Giáo án Lịch sử 8 bài 15: Cách mạng tháng Mười Nga năm 1917 và cuộc đấu tranh bảo vệ cách mạng (1917 1921)

HS tr l i GVnh n m nh m t s ý c b n v dân s , di n tích, i u ki nời GVnhấn mạnh một số ý cơ bản về dân số, diện tích, điều kiện ấn mạnh một số ý cơ bản về dân số, diện tích, điều kiện ạn

Bài 15 CÁCH MẠNG THÁNG MƯỜI NGA NĂM 1917

VÀ CUỘC ĐẤU TRANH BẢO VỆ CÁCH MẠNG (1917 - 1921)

I Mục tiêu

1 Kiến thức

- HS nhận thức được những nét chung tình hình KT-XH nước Nga trước cách mạng Trình bày được sự bùng nổ CM tháng 2/1917 và từ CM tháng 2 đến CM tháng 10/1917, kết quả của CM tháng Hai và tình trạng 2 chính quyền song song tồn tại; diễn biến chính và ý nghĩa lịch sử của cách mạng tháng Hai và cách mạng tháng Mười năm 1917

2 Kỹ năng

- HS có kĩ năng sử dụng biểu đồ nước Nga để xác định vị trí nước Nga và trình bày diễn biến các sự kiện Biết sử dụng khai thác tranh ảnh, tư liệu lịch sử

3 Thái độ

- HS nhận thức đúng về cuộc cách mạng vô sản đầu tiên trên thế giới

II Đồ dùng dạy học.

- GV: bản đồ thế giới; tranh "Cuộc tấn công Cung điện Mùa Đông"; 1 số tư liệu lịch sử

- HS: đọc và nghiên cứu SGK

III Phương pháp

- Sử dụng đồ dùng trực quan; trình bày; tường thuật; trao đổi đàm thoại, KT “khăn

trải bàn”

IV Tổ chức giờ học

1 Ổn định tổ chức

2 Kiểm tra bài cũ: 3p

- Nêu những nội dung chính của lịch sử thế giới Cận đại

- Làm bài tập đã giao về nhà?

3 Bài mới

*Giới thiệu bài: 2p

GV treo bản đồ và hỏi HS: Em hãy trình bày những hiểu biết của em về nước Nga HS tr l i GVnh n m nh m t s ý c b n v dân s , di n tích, i u ki nời GVnhấn mạnh một số ý cơ bản về dân số, diện tích, điều kiện ấn mạnh một số ý cơ bản về dân số, diện tích, điều kiện ạnh một số ý cơ bản về dân số, diện tích, điều kiện ột số ý cơ bản về dân số, diện tích, điều kiện ố ý cơ bản về dân số, diện tích, điều kiện ơ bản về dân số, diện tích, điều kiện ề dân số, diện tích, điều kiện ố ý cơ bản về dân số, diện tích, điều kiện ện tích, điều kiện điều kiện ề dân số, diện tích, điều kiện ện tích, điều kiện

t nhiên v điều kiện c bi t s ki n vì sao nện tích, điều kiện ện tích, điều kiện ước Nga rút khỏi chiến tranh thế giới thức Nga rút kh i chi n tranh th gi i thỏi chiến tranh thế giới thứ ến tranh thế giới thứ ến tranh thế giới thứ ớc Nga rút khỏi chiến tranh thế giới thứ ứ

nh t T ó d n v o b i m i.ấn mạnh một số ý cơ bản về dân số, diện tích, điều kiện ừ đó dẫn vào bài mới điều kiện ẫn vào bài mới ớc Nga rút khỏi chiến tranh thế giới thứ

*Hoạt động :( 38p) Tìm hiểu hai cuộc

cách mạng ở Nga năm 1917

 Mục tiêu: - HS nhận biết đươc tình

hình KT-XH nước Nga trước cách

mạng Trình bày được những nét chính

về diễn biến của cuộc CM tháng 2/1917

và CM tháng 10/1917

- HS có kĩ năng đánh giá, nhận xét

- GV cung cấp thông tin về tình hình

nước Nga sau cách mạng 1905 - 1907:

CM Nga 1950 - 1907 bùng nổ mạnh mẽ

ở Nga nhưng thất bại Nước Nga tiếp

tục tồn tại chế độ quân chủ chuyên chế

- HS: Quan sát H52 SGK và cho biết

bức tranh phản ánh điều gì?

