Giải pháp nâng cao năng lực ban quản lý dự án đầu tư xây dựng huyện ninh phước, tỉnh ninh thuận

Từ những lý do nêu trên, với những kiến thức được học tập và nghiên cứu ở Nhà trường cùng với kinh nghiệm thực tiễn trong quá trình công tác tại cơ quan, tôi chọn đề tài: “Giải pháp nâng

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO BỘ NÔNG NGHIỆP VÀ PTNT



QUẢNG THÚC ĐOAN

MỘT SỐ GIẢI PHÁP NÂNG CAO NĂNG LỰC

BAN QUẢN LÝ DỰ ÁN ĐẦU TƯ VÀ XÂY DỰNG HUYỆN

NINH PHƯỚC, TỈNH NINH THUẬN

LUẬN VĂN THẠC SĨ

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO BỘ NÔNG NGHIỆP VÀ PTNT

T RƯỜNG ĐẠI HỌC THỦY LỢI



QUẢNG THÚC ĐOAN

MỘT SỐ GIẢI PHÁP NÂNG CAO NĂNG LỰC

BAN QUẢN LÝ DỰ ÁN ĐẦU TƯ VÀ XÂY DỰNG HUYỆN

NINH PHƯỚC, TỈNH NINH THUẬN

CHUYÊN NGÀNH : QUẢN LÝ XÂY DỰNG

LỜI CAM ĐOAN

Tôi xin cam đoan luận văn này hoàn toàn do tôi thực hiện với sự hướng dẫn của PGS.TS Đinh Tuấn Hải Các đoạn trích dẫn và số liệu sử dụng trong luận văn đều được dẫn nguồn và có độ chính xác cao nhất trong phạm vi hiểu biết của tôi Các nội dung nghiên cứu và kết quả đề tài là trung thực và chưa từng được ai công bố trong bất

cứ công trình nghiên cứu nào trước đây

Ninh Thuận, ngày tháng năm 2017

Tác giả luận văn

QUẢNG THÚC ĐOAN

LỜI CẢM ƠN

Trước hết, với lòng kính trọng và biết ơn sâu sắc, tôi xin chân thành cảm ơn PGS TS Đinh Tuấn Hải người đã tận tình giúp đỡ và hướng dẫn tôi trong suốt quá trình nghiên cứu cho đến khi luận văn được hoàn thành

Xin chân thành cảm ơn Ban Giám đốc, các anh chị Ban quản lý dự án đầu tư xây dựng huyện Ninh Phước đã hỗ trợ tài liệu, đóng góp ý kiến động viên giúp đỡ tôi hoàn thành luận văn này

Xin chân thành cảm ơn gia đình, các bạn bè đã có sự động viên, hỗ trợ và đóng góp ý kiến để tôi có thể hoàn thành công trình nghiên cứu này

Dù đã rất cố gắng nhưng với trình độ hiểu biết và thời gian nghiên cứu thực tế

có hạn nên không tránh khỏi những thiếu sót, tôi chân thành mong muốn nhận được những lời chỉ dẫn, góp ý của quý Thầy, Cô và các bạn để luận văn của tôi được hoàn thiện hơn

Xin chân thành cảm ơn!

Ninh Thuận, ngày tháng năm 2017

Tác giả luận văn

QUẢNG THÚC ĐOAN

MỤC LỤC

CHƯƠNG 1 TỔNG QUAN VỀ QUẢN LÝ DỰ ÁN ĐẦU TƯ XÂY DỰNG

CÔNG TRÌNH 7

1.1 Tổng quan về quản lý dự án đầu tư xây dựng công trình: 7

1.1.1 Công trình xây dựng: 7

1.1.2 Đặc điểm chung của công trình xây dựng: 7

1.1.3 Các hoạt động trong quá trình đầu tư xây dựng công trình 8

1.1.4 Quản lý trong dự án đầu tư xây dựng công trình 8

1.2 Những yếu tố ảnh hưởng đến công tác quản lý dự án xây dựng công trình 8

1.2.1 Nhóm yếu tố chủ quan: 8

1.2.2 Nhóm yếu tố khách quan: 8

1.3 Thực trạng công tác quản lý dự án xây dựng công trình tại các Ban quản lý dự án: 9 1.3.1 Tình hình quản lý dự án của các Ban quản lý dự án trên thế giới: 9

1.3.2 Tình hình quản lý dự án của các Ban quản lý dự án ở nước ta: 11

1.3.3 Những vấn đề tồn tại trong công tác quản lý dự án xây dựng công trình: 13 1.4 Những bài học kinh nghiệm về quản lý dự án xây dựng của các Ban quản lý dự án: 17

CHƯƠNG 2 CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ QUẢN LÝ DỰ ÁN XÂY DỰNG CÔNG TRÌNH 20

2.1 Dự án đầu tư xây dựng công trình: 20

2.1.1 Dự án đầu tư xây dựng công trình: 20

2.1.2 Quản lý dự án theo các giai đoạn của một dự án đầu tư XDCT: 22

2.1.3 Quản lý dự án đầu tư XDCT dưới góc độ của các chủ thể: 26

2.2 Quản lý dự án xây dựng công trình: 28

2.2.1 Quản lý trong dự án đầu tư xây dựng công trình: 28

2.2.2 Phân loại dự án trong dự án xây dựng công trình: 29

2.2.3 Quản lý dự án xây dựng công trình: 29

2.2.4 Các phương pháp quản lý dự án XDCT: 35

2.2.5 Những chỉ tiêu đánh giá hiệu quả công tác quản lý dự án XDCT: 36

2.3 Những căn cứ pháp lý cho việc quản lý dự án xây dựng công trình: 38

2.3.1 Những quy định pháp luật của Nhà nước: 38

2.3.2 Những quy định pháp luật của tỉnh Ninh Thuận: 41

2.3.3 Các quy định pháp luật có liên quan khác: 42

CHƯƠNG 3 THỰC TRẠNG VÀ GIẢI PHÁP NÂNG CAO NĂNG LỰC QUẢN LÝ DỰ ÁN TẠI BAN QUẢN LÝ DỰ ÁN ĐẦU TƯ XÂY DỰNG HUYỆN NINH PHƯỚC - ÁP DỤNG CHO DỰ ÁN: ĐƯỜNG VÀNH ĐAI PHÍA BẮC THỊ TRẤN PHƯỚC DÂN, HUYỆN NINH PHƯỚC 44

3.1 Giới thiệu khái quát về Ban quản lý dự án Đầu tư xây dựng huyện Ninh Phước: 44

3.1.1 Quá trình hình thành và phát triển: 46

3.1.2 Cơ cấu tổ chức bộ máy quản lý 48

3.1.3 Kết quả quản lý dự án của Ban quản lý dự án Đầu tư và Xây dựng huyện Ninh Phước qua một số năm: 55

3.2 Thực trạng trong công tác quản lý dự án xây dựng công trình tại Ban Quản lý dự án Đầu tư và Xây dựng huyện Ninh Phước: 59

3.2.1 Công tác lập kế hoạch dự án và quản lý dự án xây dựng: 59

3.2.2 Tổ chức quản lý triển khai thực hiện kế hoạch dự án: 61

3.2.3 Tổ chức kiểm tra, giám sát 79

3.2.4 Đánh giá chung về công tác kiểm soát, giám sát dự án của Ban quản lý dự án Đầu tư Xây dựng huyện Ninh Phước: 83

3.3 Định hướng phát triển của Ban Quản lý dự án Đầu tư Xây dựng huyện Ninh Phước trong giai đoạn 2016 – 2020 83

3.3.1 Định hướng phát triển chung 83

3.3.2 Định hướng trong quản lý dự án: 85

3.4 Đề xuất một số giải pháp nâng cao năng lực quản lý dự án – Áp dụng cho dự án: Đường vành đai phía Bắc thị trấn Phước Dân, huyện Ninh Phước 99

3.4.1 Đề xuất một số giải pháp nâng cao năng lực quản lý dự án: 99

3.4.2 Giới thiệu về gói thầu dự án “Đường vành đai phía Bắc thị trấn Phước Dân, huyện Ninh Phước” 106

3.4.3 Một số giải pháp nâng cao năng lực quản lý dự án: Đường vành đai phía Bắc thị trấn Phước Dân, huyện Ninh Phước: 109

3.5 Đánh giá công tác quản lý dự án xây dựng công trình tại ban quản lý dự án đầu tư xây dựng Ninh Phước 97

3.5.1 Những kết quả đạt được: 97

3.5.2 Những tồn tại, hạn chế: 98

3.5.3 Nguyên nhân của các hạn chế: 98 DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO 117

DANH MỤC CÁC HÌNH VẼ, ĐỒ THỊ

Hình 2.1: Các chủ thể tham gia quản lý dự án 26

Hình 3.1: Hình ảnh trong giờ làm việc tại phòng Bộ phận Hành chính - Tổng hợp của BQL dự án đầu tư xây dựng huyện Ninh Phước 44

