Tăng cường công tác quản lý thu bảo hiểm xã hội trên địa bàn huyện yên dũng, tỉnh bắc giang

1.1.2 Khái quát chung về công tác thu bảo hiểm xã hội 1.1.2.1 Khái niệm Thu BHXH là việc Nhà nước thông qua cơ quan BHXH dùng quyền lực của mình bắt buộc các đối tượng phải đóng BHXH t

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO BỘ NÔNG NGHIỆP VÀ PTNT

TRƯỜNG ĐẠI HỌC THỦY LỢI

NGUYỄN THỊ THU HIỀN

TĂNG CƯỜNG CÔNG TÁC QUẢN LÝ THU BẢO HIỂM XÃ HỘI TRÊN ĐỊA BÀN HUYỆN YÊN DŨNG, TỈNH BẮC GIANG

LUẬN VĂN THẠC SĨ QUẢN LÝ KINH TẾ

HÀ NỘI, NĂM 2017

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO BỘ NÔNG NGHIỆP VÀ PTNT

TRƯỜNG ĐẠI HỌC THỦY LỢI

NGUYỄN THỊ THU HIỀN

TĂNG CƯỜNG CÔNG TÁC QUẢN LÝ THU BẢO HIỂM XÃ HỘI TRÊN ĐỊA BÀN HUYỆN YÊN DŨNG, TỈNH BẮC GIANG

Chuyên ngành: Quản lý kinh tế

Mã số: 60.34.04.10

NGƯỜI HƯỚNG DẪN KHOA HỌC 1 PGS.TS Ngô Thị Thanh Vân

HÀ NỘI, NĂM 2017

i

LỜI CAM ĐOAN

Tác giả xin cam đoan đây là công trình nghiên cứu của bản thân tác giả Các kết quả nghiên cứu và các kết luận trong luận văn là trung thực, không sao chép từ bất kỳ một nguồn nào và dưới bất kỳ hình thức nào.Việc tham khảo các nguồn tài liệu (nếu có) đã được thực hiện trích dẫn và ghi nguồn tài liệu tham khảo đúng quy định

Tác giả luận văn

Chữ ký

Nguyễn Thị Thu Hiền

ii

LỜI CẢM ƠN

Đề tài: “ Tăng cường công tác quản lý thu bảo hiểm xã hội trên địa bàn huyện Yên

suốt quá trình nghiên cứu, ngoài sự phấn đấu nỗ lực của bản thân, tác giả đã nhận được

sự chỉ bảo, giúp đỡ tận tình của các thầy giáo, cô giáo, của bạn bè và đồng nghiệp Tác giả xin chân thành cảm ơn Ban giám hiệu nhà trường, thầy cô giáo Phòng Đào Đại học và Sau đại học, thầy cô giáo các bộ môn trong Trường Đại học Thuỷ lợi

Tác giả xin bày tỏ lòng cảm ơn sâu sắc tới PGS.TS Ngô Thị Thanh Vân đã tận tình hướng dẫn, giúp đỡ tôi hoàn thành luận văn này

Tác giả xin chân thành cảm ơn Bảo hiểm xã hội huyện Yên Dũng đã tạo điều kiện thuận lợi về cung cấp số liệu, cơ sở vật chất để tác giả hoàn thành các nội dung của đề tài

Xin bày tỏ sự cảm ơn sâu sắc đến bạn bè, đồng nghiệp đã có những ý kiến góp ý cho tôi hoàn chỉnh luận văn

Cuối cùng, xin cảm ơn tấm lòng của những người thân trong gia đình đã động viên, góp ý tạo mọi điều kiện tốt nhất cho tôi trong suốt quá trình học tập và hoàn thành luận văn tốt nghiệp

iii

M ỤC LỤC

DANH MỤC CÁC HÌNH ẢNH vi

DANH MỤC BẢNG BIỂU vi

DANH MỤC CÁC TỪ VIẾT TẮT vii

PHẦN MỞ ĐẦU viii

1 Tính cấp thiết của đề tài viii

2 Mục đích nghiên cứu của đề tài viii

3 Phương pháp nghiên cứu viii

4 Đối tượng và phạm vi nghiên cứu ix

5 Ý nghĩa khoa học và ý nghĩa thực tiễn của đề tài ix

6 Kết quả dự kiến đạt được x

7 Nội dung của luận văn x

CHƯƠNG 1 TỔNG QUAN LÝ LUẬN VỀ BẢO HIỂM XÃ HỘI VÀ QUẢN LÝ THU BẢO HIỂM XÃ HỘI 1

1.1 Tổng quan về bảo hiểm xã hội và công tác thu bảo hiểm xã hội 1

1.1.1 Tổng quan về bảo hiểm xã hội 1

1.1.2 Khái quát chung về công tác thu bảo hiểm xã hội 3

1.2 Cơ sở lý luận về công tác quản lý thu bảo hiểm xã hội 7

1.2.1 Khái niệm, vai trò, mục đích quản lý thu bảo hiểm xã hội 7

1.2.2 Căn cứ pháp lý trong quản lý thu bảo hiểm xã hội 8

1.2.3 Mô hình và phân cấp quản lý thu bảo hiểm xã hội 10

1.2.4 Nội dung quản lý thu bảo hiểm xã hội 12

1.2.5 Quy trình quản lý thu bảo hiểm xã hội 12

1.2.6 Các chỉ tiêu đánh giá công tác quản lý thu bảo hiểm xã hội 17

1.2.7 Các nhân tố ảnh hưởng đến quản lý thu BHXH 19

1.3 Cơ sở thực tiễn về công tác quản lý thu bảo hiểm xã hội 23

1.3.1 Công tác quản lý thu bảo hiểm xã hội của một số nước trên thế giới 23

1.3.2 Bài học kinh nghiệm về công tác quản lý thu bảo hiểm xã hội tại một số địa phương 27

1.3.3 Các công trình nghiên cứu khoa học có liên quan đến đề tài 28

CHƯƠNG 2 THỰC TRẠNG QUẢN LÝ THU BẢO HIỂM XÃ HỘI TRÊN ĐỊA BÀN HUYỆN YÊN DŨNG, TỈNH BẮC GIANG 30

iv

2.1 Khái quát về bảo hiểm xã hội huyện Yên Dũng 30

2.1.1 Thông tin chung về bảo hiểm xã hội huyện Yên Dũng 30

2.1.2 Cơ cấu tổ chức của Bảo hiểm xã hội huyện Yên Dũng 33

2.1.3 Đặc điểm địa bàn hoạt động của Bảo hiểm xã hội huyện Yên Dũng ảnh hưởng tới quản lý thu 35

2.1.4 Tình hình hoạt động của Bảo hiểm xã hội huyện Yên Dũng giai đoạn 2014-2016 36

2.2 Thực trạng quản lý thu bảo hiểm xã hội trên đại bàn huyện Yên Dũng 38

2.2.1 Phân cấp quản lý thu bảo hiểm xã hội trên địa bàn huyện Yên Dũng 38

2.2.2 Tình hình quản lý thu BHXH trên địa bàn huyện Yên Dũng 39

2.2.3 Quy trình quản lý thu BHXH trên địa bàn huyện Yên Dũng 43

2.2.4 Các chỉ tiêu đánh giá công tác quản lý thu BHXH trên dịa bàn huyện Yên Dũng 45 2.3 Đánh giá thực trạng công tác quản lý thu BHXH trên địa bàn huyện Yên Dũng ……… 51

2.3.1 Những thành tựu đạt được 51

2.3.2 Những tồn tại hạn chế và nguyên nhân 53

CHƯƠNG 3 GIẢI PHÁP TĂNG CƯỜNG QUẢN LÝ THU BẢO HIỂM XÃ HỘI TRÊN ĐỊA BÀN HUYỆN YÊN DŨNG, TỈNH BẮC GIANG 62

3.1 Phương hướng, mục tiêu quản lý thu bảo hiểm xã hội giai đoạn 2016–2020 62 3.1.1 Định hướng phát triển Kinh tế - Xã hội của huyện Yên Dũngđến năm 2020, tầm nhìn đến năm 2030 62

3.1.2 Định hướng hoạt động chung của BHXH huyện Yên Dũng 63

3.2 Giải pháp nhằm tăng cường quản lý thu BHXH tại BHXH huyện Yên Dũng 65 3.2.1 Tăng cường và nâng cao chất lượng Công tác dự báo để có cơ sở xây dựng kế hoạch thu sát với thực tiễn 66

3.2.2 Quản lý đối tượng tham gia, mức lương đóng BHXH một cách có hệ thống 66 3.2.3 Cải tiến phương thức quản lý thu BHXH 74

3.2.4 Nâng cao trình độ nguồn nhân lực 77

3.2.5 Tăng cường công tác tuyên truyền, phổ biến pháp luật, chính sách, chế độ về BHXH 77

3.2.6 Tăng cường công tác kiểm tra, giám sát 83

v

3.3 Một số khuyến nghị 83

3.3.1 Đối với cơ quan quản lý nhà nước về BHXH 83

3.3.2 Kiến nghị với BHXH Việt Nam 85

KẾT LUẬN 87

DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO……… 88

vi

DANH MỤC CÁC HÌNH ẢNH

Hình 2 1 Mô hình tổ chức BHXH huyện Yên Dũng 33

Hình 2 2 Chỉ tiêu thu BHXH Yên Dũng giai đoạn 2014 - 2016 367

Hình 2 3 Tỉnh hình các đơn vị SDLĐ tham gia BHXH 47

DANH MỤC BẢNG BIỂU Bảng 2 1 Số đơn vị, lao động tham gia BHXH giai đoạn 2014-2016 36