(Nước Nga lạc hậu, ruộng đồng khô

hạn, phương tiện canh tác lại hậu, chủ

yếu là phụ nữ làm việc ngoài đồng, nam

giới phải ra mặt trận)

- HS đọc phần kênh chữ T76 và cho biết

kênh chữ đó cho ta biết được thông tin

gì?

- GV nêu câu hỏi: Em có nhận xét gì về

tình hình nước Nga đầu thế kỉ XX ?

- HS trả lời, GV nhận xét và kết luận

chuyển mục

(-> Dưới chế độ Nga Hoàng.Sự lạc hậu

của nước Nga Những >< trong XH Nga

phát triển gay gắt-> nước Nga trở thành

khâu yếu nhất trong sợi dây chuyền

ĐQCN tạo điều kiện cho CM bùng nổ.)

- HS đọc SGK và trình bày tóm tắt diễn

biến sự kiện cách mạng tháng Hai năm

1917

- GV nhận xét, kết luận và minh họa

bằng kênh hình 53

- HS ghi

I Hai cuộc cách mạng ở nước Nga năm 1917

1 Tình hình nước Nga trước cách mạng

- Đầu TK XX nước Nga vẫn là 1 nước

đế quốc quân chủ chuyên chế, bảo thủ

về chính trị, lạc hậu về kinh tế do Nga Hoàng Ni-cô-lai II đứng đầu

- Đẩy nhân dân Nga vào cuộc chiến tranh đế quốc

- Mâu thuẫn xã hội gay gắt; phong trào phản đối chiến tranh, đòi lật đổ Nga Hoàng lan rộng

2 Cách mạng tháng Hai năm 1917

* Diễn biến

- 23.2.1917 biểu tình của nữ công nhân Pê-tơ rô-grat

- 26.2.1917 Đảng (B) lãnh đạo công nhân chuyển từ tổng bãi công chính trị thành khởi nghĩa vũ trang

- GV cung cấp thông tin.

- GV nêu vấn đề cho HS thảo luận nhóm

(3p): Vì sao Cách mạng tháng Hai năm

1917 là cuộc cách mạng dân chủ tư

sản?

- Các nhóm thảo luận và đại diện báo

cáo kết quả

- GV kết luận bằng bảng phụ

(Gợi ý: Nhiệm vụ? Lãnh đạo? Động lực

cách mạng? Kết quả? )

Vì giai cấp công nhân Nga dưới sự

lãnh đạo của Đảng (B) đóng vai trò là

động lực chủ yếu quyết định thắng lợi

của CM, hướng tới mục tiêu lật đổ chế

độ phong kiến chuyên chế, đem lại

quyền lợi cho nông dân Kết quả thành

lập Xô Viết, chính phủ lâm thời tư sản

* KN "Cách mạng dân chủ tư sản", thực

chất là cuộc cách mạng tư sản, quần

chúng là động lực chính nhằm đánh đổ

chế độ phong kiến giành dân chủ Sau

khi cách mạng thành công giai cấp tư

sản lập chế độ cộng hòa mở đường cho

CNTB phát triển Trong cách mạng dân

chủ tư sản đông đảo quần chúng nhân

dân (công-nông - binh) cũng thành lập

nền chuyên chính của mình

- GV cho HS theo dõi SGK và cho biết

tại sao sau khi cách mạng tháng Hai

thành công, Lê-nin và Đảng Bôn sê vích

phải chuẩn bị kế hoạch tiếp tục làm

cách mạng?

* Kết quả.

- Chế độ quân chủ chuyên chế bị lật đổ

- Thành lập Xô Viết dại biểu công nhân, nông dân và binh lính

- Chính phủ lâm thời tư sản thành lập

* Tính chất.

