Giáo án Lịch sử 8 bài 25: Kháng chiến lan rộng ra toàn quốc (1873 1884)

Kiến thức: HS nhận thức được tình hình VN trước khi thực dân Pháp đánh Bắc Kì ; âm mưu của TDP sau khi chiếm được Nam Kì, chuẩn bị đánh chiếm Bắc Kì: xâm lược cả nước VN; thái độ của tri

Bài 25 KHÁNG CHIẾN LAN RỘNG RA TOÀN QUỐC (1873 - 1884)

I Mục tiêu

1 Kiến thức: HS nhận thức được tình hình VN trước khi thực dân Pháp đánh Bắc

Kì ; âm mưu của TDP sau khi chiếm được Nam Kì, chuẩn bị đánh chiếm Bắc Kì: xâm lược cả nước VN; thái độ của triều đình Huế trước việc TDP đánh chiếm Bắc Kì; sự chống trả quyết liệt của quan dân Hà Nội và các địa phương khác ở Bắc Kì trước cuộc tấn công của TDP

2 Kỹ năng

- HS có kĩ năng sử dụng bản đồ tường thuật những sự kiện lịch sử

3.Thái độ

- HS có thái độ đúng khi xem xét sự kiện lịch sử nhất là về công, tội của nhà Nguyễn Trân trọng và tôn kính những vị anh hùng DT

- Căm ghét bọn TD Pháp tham lam, tàn bạo và những hành động bạc nhược của triều đình Huế

II Chuẩn bị

- GV: Bản đồ TD Pháp đánh Bắc Kỳ lần thứ nhất, bản đồ chiến sự Hà Nội 1873

- HS: đọc và nghiên cứu SGK

III Phương pháp

- Sử dụng đồ dùng trực quan, trình bày, miêu tả, đàm thoại, KT “ Khăn trải bàn”

IV Tổ chức giờ học

1 Ổn định tổ chức

2 Kiểm tra bài cũ: 3p

- Trình bày tóm lược cuộc k/c chống Pháp của nhân dân Nam Kì từ 1858 - 1875?

3 Bài mới

*Giới thiệu bài: 1p

GV nêu vấn đề: Vì sao phải đến năm 1873 Pháp mới khởi sự âm mưu đánh chiếm Bắc Kì? Nhân dân Bắc Kì quyết tâm chống Pháp ra sao?

*Hoạt động : ( 38p) Tìm hiểu thực dân

Pháp đánh Bắc Kì lần thứ nhất Cuộc k/c ở

Hà Nội và các tỉnh đồng bằng Bắc Kì

 Mục tiêu: HS biết được âm mưu diễn biến

cuộc tấn công đánh chiếm Bắc Kì lần thứ nhất

của thực dân Pháp Trình bày được cuộc k/c của

quân dân HN và các địa phương khác ở Bắc Kì

trước cuộc tấn công của TDP.

I Tìm hiểu thực dân Pháp đánh Bắc

Kì lần thứ nhất Cuộc kháng chiến ở

Hà Nội và các tỉnh đồng bằng Bắc Kì.

- GV cung cấp thông tin về tình hình Việt

Nam sau năm 1867

+ Triều đình tìm mọi cách đàn áp khởi nghĩa của

nhân dân, cầu cứu nà Thanh thậm chí phải nhờ

Pháp từ Sài Gòn đem quân ra dẹp các toán thổ phỉ.

Trong khi đó nhà Nguyễn lại cự tuyệt các đề nghị

cải cách Từ chính sách đó của triều đình càng tạo

điều kiện cho Pháp thực hiện mưu đồ mở rộng cuộc

xâm lăng của chúng Nhưng cho đến trước năm

1873 Pháp vẫn chưa dám đem quân ra Bắc Kì.

- GV nêu vấn đề: Tại sao cho đến trước

năm 1873 Pháp vẫn chưa dám đem quân ra

Bắc Kì?

