MỐI QUAN hệ GIỮA tự NHIÊN và xã hội và vẫn đề bảo vệ môi TRƯỜNG ở VIỆT NAM HIÊN NAY

Quan niệm cho rằng tự nhiên và xã hội không có mối quan hệ nào với nhau quả là một sai lầm lớn.Thực tế và lí luận khoa học đều chứng tỏ rằng tự nhiên và xã hội có mối quan hệ gắn bó chặt

TRƯỜNG ĐẠI HỌC NGOẠI THƯƠNG

CHUYÊN NGÀNH THƯƠNG MẠI QUỐC TẾ

=====000=====

BÀI TIỂU LUẬN CHÍNH TRỊ

MỐI QUAN HỆ GIỮA TỰ NHIÊN VÀ XÃ HỘI

VÀ

VẪN ĐỀ BẢO VỆ MÔI TRƯỜNG Ở VIỆT NAM HIÊN NAY

K55-Anh 13-Thương mại quốc tế

Giảng viên: Th.s Trần Huy Quang

Hà Nội 11/2016

MỤC LỤC

Mục lục……… 1

Phần mở đầu……….2

1 Lí do chọn đề tài tiểu luận………2

2 Mục đích của bài tiểu luận……… 3

3 Những yêu cầu cần được giải quyết trong bài tiểu luận……… 3

Nội dung……….4

1 Mối quan hệ giữa xã hội với tự nhiên……… 4

1.1 Xã hội-bộ phận đặc thù của tự nhiên……… 4

1.2 Tự nhiên-nền tảng của xã hội……… 4

1.3 Tác động của xã hội đến tự nhiên………5

1.4 Những yếu tố tác động đến môi quan hệ giữa xã hội với tự nhiên…… 6

1.5 Môi trường-vấn đề của chúng ta……… 8

2 Vẫn đề bảo vệ môi trường ở Việt Nam 2.1 Khái quát về môi trường và các nguồn tài nguyên của Việt Nam………8

2.1.1 Tài nguyên đất……… 9

2.1.2 Tài nguyên nước……… 9

2.1.3 Tài nguyên khoáng sản……… …10

2.1.4 Tài nguyên rừng……….10

2.1.5 Tài nguyên biển……… 11

2.1.6 Đa dạng sinh học………11

2.2 Vấn đề môi trường ở Việt Nam……… 11

2.2.1 Nạn phá rừng……….11

2.2.2 Suy giảm tài nguyên đất……… 12

Suy thoái đa dạng sinh học……… 14

2.2.3 Hậu quả do chiến tranh để lại……….14

2.3 Việt Nam hành động……….… 15

2.3.1 Bỏa vệ môi trường là việc của ai? 15

2.3.2 Luật bảo vệ môi trường ở Việt Nam……… …15

Phần kết………17

1

PHẦN MỞ ĐẦU

1.Lí do chọn đề tài viết tiểu luận

Mỗi con người chúng ta đã,đang và vẫn sẽ tiếp tục tồn tại và phát triển Nhưng sự tồn tại

và phát triển ấy liệu có thể duy trì nêu hoặc không có tự nhiên hoặc không có xã hội? Tự nhiên và xã hội có quan hệ gì với nhau hay không? Đây chính là vấn đề được đặt ra và cũng là vấn đề khiến con người phải tư duy nhiều nhất và có lịch sử lâu dài nhất.Tự nhiên

và xã hội là hai khái niệm lớn nhất và gần gũi nhất đối với con người Con người tồn tại

và cũng là sản phẩm của quá trình phát triển tiến hóa của cả tự nhiên và xã hội, vậy nên k quan tâm đến mối quan hệ giữa tự nhiên và xã hội là điều đương nhiên!