Hình 3.2: Hình ảnh trong giờ làm việc tại phòng Bộ phận quản lý, điều hành dự án của BQL dự án đầu tư xây dựng huyện Ninh Phước 45

Hình 3.3: Cơ cấu tổ chức của BQL dự án đầu tư xây dựng 48

Hình 3.4: Cơ cấu trình độ chuyên môn tại BQLDA 49

Hình 3.5: Cơ cấu trình độ chuyên môn tại BQLDA 49

Hình 3.6: Một số hình ảnh buổi lễ mở thầu 73

DANH MỤC BẢNG BIỂU

Bảng 3.1: Tổng hợp cán bộ trong BQLDA 49

Bảng 3.2: Các công trình, dự án giai đoạn năm 2010 -2015 do Ban quản lý dự án đầu tư xây dựng huyện Ninh Phước được giao làm chủ đầu tư và đã thực hiện hoàn thành 55

Bảng 3.3: Quy trình lập, thẩm định da đầu tư xây dựng công trình 64

Bảng 3.4: Chất lượng một số dự án mà khâu chuẩn bị đầu tư chưa được quan tâm thoả đáng 66

Bảng 3.5: Quy trình lập kế hoạch đấu thầu 67

Bảng 3.6: Kế hoạch đấu thầu dự án Hệ thống mương tiêu Hóc Rọ, xã Phước Hải, huyện Ninh Phước 68

Bảng 3.7: Kế hoạch lựa chọn nhà thầu tư vấn bước lập thiết kế bản vẽ thi công 68

Bảng 3.8: Kế hoạch lựa chọn nhà thầu bước triển khai thực hiện dự án 69

Bảng 3.9: Quy trình lập và lựa chọn nhà thầu 71

Bảng 3.10: Sơ đồ ký kết hợp đồng 74

Bảng 3.11: Quy trình nghiệm thu, thanh toán 76

Bảng 3.12: Quy trình quyết toán 78

Bảng 3.13: Danh mục kiểm tra hồ sơ 104

DANH MỤC CÁC KÝ HIỆU, CHỮ VIẾT TẮT

PM Project Management

QLDA Quản lý dự án

BCKTKT Báo cáo kinh tế kỹ thuật

BCNCKT Báo cáo nghiên cứu khả thi

BQLDA Ban quản lý dự án

CĐT Chủ đầu tư

CNVC Công nhân viên chức

D.A Dự án

DAĐT Dự án đầu tư

ĐGTĐMT Đánh giá tác động môi trường

ĐTXD Đầu tư xây dựng

HĐND Hội đồng nhân dân

HĐQT Hội đồng quản trị

HSĐX Hồ sơ đề xuất

HSMT Hồ sơ mời thầu

HSYC Hồ sơ yêu cầu

KH &ĐT Khoa học và đào tạo

KT -TH Kế toán tổng hợp

NSNN Ngân sách nhà nước

PMU Ban quản lý dự án

QĐ Quyết định

MỞ ĐẦU

1 Tính cấp thiết của đề tài

Trong khoảng một thập niên trở lại đây, cùng với xu hướng hội nhập khu vực hoá, toàn cầu hoá trong mọi lĩnh vực kinh tế và cả lĩnh vực đầu tư xây dựng, công tác quản

lý đầu tư xây dựng ngày càng trở nên phức tạp đòi hỏi phải có sự phối hợp của nhiều cấp, nhiều ngành, nhiều đối tác và nhiều bộ môn liên quan Do đó, công tác quản lý dự

án đầu tư xây dựng đòi hỏi phải có sự phát triển sâu rộng, và mang tính chuyên nghiệp hơn mới có thể đáp ứng nhu cầu xây dựng các công trình ở nước ta trong thời gian tới Thực tiễn đó đã thúc đẩy ra đời một “nghề” mới mang tính chuyên nghiệp thực sự: Quản lý dự án, một nghề đòi hỏi tính tổng hợp và chuyên nghiệp từ các tổ chức và cá nhân tham gia hoạt động tư vấn

Quản lý dự án (Project Management – PM) là một quá trình phức tạp, bao gồm công tác hoạch định, theo dõi và kiểm soát tất cả những khía cạnh của một dự án và kích thích mọi thành phần tham gia vào dự án đó nhằm đạt được những mục tiêu của dự án đúng thời hạn với các chi phí, chất lượng và khả năng thực hiện chuyên nghiệp Nói một cách khác, Quản lý dự án (QLDA) là công việc áp dụng các chức năng và hoạt động của quản lý vào suốt vòng đời của Dự án nhằm đạt được những mục tiêu đặt ra Huyện Ninh Phước nằm cực Nam của tỉnh Ninh Thuận Có trục đường quốc lộ 1A và tuyến đường sắt thống nhất Bắc – Nam chạy xuyên suốt trên địa bàn thị trấn theo hướng từ Đông – Bắc đến Tây – Nam, cùng với các tuyến đường tỉnh 703 nối kết thị trấn với các đô thị trong khu vực Tạo điều kiện phát triển mạnh về giao lưu kinh tế, văn hóa, khoa học và công nghệ

BẢN ĐỒ HÀNH CHÍNH HUYỆN NINH PHƯỚC

Là 1 trong những huyện có tốc độ tăng trưởng kinh tế cao của tỉnh Ninh Thuận Giai đoạn 2010-2015, tốc độ kinh tế huyện Ninh Phước tăng trưởng ở mức 16,4%/năm, thu nhập bình quân đầu người đạt 23,9 triệu đồng Tổng vốn đầu tư toàn xã hội đạt 2.498

tỷ đồng

Trong những năm qua, Ninh Phước đã có bước đột phá về phát triển kinh tế - xã hội, chuyển đổi cơ cấu kinh tế đúng hướng, phù hợp với đặc điểm tình hình và điều kiện của địa phương, phát triển theo cơ cấu “Công nghiệp - thương mại, dịch vụ - nông nghiệp”

Từ đó, sớm đưa Ninh Phước từ một huyện thuần nông trở thành địa phương có vai trò quan trọng trong khu vực kinh tế trọng điểm của tỉnh Ninh Thuận Năm 2015, tốc độ tăng trưởng kinh tế của huyện đạt 16,4%, trong đó nông nghiệp tăng 13,51%, công nghiệp - xây dựng tăng 24,53%, thương mại - dịch vụ tăng 15,94% Cơ cầu kinh tế chuyển dịch đúng hướng: Giảm tỷ trọng giá trị sản xuất ngành nông - lâm - ngư nghiệp

từ 51,79% xuống còn 46,62%, công nghiệp, tiểu thủ công nghiệp - xây dựng tăng từ 15,86% lên 22,45%; thu nhâp bình quân đầu người đạt 23,9 triệu đồng, gấp 2,7 lần so với năm 2010

Phương hướng phát triển chung của huyện Ninh Phước đến năm 2020 là chuyên dịch

cơ cấu kinh tế theo hướng tăng tỷ trọng ngành công nghiệp - tiểu thủ công nghiệp - xây dựng, thương mại - dịch vụ; giảm tỷ trọng ngành nông nghiệp Phát huy tiềm năng, lợi thế và các dự án lớn vế giao thông, thuỷ lợi, điện gió, du lịch, thương mại được triển thực hiện, đây là thời cơ tốt nhất để nhanh phát triển kinh tế - xã hội

Để thực hiện theo phương hướng phát triển đó thì huyện Ninh Phước đã lên kế hoạch xây dựng rất nhiều các dự án công trình xây dựng như: Dự án Xây dựng các tuyến đường từ thị trấn Phước Dân nối đường ven biển; Dự án đường Đông - Tây huyện Ninh Phước nối đường ven biển; Dự án đường nối Phước Hậu - Long Bình - Phước Hải phục vụ giao thông kết hợp du lịch; Dự án Trung tâm thể dục thể thao, bến xe huyện; Dự án hệ thống thoát nước và xử lý nước thải giai đoạn 2 ở thị trấn Phước Dân;

Dự án xây dựng bờ kè Sông Lu… làm nền tảng cho sự phát triển kinh tế - chính trị -

xã hội

Nhằm thực hiện các dự án này một cách có hiệu quả, đem lại giá trị kinh tế cao cho huyện Ninh Phước là một trong những nhiệm vụ tối quan trọng trong giai đoạn hiện nay Trước bối cảnh đó, Ban quản lý dự án Đầu tư và Xây dựng huyện Ninh Phước cần tìm kiếm những cách thức tổ chức và quản lý khác nhau để tồn tại và phát triển Điều đó nghĩa là Ban quản lý dự án phải tính toán và tìm cách nhằm nâng cao hiệu quả quản lý đảm bảo việc quản lý khoa học, hợp lý

Từ những lý do nêu trên, với những kiến thức được học tập và nghiên cứu ở Nhà trường cùng với kinh nghiệm thực tiễn trong quá trình công tác tại cơ quan, tôi chọn đề tài: “Giải pháp nâng cao năng lực Ban quản lý dự án đầu tư xây dựng huyện Ninh