Cách mạng tháng Hai là cuộc cách mạng dân chủ tư sản

3 Cách mạng tháng Mười năm 1917

*Hoàn cảnh

- Tình trạng hai chính quyền song song tồn tại

- Chính phủ lâm thời TS, tiếp tục theo đuổi chiến tranh và đàn áp quần chúng

- Trước tình hình đó Đảng (B) và Lê nin

đã chuẩn bị kế hoạch tiếp tục cuộc CM

- HS theo dõi trả lời.

- GV nhận xét kết luận: trước tình hình

đó Đảng (B) và Lê nin đã chuẩn bị kế

hoạch tiếp tục cuộc CM chấm dứt tình

trạng 2 chính quyền song song cùng tồn

tại thiết lập chính quyền Xô Viết

- HS đọc kênh chữ / 78 và GV nhấn

mạnh kế hoạch chuẩn bị cách mạng

dưới sự chỉ đạo của Lê-nin

- GV kết hợp tranh và tài liệu tường

thuật diễn biến cách mạng

(Cung điện Mùa Đông nơi ẩn náu cuối

cùng của chính phủ lâm thời TS, ý thức

được tầm quan trọng của cung điện đối

với việc lật đổ chính phủ lâm thời TS,

UBKN quyết định huy độnh 1 lực lượng

lớn: Cận vệ do thủy thủ, binh sỹ quyết

tâm tấn công cung điện mùa đông

Khoảng 1h sáng tiếng súng trường, súng

máy, đại bác hòa thanh 1 cảnh náo

động, liên tục, hỏa lực ở các chiến lũy

yếu dần, quân KN tiến sát Cung điện

Mùa Đông Tiếng súng hiện "xung

phong" và tiếng hoan hô ngân lên trong

không trung, quân KN chèo qua các

chiến lũy, tràn ngập các lối ra vào cung

điện

- GV cung cấp thông tin

Cuộc tấn công thắng lợi, cung điện bị

chiếm, các bộ trưởng của chính phủ bị

bắt chính phủ lâm thời TS sụp đổ hoàn

toàn

- GV tổ chức cho HS thảo luận theo kĩ

thuật "khăn trải bàn":( 4p).

Vì sao nói cách mạng tháng Mười là

cuộc cách mạng vô sản?

- GV nhận xét kết quả thảo luận của 2

nhóm và hướng dẫn HS so sánh cách

chấm dứt tình trạng 2 chính quyền song song cùng tồn tại thiết lập chính quyền

Xô Viết

* Diễn biến:

- 24/10 tại điện Xmô-nưi Lênin trực tiếp chỉ huy cuộc KN và chiếm đượcPê-tơ-rô- grat

- 25/10/1917 Cung điện Mùa Đông bị chiếm -> chính phủ lâm thời TS sụp đổ

* Kết quả:

Chính phủ lâm thời TS bị lật đổ, thiết lập nhà nước vô sản, đem lại chính quyền về tay nhân dân

* Tính chất: là cuộc cách mạng vô sản

mạng tư sản và cách mạng vô sản

CMTS CMVS

- Do tư sản tiến hành - Do vô sản tiến

nhằm lật đổ chế độ hành, dùng bạo

lực

phong kiến đã lỗi thời cách mạng lật đổ

tư

mở đường cho CNTB sản, xây dựng chế

phát triển độ XHCN.

*GV kết luận: Sự kiện cách mạng tháng

Mười Nga năm 1917 đã mở đầu cho

một thời kì mới trong lịch sử loài người,

đó là lịch sử thế giới hiện đại

4 Củng cố: 1P

- Vì sao nước Nga năm 1917 có 2 cuộc cách mạng?

(Để giải quyết những >< gay gắt trong XH Nga đầu TK XX CMT2 1917 đã bùng

nổ Đây là cuộc CM DCTS lật đổ chế đổ Nga Hoàng, thiết lập 2 chính quyền song song cùng tồn tại -> chứng tỏ cách mạng tháng Hai chưa triệt để

Yêu cầu chấm dứt tình trạng 2 chính quyền xong song cùng tồn tại ở Nga để thiết lập chình quyền trên toàn quốc của các Xô Viết -> Đưa đến CMT10 bùng nổ

và chính phủ lâm thời TS bị lật đổ, chính quyền Xô Viết được thiết lập trong doàn quốc CMT10 là cuộc CMVS đầu tiên trên thế giới giành đước thắng lợi trọn vẹn, đưa giai cấp vô sản lên nắm chính quyền, XDXH mới - XHCN

5 Hướng dẫn học bài: 1p

- Bài cũ:

+Trả lời các câu hỏi và bài tập cuối bài

+ Tiếp tục hoàn thiện bài tập: Vì sao nước Nga năm 1917 có 2 cuộc CM?

