Bài 26: PHONG TRÀO KHÁNG CHIẾN CHỐNG PHÁP TRONG NHỮNG NĂM CUỐI THẾ KỈ XIX I.MỤC TIÊU BÀI HỌC 1.Kiến thức: HS cần nắm - Nguyên nhân,diễn biến vụ binh biến kinh thành Huế 5-7-1885 đó là sự
Trang 1Bài 26:
PHONG TRÀO KHÁNG CHIẾN CHỐNG
PHÁP TRONG NHỮNG NĂM CUỐI THẾ
KỈ XIX
I.MỤC TIÊU BÀI HỌC
1.Kiến thức: HS cần nắm
- Nguyên nhân,diễn biến vụ binh biến kinh thành Huế 5-7-1885 đó là sự kiện
mở đầu phong tràp Cần Vương chống Pháp cuối thế kỉ XIX
- Những nét khái quát nhất của phong trào Cần Vương (giai đoạn đầu từ 1858-1888): Mục đích,lãnh đạo,qui mô
- Vai trò của các văn thân sĩ phu yêu nước trong phong trào Cần Vương
2.Tư tưởng
- Giáo dục cho các em lòng yêu nướctự hào dân tộc.Trân trọng và biết ơn các văn thân sĩ phu yêu nước đã hi sinh cho độc lập dân tộc
3 Kỹ năng
- Rèn luyện kỷ năng sử dụng bản đồ,tường thuật những sự kiện lịch sử Biết chọn lọc những tư liệu lịch sử để tường thuật những cuộc khởi nghĩa và sự kiện tiêu biểu
II.ĐỒ DÙNG DẠY HỌC
- Lược đồ vụ binh biến kinh thành Huế 5-7-1885
- Chân dung Vua Hàm Nghi,Tôn Thất Thiết,Phan Đình Phùng,Nguyễn Thiện Thuật
III.NỘI DUNG BÀI MỚI
1.Ổn định lớp
2 Kiểm tra bài cũ
- Thông qua hệ thống điều ước Pháp,năm 1862-1884 CM rằng: đó là quá trình từng bước TDP xâm lược nước ta,đồng thời cũng là từng bước triều đình Nguyễn đầu hàng.
- Trình bày nội dung chủ yếu của điều ước Hac-Măng (1883) và điều ước Pa-Tơ-nốt (1884)
3.Bài mới: Giới thiệu bài mới đầu mục bài sgk
Cho học sinh đọc mục 1sgk và đặt câu hỏi
? Em hãy trình bày bối cảnh lịch sử vụ
binh biến kinh thành Huế (7-5-1885).
TL: + Triều đình
+ Pháp
I.CUỘC PHẢN CÔNG CỦA PHÁI CHỦ CHIẾN TẠI KINH THÀNH HUẾ.VUA HÀM NGHI RA “CHIẾU CẦN VƯƠNG
Trang 2GV: Giải thích thêm: Sau hai điều ước
1883-1884 triều đình Huế bị phân hoá thành hai bộ
phận: chủ chiến và chủ hoà
? Em hãy trình bày diễn biến của vụ binh
biến kinh thành Huế 5-7-1885.
TL: Tường thuật theo SGK
Cho học sinh dựa vào H.88 tường thuật lại
(cho học sinh về nhà vẽ lược đồ vào vở)
Cho học sinh đọc SGK mục 2.Giới thiệu hình
89 và 90,vài nét khái quát về hai ông và đặt
câu hỏi
? Nguyên nhân dẫn đến phong trào Cần
Vương.
TL: SGK
? Em hãy trình bày diễn biến tóm tắt hai
giai đoạn của phong trào Cần Vương.
GV: Dùng lược đồ phong trào Cần Vương
cuối thế kỷ XIX trình bày diễn biến
? Tại sao phong trào chỉ nổ ra ở Bắc
kì,Trung kì,không nổ ra ở Nam kì.
TL: Vì Nam kì là xứ trực trị (thuộc địa) của
Pháp
? Em cho biết thái độ của dân chúng đối
với phong trào Cần Vương như thế nào.
TL: dựa vào phần chữ nhỏ
? Kết cục giai đoạn 1 của phong trào Cần
Vương ntn.