Kể từ khi ra đời,quan điểm về mối quan hệ này đã thay đổi khá nhiều.Trong một thời gian rất dài,hai khái niệm này đã được đem đối lập nhau.Theo quan điểm đó,tự nhiên và

xã hội hoàn toàn tách rời nhau,không liên quan đến nhau.Quan điểm này vẫn còn tồn tại trong quan điểm của nhiều người cho đến ngày nay,điều này đã dẫn đến hành vi phá hủy thiên nhiên,gây ô nhiễm môi trường mà chính con người không biết rằng đó cũng đòng nghĩ với việc đang phá hủy tương lai của chính mình và cả những thế hệ sau này

Quan niệm cho rằng tự nhiên và xã hội không có mối quan hệ nào với nhau quả là một sai lầm lớn.Thực tế và lí luận khoa học đều chứng tỏ rằng tự nhiên và xã hội có mối quan hệ gắn bó chặt chẽ và mật thiết với nhau không thể tách rời,chúng cùng nằm trong một tổng thể bao gồm tự nhiên,con người và xã hội.Con người và xã hội dựa trên nền tảng của tự nhiên mà tồn tại và phát triển,nhưng trong quá trình tồn tại và phát triển ấy thì tự nhiên lại bi phá hủy, đặc biệt là trong thời đại hiện nay khi khoa học kỹ thuật phát triển mạnh

mẽ cùng với việc dân số toàn cầu tăng mạnh thì tự nhiên và môi trường càng bị phá hủy nghiêm trọng hơn gấp nhiều lần.Nhà bác học Z.Larmark đã viết năm 1820: “Mục đích con người dường như là để tiêu diệt nòi giống mình,trước hết là làm cho Trái đất trở thành không thích hợp cho sự cư trú” Nếu chúng ta không uốn điều đo trở thành sự thật

2

trong một tương lai không xa thì hãy hành động ngay bây giờ trước khi mọi thứ trở nên quá muộn và không thể cứu vãn.Đã đến lúc con người cần phải xác định và hiểu rõ mối quan hệ giữa tự nhiên,xã hội con người và những vấn đề về bảo vệ môi trường

Mối quan hệ giữa tự nhiên và xã hội quả thực là một đề tài hấp dẫn gợi mở cho chúng ta nhiều suy nghĩ về nhiều vấn đề.Đặc biệt nó bám sát vào thực tế liên quan đến sự sống của con người.Vậy nên em chọn đề tài này làm đề tài cho bài tiểu luận của mình

2.Mục đích của bài tiểu luận

Tiểu luận này được viết nhằm nêu lại quan điểm Triết học của Mác-Lênin về mối quan hệ giữa tự nhiên và xã hội,đồng thời trên cơ sở “Quan hệ giữa xã hội với tự nhiên và vấn đề bảo vệ môi trường ở Việt Nam hiện nay”.Bên cạnh đó, hy vọng rằng nó sẽ thay đổi được nhận thức xã hội nhằm tạo ra những thay đổi tích cực trong hành động của mỗi cá nhân tạo thuận lợi cho việc bảo vệ môi trường ở Việt Nam

3.Những yêu cần được được giải quyết trong bài tiểu luận

+ Mối quan hệ giữa xã hội với tự nhiên,sự tác động qua lại của hai yếu tố trên

+ Thực trang môi trường ở nước ta hiện nay

+ Những biện pháp bảo vệ môi trường

NỘI DUNG

1.Mối quan hệ giữa xã hội với tự nhiên

Tự nhiên và xã hội thực sự có mối quan hệ gắn bó mật thiết với nhau không thể tách rời

1.1Xã hội-bộ phận đặc thù của tự nhiên

Tự nhiên,theo nghĩa rộng là toàn bộ thế giới vật chất vô cùng vô tận.Qúa trình phát triển của tự nhiên đã sản sinh ra sự sống và theo qui luật tiến hóa,trong những điều kiện nhất định,con người đã xuất hiện từ động vật