- Bài mới: đọc và nghiên cứu SGK phần II:

+ Tại sao sau khi thành lập chính quyền mới Lê-nin lại thông qua hai sắc lệnh hòa bình và Sắc lệnh ruộng đất?

+ Vì sao nhân dân Xô Viết bảo vệ được thành quả cách mạng tháng Mười? + Vì sao Giôn Rít đặt tên cuốn sách là "Mười ngày rung chuyển thế giới"?

-Bài 15 CÁCH MẠNG THÁNG MƯỜI NGA NĂM 1917

VÀ CUỘC ĐẤU TRANH BẢO VỆ CÁCH MẠNG (1917 - 1921)

I Mục tiêu

1 Kiến thức

- HS nhận thức được: nét chính về việc xây dựng Chính quyền Xô viết sau thắng lợi của CM, hiểu được những việc làm của Chính quyền Xô viết do Lê-nin đứng đầu;trình bày được cuộc đấu tranh chống thù trong giặc ngoài và ý nghĩa của CM tháng Mười

2 Kỹ năng

- HS có kĩ năng sử dụng lược đồ Phân tích đánh giá sự kiện

3 Thái độ

- Nhận thức đúng bản chất của nhà nước XHCN, thêm tự hào và có ý thức XD bảo

vệ nhà nước XHCN Việt Nam

II Đồ dùng dạy học.

- GV: tranh ảnh "Lê-nin tại đại hôi Xô viết toàn Nga", "Sắc lệnh về ruộng đất"; phóng to lược đồ nước Nga Xô viết chống thù trong giặc ngoài

- HS: đọc và nghiên cứu SGK, bảng phụ

III Phương pháp

- Sử dụng đồ dùng trực quan, trình bày, tường thuật, trao đổi đàm thoại, KT “khăn trải bàn”

IV Tổ chức giờ học

1 Ổn định tổ chức

2 Kiểm tra bài cũ: 3P

- Trình bày diễn biến cách mạng tháng Mười Nga năm 1917

(+ Hoàn cảnh: tình trạng hai chính quyền song song tồn tại; chính phủ lâm thời

tư sản vẫn tiếp tục chiến tranh đàn áp quần chúng.

+ Diễn biến: 24/10, quân khởi nghĩa chiếm dược Pê-tơ-rô-grat; 25/10, tấn công Cung điện Mùa Đông -> chính phủ lâm thời tư sản bị lật đổ; đầu năm 1918 cách mạng thắng lợi hoàn toàn.)

3 Bài mới

* Giới thệu bài: 1p

Giành chính quyền đã khó Nhưng việc giữ chính quyền còn khó khăn hơn gấp nhiều lần Nước Nga sau CMT10 - khó khăn chồng chất Vậy nước Nga đã

làm gì đề giữ vững việc xây dựng và bảo vệ thành quả CM? Chúng ta cùng tìm hiểu vấn đề này qua nội dung bài ngày hôm nay

*Họat động : ( 39p) Tìm hiểu cuộc đấu

tranh xây dựng và bảo vệ thành quả cách

mạng ý nghĩa lịch sử của cách mạng

tháng Mười Nga

Mục tiêu: HS nhận thức được nét chính

về việc xây dựng Chính quyền Xô viết

sau thắng lợi của CM, hiểu được những

việc làm của Chính quyền Xô viết do

Lê-nin đứng đầu;trình bày được cuộc

đấu tranh chống thù trong giặc ngoài và

ý nghĩa của CM tháng Mười

- HS có kĩ năng trình bày, phân tích

đánh giá sự kiện và sử dụng lược đồ

- GV cung cấp thông tin về đại hội Xô

Viết toàn Nga lần thứ hai với việc thành

lập chính quyền Xô Viết

- GV nhấn mạnh: nét đặc sắc nhất của

cách mạng tháng Mười là không sử

dụng bộ máy nhà nước cũ mà xây dựng

chính quyền mới, sáng tạo một hệ thống

hành chính mới do công - nông đảm

nhiệm

- GV hướng dẫn HS quan sát tranh h55

sgk, tranh "Sắc lệnh về ruộng đất" và

cho biết trước bài phát biểu và quyết

định của Lê-nin thái độ của quần chúng

nhân dân như thế nào? (đại đa số quần

chúng ủng hộ, sự hưởng ứng thể hiện rõ

trong ảnh)