HS dựa vào kiến thức bài trước để trả lời

GVKL: Pháp gặp phải phong trào kháng chiến

của nhân dân Nam Kì phát triển khắp mọi nơi; tình

hình chính trị của Pháp chưa ổn định vì bị đánh bại

trong cuộc chiến tranh Pháp - Phổ 1870, một phần

lãnh thổ của nước Pháp bị quân Đức chiếm đóng.

- GV nêu vấn đề: Vì sao Pháp đánh chiếm

Bắc Kì?

- GV nhấn mạnh: Nam Kì đã được củng cố,

biết rõ triều đình suy yếu không có phản ứng gì.

- GV cho HS theo đõi SGK đoạn "Lợi

dụng kéo ra Bắc." và cho biết thực dân

Pháp đã tiến hành kế hoạch đánh chiếm Bắc

Kì như thế nào?

- GV : khi đến Hà Nội Gác-ni-ê giở trò khiêu

khích: cướp phá, đánh đập binh lính và dân

thường, khước từ thương thuyết với Nguyễn Tri

Phương

- GV treo lược đồ trình bày diễn biến Pháp

đánh chiếm Bắc Kì

- GV cung cấp số liệu cho thấy tương quan

lực lượng giữa quân triều đình và quân

Pháp

+ Pháp: 200 lính, 11 khẩu đại bác, 2 tàu chiến,

1 tàu đổ bộ.

+ Quân triều đình: 7000 quân cùng với lực

1 Tình hình Việt Nam trước khi Pháp đánh chiếm Bắc Kì

*Pháp: thiết lập bộ máy cai trị, đẩy mạnh chính sách bóc lột, cướp đoạt ruộng đất

*Triều đình: ra sức vơ vét tiền của của dân, đàn áp các cuộc khởi nghĩa, bồi thường chiến phí -> kinh tế suy sụp, tài chính thiếu hụt, đời sống ND cực khổ

2 Thực dân Pháp đánh chiếm Bắc Kì lần thứ nhất (1873)

*Nguyên nhân

- Âm mưu chiếm toàn bộ VN

- Dùng VN làm bàn đạp nhảy vào Trung Quốc

+ Nguyên nhân trực tiếp: cuối năm

1872, lấy cớ giải quyết vụ Đuy-puy, quân Pháp do Gấc-ni-ê chỉ huy kéo quân

ra Bắc

* Diễn biến : SGK

*Kết quả: chưa đầy một ngày thành HN rơi vào tay giặc

lượng phối hợp của nhân dân.

HS quan sát tranh "Vũ khí của binh lính

nhà Nguyễn" và cho nhận xét.

- GV nêu vấn đề cho HS thảo luận nhóm

theo kĩ thuật "Khăn trải bàn" (5p): Tại

sao quân triều đình ở Hà Nội đông mà

không thắng được giặc?

- GV đánh giá kết quả của nhóm 3, 4

( Vũ khí thiếu và lạc hậu, đường lối đánh

giặc sai lầm không chủ động tấn công giặc,

chính sách quân sự bảo thủ của nhà

Nguyễn.)

- GV treo lược đồ lược thuật cuộc kháng

chiến của ND HN và các tỉnh đồng bằng

Tiêu biểu là chiến thắng Cầu Giấy

- GV nêu câu hỏi: Nguyên nhân nào làm

nên chiến thắng Cầu Giấy ? Chiến thắng

này có ý nghĩa như thế nào?

- HS trả lời GVKL

- GV cung cấp thông tin triều đình kí với

Pháp Hiệp ước Giáp Tuất

- GV nêu câu hỏi: Vì sao triều đình kí Hiệp

ước Giáp Tuất 1874?

( Vì tư tưởng chủ hòa để bảo vệ quyền lợi

của dòng họ và giai cấp.)