Bảng 2 2 Tình hình thực hiện kế hoạch thu giai đoạn 2014-2016 46

Bảng 2 3: Tỷ lệ đơn vị SDLĐ tham gia BHXH giai đoạn 2014-2016 49

Bảng 2 4: Tình hình NLD người tham gia BHXH giai đoạn 2014-2016 49

Bảng 2 5: Tình hình đơn vị SDLĐ nợ đọng và trốn đóng BHXH giai đoạn 2014-2016 49

Bảng 2 6: Tình hình thu và nợ đọng BHXH giai đoạn 2014 - 2016 50

vii

DANH MỤC CÁC TỪ VIẾT TẮT

ASXH An sinh xã hội

BHTN Bảo hiểm thất nghiệp

BHXH Bảo hiểm xã hội

BHYT Bảo hiểm y tế

CNTT Công nghệ thông tin

ĐHTL Đại học Thủy lợi

viii

PHẦN MỞ ĐẦU

1 Tính cấp thiết của đề tài

Cùng với Bảo hiểm y tế (BHYT), Bảo hiểm thất nghiệp (BHTN), Bảo hiểm xã hội (BHXH) là một chính sách lớn của Đảng và Nhà nước Trongnhững năm qua công tác bảo hiểm xã hội đã thể hiện được vai trò, vị trí của nó đối với việc góp phần ổn định đời sống của nhân dân, thực hiện công bằng xã hội và ổn định chính trị - xã hội Nghị quyết số 21-NQ/TW ngày 22/11/2012 đã khẳng định: “BHXH, BHYT là hai chính sách quan trọng, là trụ cột chính của hệ thống an sinh xã hội (ASXH), góp phần thực hiện tiến bộ và công bằng xã hội, bảo đảm ổn định chính trị - xã hội và phát triển kinh

tế - xã hội”

Bảo hiểm xã hội Việt Nam là cơ quan thuộc Chính phủ, có chức năng tổ chức thực hiện chế độ, chính sách BHXH, BHYT, BHTN Bảo hiểm xã hội huyện Yên Dũng là đơn vị trực thuộc Bảo hiểm xã hội Việt Nam và được sự quản lý trực tiếp của Bảo hiểm xã hội tỉnh Bắc Giang Từ khi thành lập đến nay, Bảo hiểm xã hội huyện Yên Dũng đã đạt được nhiều kết quả, góp phần đảm bảo an sinh xã hội trên địa bàn huyện Yên Dũng nói riêng và trên cả nước nói chung Tuy nhiên bên cạnh đó công tác thu bảo hiểm xã hội vẫn còn một số hạn chế, yếu kém, nổi bật là một số vấn đề như: tình trạng trốn đóng bảo hiểm xã hội nhiều, tỷ lệ tham gia bảo hiểm xã hội còn thấp, tình trạng gian lận trong việc đăng ký tham gia, kê khai quỹ lương đóng bảo hiểm xã hội cho người lao động còn cao

Trước những thực trạng trên Bảo hiểm xã hội huyện Yên Dũng đứng trước nguy cơ mất cân đối quỹ bảo hiểm xã hội trong tương lai gần, vấn đề tăng cường công tác quản

lý thu bảo hiểm xã hội càng trở nên quan trọng Do đó học viên lựa chọn đề tài: “Tăng cường công tác quản lý thu bảo hiểm xã hội trên địa bàn huyện Yên Dũng, tỉnh Bắc Giang” làm đề tài luận văn thạc sỹ của mình Nghiên cứu đề tài này tác giả mong muốn và hi vọng những kết quả nghiên cứu có thể được ứng dụng trong thực tế, góp phần nâng cao hiệu quả công tác quản lý thu tại Bảo hiểm xã hội huyện Yên Dũng

2 Mục đích nghiên cứu của đề tài

Nghiên cứu đề xuất một số giải pháp nhằm tăng cường công tác quản lý thu bảo hiểm

xã hội trên địa bàn huyện Yên Dũng, tỉnh Bắc Giang

3 Phương pháp nghiên cứu

Luận văn sử dụng các phương pháp nghiên cứu sau:

ix

thu bảo hiểm xã hội trên địa bàn Huyện Yên Dũng – Bắc Giang

hệ thống các số liệu theo thời gian các năm Hệ thống hóa các văn bản pháp luật theo từng cấp ngành liên quan đến hoạt động quản lý thu bảo hiểm xã hội trên địa bản huyện Yên Dũng – Tỉnh Bắc Giang

đối chiếu hoạt động thu giữa các năm, so sánh với các hoạt quản lý thu của các đơn vị khác để thấy được những tồn tại và để xuất hướng giải quyết

vấn đề, nhóm vấn đề còn tồn tại để định hướng giải pháp khắc phục

các hoạt động, phạm vi hoạt động được quy định trong hệ thống các văn bản pháp quy liên quan đến hoạt động quản lý thu bảo hiểm xã hội

4 Đối tượng và phạm vi nghiên cứu

a Đối tượng nghiên cứu

Luận văn chủ yếu nghiên cứu các nội dung và công cụ sử dụng trong quản lý thu bảo hiểm xã hội bắt buộc trên địa bàn huyện Yên Dũng, tỉnh Bắc Giang

6 Kết quả dự kiến đạt được

Kết quả dự kiến đạt được bao gồm:

- Hệ thống hóa các vấn đề lý luận và thực tiễn của quản lý thu bảo hiểm xã hội

- Thực trạng công tác tổ chức quản lý thu bảo hiểm xã hội trên địa bàn huyện Yên Dũng

- Đưa ra các giải pháp tăng cường công tác quản lý thu bảo hiểm xã hội mang tính hiệu quả và khả thi đối với huyện Yên Dũng, tỉnh Bắc Giang

7 Nội dung của luận văn

Luận văn ngoài phần mở đầu, kết luận, danh mục tài liệu tham khảo, gồm 3 nội dung chính sau:

Chương 1 : Tổng quan lý luậnvề bảo hiểm xã hội và quản lý thu bảo hiểm xã hội

Chương 2 : Thực trạng công tác quản lý thu bảo hiểm xã hội trên địa bàn huyện Yên Dũng, tỉnh Bắc Giang

Chương 3 : Giải pháp tăng cường công tác quản lý thu bảo hiểm xã hội tại địa bàn huyện Yên Dũng, tỉnh Bắc Giang

1

QUẢN LÝ THU BẢO HIỂM XÃ HỘI

1.1 Tổng quan về bảo hiểm xã hội và công tác thu bảo hiểm xã hội

1.1.1 Tổng quan về bảo hiểm xã hội

Theo mục 1, điều 3, Luật Bảo hiểm xã hội (BHXH) số 58: “Bảo hiểm xã hội là sự bảo đảm thay thế hoặc bù đắp một phần thu nhập của người lao động khi họ bị giảm hoặc mất thu nhập do ốm đau, thai sản, tai nạn lao động, bệnh nghề nghiệp, thất nghiệp, hết tuổi lao động hoặc chết, trên cơ sở đóng vào quỹ bảo hiểm xã hội”[Luật BHXH số 58/2014/QH13 ngày 20 tháng 11 năm 2014]

Có 2 hình thức Bảo hểm xã hội là BHXH bắt buộc và BHXH tự nguyện

- Bảo hiểm xã hội bắt buộc là loại hình bảo hiểm xã hội do Nhà nước tổ chức mà người lao động và người sử dụng lao động phải tham gia

- Bảo hiểm xã hội tự nguyện là loại hình bảo hiểm xã hội do Nhà nước tổ chức mà người tham gia được lựa chọn mức đóng, phương thức đóng phù hợp với thu nhập của mình và Nhà nước có chính sách hỗ trợ tiền đóng bảo hiểm xã hội để người tham gia hưởng chế độ hưu trí và tử tuất.[Luật BHXH số 58/2014/QH13 ngày 20 tháng 11 năm 2014]

1.1.1.3 Vai trò

- Cùng với Bảo hiểm y tế (BHYT) thì BHXH với mục đích thực hiện chính sách nhằm

ổn định cuộc sống người lao động, trợ giúp người lao động khi gặp rủi ro: ốm đau, tai nạn lao động, bệnh nghề nghiệp, thất nghiệp sớm trở lại trạng thái sức khỏe ban đầu cũng như sớm có việc làm

- BHXH, BHYT là một công cụ đắc lực của Nhà nước, góp phần vào việc phân phối lại thu nhập quốc dân một cách công bằng, hợp lý giữa các tầng lớp dân cư, đồng thời giảm chi cho ngân sách nhà nước, bảo đảm an sinh xã hội bền vững

Theo mục 4, điều 3, Luật BHXH số 58: “Quỹ bảo hiểm xã hội là quỹ tài chính độc lập với ngân sách nhà nước, được hình thành từ đóng góp của người lao động, người sử dụng lao động và có sự hỗ trợ của Nhà nước”

1.1.1.5 Các chế độ Bảo hiểm xã hội

- Bảo hiểm xã hội bắt buộc có các chế độ sau đây: Ốm đau, thai sản, tai nạn lao động, bệnh nghề nghiệp, hưu trí, tử tuất

- Bảo hiểm xã hội tự nguyện có các chế độ sau đây: hưu trí, tử tuất

- Bảo hiểm hưu trí bổ sung do Chính phủ quy định (đang xây dựng)

1.1.1.6 Các nguyên tắc cơ bản của bảo hiểm xã hội

- Thứ nhất, mức hưởng BHXH được tính trên cơ sở mức đóng, thời gian đóng BHXH

và có chia sẻ giữa những người tham gia BHXH

- Thứ hai, mức đóng BHXH bắt buộc, Bảo hiểm thất nghiệp (BHTN) được tính trên cơ

sở tiền lương, tiền công của người lao động Mức đóng BHXH tự nguyện được tính trên cơ sở mức thu nhập do người lao động lựa chọn nhưng mức thu nhập này không thấp hơn mức lương tối thiểu chung

3

- Thứ ba, người lao động vừa có thời gian đóng BHXH bắt buộc vừa có thời gian đóng BHXH tự nguyện được hưởng chế độ hưu trí và chế độ tử tuất trên cơ sở thời gian đã đóng BHXH

- Thứ tư, quỹ BHXH được quản lý thống nhất, dân chủ, công khai, minh bạch, được sử dụng đúng mục đích, được hạch toán độc lập theo các quỹ thành phần của BHXH bắt buộc, BHXH tự nguyện và BHTN

