải thường xuyên cập nhật, trau dồi kiến thức, chuyên môn, xác định rõ tầm quan trọng của công tác thẩm định, nó là một trong những nội dung quan trọng trong công tác QLDA đầu tư XDCT, nếu công tác thẩm định thiết kế và dự toán xây dựng chính xác, sát thực tế thì giảm được thất thoát lãng phí trong đầu tư XDCT, đạt hiệu quả kinh

tế

CHƯƠNG 2 CƠ SỞ KHOA HỌC VÀ PHÁP LÝ TRONG CÔNG TÁC

TH ẨM ĐỊNH THIẾT KẾ VÀ DỰ TOÁN XÂY DỰNG

2.1 Nguyên t ắc thẩm định thiết kế và dự toán xây dựng

- Mục đích: kiểm tra xem bước thiết kế sau so với bước thiết kế trước làm đúng hay sai, có phù hợp hay không; Đánh giá các quy chuẩn, tiêu chuẩn kỹ thuật được áp dụng cho phương pháp tư vấn giám sát xây dựng; Kiểm tra và đánh giá mức độ an toàn của công trình xây dựng, khả năng chịu lực cũng như tính ổn định của toàn bộ các hạng mục công trình, các kết cấu chi tiết; Đánh giá sự hợp lý của thiết bị công nghệ và dây chuyền kỹ thuật sử dụng; Kiểm tra phương án bảo vệ môi trường, phòng cháy chữa cháy, an toàn lao động khi thi công; Đánh giá năng lực của tổ chức tư vấn thiết kế và

cá nhân thiết kế bản vẽ thi công, lập dự toán; Kiểm tra tính pháp lý của hồ sơ thiết kế bản vẽ thi công xây dựng; Kiểm tra chất lượng, khối lượng thiết kế đảm bảo đầy đủ tất

cả các hạng mục công trình theo yêu cầu và mục đích sử dụng của chủ đầu tư; Đánh giá mức độ chất lượng thiết kế thi công, các giải pháp thiết kế kết cấu phải đảm bảo an toàn cho công trình, mức độ khả thi để triển khai thi công Kết quả thẩm định được lập thành báo cáo trong đó nêu ra những nhận định chỗ nào đúng hoặc chỗ nào sai và những kiến nghị, góp ý về công việc đã thẩm định

- Cơ quan chuyên môn về xây dựng có thể yêu cầu Chủ đầu tư ký kết hợp đồng với một nhà thầu Tư vấn thẩm tra do mình đề nghị để thực hiện thẩm tra một phần hoặc toàn bộ các nội dung công việc của dự án; sau đó lập báo cáo thẩm tra trình cơ quan QLNN công trình xây dựng chuyên ngành xem xét ra báo cáo thẩm định

- Ý nghĩa: Thẩm định thiết kế và dự toán xây dựng công trình là công đoạn đóng vai trò rất quan trọng trong quá trình thực hiện dự án Công tác thẩm định thiết kế và dự toán xây dựng được thực hiện tốt sẽ mang lại rất nhiều lợi ích trong việc quản lý dự án hiệu quả hơn: Khắc phục các sai sót còn tồn tại trong quá trình tư thẩm định dự án đầu

tư xây dựng công trình và đảm bảo chất lượng tốt nhất cho đồ án thiết kế; Mang lại hiệu quả kinh tế cao cho chủ đầu tư, tiết kiệm chi phí đầu tư hiệu quả; Mang lại độ tin cậy cao cho đồ án thiết kế

2.1.2 Nguyên t ắc thẩm định thiết kế và dự toán xây dựng

Tất cả các dự án đầu tư thuộc mọi nguồn vốn: Ngân sách, ngoài ngân sách, vốn khác thì các bước thiết kế và dự toán xây dựng sau khi thiết kế cơ sở, dự án được phê duyệt Chủ đầu tư phải trình cơ quan chuyên môn về xây dựng thẩm định thiết kế và dự toán xây dựng công trình (nếu đề nghị) theo quy định