*GVKL: Hiệp ước với những điều khoản nặng nề

có ảnh hưởng đến cuộc kháng chiến chống Pháp

của nhân dân ta, chủ quyền dân tộc bị chia cắt, tạo

điều kiện để Pháp thực hiện các bước xâm lược tiếp

theo

Việc kí Hiệp ước là một tính toán thiển cận của triều

đình Huế Việc thừa nhận 6 tỉnh Nam Kì thuộc Pháp

là bước trượt dài trên con đường đi đến đầu hàng

hoàn toàn của triều đình phong kiến nhà Nguyễn

trước cuộc xâm lăng của tư bản phương Tây.

3 Kháng chiến ở Hà Nội và các tỉnh đồng bằng Bắc Kì (1873 - 1874)

*Hà Nội Nghĩa binh bí mật quấy rối địch, phá kho đạn của giặc

*Các tỉnh đồng bằng: căn cứ kháng chiến được lập ra khắp nơi

- Chiến thắng Cầu Giấy (21.12.1873) -> Khiến cho quân Pháp hoang mang,

cổ vũ tinh thần chiến đấu của nhân dân ta

* Ngày 15.3.1874 triều đình kí với Pháp Hiệp ước Giáp Tuất thừa nhận sáu tỉnh Nam Kì thuộc Pháp

4 Củng cố: 2p

Bài tập: Điền chữ Đ (đúng), chữ S (sai) vào ô trống trước câu trả lời đúng

Do TDP gặp nhiều khó khăn nên mãi tới 1873 Pháp mới khởi sự

kế hoạch đánh chiếm Bắc Kì

Quân Pháp do Ri-vi-e chỉ huy kéo quân ra Bắc 20.11.1873

Pháp bị thất bại trong kế hoạch đánh thành Hà Nội

Nhân dân ta phối hợp với quân triều đình làm nên chiến thắng Cầu Giấy

Triều đình nhu nhược kí Hiệp ước Giáp Tuất

5 Hướng dẫn học bài: 1p

- Bài cũ: trả lời các câu hỏi và bài tập cuối bài

- Bài mới: đọc và nghiên cứu sgk phần I

+ Tại sao phải mất 10 năm chờ đợi thực dân Pháp mới lại tiến đánh Bắc Kì?

+ Giải thích khái niệm " Thuộc địa nửa phong kiến"

-Bài 25 KHÁNG CHIẾN LAN RỘNG RA TOÀN QUỐC

I Mục tiêu

1 Kiến thức : HS hiểu được :

+ Tại sao năm 1882, thực dân Pháp lại đánh Bắc Kì lần thứ hai

+ Những đề nghị canh tân đất nước( nội dung,lí do không được chấp nhận)

+ Những điểm chính của hiệp ước Hác-măng năm 1883 và hiệp ước Pa-tơ-nốt 1884

+ Trách nhiệm của triều đình Huế đối với việc để mất nước vào tay Pháp

2 Kĩ năng

- HS nâng cao kĩ năng sử dụng bản đồ, đánh giá sự kiện

3 Thái độ

- HS thể hiện lòng yêu nước, trân trọng những chiến tích chống giặc của cha ông, tôn kính những anh hùng dân tộc hy sinh vì nghĩa lớn : Hoàng Diệu, Nguyễn Tri Phương Căm ghét bọn thực dân cướp nước và triều đình phong kiến đầu hàng

II Đồ dùng dạy học

- GV: Bản đồ TDP đánh Bắc Kì lần thứ hai Bản đồ trận Cầu Giấy lần hai

- HS: đọc và nghiên cứu SGK

Đ

S

S

Đ

Đ

III Phương pháp

- Sử dụng đồ dùng trực quan, trình bày, tường thuật, đàm thoại

IV Tổ chức giờ học

1.Ổn định tổ chức

2.Kiểm tra bài cũ: 3P

- Thực dân Pháp đã tiến hành đánh chiếm Bắc Kì như thế nào? Tại sao quân triều đình ở Hà Nội đông mà vẫn không thắng được giặc?

+ Cuối năm 1872, lấy cớ giải quyết vụ Đuy-puy, quân Pháp do Gấc-ni-ê chỉ huy

kéo quân ra Bắc.