- Thứ năm, việc thực hiện BHXH phải đơn giản, dễ dàng, thuận tiện, bảo đảm kịp thời

và đầy đủ quyền lợi của người tham gia BHXH

1.1.2 Khái quát chung về công tác thu bảo hiểm xã hội

1.1.2.1 Khái niệm

Thu BHXH là việc Nhà nước thông qua cơ quan BHXH dùng quyền lực của mình bắt buộc các đối tượng phải đóng BHXH theo mức phí quy định hoặc cho phép một số đối tượng được tự nguyện tham gia, lựa chọn mức đóng và phương thức đóng phù hợp với thu nhập của mình Trên cơ sở đó hình thành một quỹ tiền tệ tập trung nhằm mục đích đảm bảo cho hoạt động BHXH

- Đối tượng thu là tiền nên dễ xảy ra sai pham, vi phạm đạo đức và lạm dụng quỹ vốn tiền thu BHXH

1.1.2.3 Vai trò

Quỹ BHXH hiện đang được thực hiện nhằm đạt mục tiêu là một công quỹ độc lập với ngân sách nhà nước, nhằm đảm bảo về tài chính để chi trả các chế độ BHXH cho

sự phối hợp của các ban ngành chức năng trên cơ sở quy định của pháp luật về thực hiện chính sách BHXH nhằm tạo ra nguồn tài chính tập trung từ việc đóng góp của các bên tham gia BHXH Đồng thời tránh được tình trạng nợ đọngBHXH từ các cơ quan đơn vị, từ người tham gia BHXH Qua đó, đảm bảo sự công bằng trong việc thực hiện

và triển khai chính sách BHXH nói chung và giữa những người tham gia BHXH nói riêng

- Để chính sách BHXH được diễn ra thuận lợi thì công tác thu BHXH có vai trò như một điều kiện cần và đủ trong quá trình tạo lập cùng thực hiện chính sách BHXH: Bởi đây là đầu vào, là nguồn hình thành cơ bản nhất trong quá trình tạo lập quỹ BHXH Đồng thời đây cũng là một khâu bắt buộc đối với người tham gia BHXH thực hiện nghĩa vụ của mình Do vậy công tác thu BHXH là một công việc đòi hỏi độ chính xác cao, thực hiện thường xuyên, liên tục, kéo dài trong nhiều năm và có sự biến động về mức đóng và số lượng người tham gia

- Công tác thu BHXH vừa đảm bảo cho quỹ BHXH được tập trung về một mối, vừa đóng vai trò như một công cụ thanh kiểm tra số lượng người tham gia BHXH biến đổi

ở từng khối lao động, cơ quan, đơn vị ở từng địa phương hoặc trên phạm vi toàn quốc Bởi công tác thu BHXH cũng đòi hỏi phải được tổ chức tập trung thống nhất có sự ràng buộc chặt chẽ từ trên xuống dưới, đảm bảo an toàn tuyệt đối về tài chính, đảm bảo độ chính xác trong ghi chép kết quả đóng BHXH của từng cơ quan đơn vị cũng như của từng người lao động Hơn nữa, hoạt động thu BHXH là hoạt động liên quan đến quyền lợi và nghĩa vụ của cả một đời người và có tính kế thừa, số thu BHXH một phần dựa trên số lượng người tham BHXH để tạo lập lên quỹ BHXH, cho nên nghiệp

vụ của công tác thu BHXH có một vai trò hết sức quan trọng và rất cần thiết trong thực hiện chính sách BHXH Bởi đây là khâu đầu tiên giúp cho chính sách BHXH thực hiện được các chức năng cũng như bản chất của mình

5

- Hoạt động của công tác thu BHXH ở hiện tại ảnh hưởng trực tiếp đến công tác chi và quá trình thực hiện chính sách BHXH trong tương lai Do BHXH cũng như các loại hình bảo hiểm khác đều dựa trên cơ sở nguyên tắc có đóng có hưởng BHXH đã đặt ra yêu cầu quy định đối với công tác thu nộp BHXH Nếu không thu được BHXH thì quỹ BHXH không có nguồn để chi trả cho các chế độ BHXH cho NLĐ Vậy hoạt động thu BHXH ảnh hưởng trực tiếp đến công tác chi và quá trình thực hiện chính sách BHXH

Do đó, thực hiện công tác thu BHXH đóng một vai trò quyết định, then chốt trong quá trình đảm bảo ổn định cho cuộc sống của NLĐ cũng như các đơn vị doanh nghiệp được hoạt động bình thường

- Đăng kí tham gia bảo hiểm xã hội

Người sử dụng lao động (NSDLĐ), cơ quan, doanh nghiệp quản lý các đối tượng tham gia có trách nhiệm đăng kí tham gia BHXH với cơ quan BHXH được phân công quản

lý nhằm xác định số lượng người tham gia BHXH để thông báo với cơ quan chức năng

có thẩm quyền về BHXH Đây là khâu đầu tiên trong quá trình thu và quản lý thu quỹ BHXH, tuỳ vào mỗi nước mà có quy định khác nhau trong việc nộp hồ sơ đăng kí tham gia BHXH cho người lao động nhưng nhìn chung hồ sơ đăng kí tham gia BHXH thường bao gồm:

+ Tờ khai cung cấp và thay đổi thông tin đơn vị tham gia BHXH, BHYT (Mẫu TS) (Ban hành Quyết định số 595/QĐ-BHXH ngày 14 tháng 04 năm 2017)

TK3-+ Danh sách lao động tham gia BHXH, BHYT, BHTN (Mẫu D02-TS)(Ban hành Quyết định số 595/QĐ-BHXH ngày 14 tháng 04 năm 2017)

+ Bảng kê hồ sơ làm căn cứ hưởng quyền lợi BHYT cao hơn (nếu có) (Phụ lục 03ban hành Quyết định số 595/QĐ-BHXH ngày 14 tháng 04 năm 2017)

- Cơ quan BHXH tiếp nhận, thẩm định danh sách tham gia BHXH, tiến hành làm thủ tục cấp sổ cấp thẻ BHYT cho đơn vị

- Sau quá trình đăng kí tham gia BHXH cho người lao động: cơ quan BHXH định kì sẽ tiến hành thu BHXH từ người tham gia BHXH hoặc từ các đơn vị, cơ quan sử dụng

- Trường hợp đóng hàng tháng: Hàng tháng, chậm nhất đến ngày cuối cùng của tháng, đơn vị trích tiền đóng BHXH bắt buộc trên quỹ tiền lương tháng của những người lao động tham gia BHXH bắt buộc, đồng thời trích từ tiền lương tháng đóng BHXH bắt buộc của từng người lao động theo mức quy định, chuyển cùng một lúc vào tài khoản chuyên thu của cơ quan BHXH mở tại ngân hàng hoặc Kho bạc Nhà nước

- Trường hợp đóng 03 tháng hoặc 06 tháng một lần: Đơn vị là doanh nghiệp, hợp tác

xã, hộ kinh doanh cá thể, tổ hợp tác hoạt động trong lĩnh vực nông nghiệp, lâm nghiệp, ngư nghiệp, diêm nghiệp trả lương theo sản phẩm, theo khoán thì đóng theo phương thức hằng tháng hoặc 03 tháng, 06 tháng một lần Chậm nhất đến ngày cuối cùng của phương thức đóng, đơn vị phải chuyển đủ tiền vào quỹ BHXH

- Theo địa bàn, đơn vị đóng trụ sở chính ở địa bàn tỉnh nào thì đăng ký tham gia đóng BHXH tại địa bàn tỉnh đó theo phân cấp của BHXH tỉnh Chi nhánh của doanh nghiệp hoạt động tại địa bàn nào thì đóng BHXH tại địa bàn đó

- Đối với người lao động đi làm việc ở nước ngoài theo hợp đồng quy định tại Luật Người lao động Việt Nam đi làm việc ở nước ngoài theo hợp đồng tham gia bảo hiểm

xã hội bắt buộc, phương thức đóng là 03 tháng, 06 tháng, 12 tháng một lần hoặc đóng trước một lần theo thời hạn ghi trong hợp đồng đưa người lao động đi làm việc ở nước ngoài Người lao động đóng trực tiếp cho cơ quan BHXH trước khi đi làm việc ở nước ngoài hoặc đóng qua đơn vị, tổ chức sự nghiệp đưa người lao động đi làm việc ở nước ngoài

- Trường hợp đóng qua đơn vị, tổ chức sự nghiệp đưa người lao động đi làm việc ở nước ngoài thi đơn vị, tổ chức sự nghiệp thu, nộp BHXH cho người lao động và đăng

7

- Ký phương thức đóng cho cơ quan BHXH

- Trường hợp người lao động được gia hạn hợp đồng hoặc ký hợp đồng lao động mới ngay tại nước tiếp nhận lao động thì thực hiện đóng BHXH theo phương thức quy định tại Điều này hoặc truy nộp cho cơ quan BHXH sau khi về nước

- Đối với người lao động hưởng chế độ phu nhân hoặc phu quân tại cơ quan đại diện Việt Nam ở nước ngoài thực hiện đóng hằng tháng, 03 tháng hoặc 06 tháng một lần thông qua đơn vị quản lý cán bộ, công chức có phu nhân hoặc phu quân để đóng vào quỹ hưu trí và tử tuất

- Đối với trường hợp đóng cho thời gian còn thiếu không quá 06 tháng: Người lao động đóng một lần cho số tháng còn thiếu thông qua đơn vị trước khi nghỉ việc; Người đang bảo lưu thời gian đóng BHXH bắt buộc hoặc thân nhân của người lao động chết đóng một lần cho số tháng còn thiếu tại cơ quan BHXH huyện nơi cư trú

