Kiến thức: hs nắm được - Nguyên nhân sâu xa của các cuộc chiến tranh xâm lược thực dân thế kỷ XIX, nguyên nhân và tiến trình xâm lược Việt nam của thực dân Pháp 2.. Tư tưởng: giáo dục hs
Trang 1PHẦN II: LỊCH SỬ VIỆT NAM TỪ 1858- 1918 CHƯƠNG I: CUỘC KHÁNG CHIẾN CHỐNG TD PHÁP TỪ NĂM 1858 ĐẾN
CUỐI THẾ KỈ XIX Bài 24:
CUỘC KHÁNG CHIẾN TỪ NĂM 1858 ĐẾN NĂM 1873
I, THỰC DÂN PHÁP XÂM LƯỢC VIỆT NAM
I, MỤC TIÊU
1 Kiến thức: hs nắm được
- Nguyên nhân sâu xa của các cuộc chiến tranh xâm lược thực dân thế kỷ XIX, nguyên nhân và tiến trình xâm lược Việt nam của thực dân Pháp
2 Tư tưởng: giáo dục hs
+ Thấy được bản chất tham lam, tàn bạo, hiếu chiến của chủ nghĩa thực dân
+ Tinh thần chiến đấu bất khuất, kiên cường chống ngoại xâm của nhân dân ta và thái độ yếu đuối, bạc nhược của nhà Nguyễn
3 Kĩ năng: rèn hs
Phương pháp quan sát tranh ảnh, sử dụng bản đồ, các tư liệu lịch sử
II CHUẨN BỊ
- GV : SGK, Bản đồ chiến trường Đà Nẵng-Gia Định, Bản đồ hành chính Việt Nam
- HS : SGK, VBT, Vở ghi
III TIẾN TRÌNH DẠY- HỌC
1 Ổn định tổ chức
2 Kiểm tra bài cũ
3 Bài mới Hoạt động 1: LS VN giai đoạn từ thế kỉ XIX trở đi có rất nhiều biến
động với hàng loạt các sự kiện lịch sử diễn ra, đánh dấu thời kì chuyển biến về
Trang 2mọi mặt của dân tộc, sự kiện đầu tiên đó là sự xâm lược của TD Pháp xâm lược VN
HOẠT ĐỘNG CỦA THẦY- TRÒ KIẾN THỨC CẦN
ĐẠT Hoạt động 2: Tìm hiểu chiến sự ở Đà Nẵng trong
những năm 1858-1859
Hs đọc mục 1 sgk trang 114-115
- Nguyên nhân thực dân Pháp xâm lược Việt Nam ?
+ Nguyên nhân sâu xa ? Hs trả lời, ghi bài
+ Nguyên nhân trực tiếp ? hs trả lời
? Tại sao thực dân Pháp lại lấy Đà Nẵng làm điểm
khởi đầu tấn công nước ta ? HS thảo luận theo bàn
Đà Nẵng là một cửa biển rộng và sâu dễ dàng cho
thuyền bè tiến vào Là cổ họng của kinh thành Huế cách
Huế 100 km, nếu chiếm được ĐN Pháp sẽ nhanh chóng
chiếm được Huế.- Hs lắng nghe, ghi nhớ
+ Chiến sự ở Đà Nẵng ?