TL:1888 Tôn Thất Thuyết lên đường sang
TQ cầu viện.1-1888 vua Hàm Nghi bị bắt và
bị đầy sang An-Giê-Ri
1.Cuộc phản công quân Pháp của phái chủ chiến ở Huế 7-1885.
a.Bối cảnh:
*Triều đình:
- Sau điều ước 1883và 1884,phe chủ chiến vẫn có hi vọng giành lại quyền thống trị từ tay Pháp khi có điều kiện
- Xây dựng lực lượng,tích trữ lương thực và khí giới
- Đưa Hàm Nghi lên ngôi vua,chuẩn bị phản công
* Pháp: Lo sợ,chúng tìm mọi cách tiêu diệt phe chủ chiến
b.Diễn biến: (SGK)
2.Phong trào Cần Vương bùng
nổ và lan rộng
a.Nguyên Nhân
- Sau vụ binh biến kinh thành Huế thất bại
- 13-7-1885 Tôn Thất Thuyết nhân danh vua Hàm Nghi ra
“Chiếu Cần Vương”,kêu gọi các văn thân và nhân dân đứng lên giúp vua cứu nước gọi là phong trào Cần Vương
b.Diễn Biến: chia làm hai giai
đoạn + Giai đoạn 1: 1885-1888: (gạch chân SGK)
+ Giai đoạn 2: 1889-1896: Phong trào qui tụ thành những cuộc khởi nghĩa lớn,có quy mô và qui mô trình độ tổe chức cao
Trang 34 Củng cố
- Trình bày nguyên nhân,diễn biến vụ binh biễn kinh thành Huế 5-7-1885
- Nguyên nhân chủ yếu dẫn đến phong trào Cần Vương
- Trình bày tóm lược hai giai đoạn của phong trào Cần Vương
5.Dặn dò
Học bài ,làm bài tập,soạn bài mới bài 26 phần II dựa vào câu hỏi từng mục bài
-o0o -Bài 26:
PHONG TRÀO KHÁNG CHIẾN CHỐNG
PHÁP TRONG NHỮNG NĂM CUỐI THẾ
KỈ XIX (TT)
I.MỤC TIÊU BÀI HỌC
1.Kiến thức: HS cần nắm
- Đây là giai đoạn 2 của phong trào Cần Vương,phong trào phát triển mạnh,đã quy tụ thành các trung tâm kháng chiến lớn,đó là các cuộc khởi nghĩa: Ba Đình,Bãi Sậy,Hương Khê
- Mỗi cuộc khởi nghĩa có đặc điểm riêng,nhưng tất cả các cuộc khởi nghĩa này đều do các văn thân,sĩ phu yêu nước lãnh đạo
- Tất cả các cuộc khởi nghĩa đều thất bại,nguyên nhân cơ bản là: Ngọn cờ Cần Vương,hệ tư tưởng phong kiến không đáp ứng đầy đủ,triệt để yêu cầu khách quan của lịch sử và nguyện vọng của quần chúng,đó là sau khi cách mạng thành công,họ muốn xây dựng xã hội tốt đẹp hơn,nhân dân ấm no,hạnh phúc
2.Tư tưởng
- Giáo dục cho các em lòng yêu nước tự hào dân tộc.Trân trọng và biết ơn các văn thân sĩ phu yêu nước đã hi sinh cho độc lập dân tộc
3 Kỹ năng
- Rèn luyện kỷ năng sử dụng bản đồ,tường thuật những sự kiện lịch sử Biết chọn lọc những tư liệu lịch sử để tường thuật những cuộc khởi nghĩa và sự kiện tiêu biểu.Phân tích,tổng hợp,đánh giá các sự kiện lịch sử
II.ĐỒ DÙNG DẠY HỌC
- Bản đồ phong trào Cần vương cuối thế kỉ XIX và bản đồ các cuộc khởi nghĩa Ba Đình,Bãi Sậy Hương Khê
- Tranh ảnh các nhân vật lịch sử
III.NỘI DUNG BÀI MỚI
1 Ổn định lớp
Trang 42 Kiểm tra bài cũ
- Trình bày nguyên nhân,diễn biến vụ binh biến kinh thành Huế 5-7-1885.
- Nguyên nhân phong trào Cần Vương và tóm tắt giai đoạnI của phong trào.
3.Bài mới: Giới thiệu bài mới đầu mục bài sgk
Cho học sinh đọc SGK mục 1 và hướng dẫn
quan sát H.91 xác định căn cứ Ba Đình.
GV: Giới thiệu đặc điểm căn cứ Ba Đình và
đặt câu hỏi
? Nhận xét của em về căn cứ Ba Đình.
? Lãnh đạo khởi nghĩa là ai.
? Thành phần nghĩa quân gồm những ai.
? Em hãy trình bày tóm lược của cuộc
khởi nghĩa.
GV: Dùng bản đồ lớn treo tường cho học
sinh quan sát tường thuật
GV:Quan sát H.92 và đặt câu hỏi
? Vì sao nghĩa quân lại rút lên Mã cao.
? Quan sát trên bản đồ,em cho biết điểm
mạnh,yếu của căn cứ Ba Đình.
TL: Căn cứ hiểm yếu phòng thủ tốt,nhưng
chỉ có độc đạo vào căn cứ.Cho nên khi bị bao
vây dễ bị tiêu diệt
Cho học sinh đọc SGK mục 2 và câu hỏi
? Em hãy trình bày về căn cứ Bãi Sậy.