Sự ra đời của con người không chỉ là kết quả của các qui luật sinh học mà quan trọng hơn

là kết quả của quá trình lao động Đây là quá trình con người tác động vào thế giới tự nhiên,khai thác và cải biến thế giới tự nhiên để đáp ứng nhu cầu tồn tại của mình.Chính trong quá trình lao động,cấu tạo cơ thể con người ngày càng hoàn thiện hơn và cũng chính trong quá trình lao động,nhu cầu trao đổi,hợp tác đã làm ngôn ngữ xuất hiện.Lao động và ngôn ngữ là hai sức kích thích chủ yếu của sự chuyển biến bộ não của loài vật thành bộ não của con người,tâm lí đông vật thành ý thức

Sự hình thành con người gắn liện với sự hình thành các quan hệ giữa người với người,quá trình chuyển biến từ động vật thành người cũng là quá trình chuyển biến từ cộng đồng mang tính bầy đàn,hành động theo bản năng thành một cộng đồng mới khác hẳn về chất,ta gọi đó là xã hội

Xã hội là hình thái vận động cao nhất của thế giới vật chất.Hình thái vận động này lấy con người và sự tác động lẫn nhau giữa người với người làm nền tảng.Như vậy,xã hội là

bộ phận đặc thù của tự nhiên

1.2 Tự nhiên-nền tảng của xã hội

4

Xã hội và tự nhiên thống nhất với nhau nên chúng tương tác với nhau.Đây là mối quan hệ biện chứng hai chiều,trước hết ta xét chiều thứ nhất là những tác động của thế giới tự nhiên lên xã hội loài người.Tự nhiên vô cùng quan trọng với xã hội.Tự nhiên là nguồn gốc của sự xuất hiện xã hội vì xã hội hình thành trong sự tiến hóa của thế giới vật chất.Tự nhiên còn là môi trường tồn tại và phát triển của xã hội vì chỉ có tự nhiên mới cung cấp được những điều kiện cần thiết nhất cho sư sống con người và cũng chỉ có tự nhiên mới

có thể cung cấp những điều kiện cần thiết nhất cho các hoạt động sản xuất xã hội.Theo Mác, con người không thể sang tạo ra thứ gì nếu không có giới tự nhiên,nếu không có thế giới hữu hình bên ngoài.Đó là vật liệu trong đó lao động của con người được thực

hiện,trong đó lao động của con người tác động,từ đó và nhờ đó,lao động của con người sản xuất ra sản phẩm

Tóm lại tự nhiên đã cung cấp mọi thứ cho sự tồn tại của xã hội,mọi thứ mà lao động của con người cần.Tự nhiên có thể tác động thuận lợi hoặc gây khó khăn cho sản xuất xã hội;

có thể thúc đẩy hoặc kìm hãm sự phát triến của chính bản thân xã hội bởi nó là nền tảng của xã hội

1.3 Tác động của xã hội đến tự nhiên

Tự nhiên tác động đến xã hội nhiều như thế nào thì xã hội cũng tác động đến tự nhiên nhiều như thế.Trước hết phải khẳng định lại rằng xã hội là một bộ phận của tự nhiên,như vậy mỗi thay đổi của xã hội cũng là mỗi thay đổi của tự nhiên.Bên cạnh đó xã hội còn tương tác với những phần còn lại của tự nhiên một cách manh mẽ.Sự tương tác này thông qua hoạt động thực tiễn của con người trước hết là quá trình lao động sản xuất.Lao động

là đặc trưng cơ bản đầu tiên phân biệt hoạt động của con người với động vật.Song lao động cũng là yếu tố đầu tiên cơ bản nhất,quan trọng nhất tạo nên sự thống nhất hữu cơ giữa xã hội với tự nhiên bởi lao động trước hết là quá trình diễn ra giữa con người với tự nhiên-một quá trình mà trong đó bằng hoạt động của chính mình,con người là trung gian,điều tiết và kiểm soát sự trao đổi chất giữa họ và tự nhiên.Sự trao đổi chất giữa con