GV hướng dẫn HS xác định vị trí của Đà Nẵng trên
lược đồ Hs xác định trên lược đồ
1 Chiến sự Đà Nẵng trong những năm 1858 -1859
* Nguyên nhân thực dân Pháp xâm lược Việt Nam
- Nguyên nhân sâu xa: + CNTB phát triển
mạnh-> nhu cầu tìm kiếm thị trường
+ Phương Đông là nơi có thị trường rộng, giàu tài nguyên, chế độ phong kiến già cỗi
- Nguyên nhân trực tiếp : Pháp lấy cớ bảo vệ đạo Giatô
* Chiến sự tại Đà Nẵng :
Trang 3Về phía Pháp ? - Hs trình bày
Về phía ta ? Hs trình bày
GV dùng lược đồ trình bày diễn biến chiến sự ở chiến
trường Đà Nẵng
Hs quan sát, lắng nghe
+ Kết quả chiến sự ở Đà Nẵng ? – Hs trả lời
Hoạt động 3: Tìm hiểu chiến sự ở Gia Định năm
1859
Hs đọc thầm mục 2 sgk trang 115-116
* Nguyên nhân Pháp đánh GĐ ? Hs suy nghĩ, trả lời
- Về phía Pháp : + Chiều 31/8/1858 liên quân Pháp – Tây Ban Nha nổ súng xâm lược Việt Nam
+ 1/9/1858 quân Pháp và Tây Ban Nha nổ súng đánh Đà Nẵng
- Về phía ta: Nguyễn Tri Phương kết hợp với nhân dân thực hiện kế hoạch vườn không nhà trống
* Kết quả : - Làm thất bại
kế hoạch “Đánh nhanh thắng nhanh” của Pháp Sau 5 tháng chỉ chiếm được bán đảo Sơn Trà
2 Chiến sự ở Gia Định năm 1859
a Tình hình chiến sự ở Gia Định :
Trang 4Vì GĐ là vựa lúa của miền nam, cắt nguồn lương thực
của triều đình Huế Đi trước Anh một bước trong việc
làm chủ các cảng biển quan trọng ở Miền nam Chuẩn bị
chiếm Cao Miên, dò đường sang miền Nam TQ…
* Diễn biến chiến sự ở Gia Định
Về phía Pháp ? Hs trả lời
Hs quan sát h84 sgk và nhận xét ?
Hành động của triều đình Huế ? Hs trả lời
? Trước thái độ hèn nhát của nhà Nguyễn nhân dân
ta đã kháng chiến như thế nào ? Hs trả lời
Nhân dân tự đứng lên kháng chiến làm cho quân Pháp
gặp nhiều khó khăn
? Em có nhận xét gì về thái độ chống Pháp của triều
- Nguyên nhân Pháp đánh Gia Định : Thất bại trong
âm mưu đánh nhanh thắng nhanh ở Đà Nẵng
- Diễn biến : + Về phía Pháp : 9/2/1859 Pháp tập trung quân ở Vũng Tàu
17/2/1859 tấn công thành Gia Định 25/10/1860 Pháp tập trung lực lương mở rộng việc đánh chiếm Gia Định
24/2/1861 Đại đồn Chí Hoà thất thủ
+ Về phía triều đình : Chống Pháp không kiên quyết, không nắm thời cơ
để hành động với đường lối “Thủ để hoà”
- Kết quả : Pháp chiếm Định Tường, Biên Hoà, Vĩnh Long
Trang 5đình Huế ? – Hs nhận xét
Hèn nhát, nhu nhược đường lối chống Pháp không kiên
quyết, bỏ lỡ thời cơ đuổi quân Pháp ra khỏi nước ta
? Nguyên nhân nào khiến triều đình kí hiệp ước
5/6/1862 ? – Hs trả lời, ghi bài
Nhân nhượng với Pháp để bảo vệ quyền lợi của giai cấp
và dòng ho, rảnh tay ở phía nam để đối phó với phong
trào nông dân ở phía Bắc
? Nội dung cơ bản của Hiệp ước 5-6-1862 ?
Hs trình bày nội dung
? Hiệp ước này có ảnh hưởng gì tới phong trào
kháng chiến của dân tộc ?