1.2 Cơ sở lý luận về công tác quản lý thu bảo hiểm xã hội

1.2.1 Khái niệm, vai trò, mục đích quản lý thu bảo hiểm xã hội

Quản lý thu BHXH là sự tác động có tổ chức của chủ thể quản lý để điều chỉnh hoạt động thu BHXH Sự tác động đó được thực hiện bởi hệ thống các biện pháp hành chính, kinh tế, pháp luật nhằm đạt được mục đích thu đúng, thu đủ, thu kịp thời và không để thất thu tiền đóng BHXH theo quy định của pháp luật

Thứ nhất: Tạo sự thống nhất trong hoạt động thu BHXH

Hoạt động thu BHXH có tính chất đặc thù khác với các hoạt động khác: Đối tượng thu

đa dạng và phức tạp do đối tượng tham gia BHXH gồm ở tất cả các ngành nghề, độ tuổi, thu nhập khác nhau, khác nhau về vị trí địa lý, về vùng miền nên cần có sự thống nhất để hoạt động thu BHXH có hiệu quả và đảm bảo công bằng Yếu tố quản lý giúp tạo sự thống nhất ý chí trong hệ thống BHXH, giữa các cấp trong quá trình tổ chức thực hiện thu BHXH Thông qua hoạt động quản lý, những nội dung quan trọng trong

8

hoạt động thu BHXH được thống nhất: thống nhất về đối tượng thu, về hồ sơ, quy trình thu

Thứ hai: Đảm bảo hoạt động thu BHXH bền vững, hiệu quả

BHXH được coi là trụ cột chính trong hệ thống an sinh xã hội Vì vậy, đảm bảo tính

ổn định, bền vững và hiệu quả của hoạt động thu BHXH là mục tiêu mà bất kỳ một quốc gia nào cũng mong muốn đạt được Muốn vậy, hoạt động thu BHXH phải được định hướng một cách đúng đắn, phù hợp với điều kiện kinh tế xã hội của mỗi quốc gia trong từng thời kỳ; đồng thời, hoạt động thu phải được điều hòa, phối hợp nhịp nhàng Quá trình quản lý giúp định hướng công tác thu BHXH – cơ sở xác định mục tiêu chung là thu đúng, thu đủ, không để thất thu; từ đó hướng mọi nỗ lực của cá nhân, tổ chức vào mục tiêu chung đó Việc quản lý thu tốt sẽ huy động được tối đa từ các nguồn thu, đảm bảo cân đối quỹ BHXH Đồng thời, công tác quản lý thu tốt, quỹ BHXH sẽ tăng và nhờ đó có thể đảm bảo thực hiện tốt các quyền lợi cho người lao động và có điều kiện để mở rộng các chế độ được hưởng

Thứ ba: Quản lý thu giúp Nhà nước có thể kiểm tra, đánh giá hoạt động thu BHXH

Thu BHXH là một nội dung tài chính BHXH và dễ gây thất thoát, vô ý hoặc cố ý làm sai Nhờ hoạt động quản lý, kiểm tra, các quy định về thu BHXH được thực hiện nghiêm túc, đồng thời giúp đánh giá hoạt động một cách kịp thời, toàn diện và gắn với thực tiễn thu BHXH

1.2.2 Căn cứ pháp lý trong quản lý thu bảo hiểm xã hội

Hằng năm BHXH tỉnh, thành phố, BHXH quận, huyện tổ chức kiểm tra việc chấp hành pháp luật BHXH, BHYT, BHTN đối với các đơn vị tham gia BHXH, BHYT, BHTN trên địa bàn như sau:

- Nội dung kiểm tra gồm:

a) Tình hình đóng BHXH, BHYT, BHTN: số lao động, tiền lương làm căn cứ đóng, chuyển tiền đóng BHXH, BHYT, BHTN; hồ sơ đăng ký tham gia, đóng BHXH, BHYT của đơn vị, người lao động

9

b) Hồ sơ làm căn cứ điều chỉnh thông tin trên sổ BHXH, thẻ BHYT; truy thu BHXH, BHYT, BHTN

- Phương pháp kiểm tra

a) Căn cứ tình hình cụ thể của địa phương và kế hoạch kiểm tra do BHXH Việt Nam giao hằng năm, BHXH tỉnh, BHXH huyện lập kế hoạch kiểm tra đối với các đơn vị đang tham gia BHXH, BHYT; Báo cáo UBND cùng cấp để có kế hoạch phối hợp với các cơ quan có thẩm quyền hoặc thành lập đoàn kiểm tra để tổ chức thực hiện

b) Các bước tiến hành:

- Căn cứ bảng kê hồ sơ đăng ký và hồ sơ điều chỉnh của đơn vị gửi cơ quan BHXH trong quá trình đóng BHXH, BHYT, BHTN, các thông báo kết quả đóng BHXH, BHYT của đơn vị và người lao động do cơ quan BHXH gửi hằng tháng, hằng năm để kiểm tra, đối chiếu với hồ sơ, chứng từ đóng BHXH, BHYT, BHTN tại đơn vị như danh sách lao động trong biên chế của đơn vị, danh sách trả lương, HĐLĐ, các quyết định của đơn vị đối với người lao động; các chứng từ chuyển tiền đóng BHXH, BHYT, BHTN

- Kiểm tra các loại giấy tờ làm căn cứ truy thu BHXH, BHYT, BHTN; điều chỉnh các yếu tố về nhân thân; điều chỉnh làm nghề, công việc nặng nhọc, độc hại, nguy hiểm hoặc đặc biệt nặng nhọc, độc hại, nguy hiểm theo bảng kê (Phụ lục 02, Mục I Phụ lục 03)

- Lập biên bản kiểm tra

- Giải thích, hướng dẫn đơn vị khắc phục các sai sót, nhầm lẫn trong quá trình đóng BHXH, BHYT, BHTN theo đúng quy định của pháp luật Các trường hợp đơn vị kê khai thiếu lao động hoặc kê khai nhầm mức tiền lương của người lao động thì yêu cầu đơn vị kê khai điều chỉnh và đóng theo đúng quy định

- Đối với những trường hợp vi phạm pháp luật về BHXH, BHYT, BHTN như trốn đóng BHXH, BHYT, BHTN; đóng không đúng tiền lương của người lao động, thu tiền của người lao động nhưng không đóng, đóng không kịp thời, đóng không đủ số tiền

b) Kiểm tra đột xuất:

Căn cứ tình hình đóng BHXH, BHYT, BHTN; truy đóng BHXH, BHYT, BHTN; số lượng đơn vị, doanh nghiệp, số người thuộc diện tham gia BHXH, BHYT, BHTN; số đơn vị, số người tham gia BHXH, BHYT, BHTN, tiền lương đóng BHXH, BHYT để lập kế hoạch và tiến hành thanh tra, kiểm tra đột xuất tại đơn vị theo quy định của pháp luật

1.2.2.2 Thanh tra

- Từ ngày 01/01/2016, hằng năm BHXH tỉnh, BHXH huyện tổ chức thanh tra việc đóng BHXH, BHYT, BHTN đối với đơn vị trên địa bàn như sau:

Đối tượng thanh tra:

a) Đơn vị đã được cơ quan BHXH kiểm tra phát hiện vi phạm pháp luật về BHXH, BHYT, BHTN nhưng chưa khắc phục trong thời hạn quy định

b) Đơn vị chưa được kiểm tra nhưng có dấu hiệu vi phạm pháp luật về đóng BHXH, BHYT, BHTN

- Nội dung, kế hoạch, phương pháp thanh tra:

Thực hiện theo Văn bản quy định của Chính phủ và hướng dẫn của BHXH Việt Nam

1.2.3 Mô hình và phân cấp quản lý thu bảo hiểm xã hội

a) Thu tiền đóng BHXH, BHYT, BHTN, BHTNLĐ, BNN của đơn vị đóng trụ sở trên

11

địa bàn huyện theo phân cấp của BHXH tỉnh

b) Giải quyết các trường hợp truy thu, hoàn trả tiền đóng BHXH, BHYT, BHTN, BHTNLĐ, BNN; tạm dừng đóng vào quỹ hưu trí và tử tuất đối với đơn vị, người tham gia BHXH, BHYT, BHTN, BHTNLĐ, BNN do BHXH huyện trực tiếp thu

c) Thu tiền hỗ trợ mức đóng BHYT, hỗ trợ mức đóng BHXH tự nguyện của ngân sách nhà nước theo phân cấp quản lý ngân sách nhà nước

d) Thu tiền đóng BHXH tự nguyện; thu tiền đóng BHYT của người tham gia BHYT

cư trú trên địa bàn huyện

đ) Thu tiền đóng BHYT của đối tượng do ngân sách nhà nước đóng; ghi thu tiền đóng BHYT của đối tượng do quỹ BHXH, quỹ BHTN đảm bảo, ngân sách trung ương hỗ trợ học sinh, sinh viên đang theo học tại cơ sở giáo dục do Bộ, cơ quan Trung ương quản lý theo phân cấp của BHXH tỉnh

a) Thu tiền đóng BHXH, BHYT, BHTN, BHTNLĐ, BNN của các đơn vị chưa phân cấp cho BHXH huyện

b) Giải quyết các trường hợp truy thu, hoàn trả tiền đóng BHXH, BHYT, BHTN, BHTNLĐ, BNN; tạm dừng đóng vào quỹ hưu trí và tử tuất đối với đơn vị, người tham gia BHXH, BHYT, BHTN, BHTNLĐ, BNN do BHXH tỉnh trực tiếp thu

c) Thu tiền hỗ trợ mức đóng BHYT, hỗ trợ mức đóng BHXH tự nguyện của ngân tiền đóng BHYT của đối tượng do ngân sách nhà nước đóng; ghi thu tiền đóng BHYT của đối tượng do quỹ BHXH, quỹ BHTN đảm bảo, ngân sách trung ương hỗ trợ học sinh, sinh viên đang theo học tại cơ sở giáo dục do Bộ, cơ quan Trung ương quản lý

a) Thu tiền của ngân sách trung ương đóng, hỗ trợ mức đóng BHYT, tiền hỗ trợ quỹ BHTN

b) Thu tiền của ngân sách trung ương đóng BHXH cho người có thời gian công tác trước năm 1995