Ph ước, tỉnh Ninh Thuận” làm luận văn nghiên cứu của mình

2 Tổng quan vấn đề nghiên cứu

Quản lý dự án là hoạt động quan trọng trong quá trình hình thành và thực hiện dự án,

là công cụ thực hiện và ra quyết định đầu tư phù hợp Có nhiều chủ thể tham gia và ảnh hưởng tới quá trình Quản lý dự án đầu tư như: các doanh nghiệp với vai trò là chủ đầu tư, nhà nước mà đại diện là các cơ quan quản lư nhà nước, các ngân hàng, các tổ chức tài chính tín dụng, các tổ chức tư vấn Nghiên cứu về công tác Quản lý dự án đầu

tư đã có các công trình nghiên cứu và lý luận theo nhiều chủ đề cũng như các quá trình hoạt động Quản lý dự án đầu tư Cụ thể như sau:

- Lê Hồng Giang (2012), Luận văn thạc sỹ (Đại học Thủy lợi), “Nghiên cứu đề xuất các giải pháp nâng cao hiệu quả quản lý chi phí các dự án đầu tư xây dựng công trình ngành nông nghiệp và PTNT tại Bắc Ninh” Đề tài đưa ra cơ sở lý luận về dự án đầu tư

và các chi phí của dự án đầu tư xây dựng công trình ngành nông nghiệp và phát triển nông thôn Nghiên cứu và phân tích thực trạng công tác quản lý chi phí tại địa bàn tỉnh Bắc Ninh Từ đó đưa ra các giải pháp tăng hiệu quả của dự án bằng cách quản lý tốt các chi phí của dự án

- Phạm Hữu Vinh (2011), Luận văn thạc sỹ kinh tế (Đại học Đà Nẵng), “Hoàn thiện công tác quản lý dự án đầu tư tại Tổng công ty xây dựng công trình giao thông 5” Đề tài hệ thống hóa những vấn đề lý luận cơ bản về quản lý dự án đầu tư ở doanh nghiệp trong điều kiện hiện nay Trên cơ sở đó đánh giá thực trạng quản lý dự án đầu tư tại Tổng công ty xây dựng công trình giao thông 5 rút ra những tồn tại hạn chế và nguyên nhân của những tồn tại đó Từ đó đề xuất một số giải pháp nhằm hoàn thiện công tác quản lý dự án đầu tư Nhằm góp phần nâng cao hiệu quả đầu tư

- Hoàng Đỗ Quyên (2008), Luận văn thạc sỹ kinh tế (Đại học Kinh tế quốc dân),

“Hoàn thiện công tác quản lý dự án đầu tư tại Ban quản lý dự án Công trình điện Miền Bắc” Đề tài đề cập đến việc hoàn thiện công tác quản lý dự án đầu tư tại Ban quản lý

dự án Công trình điện Miền Bắc, đưa ra những lý luận cơ bản về quản lý dự án, phân tích thực trạng và đưa ra những giải pháp nhằm hoàn thiện công tác quản lý dự án tại Ban quản lý dự án Công trình điện Miền Bắc Đề tài tập trung chủ yếu vào việc công tác quản lý dự án trong giai đoạn thực hiện dự án tại các dự án thuộc phạm vi quản lý của Ban quản lý dự án

Các công trình đã nghiên cứu về Quản lý dự án đầu tư thường tập trung vào kỹ thuật phân tích đánh giá lợi ích và chi phí phục vụ cho mục đích tối đa hoá lợi nhuận (tối đa hoá lãi cổ tức cho các cổ đông) hoặc tiến hành phân tích đánh giá lợi ích và chi phí đối với dự án Nghiên cứu và thiết kế quy trình nâng cao công tác Quản trị dự án đầu tư đáp ứng cho nhà quản trị có những quyết định đúng đắn và kịp thời nắm bắt cơ hội đầu

tư có hiệu quả, nâng cao khả năng cạnh tranh, Quản trị từ khâu nghiên cứu, lập dự án, thực hiện đầu tư, vận hành và kết thúc vòng đời dự án, đội ngũ cán bộ nhân lực thực hiện, phương pháp, quy trình thực hiện, vấn đề phân cấp quản lý đầu tư

Trong quá trình thực hiện tác giả đã kế thừa, học tập những ưu việt của các công trình nghiên cứu trước đó để hoàn thành luận án của mình

3 Mục tiêu nghiên cứu

Mục tiêu nghiên cứu của đề tài là dựa trên cơ sở hệ thống hóa lý luận về quản lý dự án đầu tư xây dựng công trình và phân tích một số tồn tại, vướng mắc, khó khăn trong công tác quản lý của Ban quản lý dự án đầu tư xây dựng huyện Ninh Phước, tỉnh Ninh Thuận trong thời gian vừa qua để đưa ra một số giải pháp hoàn thiện công tác quản lý tại Ban quản lý dự án đầu tư xây dựng huyện Ninh Phước

Từ cơ sở lý luận và phân tích thực trạng về công tác quản lý của Ban quản lý dự án đề xuất một số giải pháp nâng cao năng lực của Ban quản lý dự án đầu tư xây dựng huyện Ninh Phước, tỉnh Ninh Thuận

4 Đối tượng và phạm vi nghiên cứu

Đối tượng nghiên cứu: Tập trung vào công tác quản lý dự án một số dự án tiêu biểu của các dự án vốn ngân sách, nguồn vốn ODA, đặc biệt là dự án: Hệ thống mương tiêu Hóc Rọ, điểm chính

Phạm vi nghiên cứu: Nghiên cứu tập trung vào các dự án mà Ban quản lý dự án đầu tư xây dựng huyện Ninh Phước, tỉnh Ninh Thuận quản lý với vai trò là đại diện chủ đầu

tư quản lý dự án

5 Phương pháp nghiên cứu

Các phương pháp nghiên cứu chủ yếu được sử dụng trong luận văn:

Phương pháp tổng hợp, phân tích, phương pháp so sánh, các phương pháp thống kê kết hợp với khảo sát thực tế

Áp dụng đường lối chính sách của Đảng và Nhà nước về quản lý hoạt động đầu tư và dựng theo các văn bản quy phạm ban hành

Nghiên cứu số liệu thứ cấp các tài liệu thống kê, báo cáo các Dự án đầu tư, hồ sơ, công tác Quản trị dự án đầu tư công trình xây dựng hiện thời

6 Kết cấu luận văn

Ngoài phần mở đầu, kết luận và tài liệu tham khảo thì kết cấu luận văn bao gồm 3 chương:

Chương 1: Tổng quan về quản lý dự án đầu tư xây dựng công trình

Chương 2: Cơ sở lý luận về quản lý dự án xây dựng công trình

Chương 3: Thực trạng và giải pháp nâng cao năng lực quản lý dự án tại Ban quản lý

dự án đầu tư xây dựng huyện Ninh Phước

CHƯƠNG 1 TỔNG QUAN VỀ QUẢN LÝ DỰ ÁN ĐẦU TƯ XÂY DỰNG CÔNG TRÌNH

1.1 Tổng quan về quản lý dự án đầu tư xây dựng công trình

Công trình xây dựng là sản phẩm được tạo thành bởi sức lao động của con người, vật liệu xây dựng, thiết bị lắp đặt vào công trình, được liên kết định vị với đất, có thể bao gồm phần dưới mặt đất, phần trên mặt đất, phần dưới mặt nước và phần trên mặt nước, được xây dựng theo thiết kế Công trình xây dựng bao gồm công trình xây dựng công cộng, nhà ở, công trình công nghiệp, giao thông, thuỷ lợi, năng lượng và các công trình khác

Sản phẩm thường có kích thước lớn, trọng lượng lớn Số lượng, chủng loại vật tư, thiết

bị xe máy thi công và lao động phục vụ cho mỗi công trình cũng rất khác nhau, lại luôn thay đổi theo tiến độ thi công Bởi vậy giá thành sản phẩm rất phức tạp thường xuyên thay đổi theo từng khu vực, từng thời kỳ

Sản phẩm có liên quan đến nhiều ngành cả về phương diện cung cấp các yếu tố đầu vào, thiết kế và chế tạo sản phẩm, cả về phương diện sử dụng công trình

Sản phẩm xây dựng liên quan nhiều đến cảnh quan và môi trường tự nhiên, do đó liên quan nhiều đến lợi ích của cộng đồng, nhất là đến dân cư của địa phương nơi đặt công trình

Sản phẩm mang tính tổng hợp về kỹ thuật, kinh tế, xã hội, văn hoá – nghệ thuật và quốc phòng Sản phẩm chịu nhiều ảnh hưởng của nhân tố thượng tầng kiến trúc, mang bản sắc truyền thống dân tộc, thói quen tập quán sinh hoạt… Có thể nói sản phẩm xây dựng phản ánh trình độ kinh tế khoa học – kỹ thuật và văn hoá trong từng giai đoạn phát triển của một đất nước

