Về kiến thức: Giúp học sinh nắm được: - Dưới thời Lý, đất nước ta ổn định lâu dài, nông nghiệp, thủ công nghiệp, thương nghiệp đã có những chuyển biến, đã đạt được những thành tựu đáng
Trang 1BÀI 12 ĐỜI SỐNG KINH TẾ, VĂN HÓA
I Mục tiêu bài học.
1 Về kiến thức: Giúp học sinh nắm được:
- Dưới thời Lý, đất nước ta ổn định lâu dài, nông nghiệp, thủ công nghiệp, thương nghiệp đã có những chuyển biến, đã đạt được những thành tựu đáng kể
2 Về tư tưởng
Giáo dục ý thức xây dựng bảo vệ nền văn hóa dân tộc và lòng tự hào dân tộc
3 Về kỹ năng.
- Rèn luyện kỹ năng quan sát tranh ảnh, lập bảng so sánh
II: Chuẩn bị
1.Giáo viên : Tranh ảnh minh họa
2 Học sinh : Soạn bài
III Tiến trình dạy học.
1 Ổn định tổ chức
2 Nhận xét và trả bài kiểm tra.
3 Dạy bài mới
Hoạt động của GV và HS Nội dung kiến thức cơ bản
- Em hãy chứng minh vua Lý rất quan
tâm đến sản xuất nông nghiệp?
- Kết quả như thế nào?
I đời sống kinh tế
1 Sự chuyển biến của nền nông nghiệp
* Mục tiêu : HS nắm được những nét
chính về tình hình nong nghiệp thời Lý
- Ruộng đất thuộc quyền sở hữu của vua, do nông dân canh tác
- Vua Lý quan tâm đến sản xuất nông nghiệp
+ Khai hoang, đào kênh mương, đắp đê phòng lụt
+ Ban hành lệnh cấm giết hại trâu bò bảo vệ sức kéo cho nông nghiệp
+ Lễ cày tịch điền.
=> Thời Lý nhiều năm mùa màng bội thu
2 Thủ công nghiệp và thương nghiệp
* Mục tiêu : HS nắm được những nét
Trang 2- Thủ công nghiệp thời Lý có những
ngành nghề nào?
- Em hãy kể tên những công trình nổi
tiếng ?
- Khái quát tình hình thương nghiệp
thời Lý?
- Tình hình buôn bán trong nước như
thế nào?
- Em hãy suy nghĩ vì sao nhà Lý chỉ
buôn bán với nước ngoài ở xa kinh
thành?
- Sự phát triển của kinh tế thời Lý
chứng tỏ điều gì ?
chính về tình hình thủ công nghiệp và thương nghiệp thời Lý
* Thủ công nghiệp.
- Ươm tơ, dệt lụa, làm gốm, xây dựng đền đài, cung điện, nhà cửa
- Làm đồ trang sức bằng vàng, bạc, nghề làm giấy, in bản gỗ, đúc đồng, rèn sắt, nhuộm vải
=> Tạo ra nhiều sản phẩm mới, kỹ thuật cao: Chuông Quy Điền, Tháp Báo Thiên, Vạc Phổ Minh, Tượng phật Quỳnh Lâm,
* Thương nghiệp.
Hoạt động buôn bán, trao đổi ở trong và ngoài nước, diễn ra rất mạnh
- Trong nước: Chợ được xây dựng
- Ngoại thương:
Vân Đồn (Quảng Ninh) là nơi buôn bán tấp nập với thương dân nước ngoài (Tống và nước khác trong khu vực)
=> Nhân dân Đại Việt đã có đủ khả năng để xậy dựng nền kinh tế tự chủ, phát triển
4 Củng cố bài
- Các tác phẩm nghệ thuật của nhân dân ta thời Lý đã đánh dấu sự ra đời của nền văn hóa riêng của dân tộc - Văn hóa Thăng Long
- Sự phát triển đồng đều của nền kinh tế, xã hội văn hóa nghệ thuật của nhân dân
ta thời Lý đã xác nhận khả năng xây dựng nền độc lập của nước ta hồi ấy Sự hình thành một nền văn hóa dân tộc - Văn hóa Thăng Long
IV- Bài tập - Dặn dò:
1 Bài tập: Trả lời các câu hỏi trong SGK
2 Dặn dò: - Học bài cũ chuẩn bị bài mục II
V- Rút kinh nghiệm:
Trang 3
Câu Trả lời đúng trọng tâm Điểm
1
(3 điểm)
* Sự hình thành XHPK châu Âu:1đ
- Cuối thế kỉ V, người Giéc - man tràn vào Châu Âu tiêu diệt
các quốc gia cổ đại
0.25
- Chiếm ruộng đất của chủ nô chia nhau và phong tước vị =>
Lãnh chúa
0.25
- Những người nô lệ và nông dân mất đất trở thành nông nô 0.25
- Hình thành xã hội phong kiến ở Châu Âu 0.25
* Nguyên nhân:1đ
Giai cấp tư sản mới hình thành có thế lực kinh tế nhưng lại
không có địa vị xã hội
0.5
Họ đã đấu tranh giành địa vị xã hội, mở đầu bằng cuộc đấu
tranh trên lĩnh vực văn hoá
0.5
* Nội dung: 1đ
- Phê phán xã hội phong kiến và Giáo hội 0.25
- Xây dựng thế giới quan khoa học tiến bộ 0.25
2
(3 điểm)
* Chính sách đối nội:1.5đ
- Giảm tô thuế, chia ruộng đất cho nông dân (chế độ Quân
điền).