12

1.2.4 Nội dung quản lý thu bảo hiểm xã hội

Quản lý đối tượng tham gia BHXH: Xác định đối tượng thuộc diện tham gia BHXH, các đối tượng đang tham gia BHXH và quản lý xây dựng cơ sở dữ liệu về những thông tin cơ bản của người lao động, đơn vị sử dụng lao động, cũng như quá trình tham gia BHXH của họ

Quản lý mức đóng BHXH: Quản lý về tỷ lệ đóng BHXH và về tiền lương, tiền công làm căn cứ đóng BHXH

Quản lý tiền thu: Quản lý chặt chẽ số tiền phải thu, số tiền thu và số nợ chi tiết đến từng đơn vị sử dụng Quản lý trong việc đảm bảo an toàn và chuyển số tiền thực thu BHXH lên đơn vị cấp trên

Quản lý phương thức đóng BHXH: Có các phương thức đóng là đóng hàng tháng, hằng quý hoặc 6 tháng một lần tùy vào chu kỳ sản xuất kinh doanh hoặc trả lương của đơn vị Cơ quan BHXH phải thực hiện theo dõi quản lý quá trình thực hiện đóng BHXH của đơn vị, có những biện pháp để đảm bảo đơn vị thực hiện đúng; tránh trường hợp nợ và nợ đọng kéo dài

Quản lý quy trình thu: Quản lý quy trình thu bao gồm cả quản lý việc thực hiện đúng quy định về trình tự hồ sơ thủ tục tham gia BHXH của người lao động, đơn vị sử dụng lao động và cả quản lý cơ quan BHXH trong việc giải quyết hồ sơ

1.2.5 Quy trình quản lý thu bảo hiểm xã hội

- Người lao động đồng thời có từ 02 hợp đồng lao động (HĐLĐ) trở lên với nhiều đơn

vị khác nhau thì đóng BHXH, BHTN theo HĐLĐ giao kết đầu tiên, đóng BHYT theo HĐLĐ có mức tiền lương cao nhất, đóng bảo hiểm thất nghiệp người lao động (BHTNLĐ), BNN theo từng HĐLĐ

- Người lao động làm việc theo HĐLĐ (không bao gồm người làm việc theo HĐLĐ không xác định thời hạn theo quy định tại Nghị định số 68/2000/NĐ-CP ngày 17/11/2000 của Chính phủ về chế độ HĐLĐ một số loại công việc sau đây trong cơ quan hành chính nhà nước, đơn vị sự nghiệp) trong cơ quan hành chính, đơn vị sự

13

nghiệp của Nhà nước thì đóng BHXH, BHYT, BHTN, BHTNLĐ, BNN căn cứ tiền lương ghi trong HĐLĐ

- Đơn vị được tạm dừng đóng vào quỹ hưu trí và tử tuất vẫn phải đóng vào quỹ ốm đau

và thai sản, quỹ tai nạn lao động, bệnh nghề nghiệp, quỹ BHYT, quỹ BHTN Hết thời hạn được tạm dừng đóng, đơn vị tiếp tục đóng BHXH, BHYT, BHTN, BHTNLĐ, BNN theo phương thức đã đăng ký và đóng bù cho thời gian tạm dừng đóng vào quỹ hưu trí và tử tuất Tiền đóng bù không bị tính lãi chậm đóng

Trong thời gian được tạm dừng đóng, nếu có người lao động nghỉ việc, di chuyển hoặc giải quyết chế độ BHXH thì đơn vị đóng đủ tiền BHXH, BHYT, BHTN, BHTNLĐ, BNN và tiền lãi chậm đóng (nếu có) đối với người lao động đó để xác nhận sổ BHXH

- Người lao động không làm việc và không hưởng tiền lương từ 14 ngày làm việc trở lên trong tháng thì không đóng BHXH tháng đó Thời gian này không được tính để hưởng BHXH

- Người lao động nghỉ việc hưởng chế độ ốm đau từ 14 ngày làm việc trở lên trong tháng theo quy định của pháp luật về BHXH thì không phải đóng BHXH, BHYT, BHTN, BHTNLĐ, BNN nhưng vẫn được hưởng quyền lợi BHYT

- Người lao động nghỉ việc hưởng chế độ thai sản từ 14 ngày làm việc trở lên trong tháng thì đơn vị và người lao động không phải đóng BHXH, BHTN, BHTNLĐ, BNN, thời gian này được tính là thời gian đóng BHXH, không được tính là thời gian đóng BHTN và được cơ quan BHXH đóng BHYT cho người lao động

Thời gian nghỉ việc hưởng chế độ thai sản được ghi trên sổ BHXH theo mức tiền lương đóng BHXH của tháng trước khi nghỉ việc hưởng chế độ thai sản Trường hợp trong thời gian nghỉ việc hưởng chế độ thai sản người lao động được nâng lương thì được ghi theo mức tiền lương mới của người lao động từ thời điểm được nâng lương Người lao động đang làm nghề hoặc công việc nặng nhọc, độc hại, nguy hiểm hoặc đặc biệt nặng nhọc, độc hại, nguy hiểm thuộc danh mục do Bộ Lao động - Thương binh và Xã hội, Bộ Y tế ban hành hoặc làm việc ở nơi có phụ cấp khu vực hệ số 0,7 trở lên nghỉ việc hưởng chế độ thai sản thì thời gian nghỉ việc hưởng chế độ thai sản được

14

tính là thời gian làm nghề hoặc công việc nặng nhọc, độc hại, nguy hiểm hoặc đặc biệt nặng nhọc, độc hại, nguy hiểm hoặc làm việc ở nơi có phụ cấp khu vực hệ số 0,7 trở lên

+ Trường hợp HĐLĐ hết thời hạn trong thời gian người lao động nghỉ việc hưởng chế

độ thai sản thì thời gian hưởng chế độ thai sản từ khi nghỉ việc hưởng chế độ thai sản đến khi HĐLĐ hết thời hạn được tính là thời gian đóng BHXH, thời gian nghỉ việc hưởng chế độ thai sản sau khi HĐLĐ hết thời hạn không được tính là thời gian đóng BHXH

+ Thời gian hưởng chế độ thai sản của người lao động chấm dứt HĐLĐ, HĐLV hoặc thôi việc trước thời điểm sinh con hoặc nhận con nuôi dưới 06 tháng tuổi không được tính là thời gian đóng BHXH

+ Trường hợp lao động nữ đi làm trước khi hết thời hạn nghỉ sinh con theo quy định thì thời gian hưởng chế độ thai sản từ khi nghỉ việc đến khi đi làm trước khi hết thời hạn nghỉ sinh được tính là thời gian đóng BHXH, kể từ thời điểm đi làm trước khi hết thời hạn nghỉ sinh con thì lao động nữ và đơn vị phải đóng BHXH, BHYT, BHTN, BHTNLĐ, BNN

+ Trường hợp người cha hoặc người trực tiếp nuôi dưỡng, người mẹ nhờ mang thai hộ, người cha nhờ mang thai hộ hoặc người trực tiếp nuôi dưỡng hưởng chế độ thai sản

mà không nghỉ việc thì người lao động và đơn vị vẫn phải đóng BHXH, BHYT, BHTN, BHTNLĐ, BNN

- Người lao động mà bị tạm giam, tạm giữ hoặc tạm đình chỉ công tác để điều tra, xem xét kết luận có vi phạm hay không vi phạm pháp luật thì người lao động và đơn vị được tạm dừng đóng BHXH, BHTN, BHTNLĐ, BNN nhưng vẫn phải đóng BHYT hằng tháng bằng 4,5% của 50% mức tiền lương tháng mà người lao động được hưởng theo quy định của pháp luật Sau thời gian tạm giam, tạm giữ hoặc tạm đình chỉ công tác nếu được cơ quan có thẩm quyền xác định bị oan, sai, không vi phạm pháp luật thì thực hiện việc đóng bù BHXH, BHTN, BHTNLĐ, BNN trên tiền lương tháng đóng BHXH bắt buộc và truy đóng BHYT trên số tiền lương được truy lĩnh, không tính lãi đối với số tiền truy đóng; trường hợp cơ quan có thẩm quyền xác định người lao động

- Hình thức đóng tiền gồm có hai hình thức cơ bản đó là hình thức chuyển khoản và hình thức đóng trực tiếp bằng tiền mặt

+ Chuyển khoản: Chuyển tiền đóng vào tài khoản chuyên thu của cơ quan BHXH mở tại ngân hàng hoặc Kho bạc Nhà nước

+ Tiền mặt:

a) Đơn vị, người tham gia nộp trực tiếp tại ngân hàng hoặc Kho bạc Nhà nước

b) Trường hợp đơn vị, người tham gia nộp cho cơ quan BHXH thì trước 16 giờ trong ngày cơ quan BHXH phải nộp toàn bộ số tiền mặt đã thu của đơn vị, người tham gia vào tài khoản chuyên thu tại ngân hàng hoặc Kho bạc Nhà nước

- Khi nhận được tiền đóng của đơn vị có trách nhiệm đóng BHXH, BHYT, BHTN, BHTNLĐ, BNN, cơ quan BHXH thực hiện như sau:

+ Thu tiền đóng BHXH, BHYT, BHTN, BHTNLĐ, BNN kể cả tiền lãi chậm đóng đối với người lao động đủ điều kiện hưởng BHXH hoặc chấm dứt HĐLĐ, HĐLV để kịp thời giải quyết chế độ BHXH, BHTN, BHTNLĐ, BNN cho người lao động theo quy định của pháp luật (nếu có);

+ Số tiền còn lại, hạch toán thu theo thứ tự sau đây:

a) Thu đủ số tiền phải đóng vào quỹ BHYT và tiền lãi phạt chậm đóng, trốn đóng BHYT (nếu có);

+ Các trường hợp hoàn trả BHXH tự nguyện, BHYT

+ Đơn vị chuyển tiền vào tài khoản chuyên thu không thuộc trách nhiệm quản lý thu của cơ quan BHXH tỉnh, huyện theo phân cấp