Nguyên tắc thẩm định thiết kế và dự toán xây dựng công trình phải căn cứ vào các chủ trương, chính sách của Nhà nước đối với hoạt động đầu tư xây dựng Trên góc độ quản

lý các dự án đầu tư, việc thẩm định cần tuân thủ các nguyên tắc đã được quy định Theo nguyên tắc này các cơ quan chuyên môn về xây dựng của Nhà nước cần nhanh chóng thẩm định, tránh những thủ tục rườm rà, chậm trể, gây phiền hà trong việc ra quyết định và cấp giấy phép đầu tư

Quy định [5] về nguyên tắc thẩm định, phê duyệt dự án, thiết kế và dự toán xây dựng

sự thống nhất, đồng bộ về nội dung, cơ sở tính toán trong các kết quả thẩm định

- Công khai, minh bạch về trình tự, thủ tục, hồ sơ, kết quả thẩm định và tuân thủ các quy định về cải cách thủ tục hành chính trong quá trình thẩm định

- Phê duyệt thiết kế và dự toán xây dựng công trình đúng thẩm quyền hoặc theo ủy quyền sau khi có Thông báo kết quả thẩm định và hồ sơ trình phê duyệt đã được bổ sung, hoàn thiện theo yêu cầu của cơ quan thẩm định

- Đối với dự án có số bước thiết kế nhiều hơn so với quy định, cơ quan chuyên môn về xây dựng chỉ thẩm định hồ sơ thiết kế tại bước thiết kế theo quy định của pháp luật, các bước thiết kế còn lại do người quyết định đầu tư quyết định việc tổ chức thẩm

về xây dựng chỉ thẩm định hồ sơ thiết kế có nội dung tương ứng với bước thiết kế cơ

sở, thiết kế kỹ thuật hoặc thiết kế bản vẽ thi công

2.2 Quy trình th ẩm định thiết kế và dự toán xây dựng

Trong quá trình thực hiện tổ chức thẩm định yêu cầu phải có sự phối hợp chặt chẽ giữa các cơ quan chuyên môn, các tổ chức tư vấn, các Bộ, Ngành có liên quan Đồng thời

phải có sự phân công chặt chẽ, phù hợp các cán bộ vào dự án cụ thể Làm tốt các khâu

từ xử lý hồ sơ sơ bộ đến khi dự thảo quyết định phê duyệt thiết kế; Tổ chức thực hiện công tác thẩm định thiết kế và dự toán xây dựng theo đúng quy trình thẩm định được quy định có ý nghĩa quan trọng, đảm bảo theo quy định hiện hành của nhà nước, đảm bảo được những yêu cầu đặt ra trong công tác thẩm định

Quy trình thưc hiện công tác thẩm định: quy trình thẩm định dự án, TKCS và thiết kế,

dự toán xây dựng công tình được quy định tại Điều 11, Điều 30 Nghị định 59/NĐ-CP

[2] , hướng dẫn tại thông tư 18/2016/TT-BXD [5] và được thông báo tại bộ phận tiếp

nhận, trả hồ sơ một cửa gồm:

- Chuẩn bị hồ sơ, trình thẩm định: Chủ đầu tư có trách nhiệm chuẩn bị hồ sơ và trình thẩm định, bảo đảm sự đầy đủ, hợp lệ của hồ sơ (kiểm tra, có báo cáo tổng hợp về hồ trình thẩm định); tổ chức thẩm tra phục vụ thẩm định, trình đúng cơ quan thẩm định được phân cấp thực hiện thẩm định

- Tiếp nhận hồ sơ được thực hiện tại bộ phận tiếp nhận, trả hồ sơ một cửa:

Hồ sơ trình thẩm định thiết kế và dự toán xây dựng phải đầy đủ và hợp lệ theo đúng Nghị định số 59/2015/NĐ-CP ngày 18/6/2015 của Chính phủ và Quy trình thẩm định

thiết kế, dự toán xây dựng công trình [2]

- Sau khi nhận được hồ sơ, cơ quan chuyên môn về xây dựng, người quyết định đầu tư chủ trì tổ chức thẩm định thiết kế, dự toán xây dựng công trình theo các nội dung quy định tại Điều 58, Điều 83 của Luật xây dựng, Điều 27 Nghị định 59/2015/NĐ-CP,

Điều 10 Nghị định 32/NĐ-CP [2], [3]