GV: Dùng bản đồ lớn cho HS xác định và
trình bày,giáo viên minh hoạ thêm về căn cứ
? Lãnh đạo cao nhất là ai,người như thế
nào.
TL:
II.NHỮNG CUỘC KHỞI NGHĨA LỚN TRONG PHONG TRÀO CẦN VƯƠNG
1.Khởi nghĩa Ba Đình 1886-1887
a Căn cứ:
- Cắn cứ Ba Đình thuộc huyện Nga Sơn ,tỉnh Thanh Hoá.Đó là chiến tuyến phòng thủ kiên cố được xây dựng trên 3 làng: Thượng Thọ,Mậu Thịnh,Mỹ Khê
b Lãnh đạo: Phạm Bành và Đinh
Công Tráng
c Thành phần nghĩa quân: gồm
người kinh,Mường,Thái
d Diễn Biến:
- Từ 12-1886 1-1887
- Nghĩa quân cầm cự trong 34 ngày đêm
- Giặc Pháp dùng súng phun lửa để triệt hạ căn cứ.Xoá tên 3 làng trên bản đồ
2 Khởi nghĩa Bãi Sậy 1883-1892
a Căn cứ:
- Bãi Sậy (Hưng Yên).Đó là vùng đầm lầy ở các huyện Văn Lâm,Khoái Châu,Mỹ Hào,Yên Mỹ
b Lãnh đạo
Trang 5? Cuộc khởi nghĩa Bãi Sậy diễn ra như thế
nào.
TL: Dựa vào bản đồ trình bày diễn biến
? Em hãy nêu những điểm khác nhau giữa 2
cuộc khởi nghĩa Ba Đình và Bãi Sậy.
TL: - Khởi nghĩa Ba Đình địa thế hiểm
yếu,phòng thủ là chủ yếu,khi bị bao vây,tấn
công dễ bị dập tắt
- Bãi Sậy địa bàn rộng lớn,khắp các tỉnh
Hưng Yên,Hải Dương,Bắc Ninh,Hải
Phòng,Quảng Yên.Nghĩa quân dựa vào dân
đánh du kích,đánh vận động,địch khó tiêu
diệt,khởi nghĩa tồn tại lâu dài 10 năm
Cho học sinh đọc mục 3.Giới thiệu Phan
Đình Phùng qua H.94
? Em biết gì về Phan Đình Phùng.
TL:
? Em biết gì về Cao Thắng ( giáo viên
hướng dẫn để học sinh trả lời),minh hoạ
thêm 1885-1888
? Trình bày diễn biến cuộc khởi nghĩa
Hương Khê.
TL: Dùng bản đồ tường thuật 2 giai đoạn
? Để đối phó với lực lượng nghĩa
quân,thực dân Pháp đã làm gì.
TL:
- 1883-1885 là Đinh Gia Quế
- 1885-1892 là Nguyễn Thiện Thuật
c Diễn biến:
- Từ 1883 1892,nghĩa quân thưch hiện chiến thuật du kích,đánh vận động,khống chế địch trên các đường giao thông số 1,5,39
- Giặc nhiều lần bao vây tiêu diệt nghĩa quân nhưng đều thất bại.Tuy vậy lực lượng nghĩa quân hao mòn dần đến năm 1892 tan rã
3 Khởi nghĩa Hương Khê (1885-1895)
a Lãnh đạo:
- Lãnh đạo cao nhất là Phan Đình Phùng,ông là quan ngự sử trong triều.Tính cương trực,phản đối việc phế lập vua của phe chủ chiến,bị cách chức về quê
- Trợ thủ đắc lực của Phan Đình Phùng là Cao Thắng (1864-1893)
b Diễn biến:
+ Giai đoạn I:
- 1885 1888 xây dựng căn cứ
và chuẩn bị lực lượng rèn đúc vũ khí,
+ Giai đoạn II: 1888-1895
- Nghĩa quân dựa vào rừng núi hiểm trở tiến công địch,chỉ huy thống nhất,đẩy lùi nhiều cuộc càn quét của địch
- Thực dân Pháp tập Trung binh lực bao vây cô lập ngiã quân và tấn công vào căn cứ Ngàn Trươi
- 28-12-1895 Phan Đình Phùng hi sinh,nghĩa quân tan rã
Trang 64 Củng cố
- Trình bày diễn biến cuộc khởi nghĩa Ba Đình,bãi Sậy bằng bản đồ
- Tại sao nói: Cuộc khởi nghĩa Hương Khê là tiêu biểu nhất trong phong tràp Cần Vương
5.Dặn dò
Học bài ,làm bài tập,học các bài và ôn tập bài 24,25,26 thật tốt