+ Số tiền đơn vị, cá nhân đã chuyển vào tài khoản chuyên thu không phải là tiền đóng BHXH, BHYT, BHTN, BHTNLĐ, BNN

+ Kho bạc hoặc ngân hàng hạch toán nhầm vào tài khoản chuyên thu

+ Trường hợp một người có từ 02 sổ BHXH trở lên có thời gian đóng BHXH, BHTN trùng nhau thì cơ quan BHXH thực hiện hoàn trả cho người lao động số tiền đơn vị và người lao động đã đóng vào quỹ hưu trí, tử tuất và số tiền đã đóng vào quỹ BHTN (bao gồm cả số tiền thuộc trách nhiệm đóng BHXH, BHTN của người sử dụng lao động), không bao gồm tiền lãi

+ Trường hợp đóng BHXH cho người lao động không thuộc đối tượng tham gia BHXH bắt buộc

17

- Phân cấp thực hiện:Cơ quan BHXH quản lý đơn vị, người tham gia thực hiện hoàn trả tiền đóng BHXH, BHYT, BHTN, BHTNLĐ, BNN từ tài khoản chuyên thu của cơ quan BHXH

- Trình tự hoàn trả:

+ Tiếp nhận hồ sơ đề nghị hoàn trả;

+ Kiểm tra xác định nguyên nhân;

+ Quyết định hoàn trả

1.2.6 Các chỉ tiêu đánh giá công tác quản lý thu bảo hiểm xã hội

Để đánh giá công tác quản lý thu, sử dụng phương pháp đánh giá theo “tỷ lệ hoàn thành kế hoạch thu BHXH” Tỷ lệ hoàn thành kế hoạch thu càng cao, tính tuân thủ của các đối tượng tham gia BHXH bắt buộc càng cao phản ánh công tác quản lý thu BHXH của cơ quan BHXH càng tốt và ngược lại Các chỉ tiêu định lượng chủ yếu bao gồm:

Tình hình hoàn thành kế hoạch thu BHXH được đánh giá qua chỉ tiêu “tỷ lệ hoàn thành kế hoạch thu BHXH” Đây là tỷ số giữa số tiền thu BHXH thực tế với số tiền thu BHXH theo kế hoạch được giao trong kỳ

18

- Tỷ lệ đơn vị SDLD tham gia BHXH:

Tỷ lệ nợ BHXH: Là tỷ lệ phần trăm giữa số tiền nợ BHXH và số tiền phải thu BHXH

Tỷ lệ nợ thấp thể hiện cơ quan BHXH đã quản lý tốt việc thực hiện đóng BHXH của đơn vị tham gia và ngược lại

19

Số tiền phải thu BHXH

1.2.7 Các nhân tố ảnh hưởng đến quản lý thu BHXH

- Chất lượng đội ngũ cán bộ BHXH:

Trong mọi lĩnh vực, con người là yếu tố quyết định sự thành công Trong công tác quản lý thu BHXH, con người có trình độ, năng lực, khả năng tư duy và có đạo đức nghề nghiệp là yếu tố tác động chủ yếu đến hiệu quả của công tác thu BHXH Cán bộ thu hàng ngày phải xử lý các nghiệp vụ thu đòi hỏi phải được tuyển chọn cẩn trọng, bố trí hợp lý, đào tạo bài bản và phải đảm bảo một số tiêu chuẩn:có kiến thức kinh tế và

xã hội, nắm vững luật pháp, chuyên môn nghiệp vụ, đi sâu đi sát vào đơn vị như am hiểu lĩnh vực hoạt động kinh doanh, nắm chắc tình hình sử dụng lao động của doanh nghiệp trên địa bàn quản lý, có đạo đức, lương tâm, trách nhiệm nghề nghiệp cao, giao tiếp tốt, có bản lĩnh, kinh nghiệm nghề nghiệp

- Hoạt động tuyên truyền giáo dục:

Để người lao động hiểu rõ hơn về lợi ích của việc tham gia BHXH đồng thời nâng cao

ý thức tuân thủ pháp luật BHXH thì hoạt động tuyên truyền giáo dục là vô cùng cần thiết vì nếu “quan hệ công chúng” của cơ quan BHXH chưa thực sự tốt và hiệu quả sẽ ảnh hưởng đến nhận thức của đối tương tham gia BHXH, đó là nguyên nhân dẫn đến tình trạng không tuân thủ thực hiện đúng luật BHXH của đối tượng tham gia BHXH

- Công tác thanh tra, kiểm tra:

Việc thanh tra, kiểm tra chưa hiệu quả, chưa kiểm soát hết lượng đối tượng tham gia BHXH bắt buộc do lực lượng thanh tra quá mỏng so với số lượng đối tượng tham gia nên không thực hiện thanh tra, kiểm tra thường xuyên Từ đó cơ quan BHXH không kiểm soát hết tình trạng vi phạm Mặt khác có thể là do tư cách đạo đức của thanh tra viên, họ có thể dễ dàng bị mua chuộc và thông đồng với người sử dụng lao động để vi phạm pháp luật

20

- Mối quan hệ hợp tác, phối hợp giữa các cơ quan chức năng liên quan:

Trong quá trình quản lý đối tượng tham gia, nếu cơ quan BHXH không giữ mối quan

hệ chặt chẽ với các tổ chức như công đoàn, cơ quan quản lý lao động, các cơ quan liên quan đến việc cấp giấy phép hoạt động cho các doanh nghiệp ….thì mức độ tuân thủ đóng góp của các đối tượng này sẽ bị giảm đi

- Tốc độ tăng trưởng của nền kinh tế

Tốc độ tăng trưởng kinh tế phản ánh khả năng tiết kiệm, tiêu dùng và đầu tư của Nhà nước Tốc độ tăng trưởng kinh tế cao sẽ có nhiều doanh nghiệp mới được thành lập, các đơn vị mở rộng sản xuất kinh doanh, sử dụng thêm nhiều lao động, nhờ đó mở rộng được đối tượng tham gia BHXH Đồng thời, kinh tế phát triển thu nhập bình quân đầu người tăng thể hiện việc sản xuất kinh doanh của các doanh nghiệp được thuận lợi,

do đó, tiền lương của người lao động được tăng lên, và chủ doanh nghiệp cũng sẵn sàng thực hiện nghĩa vụ của mình trong việc đóng BHXH cho người lao động, từ đó giảm được tình trạng trốn đóng và nợ BHXH

Tính đồng bộ giữa các quy phạm pháp luật trong các văn bản pháp luật khác nhau, tính nhất quán trong các chủ trương, đường lối chính sách của Đảng và Nhà nước về công tác BHXH có vai trò quan trọng trong việc thực thi pháp luật về BHXH Hoàn thiện của hệ thống pháp luật là yêu cầu cần thiết bởi pháp luật phù hợp với điều kiện hoàn cảnh đất nước thì tạo được sự đồng thuận, sự tuân thủ của người tham gia Ngược

21

lại, tính phức tạp, bất công bằng, bất hợp lý cũng như những lỗ hổng trong luật BHXH

là những thách thức lớn đối với quản lý thu BHXH, gây ra những chống đối và sai phạm

- Chính sách lao động việc làm tiền lương

Đối tượng tham gia BHXH là người lao động Do vậy, chính sách lao động, việc làm tiền lương ảnh hưởng trực tiếp đến công tác quản lý thu BHXH

Quy định về tuổi lao động ảnh hưởng trực tiếp đến công tác quản lý thu BHXH Tuổi lao động tăng thêm sẽ mở rộng đối tượng tham gia BHXH, tăng thêm thời gian đóng góp vào quỹ BHXH của người lao động và ngược lại, do đó nó ảnh hưởng trực tiếp đến số đối tượng tham gia, nguồn thu BHXH

Những chính sách về lao động việc làm của Nhà nước như: Đầu tư hỗ trợ công tác đào tạo nghề, phát triển thị trường lao động, hình thành hệ thống thông tin việc làm sẽ ảnh hưởng trực tiếp đến số lao động tìm được việc làm và mức thu nhập của họ Chính

vì vậy, nó cũng ảnh hưởng đến quản lý thu BHXH về số người tham gia BHXH và mức thu nhập làm căn cứ đóng BHXH

Chính sách về tiền lương tối thiểu chung, tiền lương tối thiểu vùng ảnh hưởng trực tiếp đến thu BHXH Đặc biệt ở nước ta, khi nguồn thu BHXH chủ yếu từ lao động trong hệ thống cơ quan, đơn vị sự nghiệp nhà nước (thu BHXH theo hệ số), thì việc thay đổi mức lương tối thiểu chung ảnh hưởng nhiều đến mức đóng và tiền thu BHXH nói chung

- Trình độ nhận thức của người lao động, người sử dụng lao động

Người sử dụng lao động và người lao động là đối tượng đóng góp vào quỹ BHXH nên nhận thức của họ về BHXH ảnh hưởng lớn đến công tác quản lý thu BHXH Đa phần hiện nay người lao động và sử dụng lao đông chưa hiểu được hết được quyền lợi của mình cũng như bản chất vì an sinh xã hội của BHXH, thậm chí còn lẫn lộn giữa Bảo hiểm thương mại và BHXH nên tìm cách để trốn tránh việc đóng bảo hiểm bằng nhiều hình thức khác nhau như: Không đăng ký đóng BHXH, chậm đóng BHXH, đóng với mức lương thấp hơn mức lương thực hưởng

22

Chính vì vậy cần tuyên truyền phổ biến trách nhiệm cũng như quyền lợi của người tham gia BHXH để nâng cao nhận thức, ý thức trách nhiệm của người lao động

- Tình trạng tài chính của đối tượng tham gia BHXH

Khả năng tài chính của đối tượng tham gia BHXH có ảnh hưởng tới khả năng đóng BHXH Môi trường kinh doanh của các doanh nghiệp cùng với các thay đổi trong chính sách phát triển kinh tế có ảnh hưởng không nhỏ đến khả năng của người SDLD trong việc tham gia đầy đủ cho NLD Lạm phát cao và tình trạng căng thẳng tài chính của doanh nghiệp có thể làm cho họ có them động cơ trốn đóng BHXH