1.1.3 Các hoạt động trong quá trình đầu tư xây dựng công trình [1]

Các hoạt động xây dựng bao gồm lập quy hoạch xây dựng, lập dự án đầu tư xây dựng công trình, khảo sát xây dựng, thiết kế xây dựng công trình, thi công xây dựng công trình, giám sát thi công xây dựng công trình, quản lý dự án đầu tư xây dựng công trình, lựa chọn nhà thầu trong hoạt động xây dựng và các hoạt động khác có liên quan đến

xây dựng công trình

Là việc quản lý quá trình thực hiện dự án trong một thời gian và kinh phí xác định

1.2 Những yếu tố ảnh hưởng đến công tác quản lý dự án xây dựng công trình

Có 7 yếu tố ảnh hưởng đến quản lý dự án đầu tư xây dựng

Thái độ: Thể hiện tầm quan trọng của dự án và sự hỗ trợ của các bên liên quan

Xác định: Dự án cần xác định rõ phải làm gì, phương pháp tiếp cận thiết kế và chiến lược thực hiện

Con người: Sự quản lý và lãnh đạo

Hệ thống: Kế hoạch, chế độ báo cáo, và kiểm soát để đo lường tiến độ của dự án

Tổ chức: Vai trò, trách nhiệm và mối quan hệ giữa các bên tham gia

Nguồn tài trợ và chương trình: Nguồn tài chính do nhà tài trợ và chủ dự án cung cấp, kết quả mong đợi và thời gian hoàn vốn

Ảnh hưởng bên ngoài: Như tác động về chính trị, kinh tế, xã hội, pháp lý, môi trường

Những trở ngại trong quản lý dự án đầu tư xây dựng

Trở ngại khi hình thành dự án: Kế hoạch của dự án không khớp với kế hoạch của chủ đầu tư; Thủ tục quản lý không được xác lập; Thứ tự ưu tiên không được thông báo đến các bên liên quan;Không có tầm nhìn chung

Trở ngại khi lập kế hoạch: Sử dụng các công cụ quá phức tạp như: Phần mềm, chiến lược, kế hoạch phức tạp; Không khuyến khích sáng tạo; Dự tính về nguồn lực không

thực tế

Trở ngại trong tổ chức và thực hiện: Thiếu hợp tác trong nội bộ dự án; Thiếu phù hợp văn hóa và kém chia sẻ thông tin; Nguồn lực không có sẵn khi cần thiết; Không thể kiểm tra để biết khả năng địa phương có đáp ứng yêu cầu của việc thực thi dự án hay không

Trở ngại trong kiểm soát: Không hiểu mục đích của kiểm soát; Không theo dõi tiến độ theo kế hoạch; Các cuộc họp đánh giá không hiệu quả; Trách nhiệm không đi liền với quyền hạn

1.3 Thực trạng công tác quản lý dự án xây dựng công trình tại các Ban quản lý

dự án

Quản lý dự án là ngành khoa học nghiên cứu về việc lập kế hoạch, tổ chức và quản lý, giám sát quá trình phát triển của dự án nhằm đảm bảo cho dự án hoàn thành đúng thời gian, trong phạm vi ngân sách đã được duyệt, đảm bảo chất lượng, đạt được mục tiêu

cụ thể của dự án và các mục đích đề ra

Mục tiêu cơ bản của việc quản lý dự án thể hiện ở chỗ các công việc phải được hoàn thành theo yêu cầu và bảo đảm chất lượng, trong phạm vi chi phí được duyệt, đúng thời gian và giữ cho phạm vi dự án không thay đổi

1.3.1 Tình hình quản lý dự án của các Ban quản lý dự án trên thế giới [12]

Ở các nền kinh tế chuyển đổi, vai trò của nhà nước luôn giữ vị trí quan trọng trong mọi hoạt động của nền kinh tế Các khoản đầu tư của nhà nước được thực hiện với mục tiêu tăng trưởng và phát triển chung của nền kinh tế Tuy nhiên, kinh nghiệm của các nước phát triển và đang phát triển cho thấy, việc đầu tư kém hiệu quả kéo dài của khu vực nhà nước là do quản lý kém, thiếu trách nhiệm, lãng phí, tham nhũng… do đó, việc quản lý đầu tư công phải được tuân thủ theo quy trình nhất định Đối với đầu tư công về xây dựng, công tác quản lý dự án thông qua các Ban quản lý dự án do cơ quan nhà nước thành lập

• Một số kinh nghiệm quản lý đầu tư công tại Trung Quốc và Brazil

Tại các nước mới như: Trung Quốc, Brazil, quản lý đầu tư công được tiến hành theo các nội dung (từ hình thành những định hướng lớn trong chính sách đầu tư công cho đến việc thẩm định, lựa chọn, lập ngân sách, thực thi và đánh giá các dự án đầu tư cụ thể), nhằm đảm bảo hiệu quả và hiệu lực của đầu tư công, qua đó đạt được mục tiêu tăng trưởng và phát triển chung của nền kinh tế

• Trung Quốc

Quản lý đầu tư công được phân quyền theo 4 cấp ngân sách: Trung ương, tỉnh, thành phố và cấp huyện, trần Theo đó, cấp có thẩm quyền quyết định việc phân bổ ngân sách của từng cấp ngân sách có toàn quyền quyết định đầu tư các dự án sử dụng vốn từ ngân sách của cấp mình

Đối với các dự án đầu tư sử dụng vốn hỗ trợ từ ngân sách cấp trên phải lấy ư kiến thẩm định của các cơ quan liên quan của ngân sách cấp trên trước khi phê duyệt chủ trương đầu tư dự án

Việc thẩm định các dự án đầu tư được triển khai thực hiện ở tất cả các bước như: chủ trương đầu tư, báo cáo khả thi, thiết kế kỹ thuật và tổng khái toán, thiết kế thi công và tổng dự toán, đấu thầu… Đồng thời, đều thông qua Hội đồng thẩm định của từng cấp

và lấy ý kiến thẩm định của các cơ quan quản lý nhà nước có liên quan cùng cấp và cấp trên nếu có sử dụng vốn hỗ trợ của ngân sách cấp trên

Hội đồng thẩm định của từng cấp do cơ quan được giao kế hoạch vốn đầu tư thành lập (Cơ quan quản lý chuyên ngành) Thành viên Hội đồng thẩm định bao gồm các chuyên gia có chuyên môn sâu thuộc lĩnh vực dự án yêu cầu, được lựa chọn theo hình thức rút thăm từ danh sách các chuyên gia được lập, quản lý ở từng cấp theo từng phân ngành Các chuyên gia này được xác định là có trình độ chuyên môn thích hợp, đáp ứng yêu cầu thẩm định của từng dự án cụ thể

Trên thực tế, việc quản lý đầu tư công tại các dự án ở Trung Quốc vẫn còn xảy ra tình trạng phát sinh chi phí vượt dự toán, như dự án đường sắt Bắc Kinh-Thiên Tân Intercity đã tăng đến 75% chi phí Nguyên nhân cơ bản là vì ban đầu quy hoạch xây dựng đường sắt có vận tốc 200km/giờ sau đã được nâng cấp thành 350km/giờ

Việc thay đổi quy hoạch xây dựng dự án đường sắt này đã dẫn tới làm tăng chi phí của

dự án, công việc điều chỉnh dự án chưa thực sự hiệu quả Cùng với đó, các hoạt động kiểm tra giám sát đánh giá định kỳ cũng chưa được triển khai để cập nhật tình hình dự

án và diễn biến của giá nguyên vật liệu, nhân công

Để giảm những rào cản hành chính cho đầu tư tư nhân, Trung Quốc cũng đã ban hành các văn bản hướng dẫn cụ thể đối với công tác lựa chọn dự án và đảm bảo đánh giá độc lập của thẩm định dự án và để xác định các tiêu chuẩn cụ thể

Tuy nhiên, do hầu hết các dự án ở Trung Quốc đã chuyển sang chính quyền địa phương quản lý, mà ít phụ thuộc vào nguồn thu ngân sách Do đó, những văn bản hướng dẫn chỉ áp dụng cho các dự án được hỗ trợ từ ngân sách

• Brazil

Là nước coi đầu tư công là động lực cho tăng trưởng kinh tế, nên nước này đã có cách thức quản lý đầu tư công hữu hiệu Theo đó, Brazil đã đẩy mạnh xuất khẩu tài nguyên thiên nhiên để gia tăng lợi nhuận và giảm thiểu rủi ro cho nền kinh tế nước này

Trong giai đoạn 1985-1994, Brazil đã trải qua thời kỳ bất ổn tài chính và lạm phát phi

mã Điều này phản ánh đặc điểm quản lý đầu tư công ở nước này kém hiệu quả

Để khắc phục vấn đề này, Brazil đã áp dụng biện pháp thắt chặt tài chính, trong đó tập trung kiềm chế thâm hụt ngân sách nhà nước bằng cách kiềm chế các khoản đầu tư Cùng với đó, Chính phủ Brazil đã tập trung vào danh mục đầu tư dự án cụ thể, sàng lọc và lựa chọn kỹ lưỡng chủ đầu tư dự án có đủ năng lực triển khai dự án, tránh gây thất thoát, lãng phí tài sản nhà nước