người với tự nhiên thể hiện ở chỗ: tự nhiên cung cấp cho con người điều kiện vật chất để con người sống và tiến hành hoạt động sản xuất.Cũng chính trong quá trình sử dụng điều kiện vật chất này,con người đã biến đổi nó và các điều kiện môi trường xung quanh,tức là làm biến đổi tự nhiên một cách mạnh mẽ.Hoạt động sống và lao động sản xuất của con người trong xã hội là vô cùng phong phú nên sự tác động vào tự nhiên cũng vô cùng phong phú như khai thác khoáng sản,đánh bắt thủy hải sản,săn bắn động vật, đốt rừng làm nương rẫy hay kể cả hoạt động thải rác ra môi trường nước.đất,và cả không khí… Thực tế xã hội luôn tác động đến tự nhiên Bây giờ,với sức mạnh của khoa học công nghệ,với một lực lượng dân số khổng lồ,sự tác động này trở nên mạnh mẽ hơn bao giờ hết.Vấn đề hiện nay là trong quá trình tác động này,con người cần kiểm tra,điều tiết hoạt đông khai thác,bảo quản các nguồn vật chất của tự nhiên nếu không khủng hoảng sẽ xảy ra,sự cân bằng giữa hệ thống tự nhiên và xã hội sẽ bị đe dọa.Ấy vậy mà giờ đây con người lại đang đi ngược lại những điều đúng đắn: Con người chính là sinh vật có khả năng làm biến đổi thiên nhiên nhiều nhất,chính vì vậy con người cũng là sinh vật đang tàn phá thiên nhiên một cách khủng khiếp nhất

Tóm lại trong mối quan hệ với môi trường và tự nhiên, xã hội có vai trò ngày càng quan trọng.Để giữ gìn môi trường tồn tại và phát triển,con người cần nắm chắc các qui luật tự nhiên,điều tiết và kiểm soát hoạt động của chính mình,khai thác hợp lí,bảo vệ nguồn tài nguyên thiên nhiên,đảm bảo sự cân bằng giữa tự nhiên và xã hội

1.4 Những yếu tố tác động đến mối quan hệ giữa xã hội và tự nhiên

Có nhiều yếu tố tác động đến mối quan hệ giữa xã hội và tự nhiên,trong đó quan trọng nhất là trình độ phát triển của xã hội và việc nhận thức,vận dụng qui luật tự nhiên,qui luật

xã hội vào hoạt động thực tiễn của con người

Thông qua các hoạt động của con người lịch sử tự nhiên và lịch sử xã hội đã trở nên gắn

bó và quy định lẫn nhau Sự gắn bó và quy định này phụ thuộc vào trình độ phát triển của

xã hội mà tiêu chí để đánh giá là phương thức sản xuất Sự ra đời của những phương

thức sản xuất mới quyết định sự biến chuyển về chất của xã hội loài người Chính

phương thức sản xuất quy định tính chất của mối quan hệ giữa tự nhiên và xã hội vì mỗi phương thức sản xuất khác nhau sẽ có những công cụ lao động khác nhau để khai