- HS đọc nội dung kênh chữ, tóm tắt nội

dung và cho biết ý nghĩa của hai sắc

lệnh Hòa bình và Ruộng đất.

(+ Đáp ứng nguyện vọng hòa bình,

chấm dứt chiến tranh của tuyệt đại đa số

quần chúng nhân dân lao động - những

II Cuộc đấu tranh xây dựng và bảo

vệ thành quả cách mạng ý nghĩa lịch

sử của cách mạng tháng Mười Nga.

1 Xây dựng chính quyền Xô Viết

- 25.10 chính quyền Xô Viết thành lập

do Lê- nin đứng đầu

- ĐH thông qua sắc lệnh: "Sắc lệnh hòa bình" và "Sắc lệnh ruộng đất"

người đã bị chiến tranh làm cho kiệt quệ

khốn đốn và vô cùng đau khổ

+ Đã đem lại 150 triệu ha ruộng đất, đáp

ứng quyền lợi thiết thực cho nông dân)

- GV nêu vấn đề: Vì sao việc làm đầu

tiên của chính quyền mới là thông qua

"Sắc lệnh hòa bình" và "Sắc lệnh ruộng

đất"?

(+ Để củng cố lòng tin của nhân dân vào

chính quyền mới, góp phần giải quyết

những khó khăn sau cách mạng )

- GV cung cấp thông tin về những biện

pháp mà chính quyền Xô Viết đã thực

hiện và hỏi HS mục đích chính quyền

Xô Viết đề ra những biện pháp trên là

gì?

( ổn định chính trị, phát triển kinh tế đất

nước.)

- GV nêu câu hỏi: Qua những sắc lệnh

và những biện pháp trên, em có nhận

xét gì về chính quyền Xô Viết?

- HS trả lời, GV kết luận và chuyển mục

- GV treo bản đồ giới thiệu khái quát và

cung cấp thông tin liên quân các nước

đế quốc tấn công vào nước Nga

- GV nêu vấn đề: Tại sao các nước đế

quốc lại câu kết với bọn phản động để

chống phá cách mạng?

- HS trả lời GV kết luận

( Vì thành quả của cách mạng tháng

Mười thành lập nhà nước vô sản đầu

tiên, chứng tỏ CNTB không còn là hệ

thống duy nhất trên thế giới Cho nên

bon đế quốc có âm mưu tiêu diệt cách

mạng đang còn "trứng nước"

GV liên hệ cách mạng VN sau cách

mạng tháng Tám 1945.)

- Thực hiện các biện pháp để ổn định chính trị và phát triển kinh tế đất nước + Chính trị: Xóa bỏ các đẳng cấp XH các đặc quyền của giáo hội nam nữ bình quyền các dân tộc hoàn toàn bình đẳng

có quyền tự quyết định tự do phát triển + Kinh tế: nhà nướcnắm các ngành kinh

tế then chốt, giao quyền quản lý kiểm soát sản xuất chho công nhân

2 Chống thù trong, giặc ngoài

- Cuối năm 1918 nước Nga bị các nước

đế quốc và bọn phản động trong nước bao vây chống phá cách mạng

- Đảng và nhân dân Xô Viết kiên quyết tiến hành cuộc chiến tranh cách mạng + Thi hành chính sách cộng sản thời chiến

+ Xây dựng lực lượng Hồng quân

- GV cho HS quan sát H56-SGK/81 và

hướng dẫn HS khai thác nội dung bằng

những câu hỏi gợi mở: Các em có nhận

xét gì về những người lính trong ảnh?