- Cơ quan chủ trì thẩm định có trách nhiệm tổ chức thẩm định các nội dung của thiết

kế, dự toán xây dựng công trình Trong quá trình thẩm định, cơ quan chủ trì thẩm định

được mời tổ chức, cá nhân có chuyên môn, kinh nghiệm phù hợp tham gia thẩm định từng phần thiết kế xây dựng, thiết kế công nghệ, dự toán xây dựng công trình để phục

- Trong quá trình thẩm định thiết kế xây dựng, cơ quan chuyên môn về xây dựng có trách nhiệm đề nghị cơ quan quản lý nhà nước có thẩm quyền thẩm định về môi trường, phòng, chống cháy, nổ và nội dung khác theo quy định của pháp luật

Thời hạn có văn bản thông báo kết quả thẩm định của cơ quan quản lý nhà nước có

thẩm quyền thẩm định về môi trường, phòng, chống cháy, nổ và nội dung khác theo quy định của pháp luật chuyên ngành nhưng không được vượt quá thời gian thẩm tra thiết kế, dự toán xây dựng quy định tại Khoản 4 Điều này Nếu quá thời hạn, các cơ quan, tổ chức liên quan không có văn bản trả lời thì được xem như đã chấp thuận về nội dung thẩm định và chịu trách nhiệm về lĩnh vực quản lý của mình

- Trường hợp cơ quan chuyên môn về xây dựng yêu cầu chủ đầu tư lựa chọn trực tiếp đơn vị tư vấn thẩm tra theo quy định tại Khoản 2 Điều này, trong thời gian 5 (năm) ngày làm việc kể từ ngày nhận đủ hồ sơ hợp lệ, cơ quan chuyên môn về xây dựng có văn bản thông báo cho chủ đầu tư các nội dung cần thẩm tra để chủ đầu tư lựa chọn,

ký hợp đồng với tư vấn thẩm tra; thời gian thực hiện thẩm tra không vượt quá 20 (hai mươi) ngày đối với công trình cấp I, cấp đặc biệt; 15 (mười lăm) ngày đối với công trình cấp II và cấp III; 10 (mười) ngày đối với các công trình còn lại Chủ đầu tư có

trách nhiệm gửi kết quả thẩm tra cho cơ quan chuyên môn về xây dựng, người quyết định đầu tư để làm cơ sở thẩm định thiết kế, dự toán xây dựng

- Trong trường hợp dự án đầu tư xây dựng công trình gồm nhiều công trình các loại và cấp khác nhau thì cơ quan chủ trì tổ chức thực hiện thẩm định là cơ quan có trách nhiệm thực hiện thẩm định đối với công trình, hạng mục công trình chính của dự án đầu tư xây dựng công trình

- Đối với các công trình bí mật nhà nước, công trình theo lệnh khẩn cấp và công trình tạm thì việc thẩm định, phê duyệt thiết kế được thực hiện theo quy định của pháp luật

về quản lý đầu tư xây dựng công trình đặc thù

- Yêu cầu Chủ đầu tư, tư vấn cảu Chủ đầu tư giải trình, làm rõ những vấn đề có liên quan đến nội dung thẩm định

- Cơ quan, tổ chức, cá nhân thẩm tra, thẩm định, phê duyệt thiết kế, dự toán xây dựng chịu trách nhiệm trước pháp luật về kết quả thẩm tra, thẩm định, phê duyệt thiết kế, dự toán xây dựng do mình thực hiện

- Thời gian thẩm định thiết kế, dự toán xây dựng của cơ quan chuyên môn về xây dựng tính từ ngày nhận đủ hồ sơ hợp lệ như sau:

+ Không quá 40 (bốn mươi) ngày đối với công trình cấp I, cấp đặc biệt;

+ Không quá 30 (ba mươi) ngày đối với công trình cấp II và cấp III;

+ Không quá 20 (hai mươi) ngày đối với các công trình còn lại

- Kết quả và thông báo kết quả thẩm định:

+ Cơ quan thẩm định có trách nhiệm lập báo cáo kết quả thẩm định, có đánh giá, kết luận về từng nội dung và toàn bộ