thácgiới tự nhiên, sẽ có những mục đích tiến hành sản xuất khác nhau Khi công cụ thay đổi, mục đích sản xuất của mỗi chế độ sản xuất thay đổi thì tính chất của mối quan hệ giữa xã hội và tự nhiên cũng thay đổi theo.Ngày nay, khi có khoa học và kĩ thuậtphát triển song với chế độ sở hữu tư nhân tư bản chủ nghĩa thì con người coi tự nhiên không chỉ là môi trường sống mà còn là đối tượng chiếm đoạt nhằm mục đích lợi nhuận Khủng hoảng môi trường đã xảy ra ở nhiều nơi và đang đe dọa sự sống của nhân loại Để tồn tại và phát triển con người phải chung sống hòa bình với thiên nhiên, thay đổi cách đối xử với tự nhiên mà quan trọng nhất là phải xóa bỏ chế độ tư hữu tư nhân tư bản chủ nghĩa -nguồn gốc sâu xa của việc phá hoại tự nhiên nhằm tối đa hóa lợi nhuận Nhiệm vụ này là nhiệm vụ của tất cả mọi người.Mối quan hệ giữa tự nhiên và xã hội phụ thuộc vào trình độ nhận thức và vận dụng các quy luật trong hoạt động thực tiễn: Mối quan hệ giữa tự nhiên và con người được thể hiện thông qua hoạt động củacon người Song con người hành động theo suy nghĩ do đó mối quan hệ giữa tự nhiên và xã hội phụ thuộc vào trình độ nhận thức, trước hết là nhận thức các quy luật và việc vận dụng nó trong các hoạt động thực tiễn.Một nhận thức tốt đi kèm với những hành động theo quy luật thì con người đã tạo ra một thế giới hài hỏa, thuận lợi cho sự phát triển lâu dài của

xã hội Ngược lại, nếu làm trái quy luật, chỉ khai thác, chiếm đoạt những cái có sẵn trong giới tự nhiên thì sự nghèo nàn đi của giới tự nhiên và việc phá vỡ cân bằng hệ thống tự nhiên -xã hội là không tránh khỏi Con người sẽ phải trả giá và chịu diệt vong

Việc nhận thức quy luật tự nhiên cần đi kèm việc nhận thức quy luật của xã hội và đồng thời vận dụng chúng trong thực tiễn.Thời đại ngày nay khoa học kĩ thuật phát triển, nhận thức đã được nang lên nhiều vấn đề còn lại là phải hành động cho đúng.Để tuân theo các quy luật tự nhiên thì việc xóa bỏ chế độ tư bản chủ nghĩa là con đường duy nhất

7

1.5 Môi trường -vấn đề của chúng ta

Nằm trong mối quan hệ giữa tự nhiên và xã hội, môi trường và ảnh hưởng của nó đến sự tồn tại và phát triển của xã hội có lẽ là vấn đề quen thuộc nhất, nó thường xuyên được nhắc đến quanh ta.Môi trường là gì?Môi trường là toàn bộ những điều kiện mà trong đó con người sinh sống Khái niệm này bao hàm cả môi trường tự nhiên và môi trường xã hội Ở đây chúng ta sẽ chỉ chủ yếu xét đến môi trường tự nhiên.Môi trường tự nhiên được

sử dụng với nhiều tên gọi khác nhau như môi trường sinh thái, môi trường sinh quyển Môi trường sinh thái là điều kiện thường xuyên và tất yếu đối với sự tồn tại và phát triển của xã hội.Như vậy trong mối quan hệ giữa tự nhiên và xã hội thì môi trường sinh thái đại diện cho bộ phận còn lại của tự nhiên bên cạnh bộ phận đặc thù của tự nhiên là xã hội.Vai trò của môi trường sinh thái đối với xã hội trong quá trình lịch sử ở những giai đoạn khác nhau cũng được thể hiện một cách khác nhau.Khi xã hội còn ở trình độ mông muội -khi con người chủ yếu chỉ biết săn bắt hái lượm những sản phẩm có sẵn trong tự nhiên thì hầu như con người hoàn toàn bị giới tự nhiên chi phối, thống trị Cuộc sống xã hội hoàn toàn phụ thuộc môi trường tự nhiên.Khi con người văn minh hơn -nhất là khi khoa học kĩ thuật phát triển thì con người đã từng bước chế ngự được tự nhiên Con người đã từng bước chế ngự , khai thác tự nhiên phục vụ cho nhu cầu của mình Nhiều ngành nghề ra đời từ những điều kiện tự nhiên như nông nghiệp, lâm nghiệp, khai thác khoáng sản, đồng thời có những ngành ít phụ thuộc tự nhiên hơn cũng ra đời như điện tử, phần mềm (mới ra đời trong thời gian gần đây).Tuy nhiên cho đến nay xã hội vẫn phụ thuộc môi trường tự nhiên rất nhiều, nó có thể tạo điều kiện thuận lợi hoặc gây khó khăn cho sản xuất, do đó ảnh hưởng đến năng suất lao động, tốc độ phát triển của xã hội