1.3.2 Tình hình quản lý dự án của các Ban quản lý dự án ở nước ta

Vấn đề thất thoát, lãng phí trong quản lý nguồn vốn đầu tư xây dựng cơ bản những năm vừa qua luôn thu hút sự quan tâm quan tâm lớn của toàn xã hội Thất thoát, lãng phí diễn ra ở hầu hết các dự án, công trình; ở mọi công việc, ở mọi khâu trong quá trình đầu tư XDCB (tuy mức độ, phạm vi, thủ đoạn, tính chất có khác nhau) mặc dù có rất nhiều văn bản điều chỉnh hoạt động đầu tư XDCB trong các thời kỳ

Có thể nói đây là lĩnh vực được điều chỉnh, bổ sung và ban hành nhiều văn bản nhất Xem xét quá trình đầu tư XDCB cho thấy nguyên nhân của thực trạng trên thì có nhiều, nhưng nguyên nhân chủ yếu có thể phân thành 5 nhóm như sau:

Thứ nhất: Do đặc điểm sản phẩm XDCB có quá trình thi công dài, chi phắ sản xuất lớn, địa bàn thi công rộng và phân tán, có liên quan tới nhiều cơ quan, đơn vị, tổ chức,

cá nhân tham gia, vv Đây là nguyên nhân vốn có của sản phẩm dễ tạo điều kiện thất thoát, lãng phắ vốn

Thứ hai: Do trình độ, năng lực hoặc ý thức chuyên nguyệp chưa chuyển đổi kịp, cộng với sự tác động tiêu cực của cơ chế thị trường vào mỗi con người hoạt động trong lĩnh vực đầu tư XDCB, đây là nguyên nhân chủ quan của con người trực tiếp tham gia Thứ ba: Thiếu công khai, minh bạch; tắnh độc lập còn hạn chế tạo điều kiện phát sinh

cơ chế xin - cho, góp phần khép kắn trong quản lý đầu tư XDCB Nguyên nhân này tạo điều kiện thuận lợi cho tham nhũng, thất thoát, lãng phắ vốn đầu tư

Thứ tư: Quyền lực, quyền lợi và trách nhiệm không tương xứng Quyền lực thì tập trung nhưng trách nhiệm thì phân tán, thiếu rõ ràng Tư vấn thiết kế thực hiện không đầy đủ các tiêu chuẩn, quy chuẩn XDCB, đưa vào gói thầu các chi phắ sai chế độ (có tắnh chất hỗ trợ nhà thầu) Ban quản lý dự án cũng không có ý kiến, không xử lý trách nhiệm vật chất, vẫn thanh toán bình thường cho nhà thầu, Như vậy, quyền của Ban quản lý dự án rất lớn nhưng trách nhiệm của Ban quản lý dự án rất nhỏ

Đối với đơn vị tư vấn giám sát công việc rất nặng nề, đòi hỏi phải có trình độ chuyên môn cũng như đạo đức hành nghề khá chặt chẽ nhưng thu nhập quy định cho tư vấn giám sát còn thấp, thu nhập chắnh đáng của giám sát viên chýa đảm bảo khiến dễ bị các yếu tố tiêu cực tác động làm ảnh hýởng tắnh độc lập, khách quan công tác giám sát

Thứ nãm: Chế tài xử lý chưa đầy đủ, chưa kiên quyết còn nể nang Các thiếu sót, sai phạm khi được các cơ quan chức năng phát hiện ra chủ yếu là nhắc nhở, rút kinh nghiệm, sửa lại, cùng lắm là không thanh toán chi phắ, chưa xử lư bồi thường tổn thất gây thiệt hại về kinh tế Hợp đồng chưa ràng buộc các bên bồi thường thiệt hại do việc

thực hiện thiếu xót, sai phạm, chậm tiến độ thi công, hoặc sai phạm nhiều lần phải thu hồi giấy phép

• Một số dự án đã thanh tra việc quản lý dự án tại các Ban quản lý dự án [13]

Dự án xây dựng Kho cảng xăng dầu PETEC Cái Mép giai đoạn I; Dự án xây dựng Kho cảng xăng dầu PETEC Cái Mép giai đoạn II và dự án xây dựng Kho tổng hợp Phú Định Đối với đơn vị tư vấn thiết kế, tư vấn thẩm tra nhà thầu thi công Cơ quan thanh tra đề nghị kiểm điểm, rút kinh nghiệm đối với lãnh đạo các tổ chức và cá nhân có liên quan trong việc để xảy ra các sai sót về công tác thiết kế, lập dự toán chưa đúng với quy định của Nhà nước làm tăng giá trị thực của các gói thầu…

Yêu cầu xử lý số tiền lập chưa đúng chi phí quản lý dự án với tổng giá trị trên 500 triệu đồng Trong đó, dự án xây dựng Kho tổng hợp Phú Định trên 81 triệu đồng; D.A xây dựng Kho cảng xăng dầu PETEC Cái Mép trên 438 triệu đồng Yêu cầu các Ban quản lý dự án không được chi số tiền trên 500 triệu đồng theo quy định của pháp luật Tổng số tiền lập, thẩm định, phê duyệt dự toán xây dựng công trình chưa đúng theo quy định gần 16 tỷ đồng Trong đó, dự án xây dựng Kho cảng xăng dầu PETEC Cái Mép giai đoạn I trên 9,3 tỷ đồng; dự án xây dựng Kho cảng xăng dầu PETEC Cái Mép giai đoạn II trên 2,7 tỷ đồng và dự án xây dựng Kho tổng hợp Phú Định trên 3,8 tỷ đồng

1.3.3 Những vấn đề tồn tại trong công tác quản lý dự án xây dựng công trình

Mặc dù các công trình được triển khai trong điều kiện gặp không ít khó khăn, giá cả nguyên, nhiên vật liệu xây dựng biến động, thời tiết không thuận lợi nhưng Chủ đầu

tư, Ban quản lý dự án đã tranh thủ sự quan tâm của các cấp, các ngành để triển khai, cơ bản bảo đảm tiến độ và chất lượng các công trình

Ban QLDA đã kịp thời khẩn trương và có những giải pháp tích cực thực hiện nhiệm vụ được giao từ khâu lập kế hoạch tổ chức thực hiện, tổ chức đấu thầu tuyển chọn nhà thầu, hợp đồng thực hiện giám sát thi công, đền bù, giải phóng mặt bằng, nghiệm thu thanh toán theo quy định của pháp luật về quản lý đầu tư xây dựng cơ bản Các công trình triển khai xây dựng đúng với quy hoạch được phê duyệt

Hồ sơ pháp lý của các công trình tương đối đầy đủ, đúng trình tự thủ tục đầu tư theo quy định Các nhà thầu thi công, đơn vị tư vấn thiết kế, giám sát, kiểm định xây dựng mặc dù trong điều kiện gặp nhiều khó khăn nhưng với tinh thần trách nhiệm cao đã nổ lực triển khai công trình cơ bản đảm bảo chất lượng, thực hiện đúng các quy định về công tác an toàn lao động

Tuy nhiên, việc triển khai đầu tư các dự án, công trình trên địa bàn huyện Ninh Phước, công tác quản lý dự án của BQLDA cũng một số tồn tại cần khắc phục, đó là: một số

dự án chậm triển khai, công tác giải phóng mặt bằng gặp nhiều khó khăn; công tác khảo sát thiết kế, lập dự án đầu tư của nhiều dự án chưa sát với thực tế dẫn đến phát sinh về khối lượng chi phí quản lý dự án; một số nhà thầu năng lực yếu, làm ảnh hưởng trực tiếp đến tiến độ, chất lượng công trình xây dựng

1.3.3.1 Trong giai đoạn chuẩn bị đầu tư

Sự phối hợp giữa khâu khảo sát địa hình, địa chất với thiết kế trong giai đoạn thiết kế

cơ sở chưa thật sự kịp thời, chất lượng và hiệu quả Trong giai đoạn lập dự án, quá trình thực hiện khảo sát địa hình, địa chất nền móng và thủy văn còn sơ sài, chưa đáp ứng tốt cho chủ trì kết cấu khi tính toán sơ bộ phương án móng dẫn đến phát sinh xử lý

kỹ thuật nhiều trong quá trình triển khai thực hiện dự án

1.3.3.2 Trong quá trình thực hiện dự án, công trình

Hàng hoá vật liệu xây dựng lưu thông trên thị trường hiện nay chưa được kiểm soát chặt chẽ về mặt chủng loại và chất lượng; sản phẩm vật liệu xây dựng chưa có tính ổn định và hợp chuẩn cao Chất lượng vật liệu xây dựng nếu không được kiểm soát chặt chẽ sẽ ảnh hưởng lớn đến chất lượng công trình xây dựng