Dự thảo văn bản thông báo kết quả thẩm định thiết kế bao gồm các nội dung chính:[5]

- Căn cứ pháp lý;

- Thông tin chung về công trình:

+ Tên công trình ………… …… Loại, cấp công trình

+ Thuộc dự án đầu tư:

+ Chủ đầu tư:

+ Giá trị dự toán xây dựng công trình:

+ Nguồn vốn:

+ Địa điểm xây dựng:

+ Nhà thầu thiết kế xây dựng công trình, lập dự toán xây dựng (nếu có)

+ Nhà thầu khảo sát xây dựng

- Nội dung hồ sơ trình thẩm định:

+ Danh mục hồ sơ trình thẩm định

+ Các quy chuẩn kỹ thuật, tiêu chuẩn chủ yếu áp dụng

+ Giải pháp thiết kế chủ yếu về: Kiến trúc, nền, móng, kết cấu, hệ thống kỹ thuật công trình, phòng chống cháy, nổ và các nội dung khác (nếu có)

+ Phương pháp lập dự toán được lựa chọn và các cơ sở để xác định các khoản mục chi phí trong dự toán xây dựng trình thẩm định (nếu có)

- Kết quả thẩm định thiết kế xây dựng:

+ Điều kiện năng lực của tổ chức, cá nhân thực hiện khảo sát, thiết kế; lập dự toán xây dựng (nếu có) Năng lực cá nhân thực hiện thẩm tra thiết kế và thẩm tra dự toán xây dựng (nếu có)

+ Sự phù hợp của thiết kế xây dựng bước sau so với thiết kế xây dựng bước trước (thiết kế kỹ thuật so với thiết kế cơ sở; thiết kế bản vẽ thi công so với thiết kế kỹ thuật trong trường hợp thiết kế ba bước, so với thiết kế cơ sở trong trường hợp thiết kế hai bước hoặc so với nhiệm vụ thiết kế trong trường hợp thiết kế một bước)

+ Sự tuân thủ các tiêu chuẩn áp dụng, quy chuẩn kỹ thuật, quy định của pháp luật về

sử dụng vật liệu xây dựng cho công trình

+ Sự phù hợp của các giải pháp thiết kế công trình với công năng sử dụng của công trình, mức độ an toàn công trình và đảm bảo an toàn của công trình lân cận

+ Sự hợp lý của việc lựa chọn dây chuyền và thiết bị công nghệ đối với thiết kế công trình có yêu cầu về công nghệ (nếu có)

+ Sự tuân thủ các quy định về bảo vệ môi trường, phòng, chống cháy, nổ

+ Yêu cầu sửa đổi, bổ sung và hoàn thiện thiết kế (nếu có)

- Kết quả thẩm định dự toán (nếu có yêu cầu)

+ Sự phù hợp giữa khối lượng chủ yếu của dự toán với khối lượng thiết kế

+ Tính đúng đắn, hợp lý của việc áp dụng, vận dụng định mức, đơn giá xây dựng công trình

+ Giá trị dự toán xây dựng là: ……… (giá trị dự toán ghi bằng chữ),

+ Nội dung khác (nếu có)

- Kết luận và kiến nghị:

+ Đủ điều kiện hay chưa đủ điều kiện để trình phê duyệt

+ Yêu cầu, kiến nghị đối với chủ đầu tư (nếu có)

Sau khi lập dự thảo này phải trình người có thẩm quyền ký duyệt

Quy trình thẩm định thiết kế và dự toán xây dựng thể hiện thông qua sơ đồ Hình 2.1

Hình 2.1 Sơ đồ quy trình thẩm định thiết kế và dự toán xây dựng

2.3 Nh ững yêu cầu, căn cứ pháp lý để thẩm định thiết kế và dự toán xây dựng

* Yêu cầu đối với thiết kế xây dựng

- Đáp ứng yêu cầu của nhiệm vụ thiết kế; phù hợp với nội dung dự án đầu tư xây dựng được duyệt, quy hoạch xây dựng, cảnh quan kiến trúc, điều kiện tự nhiên, văn hóa - xã hội tại khu vực xây dựng

- Nội dung thiết kế xây dựng công trình phải đáp ứng yêu cầu của từng bước thiết kế