2.Vấn đề bảo vệ môi trường ở Việt Nam

2.1 Khái quát về môi trường và các nguồn tài nguyên của Việt Nam

2.1.1Tài nguyên đất Việt Nam

Diện đất tự nhiên nước ta khoảng 33 triệu ha, được xếp thứ 57/200 nước, nhưng dân số đông (khoảng 78 triệu người) nên diện tích đất bình quân mỗi người vào loại thấp (0,5 ha) và xếp vào thứ 159.Đất vùng đồi núi, dốc chiếm 22 triệu ha (67% diện tích cả nước), đất tốt có đất bazan 2,4 triệu ha chiếm 7,2%, đất phù sa 3,0 triệu ha chiếm 8,7% Nhìn chung đất tốt chỉ được xấp xỉ 20%.Đất nông nghiệp khoảng 7,36 triệu ha, trong đó 5,9 triệu ha trồng cây ngắn ngày như lúa, hoa màu, lương thực thực phẩm (số liệu năm 1994) Đất rừng khoảng 9,91 triệu ha Ngoài ra, có khoảng 13,58 triệu ha chưa được sử dụng trong đó chỉ có khoảng 400.000 ha có thể sử dụng vào nông nghiệp, còn lại là đồi núi trọc

và mặt nước ao hồ sông suối.Diện tích đất nông nghiệp những năm qua có tăng ít nhiều nhưng so với tỉ lệ tăng dân số thì vẫn sụt giảm Khả năng mở rộng đất nông nghiệp là rất hạn chế do điều kiện tự nhiên và kỹ thuật Ngoài ra đất chuyên dùng như đất xây dựng, giao thông, thủy lợi, đất ở ngày một tăng càng làm thu hẹp đất nông nghiệp

2.1.2Tài nguyên nước Việt Nam

Theo Chiến lược quốc gia về tài nguyên nước đến năm 2020, Việt Nam có khoảng 2.372 con sông lớn nhỏ có chiều dài từ 10km trở lên, trong đó có 109 sông chính Trong số này

có 9 sông là sông Hồng, sông Thái Bình, sông Bằng Giang-Kỳ Cùng, sông Mã, sông Cả, sông Vu Gia-Thu Bồn, sông Ba, sông Đồng Nai, sông Cửu Long và bốn nhánh sông là sông Đà, sông Lô, sông Sê San, sông Srê Pok đã tạo nên một lưu vực trên 10.000km2, chiếm khoảng 93% tổng diện tích của mạng lưới sông ngòi Việt Nam Bên cạnh đó, Việt Nam có rất nhiều các loại hồ tự nhiên, hồ đập, đầm phá, vực nước có kích thước khác nhau tùy thuộc vào mùa Một số hồ lớn được biết đến như hồ Lắk rộng 10km2 tại tỉnh Đắk Lắk, Biển Hồ rộng 2,2km2 ở Gia Lai, hồ Ba Bể rộng 5km2 tại Bắc Kạn và hồ Tây rộng 4,5km2 tại Hà Nội Các đầm phá lớn thường gặp ở cửa sông vùng duyên hải miền Trung như Tam Giang, Cầu Hai và Thị Nại Việt Nam còn có hàng ngàn hồ đập nhân tạo với tổng sức chứa lên đến 26 tỷ m3 nước Sáu hồ lớn nhất có sức chứa trên 1 tỷ m3 đang