Công tác kiểm tra, kiểm định, giám định chất lượng cấu kiện và công trình xây dựng đóng vai trò quan trọng Vì vậy, BQLDA cần tích cực, chủ động tổ chức thực hiện nhằm mục đích đánh giá chất lượng xây dựng và kiểm định khả năng chịu lực của kết cấu công trình Tuy nhiên, các công tác trên vẫn chưa có tính dự báo và ngăn ngừa các

sự cố hoặc xác định nguyên nhân dẫn đến tình trạng xuống cấp về chất lượng xây dựng công trình, trong đó chưa đề xuất giải pháp khắc phục hiệu quả một cách cụ thể, chi tiết

Việc quản lý chất lượng vẫn còn coi trọng tính hành chính, trong khi đó BQLDA phó mặc tất cả cho các đơn vị tư vấn với năng lực tư vấn không đồng đều hoặc hạn chế Điều này dễ dẫn tới tiêu cực thông đồng giữa các đơn vị trực tiếp thực hiện dự án và năng lực tư vấn yếu kém chi phối làm giảm sút chất lượng công trình

Nhiều công trình xây dựng trên nền đất được san lấp đã cố kết một phần Kết cấu móng hạng mục công trình chính là phương án móng sâu nên gần như kiểm soát được chuyển vị lún Tuy nhiên, các hạng mục phụ như bể ngầm, nền hạ tầng xung quanh đặt trên nền đất tự nhiên và nếu không có biện pháp xử lý nền móng đúng đắn sẽ dễ dẫn đến các hiện tượng sau:

Hư hỏng ở liên kết nối giữa hạng mục hạ tầng vỉa hè - bậc cấp xung quanh công trình với hạng mục khối công trình chính Do nền đất bên dưới công trình chưa hoàn tất quá trình cố kết nên theo thời gian sẽ tạo khoảng trống, độ rỗng lớn gây sụt lún

Hạng mục bể nước ngầm - bể xử lý nước thải có giải pháp gia cố nền móng không đồng bộ với hạng mục công trình chính cũng gây ra hiện tượng nứt-thấm ở các bể này Một số đơn vị quản lý và sử dụng công trình chưa thực hiện đầy đủ việc duy tu, bảo dưỡng, sửa chữa hạ tầng kỹ thuật theo trách nhiệm được giao, cũng là nguyên nhân dẫn đến sự xuống cấp về chất lượng công trình Hiện nay, Nghị định số 46/2015/NĐ-

CP quy định khá chặt chẽ về vấn đề bảo hành, bảo trì cho các công trình xây dựng trong quá trình khai thác sử dụng

• Nguyên nhân của các tồn tại

Về công tác khảo sát, thiết kế:

Hồ sơ khảo sát lập chưa đầy đủ, áp dụng tiêu chuẩn thiết kế không phù hợp quy định hiện hành Chưa kiểm soát chặt chẽ chứng chỉ hành nghề theo quy định của Chủ trì khảo sát, Chủ trì thiết kế

Công tác lập dự toán còn để xảy ra sai sót về khối lượng, hệ số; việc lập chi phí khảo sát, thiết kế không đúng

Thiết kế bản vẽ thi công không phù hợp với thiết kế cơ sở Đơn vị thẩm tra chưa phát huy hết tinh thần trách nhiệm, không phát hiện được những sai sót trong công tác thiết

kế, lập dự toán

• Về công tác lựa chọn nhà thầu xây dựng

Chỉ huy trưởng công trình, cán bộ thi công không phù hợp với hồ sơ dự thầu

Hồ sơ dự thầu sai khối lượng; Biện pháp thi công một số phần việc và một số tiêu chí yêu cầu về kỹ thuật của vật liệu xây dựng trong hồ sơ dự thầu lập còn thiếu

• Về công tác quản lý chất lượng công trình

Chất lượng tại một số công trình chưa đạt yêu cầu, còn tình trạng hư hỏng và thi công không đúng thiết kế

Hồ sơ quản lý chất lượng chưa đầy đủ, công tác nghiệm thu bê tông các cấu kiện một

số công trình chưa có thí nghiệm nén mẫu tuổi 28 ngày; biên bản nghiệm thu kỷ thuật đưa các tiêu chuẩn quy phạm không phù hợp

Nhật ký thi công ghi chưa được chi tiết, không đóng dấu giáp lai theo quy định; cán bộ giám sát không ký vào nhật ký thi công, thực hiện công tác giám sát khi chưa có chứng chỉ hành nghề theo quy định

Không có dụng cụ đo lường vật liệu đổ bê tông, vật liệu đưa vào thi công chưa có kiểm định chất lượng, công nhân không có trang bị bảo hộ lao động theo quy định Trong bối cảnh ảnh hưởng của giá cả nguyên, nhiên vật liệu có biến động, lãi suất vay ngân hàng tăng cao, thời tiết có lúc không thuận lợi, nguồn vốn không kịp thời việc giải phóng mặt bằng gặp nhiều khó khăn, đã làm ảnh hưởng đến tiến độ thi công của các dự án Nhiều văn bản hướng dẫn của Nhà nước về quản lý đầu tư có những điểm còn bất cập, tạo ra khó khăn nhất định cho công tác quản lý đầu tư xây dựng

Chủ đầu tư, trực tiếp là UBND huyện, Ban QLDA và các đơn vị được giao tổ chức thực hiện quản lý dự án đầu tư xây dựng chưa quan tâm đầy đủ đối với công tác thẩm định thiết kế, dự toán; lập hồ sơ mời thầu, đánh giá hồ sơ dự thầu; giám sát thi công dẫn đến các tồn tại sai sót gây thất thoát lãng phí tiền của Nhà nước

Việc chấp hành các quy định về quản lý ĐTXD của cán bộ, công chức đýợc giao nhiệm vụ thực hiện dự án chýa đầy đủ, kịp thời

Trách nhiệm của các cán bộ tý vấn đýợc giao nhiệm vụ thiết kế, lập dự toán, thẩm tra, chýa cao dẫn đến sai sót trong khâu lập thiết kế, dự toán

Tý vấn giám sát chýa phát huy hết tinh thần trách nhiệm trong công tác giám sát chất lýợng công trình

1.4 Những bài học kinh nghiệm về quản lý dự án xây dựng của các Ban quản lý

dự án

Nên xác định chỉ có một giám đốc dự án (Project Manager) Vai trò và trách nhiệm, đặc biệt là giữa các nhà tài trợ (Sponsor) và quản lý dự án (Project Manager), nên được tinh gọn rõ ràng Điều này giảm thiểu xung đột và hiểu lầm trong nhóm dự án Các cam kết từ các nhà tài trợ (Sponsor) là rất cần thiết Đặc biệt là liên quan đến việc

sử dụng các tiêu chuẩn, và đặc biệt trong hoạt động giám sát dự án Thiếu một sự cam kết từ các nhà tài trợ dẫn đầu dự án sẽ làm chậm, dự án không hiệu quả hoặc dự án không bao giờ kết thúc Một nhà tài trợ, người đang tham gia vào dự án một cách tích cực và chủ động là một sự hỗ trợ mạnh mẽ đối với các giám đốc dự án và làm cho họ

tự tin hơn Khía cạnh này góp phần thúc đẩy các giám đốc dự án và cuối cùng, giúp dự

án thành công

Một phạm vi dự án, cái được giới hạn trong khoảng thời gian, trong tính phức tạp và tài nguyên sẽ

• Cho phép tập trung nhiều hơn vào các hoạt động xác định,

• Là một kích thích cho những người làm việc trong các dự án (vì họ nhìn thấy cái gì

Nếu dự án: Có một lịch trình quá dài; Có quá nhiều hoạt động (hoặc dự án quá phức tạp); Yêu cầu tài nguyên dư thừa

Sau đó dự án đã được xem xét và, có lẽ, nó phải được tách thành tiểu dự án hoặc tiểu giai đoạn

Việc xem xét và quản lý ngay lập tức bất kỳ phụ thuộc hoặc tương tác với các dự án khác và việc rất cần thiết Ðặc biệt, chúng ta phải xem xét bất cứ hoạt động hoặc dự án đang trong 'cạnh tranh' hoặc thậm chí mâu thuẫn với KPI của dự án và do đó có thể làm sai lệch hay thay đổi kết quả của dự án

Sự tham gia, từ những giai đoạn đầu của dự án, các tác nhân bên ngoài (có thể là đồng nghiệp từ các phòng ban khác, hoặc khách hàng, vv) sẽ làm tăng 'tư duy sáng tạo' (bên ngoài hộp), và sẽ giúp bạn có một cái nhìn khác nhau và nhiều hơn nữa về tổng thể của

dự án

Đặc biệt là trong giai đoạn đầu của dự án (điều lệ dự án, đánh giá rủi ro, vv) có một nhà tư vấn bên ngoài hỗ trợ các giám đốc dự án và các nhà tài trợ trong việc quản lý

dự án có thể rất hữu ích

CHƯƠNG 2 CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ QUẢN LÝ DỰ ÁN XÂY DỰNG CÔNG TRÌNH