+ Vũ khí thiếu và lạc hậu

Đường lối đánh giặc sai lầm không chủ động tấn công giặc, chính sách quân sự bảo thủ của nhà Nguyễn.

3 Bài mới

*Giới thiệu bài : (1p)

Sau Hiệp ước Giáp Tuất (1874) phong trào kháng chiến của quần chúng lên mạnh, họ quyết đánh cả TDP và triều đình đầu hàng, triều đình Huế rất lúng túng

để ổn định tình hình trong nước Tình hình nước Pháp và quốc tế có nhiều thay đổi, thúc đẩy Pháp cần phải nhanh chóng hơn chiếm lấy Bắc Kì và toàn quốc Cho nên TDP đã tiến đánh Bắc Kì lần hai đánh Thuận An, buộc triều đình Huế đầu hàng Vậy TDP đánh Bắc Kì lần hai như thế nào, nhân dân ta kháng Pháp ra sao ,ta v oào

b i h c hôm nay ào ọc hôm nay

*Hoạt động : Tìm hiểu thực dân Pháp

đánh bắc kì lần thứ hai Nhân dân bắc kì

tiếp tục kháng chiến trong những năm

1882 - 1884.

 Mục tiêu: HS biết được âm mưu diễn

biến cuộc tấn công đánh chiếm Bắc Kì

lần thứ 2 của TDP Trình bày được sự

chống trả quyết liệt của quân dân HN

và các địa phương khác ở Bắc Kì

trước cuộc tấn công của TDP Biết

được ND Hiệp ước Pa-tơ-nốt

- HS: Đọc SGK từ “ Hiệp ước đổ bộ lên

Hà Nội” và trả lời câu hỏi TD Pháp đánh

chiếm Bắc Kì lần II trong hoàn cảnh nào?

(Tình hình trong nước và tình hình nước

Pháp đầu thập kỉ 80)

I Thực dân Pháp đánh Bắc Kì lần thứ hai Nhân dân Bắc Kì tiếp tục kháng chiến trong những năm 1882 - 1884.

1 Thực dân Pháp đánh chiếm Bắc Kì lần thứ hai (1882)

a Hoàn cảnh.

* Trong nước

- Sau điều ước 1874 quần chúng cả nước phản đối mạnh, nhiều cuộc khởi nghĩa bùng nổ ,điển hình là cuộc khởi nghĩa

- GV: duyên cớ trực tiếp TD Pháp đánh

chiếm Bắc Kì lần II?

- GV: Dùng bản đồ TDP đánh Bắc Kì lần

hai để minh hoạ chiến sự ở Hà Nội khi

TD Pháp chiến Bắc kì lần II

" Vừa đặt chân đến Hà Nội Ri-vi-e đã

giở trò khiêu khích, đòi đóng quân trong

thành, phá hủy các công sự phòng thủ

trên mặt thành Mờ sáng 25.4 Ri- vi-e gửi

tối hậu thư cho Tổng đốc Hà Nội là

Hoàng Diệu đòi nộp thành Không đợi

trả lời, y đã ra lệnh nổ súng đánh thành "

- GV: Em có đánh giá như thế nào về thái

độ của triều đình ? Hậu quả của thái độ

đó là gì?

(Quân Thanh ào ạt tiến vào nước ta, quân

Pháp nhanh chóng chiếm Hòn Gai, Nam

Định và 1 số nơi khác ở Bắc Kì)

- GV sử dụng lược đồ trình bày cuộc

kháng chiến chống Pháp của nhân dân

Bắc Kì

GV: Sử dụng bản đồ trình bày PT kháng

chiến của ND Bắc Kỳ phối hợp với quân

triều đình đánh Pháp

- GV: Em có nhận xét, đánh giá như thế

nào về tinh thần kháng Pháp của nhân

dân Hà Nội Và các tỉnh đồng bằng Bắc

Trần Tấn và Đặng Như Mai

- Kinh tế suy sụp

- Giặc cướp nổi lên nhiều nơi

- Triều đình khước từ mọi cải cách duy tân

- > Tình hình đất nước rối loạn

* Thực dân Pháp

- Nước Pháp đang chuyển sang giai đoạn

đế quốc chủ nghĩa

- Nhu cầu XL chiếm thuộc địa là thiết yếu nên chúng quyết tâm đánh Bắc Kì lần II

b Diễn biến.