- Tuân thủ tiêu chuẩn áp dụng, quy chuẩn kỹ thuật, quy định của pháp luật về sử dụng vật liệu xây dựng, đáp ứng yêu cầu về công năng sử dụng, công nghệ áp dụng (nếu có); bảo đảm an toàn chịu lực, an toàn trong sử dụng, mỹ quan, bảo vệ môi trường, ứng phó với biến đổi khí hậu, phòng, chống cháy, nổ và điều kiện an toàn khác

- Có giải pháp thiết kế phù hợp và chi phí xây dựng hợp lý; bảo đảm đồng bộ trong

sinh, sức khỏe cho người sử dụng; tạo điều kiện cho người khuyết tật, người cao tuổi, trẻ em sử dụng công trình Khai thác lợi thế và hạn chế tác động bất lợi của điều kiện

tự nhiên; ưu tiên sử dụng vật liệu tại chỗ, vật liệu thân thiện với môi trường

- Thiết kế xây dựng phải được thẩm định, phê duyệt theo quy định của Luật này, trừ

trường hợp quy định tại khoản 7 Điều này [1]

- Nhà thầu thiết kế xây dựng phải có đủ điều kiện năng lực phù hợp với loại, cấp công trình và công việc do mình thực hiện

- Thiết kế xây dựng nhà ở riêng lẻ được quy định như sau:

+ Thiết kế xây dựng nhà ở riêng lẻ phải đáp ứng yêu cầu thiết kế quy định tại khoản 3

Điều này [1];

+ Hộ gia đình được tự thiết kế nhà ở riêng lẻ có tổng diện tích sàn xây dựng nhỏ hơn

250 m2 hoặc dưới 3 tầng hoặc có chiều cao dưới 12 mét, phù hợp với quy hoạch xây dựng được duyệt và chịu trách nhiệm trước pháp luật về chất lượng thiết kế, tác động của công trình xây dựng đến môi trường và an toàn của các công trình lân cận

* Nội dung chủ yếu của thiết kế xây dựng triển khai sau thiết kế cơ sở

- Phương án kiến trúc

- Phương án công nghệ (nếu có)

- Công năng sử dụng

- Thời hạn sử dụng và quy trình vận hành, bảo trì công trình

- Phương án kết cấu, loại vật liệu chủ yếu

- Chỉ dẫn kỹ thuật

- Phương án phòng, chống cháy, nổ

- Phương án sử dụng năng lượng tiết kiệm, hiệu quả

- Giải pháp bảo vệ môi trường, ứng phó với biến đổi khí hậu

- Dự toán xây dựng phù hợp với bước thiết kế xây dựng: Dự toán xây dựng là chi phí cần thiết để xây dựng công trình, thực hiện gói thầu, công việc xây dựng được xác định trên cơ sở khối lượng tính toán từ thiết kế kỹ thuật, thiết kế bản vẽ thi công, yêu cầu công việc phải thực hiện và định mức, giá xây dựng

* Nội dung thẩm định thiết kế và dự toán xây dựng công trình:

Nội dung thẩm định thiết kế xây dựng triển khai sau thiết kế cơ sở và dự toán xây dựng công trình, gồm có

Về thiết kế xây dựng [1]

- Sự phù hợp của thiết kế xây dựng bước sau so với thiết kế xây dựng bước trước: + Thiết kế kỹ thuật so với thiết kế cơ sở;

+ Thiết kế bản vẽ thi công so với thiết kế kỹ thuật trong trường hợp thiết kế ba bước,

so với thiết kế cơ sở trong trường hợp thiết kế hai bước hoặc so với nhiệm vụ thiết kế trong trường hợp thiết kế một bước

- Sự hợp lý của các giải pháp thiết kế xây dựng công trình

- Sự tuân thủ các tiêu chuẩn áp dụng, quy chuẩn kỹ thuật, quy định của pháp luật về sử dụng vật liệu xây dựng cho công trình

- Đánh giá sự phù hợp các giải pháp thiết kế công trình với công năng sử dụng của công trình, mức độ an toàn công trình và bảo đảm an toàn của công trình lân cận