2.1 Dự án đầu tư xây dựng công trình

Dự án đầu tư xây dựng công trình là tập hợp các đề xuất có liên quan đến việc sử dụng vốn để tiến hành hoạt động xây dựng để xây dựng mới, sửa chữa, cải tạo công trình xây dựng nhằm mục đích phát triển, duy trì, nâng cao chất lượng công trình hoặc sản phẩm, dịch vụ trong một thời hạn và chi phí xác định Ở giai đoạn chuẩn bị đầu tư xây dựng, dự án được thể hiện thông qua Báo cáo nghiên cứu khả thi đầu tư xây dựng hoặc Báo cáo kinh tế - kỹ thuật đầu tư xây dựng [1]

Dự án đầu tư có thể xem xét dưới nhiều góc độ khác nhau, cụ thể

Xét trên tổng thể chung của quá trình đầu tư

Dự án đầu tư có thể được hiểu như là kế hoạch chi tiết triển khai các hoạt động đầu tư nhằm đạt được các mục tiêu đã đề ra trong một khoảng thời gian nhất định, hay đó là một công trình cụ thể thực hiện các hoạt động đầu tư

Như vậy để có được một dự án đầu tư, phải bỏ ra hoặc huy động một lượng nguồn lực lớn kỹ thuật, vật chất, lao động, tài chính và thời gian Phải bỏ ra một lượng chi phí lớn nên đòi hỏi nhà quản lý dự án phải phân tích, đánh giá, so sánh và lựa chọn để tìm

ra một phương án tối ưu nhất

Xét về mặt hình thức

Dự án đầu tư là hồ sơ tài liệu trình bày một cách chi tiết và hệ thống các hoạt động và chi phí theo kế hoạch để đạt kết quả, thực hiện được các mục tiêu nhất định trong tương lai

Dự án đầu tư là tài liệu kinh tế - kỹ thuật về một kế hoạch tổng thể huy động nguồn lực đầu vào cho mục tiêu đầu tư Vì vậy, trong dự án đó nội dung phải được trình bày có

hệ thống và chi tiết theo một trình tự, logic và đúng quy định chung của hoạt động đầu

tư

Cụ thể: Giải trình sự cần thiết phải đầu tư và mục tiêu đầu tư; Xác định quy mô đầu tư

và giải pháp đầu tư sẽ thực hiện; Tính toán kinh tế và hiệu quả đầu tư của dự án; Xác định độ an toàn và tính khả thi của dự án

- xã hội của ngành, vùng / địa phương

Xét về góc độ kế hoạch hóa: Dự án đầu tư là một hoạt động kinh tế riêng biệt nhỏ nhất

trong công tác kế hoạch hóa nền kinh tế nói chung Dự án đầu tư là kế hoạch chi tiết của công cuộc đầu tư

Xét về mặt nội dung: Dự án đầu tư là tập hợp các hoạt động có liên quan với nhau

được kế hoạch hóa để đạt được mục tiêu cụ thể, trong một thời gian nhất định, thông qua việc sử dụng nguồn lực nhất định

Nội dung phải thể hiện 4 vấn đề cơ bản của dự án đầu tư:

• Sự cần thiết phải đầu tư và mục tiêu đầu tư

• Quy mô đầu tư và giải pháp thực hiện

• Tính toán hiệu quả đầu tư

• Xác định độ an toàn và tính khả thi của dự án

Tuy nhiên, Dự án đầu tư xây dựng công trình khác với các dự án khác là dự án đầu tư

có gắn liền với việc xây dựng công trình

Phân loại dự án đầu tư xây dựng công trình

Các dự án đầu tư xây dựng công trình (sau đây gọi chung là dự án) được phân loại như sau:

Theo quy mô và tính chất: dự án quan trọng quốc gia do Quốc hội xem xét, quyết định

về chủ trương đầu tư; các dự án còn lại được phân thành 3 nhóm A, B, C (chi tiết như Phụ lục I)

Theo nguồn vốn đầu tư: Dự án sử dụng vốn ngân sách nhà nước; Dự án sử dụng vốn tín dụng do Nhà nước bảo lãnh, vốn tín dụng đầu tư phát triển của Nhà nước; Dự án sử dụng vốn đầu tư phát triển của doanh nghiệp nhà nước; Dự án sử dụng vốn khác bao gồm cả vốn tư nhân hoặc sử dụng hỗn hợp nhiều nguồn vốn

Dự án đầu tư xây dựng và quá trình đầu tư xây dựng của bất kỳ dự án nào cũng bao gồm 3 giai đoạn: Chuẩn bị đầu tư; Thực hiện đầu tư; Kết thúc xây dựng và đưa công trình vào khai thác sử dụng Quá trình thực hiện dự án đầu tư có thể mô tả bằng sơ đồ sau:

Lập Báo cáo

Đối với DA quan trọng quốc gia

Lập báo cáo Thiết kế kỹ thuật

dự án đầu tư

2.1.2.1 Giai đoạn tiền đầu tư

Đối với các dự án quan trong quốc gia thì CĐT phải lập Báo cáo đầu tư trình Chính phủ xem xét ðể trình Quốc hội thông qua chủ trương và cho phép đầu tư Đối với dự

án nhóm A không có trong quy hoạch ngành được cấp có thẩm quyền phê duyệt thì CĐT phải báo cáo Bộ quản lý ngành để xem xét, bổ sung quy hoạch theo thẩm quyền hoặc trình Thủ tướng Chính phủ chấp thuận bổ sung quy hoạch trước khi lập dự án đầu

tư xây dựng công trình Vị trí, quy mô xây dựng công trình phải phù hợp với quy hoạch xây dựng được cấp có thẩm quyền phê duyệt, nếu chưa có trong quy hoạch xây dựng thì phải được Uỷ ban nhân dân cấp tỉnh chấp thuận

Xác định dự án: Xác định dự án là tiến trình tìm kiếm những khoản đầu tư có tiềm

năng, mà các nguồn đó sẽ là đối tượng kiểm tra của một dự án Việc này có thể được xác định từ kế hoặc phát triển kinh tế - xã hội, các báo cáo điều tra theo lĩnh vực, theo nghành, theo vùng

Chuẩn bị dự án: Chuẩn bị dự án là việc lập Dự án đã được xác định Khi một dự án

được xem là khả thi thì đó là lúc cần tiến hành thẩm định để quyết định đầu tư Việc chuẩn bị dự án hay tiến hành lập Dự án là bước đề cập tới việc điều tra, khảo sát về khă năng thành công của thị trường và kỹ thuật, tài chính, kinh tế và hoạt động của

Dự án

Thẩm định và quyết định đầu tư: Khi một dự án được coi là khả thi trên mọi phương

diện, thì bước tiếp theo là phải xem xét thẩm định của người có thẩm quyền quyết định đầu tư và cơ quan tài trợ vốn

2.1.2.2 Giai đoạn thực hiện đầu tư

Sau khi báo cáo đầu tư được phê duyệt DAĐT được chuyển sang giai đoạn tiếp theo- giai đoạn thực hiện đầu tư

Vấn đề đầu tiên là lựa chọn đơn vị tư vấn, phải lựa chọn được những chuyên gia tư vấn, thiết kế giỏi trong các tổ chức tư vấn, thiết kế giàu kinh nghiệm, có năng lực thực thi việc nghiên cứu từ giai đoạn đầu, giai đoạn thiết kế đến giai đoạn quản lý giám sát xây dựng - đây là nhiệm vụ quan trọng và phức tạp Trong khi lựa chọn đơn vị tư vấn,

nhân tố quyết định là cơ quan tư vấn này phải có kinh nghiệm qua những dự án đã được họ thực hiện trước đó Một phương pháp thông thường dùng để chọn là đòi hỏi các cơ quan tư vấn cung cấp các thông tin về kinh nghiệm, tổ chức sau đó xem xét lựa chọn rồi tiến tới đấu thầu Việc lựa chọn nhà thầu tư vấn xây dựng công trình được thực hiện theo Nghị định số 59/2015/NĐ-CP ngày 18/6/2015 của Chính phủ

Sau khi lựa chọn được nhà thầu thiết kế, trên cơ sở dự án được phê duyệt, nhà thầu thiết kế tổ chức thực hiện các công việc tiếp theo của mình Tuỳ theo quy mô, tính chất công trình xây dựng, việc thiết kế có thể thực hiện theo một bước, hai bước hay ba bước

Thiết kế một bước là thiết kế bản vẽ thi công áp dụng đối với công trình chỉ lập Báo cáo kinh tế - kỹ thuật

Thiết kế hai bước bao gồm thiết kế cơ sở và thiết kế bản vẽ thi công áp dụng đối với công trình quy định phải lập dự án đầu tư