(quân phục, vũ khí) Tinh thần kỉ luật

trong quân đội được thể hiện như thế

nào?

- HS trả lời GV kết luận: Trong ảnh là

một trung đoàn Hồng quân đang luyện

tập Những người lính phần lớn xuất

thân từ nông dân Với vũ khí thô sơ là

những khẩu súng trường có gắn lưỡi lê,

đầu đội mũ vải có lưỡi trai, tư trang

được gói gọn vào bao vải thắt ngang vai,

thắt lưng da ngang bụng tinh thần kỉ

luật nghiêm minh cho thấy khí thế cách

mạng của quần chúng công - nông Xô

Viết

- GV tường thuật cuộc đấu tranh của

nhân dân Xô Viết từ 1918 -1920

- GV gọi HS trình bày sự kiện chính về

cuộc đấu tranh bảo về thành quả cách

mạng của nhân dân Xô Viết trên bản đồ

- GV nêu vấn đề cho HS thảo luận

nhóm theo kĩ thuật "Khăn trải bàn":

Vì sao nhân dân Xô Viết bảo vệ được

thành quả CM?

(+ Sức mạnh và sự ủng hộ của đông đảo

quần chúng nhân dân, lòng yêu nước

dưới chế độ mới phát huy mạnh mẽ

+ Chính sách cộng sản thời chiến

+ Hồng quân LX chiến đấu dũng cảm.)

- HS theo dõi SGK và cho biết Cách

mạng tháng Mười có ý nghĩa như thế

nào đối với nước Nga?

- GV gọi HS đọc kênh chữ và cho biết

Vì sao Giôn - Rít lại đặt tên cuốn sách

- Từ 1918 - 1920 Hồng quân đã đánh tan ngoại xâm và nội phản, bảo vệ chính quyền cách mạng

3 ý nghĩa lịch sử của Cách mạng tháng Mười

* Đối với nước Nga.

- Làm thay đổi vận mệnh của đất nước

và số phận con người ở Nga

- Đưa những người lao động lên nắm chính quyền

- Thiếp lập nhà nước XHCN đầu tiên trên thế giới

* Đối với thế giới

- Để lại nhiều bài học cho cuộc đấu tranh của giai cấp công nhân và nhân dân lao động bị áp bức

- Tác động đến phong trào công nhân quốc tế, phong trào giải phóng dân tộc ở nhiều nước

là "Mười ngày rung chuyển thế giới ?"

- HS trả lời GV kết luận

(Tác động của CMT10 đối với thế giới

làm rung chuyển thế giới , 1 chế độ mới

nhà nước mới ra đời trên 1/6 diện tích

toàn cầu làm cho các nước ĐQ hoảng

sợ Để lại nhiều bài học quí giá cho cuộc

ĐT của giai cấp công nhân nhân dân lao

động và các DT bị áp bức )

*GV đọc tư liệu: "Chủ Tịch Hồ Chí

Minh nói: giống như mặt trời chói lọi,

cách mạng tháng Mười chiếu sáng khắp

năm châu, thức tỉnh hàng triệu, hàng

triệu người người bị áp bức bóc lột trên

trái đất Trong lịch sử loài người chưa

từng có cuộc cách mạng nào có ý nghĩa

to lớn và sâu xa như thế."

4 Củng cố: 1p

- GV khái quát nội dung bài học: Khẳng định CMT10 là cuộc CMXHCN đầu tiên thắng lợi trên TG có ý nghĩa và ảnh hưởng, tác động to lớn đối với nước Nga và toàn thế giới Ngày nay mặc dù CMCH ở LX bị sụp đổ song CMT10 vẫn có vịtrí

và ý nghĩa quan trọng đối với ND và những người CS chân chính

5 Hướng dẫn học bài: 1p

- Bài cũ: trả lời các câu hỏi và bài tập cuối bài

- Bài mới: đọc và nghiên cứu SGK bài 16

+ Vì sao nhân dân Liên Xô phải thực hiện nhiệm vụ công nghiệp hóa xã hội chủ nghĩa?

+ Sưu tầm vài mẩu chuyện về công cuộc xây dựng chủ nghĩa xã hội ở Liên Xô những năm 1925 - 1941