- Sự quan tâm lãnh đạo của cấp ủy Đảng và chính quyền

Luật BHXH đã quy định rõ Cơ quan quản lý nhà nước về bảo hiểm xã hội:

Chính phủ thống nhất quản lý nhà nước về bảo hiểm xã hội

Bộ Lao động - Thương binh và Xã hội chịu trách nhiệm trước Chính phủ thực hiện quản lý nhà nước về bảo hiểm xã hội

Bộ, cơ quan ngang bộ trong phạm vi nhiệm vụ, quyền hạn của mình thực hiện quản lý nhà nước về bảo hiểm xã hội

Ủy ban nhân dân các cấp thực hiện quản lý nhà nước về bảo hiểm xã hội trong phạm

vi địa phương theo phân cấp của Chính phủ

Cơ quan BHXH chỉ là đơn vị hành chính sự nghiệp, là cơ quan tổ chức thực hiện chính sách BHXH, không có thẩm quyền xử lý vi phạm hành chính Chính vì vậy để nâng cao ý thức trách nhiệm trong việc tham gia BHXH thì vai trò của các cấp ủy Đảng và chính quyền có tác động rất lớn đến BHXH nói chung, đến công tác thu BHXH nói riêng Đó là việc kiểm tra việc thực hiện nhiệm vụ chính trị của đơn vi trong đó có nghĩa vụ đóng BHXH thông qua tổ chức Đảng, tổ chức quần chúng trong doanh nghiệp Đó là việc yêu cầu các doanh nghiệp khi thành lập, hoạt động phải có chỉ tiêu thực hiện BHXH, thành lập các đoàn thanh tra, xử lý vi phạm về đóng BHXH, về đăng

ký lao động tham gia BHXH

23

1.3 Cơ sở thực tiễn về công tác quản lý thu bảo hiểm xã hội

1.3.1 Công tác quản lý thu bảo hiểm xã hội của một số nước trên thế giới

- Hệ thống an sinh xã hội Đức

Được hình thành từ thế kỷ 19 với bốn loại bảo hiểm cơ bản là: BHYT (1883); Bảohiểm tai nạn (1884); Bảo hiểm hưu trí (1889); Bảo hiểm thất nghiệp (1927) Từ năm 1994, nước Đức thực hiện đạo luật về bảo hiểm chăm sóc sức khoẻ và loại bảo hiểm này trở thành một trong những bộ phận cơ bản của hệ thống BHXH Đức Bên cạnh hệ thống bảo hiểm, các hình thức bảo trợ xã hội khác như: bảo trợ nuôi dưỡng trẻ

em, bảo trợ giành cho người già cũng được phát triển mạnh mẽ ở Đức Do những áp lực lớn về cơ cấu tuổi thọ dân số cũng như gánh nặng hưu trí vào năm 2001 chính phủ Đức đã ban hành đạo luật cải cách hưu trí mới với mục tiêu là ổn định các tỷ lệ đóng góp trong quỹ hưu trí Vào năm 2004, cải cách hưu trí lại được tiến hành ở Đức với phương châm mang lại sự ổn định về tài chính cho hệ thống BHXH với việc tăng độ tuổi nghỉ hưu chính thức từ 65 tuổi lên 67 tuổi vào năm 2035 và tiếp tục khẳng định tỷ

lệ đóng góp vào hệ thống hưu trí công cộng ở mức 20% vào năm 2020 và 22% vào năm 2030

- Hệ thống an sinh xã hội Pháp được hình thành từ năm 1945 và cho đến tận cuối thập

kỷ 70, mô hình an sinh xã hội vẫn áp dụng chủ yếu theo mô hình Bismarck, bởi lẽ trong giai đoạn này nước Pháp đã đạt được tốc độ tăng trưởng bền vững, việc làm đầy

đủ, mạng lưới an sinh xã hội mở rộng.Vào cuối thập kỷ 1990 an sinh dành cho người

về hưu mới bắt đầu được chú trọng nhiều, điều này thể hiện rất rõ trong luật quỹ an sinh xã hội Pháp (2002) Các chương trình an sinh xã hội Pháp hiện nay bao gồm: BHYT; bảo hiểm hưu trí và trợ cấp tuổi già; bảo hiểm thương tật khi làm việc; bảo hiểm thất nghiệp; Trợ cấp gia đình và mỗi chương trình này đều có luật riêng điều chỉnh

- Hệ thống an sinh xã hội ở Thuỵ Điển: mô hình an sinh xã hội xuất hiện từ những năm

1930 theo mô hình “xã hội dân chủ” An sinh xã hội Thuỵ Điển chủ yếu dựa vào thuế

và sự đóng góp, đây là mô hình an sinh xã hội “thân thiện với việc làm”, có nghĩa là đảm bảo việc làm cho tất cả mọi người Vào năm 1999, chính phủ Thụy Điển đã thực hiện các chiến lược hiện đại hoá an sinh xã hội với 4 mục tiêu cơ bản, trong đó có mục

24

tiêu quan trọng là: “Tạo việc làm để nâng cao thu nhập, sau đó việc làm sẽ mang lại thu nhập an sinh”.Có thể nói hệ thống an sinh xã hội của Thuỵ Điển từ thập kỷ 90 trở lại đây gần như đã đi theo hướng “xã hội dân chủ” Nó chủ yếu được dựa trên nguyên tắc bồi thường sự mất mát thu nhập, đảm bảo thu nhập, nhằm khuyến khích năng suất lao động và việc làm tăng lên và thất nghiệp giảm xuống Ngày nay, các hình thức an sinh xã hội mà Thuỵ Điển áp dụng chủ yếu là: Bảo hiểm hưu trí cho người già; Trợ giúp xã hội; Bảo hiểm thất nghiệp; Chính sách chăm sóc người mẹ cô đơn; Chế độ nghỉ phép và chăm sóc trẻ

- Hệ thống an sinh xã hội Nhật Bản: Hệ thống an sinh xã hội của Nhật Bản ra đời từ những năm 1950 và liên tục được hoàn thiện Nó đang đóng vai trò cực kỳ quan trọng trong sự nghiệp phát triển kinh tế Nhật Bản Những thành tố cơ bản của hệ thống này

là dùng quỹ xã hội để đảm bảo thu nhập cho những người lâm vào tình cảnh đặc biệt; BHYT; bảo đảm phúc lợi cho những người cao tuổi, người tàn tật và trẻ em nhỏ tuổi cần sự chăm sóc thường xuyên; trợ cấp xã hội đối với những người có mức sống thấp hơn mức qui định Như vậy, có thể thấy an sinh xã hội Nhật Bản bao gồm 3 bộ phận chính: chăm sóc y tế, hưu trí và phúc lợi xã hội khác Trong đó, hưu trí là bộ phận chiếm tỷ lệ cao nhất trong tổng chi tiêu của hệ thống

- Hệ thống an sinh xã hội Anh: Vào năm 1601, đạo luật cứu tế người nghèo ra đời có nhiệm vụ cung cấp từ thuế địa phương cho các dịch vụ chăm sóc ốm đau, những người nghèo khổ bần cùng, những người không nhà cửa Trong thập kỷ 20, đạo luật bảo hiểm sức khỏe quốc gia ra đời (1911) và tiếp đến là đạo luật BHXH quốc gia nhằm tái thiết lại hệ thống dịch vụ xã hội sau chiến tranh thế giới thứ II ở Anh, cơ cấu đóng góp vào quỹ an sinh xã hội được chia làm 5 nhóm, cụ thể là: Nhóm 1: giới chủ doanh nghiệp và người lao động; Nhóm 2: đóng góp của người tự làm chủ; Nhóm 3: đóng góp của những người tình nguyện bảo vệ quyền lợi cho một số lợi ích; Nhóm 4: đóng góp của những người tự làm chủ trên lợi nhuận thuế của họ; Nhóm 5: đóng góp của người chủ cung cấp cho người lao động nhiên liệu xe hơi hoặc xe hơi xử dụng riêng

Hệ thống an sinh xã hội ở Anh bao gồm: bảo hiểm hưu trí; trợ cấp cho cha mẹ và trẻ em; trợ cấp ốm đau và mất sức lao động; bảo hiểm thất nghiệp; trợ cấp cho những người đang tìm kiếm việc làm

25

- Hệ thống an sinh xã hội Trung QuốcLuật Lao động Cộng hoà nhân dân Trung Hoa

có 13 chương, 107 điều Chương IX nói về bảo hiểm và phúc lợi xã hội có 7 điều, trong đó có Điều 73 quy định 5 chế độ bảo hiểm xã hội là: Nghỉ hưu, bệnh tật, tai nạn lao động hoặc bệnh nghề nghiệp, thất nghiệp và sinh đẻ Luật chỉ quy định những nguyên tắc chung nhất, còn cụ thể thì giao cho chính quyền nhân dân các tỉnh, các khu

tự trị và thành phố trực thuộc trung ương quy định những biện pháp phù hợp với điều kiện của từng địa phương và báo cáo lên để Hội đồng nhà nước biết Đến năm 1999, trong cả nước và ở các địa phương đã cụ thể hoá tất cả các chế độ trong những điều kiện kinh tế - xã hội trên mỗi địa bàn, trong đó có hai chế độ là nghỉ hưu (nay là dưỡng lão) và bảo hiểm thất nghiệp dã được xây dựng thành điều lệ Các chế độ khác về cơ bản còn là những quy định tạm thời (tuy nhiên hiệu lực thi hành cũng khá cao) Về nguyên tắc, mỗi chế độ có một quỹ riêng Nguồn quỹ gồm hai khoản (một khoản do người sử dụng lao động - chủ doanh nghiệp nộp, một khoản do người lao động đóng) Riêng quỹ bảo hiểm tai nạn lao động và quỹ bảo hiểm sinh đẻ thì chủ doanh nghiệp phải đóng (người lao động không phải nộp) Chỉ khi nào mất cân đối thu chi do các nguyên nhân bất khả kháng thì nhà nước mới hỗ trợ từ ngân sách cho các quỹ