- Sự hợp lý của việc lựa chọn dây chuyền và thiết bị công nghệ đối với thiết kế công trình có yêu cầu về công nghệ

- Sự tuân thủ các quy định về bảo vệ môi trường, phòng, chống cháy, nổ

- Điều kiện năng lực của tổ chức, cá nhân thực hiện khảo sát, thiết kế xây dựng

Về dự toán xây dựng [3]:

Thẩm định dự toán xây dựng công trình được thực hiện đồng thời với việc thẩm định

- Nội dung thẩm định dự toán xây dựng công trình gồm:

- Kiểm tra sự phù hợp khối lượng công tác xây dựng, chủng loại và số lượng thiết bị trong dự toán so với khối lượng, chủng loại và số lượng thiết bị tính toán từ thiết kế xây dựng, công nghệ;

- Kiểm tra tính đúng đắn, hợp lý của việc áp dụng, vận dụng định mức dự toán, giá xây dựng của công trình và quy định khác có liên quan trong việc xác định các khoản mục chi phí của dự toán xây dựng công trình;

- Xác định giá trị dự toán xây dựng công trình sau thẩm định và kiến nghị giá trị dự toán xây dựng để cấp có thẩm quyền xem xét, phê duyệt Đánh giá mức độ tăng, giảm của các khoản mục chi phí, phân tích nguyên nhân tăng, giảm so với giá trị dự toán xây dựng công trình đề nghị thẩm định

- Thẩm quyền thẩm định, phê duyệt dự toán xây dựng công trình thực hiện theo quy định tại Nghị định về quản lý dự án đầu tư xây dựng

- Đối với các công trình thuộc dự án quan trọng quốc gia, dự án nhóm A, B và C có kỹ thuật phức tạp hoặc áp dụng công nghệ cao, cơ quan chuyên môn về xây dựng theo phân cấp, người quyết định đầu tư yêu cầu chủ đầu tư lựa chọn tổ chức tư vấn quản lý chi phí đủ điều kiện năng lực theo quy định tại Nghị định về quản lý dự án đầu tư xây dựng thực hiện thẩm tra dự toán xây dựng công trình làm cơ sở cho việc thẩm định trước khi trình cấp có thẩm quyền phê duyệt

- Dự toán xây dựng công trình được phê duyệt là cơ sở xác định giá gói thầu trong kế hoạch lựa chọn nhà thầu và đàm phán, ký kết hợp đồng xây dựng trong trường hợp chỉ định thầu, nếu có Trường hợp giá gói thầu trong kế hoạch lựa chọn nhà thầu xác định trên cơ sở tổng mức đầu tư thì giá gói thầu được cập nhật theo dự toán xây dựng công trình đã phê duyệt

- Hồ sơ thẩm định dự toán thuộc nội dung hồ sơ thẩm định thiết kế kỹ thuật, thiết kế bản vẽ thi công và dự toán xây dựng quy định tại Nghị định về quản lý dự án đầu tư xây dựng Kết quả thẩm định, thẩm tra dự toán xây dựng công trình được lập theo mẫu quy định của Bộ Xây dựng

Trong phạm vi đề tài, tác giả xin tóm lược nội dung thẩm định chi tiết theo Bảng 2.1 Bảng 2.1 Bảng tóm tắt những nội dung cơ bản cần thẩm định đối với thiết kế xây dựng

- Sự hợp lý về của các giải pháp thiết kế xây dựng

- Sự tuân thủ các quy chuẩn kỹ thuật, tiêu chuẩn áp dụng, quy định của pháp luật về sử dụng vật liệu xây dựng

- Đánh giá sự phù hợp của các giải pháp thiết kế, mức độ an toàn công trình và đảm bảo an toàn của công trình lân cận

- Sự hợp lý của việc lựa chọn dây chuyền và thiết bị công nghệ (đối với công trình yêu cầu về công nghệ)

- Sự tuân thủ các quy định về bảo vệ môi trường; phòng, chống cháy, nổ

Chi phí xây dựng

- Sự phù hợp giữa khối lượng chủ yêu với khối lượng thiết kế

- Tính dúng đắn, hợp lý của việc áp dụng, vận dụng định mức, đơn giá xây dựng công trình

- Xác định giá trị dự toán công trình