Thiết kế ba bước bao gồm thiết kế cơ sở, thiết kế kỹ thuật và thiết kế bản vẽ thi công

áp dụng đối với công trình quy định phải lập dự án và có quy mô là cấp đặc biệt, cấp I

và công trình cấp II có kỹ thuật phức tạp do người quyết định đầu tư quyết định

Sau khi sản phẩm thiết kế được hình thành, CĐT tổ chức thẩm định hồ sơ TKKT-TDT

và trình lên cơ quan nhà nước có thẩm quyền (cụ thể là người có thẩm quyền ra quyết định đầu tư) phê duyệt Trường hợp CĐT không đủ năng lực thẩm định thì thuê các tổ chức, cá nhân tư vấn có đủ điều kiện năng lực để thẩm tra dự toán thiết kế công trình làm cơ sở cho việc phê duyệt Trên cơ sở kết quả thẩm định TKKT-TDT người có thẩm quyền quyết định đầu tư sẽ ra quyết định phê duyệt TKKT-TDT Khi đã có quyết định phê duyệt TKKT-TDT, CĐT tổ chức đấu thầu xây dựng nhằm lựa chọn nhà thầu

có đủ điều kiện năng lực để cung cấp các sản phẩm dịch vụ xây dựng phù hợp, có giá

dự thầu hợp lý, đáp ứng được yêu cầu của CĐT và các mục tiêu của dự án

Sau khi lựa chọn được nhà thầu thi công, CĐT tổ chức đàm phán ký kết hợp đồng thi công xây dựng công trình với nhà thầu và tổ chức quản lý thi công xây dựng công trình Nội dung quản lý thi công xây dựng công trình bao gồm quản lý chất lượng xây

dựng; quản lý tiến độ xây dựng; quản lý khối lượng thi công xây dựng công trình; quản lý an toàn lao động trên công trường xây dựng; quản lý môi trường xây dựng Tóm lại, trong giai đoạn này CĐT chịu trách nhiệm đền bù, giải phóng mặt bằng xây dựng theo tiến độ và bàn giao mặt bằng xây dựng cho nhà thầu xây dựng; trình duyệt

hồ sơ TKKT-TDT; tổ chức đấu thầu; đàm phán ký kết hợp đồng, quản lý chất lượng

kỹ thuật công trình trong suốt quá trình thi công và chịu trách nhiệm toàn bộ các công việc đã thực hiện trong quá trình triển khai dự án

Để đảm bảo dự án được thực hiện như đã phê duyệt thì nhất thiết phải xây dựng một

hệ thống thực hiện dự án Hệ thống này phải được thiết kế có tính đến cả các vấn đề khó khăn và cách giải quyết các văn đề đó ngay khi phát sinh

Việc theo dõi và giám sát bắt đầu từ thời điểm được thiết kế đến khi kết thúc dự án đưa vào sử dụng để đảm bảo dự án hoàn thành có hiệu quả

2.1.2.3 Giai đoạn kết thúc đầu tư

Sau khi công trình được thi công xong theo đúng thiết kế đã được phê duyệt, đảm bảo các yêu cầu về chất lượng, kỹ thuật, mỹ thuật, CĐT thực hiện công tác bàn giao công trình cho cơ quan quản lý, sử dụng thực hiện khai thác, vận hành công trình với hiệu quả cao nhất

Giai đoạn này vận hành như thế nào phụ thuộc rất nhiều vào các giai đoạn trước, đặc biệt phải làm rõ tính khả thi của dự án về mặt kinh tế lẫn kỹ thuật Những thiếu sót ở khâu lập dự án xây dựng sẽ gây nhiều khó khăn trong việc vận hành kết quả đầu tư và việc sai sót này rất tốn kèm nhiều lúc vượt khả năng của chủ đầu tư làm cho dự án hoạt động kèm hiệu quả Do đó phải nghiên cứu kỹ ở khâu lập dự án xây dựng để dự án đưa vào vận hành khai thác vốn và tài sản được tốt trong suốt thời kỳ hoạt động của dự án

để thu hồi vốn và thu hồi lợi nhuận

Giai đoạn này gồm các công việc sau: Bàn giao công trình xây dựng; Kết thúc xây dựng; Bảo hành công trình; Đưa công trình vào vận hành, khai thác

Công trình chỉ được bàn giao toàn bộ khi đã được xây dựng xong hoàn chỉnh theo thiết

kế được duyệt và nghiệm thu chất lượng Hồ sơ bàn giao phải đầu đủ theo quy định và phải nộp lưu trữ theo quy định của pháp luật hiện hành

Sau khi nhận bàn giao công trình Chủ đầu tư có trách nhiệm khai thác sử dụng đầy đủ năng lực của công trình, hoàn thiện tổ chức và phương pháp quản lý nhằm phát huy các chỉ tiêu kinh tế, kỹ thuật đã đề ra trong dự án

Theo phân tích trên đây ta thấy các giai đoạn của quá trình đầu tư có mối liên hệ hữu

cơ với nhau, mỗi giai đoạn có tầm quan trọng riêng của nó cho nên không đánh giá quá cao hoặc xem nhẹ một giai đoạn nào và kết quả của giai đoạn này là tiền đề của giai đoạn sau Trong quá trình quản lý đầu tư xây dựng CĐT luôn đóng vai trò quan trọng và quyết định đến việc nâng cao hiệu quả đầu tư và xây dựng

Quá trình quản lý đầu tư và xây dựng của một dự án có sự tham gia của nhiều chủ thể khác nhau

Khái quát mô hình các chủ thể tham gia quản lý dự án đầu tư như sau:

Hình 2.1: Các chủ thể tham gia quản lý dự án

Trong cơ chế điều hành, quản lý dự án đầu tư và xây dựng nêu trên, mỗi cơ quan, tổ chức có nhiệm vụ, quyền hạn và trách nhiệm được quy định cụ thể trong Luật xây dựng Việt nam

CƠ QUAN QUẢN LÝ NHÀ NƯỚC

VỀ ĐẦU TƯ VÀ XÂY DỰNG

Người quyết định đầu tư

CHỦ ĐẦU

TƯ

Nhà thầu tư vấn

Nhà thầu xây lắp

2.1.3.1 Người quyết định đầu tư [1]

Người quyết định đầu tư là cá nhân hoặc người đại diện theo pháp luật của cơ quan, tổ chức, doanh nghiệp có thẩm quyền phê duyệt dự án và quyết định đầu tư xây dựng

2.1.3.2 Chủ đầu tư [1]

Chủ đầu tư xây dựng theo quy định tại Khoản 9 Điều 3 của Luật Xây dựng năm 2014

do người quyết định đầu tư quyết định và được quy định cụ thể như sau:

Đối với dự án do Thủ tướng Chính phủ quyết định đầu tư, chủ đầu tư là cơ quan, tổ chức, đơn vị được Thủ tướng Chính phủ giao Chủ đầu tư thực hiện thẩm quyền của người quyết định đầu tư xây dựng, phê duyệt thiết kế, dự toán xây dựng công trình Đối với dự án sử dụng vốn ngân sách nhà nước, vốn nhà nước ngoài ngân sách do Bộ trưởng, Thủ trưởng cơ quan ngang Bộ, cơ quan thuộc Chính phủ, cơ quan trung ương của các tổ chức chính trị và tổ chức chính trị - xã hội, Chủ tịch Ủy ban nhân dân cấp tỉnh, Chủ tịch Ủy ban nhân dân cấp huyện quyết định đầu tư, chủ đầu tư là Ban quản lý

dự án đầu tư xây dựng chuyên ngành hoặc Ban quản lý dự án đầu tư xây dựng khu vực được thành lập theo quy định tại Điều 63 của Luật Xây dựng năm 2014 hoặc cơ quan,

tổ chức, đơn vị được giao quản lý, sử dụng vốn để đầu tư xây dựng công trình Đối với

dự án sử dụng vốn ngân sách của cấp xã, chủ đầu tư là Ủy ban nhân dân cấp xã Riêng đối với dự án thuộc lĩnh vực quốc phòng, an ninh, chủ đầu tư do người quyết định đầu

tư quyết định phù hợp với điều kiện cụ thể của mình

Đối với dự án sử dụng vốn nhà nước ngoài ngân sách do tập đoàn kinh tế, tổng công ty nhà nước quyết định đầu tư thì chủ đầu tư là Ban quản lý dự án đầu tư xây dựng chuyên ngành, Ban quản lý dự án đầu tư xây dựng khu vực do các doanh nghiệp này quyết định thành lập hoặc là cơ quan, tổ chức, đơn vị được giao quản lý, sử dụng vốn

để đầu tư xây dựng công trình

Đối với dự án sử dụng vốn khác, chủ đầu tư là cơ quan, tổ chức, cá nhân sở hữu vốn hoặc vay vốn để đầu tư xây dựng Trường hợp dự án sử dụng vốn hỗn hợp, các bên góp vốn thỏa thuận về chủ đầu tư