- Hệ thống an sinh xã hội Phần Lan

Các chương trình an sinh xã hội: Giống như các nước Bắc Âu khác, Phần Lan chia

phần lớn các chương trình an sinh xã hội thành các chương trình bảo đảm an sinh thu nhập và các chương trình cung cấp dịch vụ sức khỏe và xã hội Nguồn thu của các

chương trình an sinh xã hội gồm có hai lĩnh vực là: bảo hiểm xã hội, bảo đảm thu nhập

cho người già, ốm đau, phụ nữ có thai, người thất nghiệp, hoặc bị thương tật liên quan

đến lao động; và an sinh thu nhậpđược phân thành các loại như phúc lợi, bao gồm

chuyển thu nhập để trợ cấp cho các gia đình thông qua các biện pháp như trả cho trẻ

em, trợ cấp người mẹ, trả cho nạn nhân chiến tranh và gia đình họ, trợ cấp tài chính cho những người tàn tật hoặc có nhu cầu bức thiết Các chương trình của bảo hiểm xã hội, chiếm tới 80% quỹ phúc lợi xã hội

Lương hưu: Vào cuối thập niên 80, Luật Hưu trí quốc gia được cải cách nhằm mở ra

cơ hội cho tất cả mọi người ở độ tuổi trên 16 tuổi Thậm chí người nước ngoài ở Phần Lan, dù không phải là người có nguồn gốc Bắc Âu, cũng được hưởng lợi từ luật này

26

nếu đã định cư ở Phần Lan trong thời gian ít nhất là 5 năm Độ tuổi được hưởng lương hưu là 65 tuổi, và dao động trong độ tuổi từ 50 đến ngoài 60 nếu như người đó nằm trong trường hợp bị thất nghiệp lâu ngày

Năm 1961, Luật Lương hưu cho người lao động được ban hành để bổ sung cho Kế hoạch lương hưu quốc gia, vốn phù hợp với người dân nông thôn (chiếm đa số cho tới thập niên 60), nhưng không đủ cho người dân thành phố Trong thập niên 70, các kế hoạch lương hưu liên quan đến lương bắt buộc khác được ban hành thành luật cho những lao động tạm thời, cho những người tự kinh doanh… Cuối thập niên 70, một kế hoạch lương hưu bổ sung được ban hành cho nông dân Vào năm 1986, những người làm nghề tự do chẳng hạn như nhà văn, diễn viên cũng thuộc đối tượng điều chỉnh của luật này Những kế hoạch lương hưu này do chủ lao động, tư nhân hoặc xã hội chi trả Viện An ninh lương hưu Trung ương chịu trách nhiệm báo cáo về tình trạng việc làm

và thu nhập

Bảo hiểm ốm đau: Luật Bảo hiểm ốm đau ra đời vào năm 1963 nhằm cung cấp bảo

hiểm y tế cho người dân Phần Lan Luật quy định tất cả công dân đều được bảo hiểm khi đau ốm Các hệ thống chăm sóc sức khỏe ở bệnh viện và trung tâm y tế đều miễn phí Phụ nữ khi sinh đẻ được thanh toán trung bình khoảng 80% thu nhập trong thời gian 1 năm Người sống độc thân có 1 con được thanh toán 92% thu nhập khi ốm đau, trong khi người độc thân không có con được thanh toán 77% thu nhập Đối với những gia đình có cả vợ chồng và con, mức thanh toán bảo hiểm khi ốm đau là khoảng 90% thu nhập thực tế Quỹ bảo hiểm ốm đau chủ yếu do nhà nước chi trả; người nhận trả thông qua 2% thuế thu nhập, chủ sử dụng lao động trả 1% lương của người lao động

Bảo hiểm thất nghiệp: Năm 1984, Phần Lan cải cách Luật An sinh thất nghiệp, trong

đó tất cả công dân Phần Lan từ 17 đến 64 tuổi đều được hưởng bảo hiểm khi thất nghiệp Mức trợ cấp thất nghiệp cho những người đang tìm việc làm là 70 Fmk/ngày

và người thất nghiệp được hưởng trợ cấp này ít nhất là 500 ngày trong giai đoạn 4 năm Những người gần 60 tuổi không có khả năng tìm việc có thể được trợ cấp thất nghiệp tương đương với một mức lương tàn tật cho tới khi họ đến tuổi được nhận lương hưu Giới chủ và nhà nước đóng góp 95% cho quỹ bảo hiểm thất nghiệp trong khi người lao động chỉ phải đóng 5%

27

Tìm hiểu pháp luật an sinh một số nước trên thế giới cho thấy, dù khác nhau về yếu tố địa lý, kinh tế, xã hội, sắc tộc… nhưng pháp luật BHXH và cứu trợ xã hội vẫn là thành

tố quan trọng nhất của hệ thống BHXH được thực hiện thông qua sự đóng góp của các

cá nhân và hỗ trợ của Chính phủ và cứu trợ xã hội là việc làm tái phân phối của quốc gia, là chế độ bảo hộ đối với công dân

1.3.2 Bài học kinh nghiệm về công tác quản lý thu bảo hiểm xã hội tại một số địa

phương

Thông qua thực tế thực hiện công tác quản lý thu và kết quả đạt được của một số nước trên thế giới và từ một số địa phương trong nước, tác giả rút ra được một số kinh nghiệm trong công tác quản lý thu:

- Cơ quan quản lý Nhà nước có vai trò quan trọng trong quản lý thu BHXH thông qua việc định hướng xây dựng chính sách,pháp luật về BHXH được thực hiện một cách nghiêm túc Mỗi quốc gia tùy vào điều kiện kinh tế xã hội khác nhau có thể lựa chọn những mô hình khác nhau, mức đóng góp và mức hưởng khác nhau Tuy nhiên, để đảm bảo duy trì quỹ BHXH nhằm thực hiện ASXH, tham gia BHXH phải là hình thức bắt buộc với một số đối tượng, đồng thời các quyền lợi BHXH phải tương xứng với mức đóng và phần nào đảm bảo được cuộc sống của người lao động thì mới tạo được

sự đồng thuận từ đối tượng tham gia Hoạt động BHXH phải dựa trên nguyên tắc bắt buộc (đối với một số đối tượng) để thu hút nhiều đối tượng tham gia BHXH, đảm bảo duy trì ổn định quỹ BHXH nhằm thực hiện công tác an sinh xã hội của một quốc gia

- Đối với những nước có hệ thống quản lý hiện đại, hệ thống ngân hàng phát triển Nhà nước có thể quản lý thu nhập của người lao động thông qua hệ thống ngân hàng thì việc trích nộp BHXH qua tài khoản cá nhân có thể hạn chế được trốn đóng BHXH Đồng thời cơ chế, chế tài xử lý vi phạm nghiêm khắc cũng giúp việc thực thi pháp luật, chính sách BHXH được nghiêm túc hơn

- Trong quản lý thu BHXH ở từng địa phương, cần chú trọng:

+ Công tác dự báo phải được coi trọng để có những căn cứ khoa học nhằm xây dựng

kế hoạch phát triển nguồn một cách sát thực, khả thi Đồng thời phải thường xuyên có

sự điều chỉnh để có dự báo sát với tình hình mới

28

+ Cần chử động, sáng tạo trong công tác, đặc biệt là chú trọng công tác tuyên truyền, phổ biến chế độ chính sách dưới nhiều hình thức khác nhau, đồng thời thực hiện cải cách hành chính, nhằm tạo sự đồng thuận của người tham gia để biến quá trình nhận thức về việc tham gia BHXH từ bắt buộc sang tự giác, tự nguyện

+ Tranh thủ sự lãnh đạo của cấp ủy Đảng và chính quyền địa phương trong công tác BHXH Phối hợp chặt chẽ với các ban ngành liên quan, tổ chức tốt công tác phối hợp liên ngành trong kiểm tra thanh tra nhằm phát hiện và xử lý vi phạm Trong các mặt công tác BHXH cần căn cứ tình hình thực tế chủ động tham mưu để có phương án hợp

lý, tối ưu, mang lại hiệu quả cao

+ Đối với những đơn vị nợ BHXH, cần theo dõi chặt chẽ diễn biến nợ và đối với những đơn vị cố tình trây ỳ, trốn đóng và nợ đọng BHXH thì cần kiên quyết thực hiện

nhiều giải pháp để xử lý vi phạm: công khai danh tính đơn vị nợ BHXH, thanh tra kiểm tra, khởi kiện tòa án

1.3.3 Các công trình nghiên cứu khoa học có liên quan đến đề tài

- Luận văn: “Quản lý thu bảo hiểm xã hội tại Bảo hiểm xã hội Hà Nội” của tác giả

Trần Thị Thúy tại Trường đại học Quốc gia Hà Nội, năm 2015 Trong luận văn tác giả

đã đề cập đến các vấn đề công tác quản lý thu bảo hiểm xã hội tại Bảo hiểm xã hội thành phố Hà Nội Từ đó tác giả đã rút ra được những bài học kinh nghiệm trong việc quản lý thu hiệu quả để áp dụng cho BHXH huyện Yên Dũng

- Luận văn: “Tăng cường quản lý thu bảo hiểm xã hội tại Bảo hiểm xã hội tỉnh Nghệ

An”của tác giả Phạm Thị Phong tại Trường Đại học Kinh tế quốc dân được công nhận năm 2013

- Đề tài khoa học: “Cơ sở khoa học hoàn thiện quy trình quản lý thu bảo hiểm xã hội”

của Tiến sỹ Dương Xuân Triệu – Giám đốc Trung tâm Thông tin – Khoa học Bảo hiểm xã hội Việt Nam được công nhận năm 2000

Từ những nghiên cứu trên có thể thấy có những bài học kinh nghiệm cho công tác quản lý thu BHXH huyện Yên Dũng