Hs suy nghĩ, trả lời
b Hiệp ước 5/6/1862:
- Thoả thuận cắt 3 tỉnh miền đông Nam Kì và đảo Côn Lôn cho Pháp
- Bồi thường chiến phí chiến tranh 4 triệu đô la cho Pháp
- Mở 3 cửa biển đà Nẵng,
Ba Lạt, Quảng Yên cho P-TBN vào buôn bán
- P trả tỉnh Vĩnh Long khi
ND thôi chống P
4 Hoạt động tiếp nối
a Củng cố
- GV yêu cầu HS lên trình bày lại DB chiến sự trên chiến trường Đà Nẵng-Gia Định trên lược đồ ?
b Dặn dò
Học bài cũ Làm bài tập Chuẩn bị bài mới
BÀI 24:
CUỘC KHÁNG CHIẾN TỪ NĂM 1858
ĐẾN NĂM 1873
II, CUỘC KHÁNG CHIẾN CHỐNG PHÁP TỪ NĂM 1858 – 1873
Trang 6I, MỤC TIÊU
1 Kiến thức: hs nắm được
Tinh thần kháng chién anh dũng của nhân dân Việt Nam chống quân xâm lược Pháp nổ ra từ những ngày đầu tiên
2 Tư tưởng: giáo dục hs
Lòng yêu nước, căm thù giặc và quyết tâm chống giặc
3 Kĩ năng: rèn hs
Kĩ năng sử dụng lược đồ cho các trận đánh
II, CHUẨN BỊ
- GV : SGK, lược đồ khởi nghĩa ở Năm Kì trong 1858 – 1870
- HS : SGK, VBT, Vở ghi
III, TIẾN TRÌNH DẠY- HỌC
1 Ổn định
2 Kiểm tra bài cũ
? Trình bày nguyên nhân thực dân Pháp xâm lược Việt Nam và tình hình chiến sự ở Gia Định ?
? Trình bày nội dung chính của điều ước Nhâm Tuất và nguyên nhân gì khiến nhà Nguyễn kí Hiệp ước Nhâm Tuất ?
3 Bài mới
HOẠT ĐỘNG CỦA THẦY- TRÒ KIẾN THỨC CẦN
ĐẠT Hoạt động 1: Tìm hiểu kháng chiến ở Đà Nẵng và ba
tỉnh miền Đông Nam Kì
Hs đọc mục 1 sgk trang 116-117
? Phân tích thái độ của nhân dân khi thực dân Pháp
xâm lược Đà Nẵng ? Hs trả lời
1 Kháng chiến ở Đà Nẵng và 3 tỉnh miền Đông Nam Kì
a Tại Đà Nẵng
Nhiều toán binh kết
Trang 7Đốc học Nam Định là Phạm Văn Nghị đã lập tức tập hợp
300 nghĩa binh, phần lớn là những học trò của ông, khăn
gói vào kinh đô xin vua đi giết giặc
? Tình hình chống thực dân Pháp ở chiến trường Gia
Định và 3 tỉnh miền đông Nam Kì ?
Hs dựa vào sgk trả lời
Ở Gia Định, quân đội triều đình chống cự yếu ớt, không
chủ động đánh giặc, thì nhân dân địa phương tự động tổ
chức thành đội ngũ chỉnh tề đánh Pháp ngay từ khí chúng
mới đặt chân lên đất liền Tiêu biểu là khởi nghĩa của Lê
Huy (một võ quan bị thải hồi) và Trần Thiện Chính(1 tri
huyện bị cách chức) với toán quân 5000 người Cuộc khởi
nghĩa của đội quân 6000 người do Dương Bình Tâm lãnh
đạo Ngoài ra còn rất nhiều cuộc nổi dậy tiêu biểu như:
Trương Định, Đỗ Trình Thoại, Nguyễn Thông, Văn Đạt, Hồ
Huân Nghiệp, Nguyễn Trung Trực…
? So sánh 2 thái độ, 2 kiểu hành động của nhân dân và
triều đình Huế trước cuộc xâm lược của thực dân
Pháp ? Hs thảo luận theo tổ
? Quan sát H85 và tường thuật bức tranh ? Trình bày
những nét chính về diễn biến cuộc khởi nghĩa ?