- Lấy cớ nhà Nguyễn vi phạm điều ước

1874 và tiếp tục giao thiệp với Nhà Thanh, quân Pháp do Ri-vi-e chỉ huy dẫn quân ra HN

- Ngày 25.4.1882 quân Pháp nổ súng đánh thành

- Quân ta anh dũng chống trả

- KQ: thành Hà Nội thất thủ, Hoàng Diệu

tự tử

-> Pháp nhanh chóng chiếm các tỉnh đồng bằng Bắc Kì

- Quân Thanh ồ ạt kéo sang nước ta

2 Nhân dân Bắc Kì tiếp tục cuộc kháng Pháp.

- ND Hà Nội thực hiện "Vườn không, nhà trống" Đánh giặc bằng mọi thứ vũ

khí

- Quân ta lập nên chiến thắng Cầu Giấy lần II (19.5 - 1883) Ri-vi-e bị giết

- Pháp rút chạy khỏi HN và một số nơi khác

- Triều đình không có quyết tâm chống

Tại sao TD Pháp không nhượng bộ triều

đình Huế sau khi Ri-vi-e bị giết tại trận

Cầu Giấy 1883?

(Vì tham vọng XL của Pháp, chúng quyết

tâm xâm chiếm toàn bộ nước ta Triều

đình Huế nhu nhược, yếu hèn càng thúc

đẩy Pháp đánh mạnh hơn)

- GV: trình bày cuộc tấn công của quân

Pháp vào Thuận An

- GV nêu vấn đề: Trước tai họa mới đang

đến gần với tư cách là người quản lí điều

hành đất nước triều đình cần phải làm gì?

Trong khi đó thì hành động của triều đình

Huế ra sao?

- GV nhấn mạnh về cơ bản Hiệp ước đã

biến nước ta thành thuộc địa của Pháp

- HS đọc SGK/124 và cho biết thái độ của

nhân dân khi triều đình kí các hiệp ước

đầu hàng?

- HS giải thích "Thuộc địa nửa phong

kiến"

- GVKL: Triều đình phong kiến để nước

ta rơi vào tay thực dân Pháp từ chỗ không

tất yếu trở thành tất yếu

giặc

- Pháp quyết định tấn công Sơn Tây và Thuận An buộc triều đình Huế phải đầu hàng

3 Hiệp ước Pa-tơ-nốt Nhà nước phong kiến Việt Nam sụp đổ 1884.

a Thực dân Pháp tấn công Thuận An.

- Chiều 18.8.1883 TD Pháp tấn công Thuận An

- 20.8.1883 đổ bộ lên Thuận An Triều đình Huế hoảng hốt đình chiến và chấp nhận ký hiệp ước Hác-măng (25.8.1883)

* Nội dung (SGK)

- 6.6.1884 triều đình kí với Pháp Hiệp ước Pa-tơ-nốt -> chấm dứt sự tồn tại của triều đại pk Ngnuyễn thay vào đó là chế độ thuộc địa nửa phong kiến

4 Củng cố: 3p

Bài tập: Tại sao nói từ năm 1858 đến năm 1884 là quá trình triều đình Huế đi từ

đầu hàng từng bước đến đầu hàng toàn bộ trước quân xâm lược?

5 Hướng dẫn học bài: 1p

- Bài cũ: trả lời các câu hỏi và làm bài tập

- Bài mới: đọc và ngiên cứu sgk bài 26:

+ Tìm hiểu nguên nhân cuccọ phản công của phái chủ chiến tại kinh thành Huế

+ Sưu tầm tư liệu về vua Hàm Nghi và Tôn Thất Tuyết