Hs quan sát, mô tả và trình bày diễn biến
Nguyễn Đình Chiểu là quân sư của Trương Định, và 1 vài
nhân vật chỉ huy nghĩa quân khác đã kết hợp chiến đấu
cùng Trương Định
? Thái độ của nhân dân trước việc triều đình kí Hiệp
ước Nhâm Tuất dâng đất cho giặc ?
hợp với quân đội triều đình đánh Pháp
b Tại Gia Định và 3 tỉnh miền Đông Nam Kì
- Phong trào đấu tranh của nhân dân ta phát triển mạnh mẽ tiêu biểu là sự kiện
1861 Nguyễn Trung Trực đốt cháy tàu địch và nhiều trung tâm kháng chiến được thành lập tiêu biểu là căn cứ Gò Công
- Năm 1862 phong trào đấu tranh của nhan dân phát triển mạnh mẽ ở Gia Định, Định Tường khiến cho địch hoang mang,
lo sợ
- Sau khi triều đình kí Hiệp ước 5/6/1862 làn sóng đấu tranh
Trang 8Hoạt động 2: Tìm hiểu kháng chiến lan rộng ra ba tỉnh
miền Tây Nam Kì
Hs đọc thầm mục 2 sgk trang 117-118-119
? Bối cảnh lịch sử sau hiệp ước 5/6/1862 ?
Hs trình bày, ghi bài
? Thái độ của triều đình Huế sau khi kí hiệp ước ?
? Thái độ của thực dân Pháp sau khi kí hiệp ước?
Hs trả lời
Pháp chiếm 3 tỉnh miền Tây Nam Kì không tốn một viên
đạn do Kinh lược sứ miền Tây là Phan Thanh Giản đã nộp
tnahf, rồi viết thư cho quan lại các tỉnh An Giang và Hà
Tiên không kháng cự để tránh đổ máu vô ích
? Sau khi Pháp chiếm 3 tỉnh miền Tây Nam Kì thái độ
của nhân dân như thế nào ?
Phong trào “tị địa” (dời đi nơi khác) không chịu hợp tác
ngày càng mạnh mẽ
2 Kháng chiến lan rộng ra 3 tỉnh miền Tây Nam Kì
a Bối cảnh lịch sử sau Hiệp ước Nhâm Tuất 5/6/1862
- Về phía triều đình : + Tìm mọi cách đàn
áp phong trào đấu tranh của nhân dân + Cử phái đoàn sang Pháp chuộc lại 3 tỉnh miền Đông Nam Kì
- Về phía Pháp : 20->24/6/1867 Pháp chiếm 3 tỉnh miền Tây Nam Kì không tốn một viên đạn
b Phong trào đấu tranh của nhân dân
- Nhân dân Nam Kì nêu cao tinh thần
Trang 9hoặt sống trong vùng địch chiếm lần thứ hai tiếp tục diễn
ra Một số sĩ phu cương quyết bám đất, bám dân tham gia
chống Pháp Trương Quyền con trai Trương Định xây dựng
căn cứ ở Tháp Mười- Tây Ninh, lien minh chiến đấu với
người Cam- pu- chia; Phan Tam, Phan Ngũ (con trai Phan
Thanh Gianr) cầm đầu các cuộc nổi dậy ở Bến Tre, Vĩnh
Long, Sa Đéc, Trà Vinh Ngoài ra còn khởi nghĩa của
Nguyễn Hữu Huân, Âu Dương Lân, Trần Văn Thành…
? Quan sát lược đồ H86 trình bày những nét chính về
cuộc kháng chiến chống Pháp của nhân dân ?
Hs quan sát trình bày
? Nhận xét về tinh thần kháng chiến của nhân dân ta ?
Hs nhận xét
quyết tâm chống Pháp
- Nhiều trung tâm kháng chiến được thành lập
=> Tính chất cuộc kháng chiến giờ đây bao gồm 2 nhiệm vụ : Chống Pháp và chống phong kiến đầu hàng
4 Hoạt động nối tiếp:
a Củng cố: GV yêu cầu HS trả lời câu hỏi cuối bài
b Dặn dò về nhà: Học bài cũ Chuẩn bị bài mới