0.5
* Chính sách đối ngoại:0.5đ
Tiến hành chiến tranh xâm lược mở rộng bờ cõi 0.25 Trở thành một đất nước cường thịnh nhất Châu á lúc bấy giờ 0.25
* Văn hóa :1đ
- Nghệ thuật, hội hoạ, điêu khắc, kiến trúc, trình độ cao 0.5
* Nông nghiệp:1 đ
- Chú trọng thuỷ lợi
=> Nông nghiệp ổn định và phát triển
0.75
* Thủ công nghiệp: 1đ.
Trang 4(4 điểm)
* Thương nghiệp:1đ
- Hình thành các trung tâm buôn bán, chợ 0.5
* Công lao Ngô Quyền :1đ
- Ngô Quyền có công chấm dứt thời kì Bắc thuộc, mở ra thời
kỳ độc lập lâu dài
0.5
- Đặt nền móng xây dựng chính quyền độc lập và khẳng định
chủ quyền của dân tộc
0.5
ĐỜI SỐNG KINH TẾ, VĂN HÓA
(TIẾP THEO)
I Mục tiêu bài học.
1 Về kiến thức: Giúp học sinh nắm được:
- Dưới thời Lý, đất nước ta ổn định lâu dài, nông nghiệp, thủ công nghiệp, thương nghiệp đã có những chuyển biến, đã đạt được những thành tựu đáng kể
2 Về tư tưởng
Giáo dục ý thức xây dựng bảo vệ nền văn hóa dân tộc và lòng tự hào dân tộc
3 Về kỹ năng.
- Rèn luyện kỹ năng quan sát tranh ảnh, lập bảng so sánh
II: Chuẩn bị
1.Giáo viên
- Các tranh ảnh trong sách giáo khoa
- Bảng phụ
2 Học sinh : Soạn bài
III Tiến trình dạy học.
1 Ổn định tổ chức
2 Kiểm tra bài cũ
Hãy cho biết tình hình sản xuất nông nghiệp thời Lý ?
3 Dạy bài mới
Hoạt động của GV và HS Nội dung kiến thức cơ bản
II- Sinh hoạt xã hội và văn hoá
Trang 5Gọi HS đọc SGK
- Qua theo dõi bạn đọc, em hãy nêu các
tầng lớp trong xã hội thời Lý ?
- Em biết gì về đời sống của các tầng
lớp đó ?
- Vua, quan: Bộ phận chính trong giai cấp
thống trị, được hưởng nhiều đặc quyền, đặc
lợi.
- Địa chủ: Quan lại, hoàng tử, công chúa,
người dân có nhiều ruộng: sống sung sướng,
đầy đủ.
- Nông dân: Chiếm đa số Họ là lực lượng sản
xuất chủ yếu của xã hội nhưng bị bóc lột nặng
nề.
- Những người làm nghề thủ công, buôn bán:
Họ phải nộp thuế và phải làm nghĩa vụ với
vua.
- Nô tì: phục vụ trong cung điện hoặc các nhà
quan.
- So với thời Đinh-Tiền Lê xã hội thời
Lý có gì thay đổi ?
- Em hãy nhắc lại tình hình giáo dục
thời Đinh - Tiền Lê ?
- Vậy em biết gì về giáo dục thời Lý ?
1 Những thay đổi về mặt xã hội.
* Mục tiêu : HS nắm được các tầng lớp
trong XH thời Lý.
+ Sự phân biệt giai cấp ngày càng sâu sắc hơn.
+ Địa chủ và tá điền ngày càng nhiều.
2 Giáo dục và văn hoá
* Mục tiêu : HS nắm được những
thành tựu văn hoá tiêu biểu thời Lý.
* Giáo dục:
- 1070 xây dựng Văn Miếu thờ Khổng Tử
- 1075 mở khoa thi đầu tiên để tuyển chọn quan lại
- Lập Quốc Tử Giám (1076)
=> Nhà Lý đã quan tâm đến giáo dục Song chế độ thi cử chưa có quy cũ, nề nếp; và chỉ có con địa chủ mới có điều kiện đi học
Vua
Địa chủ
Nông dân
(thường và
tá điền)
Thợ thủ công công Thương nhân
Nô tì
Trang 6- Qua đó, em có nhận xét gì về giáo dục
thời Lý ?
- Hãy cho biết tình hình đạo Phật thời
Lý? Thử giải thích tại sao ?
- Em hãy nêu các loại hình văn hoá dân
gian của nhân dân ta mà em biết ?
- Em hãy nêu các công trình kiến trúc
và các tác phẩm điêu khắc tiêu biểu ở
thời Lý mà em biết ?
- Quan sát hình 25 SGK
- Quan sát hình 24 SGK em hãy mô tả
bức tượng phật A-di-đà ?
- Quan sát hình 25 SGK em hãy mô tả
về con rồng thời Lý
* Văn hoá:
- Đạo Phật rất phát triển, chiếm vị trí độc tôn
+ Kế tục các triều đại trước.
+ Các nhà sư đã giúp họ Lý lên ngôi.
+ Các nhà sư là những người có học vấn.
- Văn hoá dân gian rất phát triển: Hát chèo, múa rối nước, dá cầu, vật, đua thuyền, các lễ hội vào dịp mùa xuân,
- Kiến trúc và điêu khắc: Rất phát triển
+ Chuông Quy Điền: đúc 1080 - hơn 1
vạn cân đồng, chuẩn bị toà nhà cao 8 trượng (26m) để treo
+ Tháp Báo Thiên: xây 1057 (Hồ Hoàn
Kiếm ngày nay) Cao 12 tầng - 20 trượng (66m) Có quả chuông nặng 12.000 cân đồng (hơn 7 tấn)
+ Vạc Phổ Minh: Đặt ở chùa Phổ Minh
(Nam Định) nay không còn
+ Tượng phật Quỳnh Lâm: tượng phật
Di Lặc khổng lồ, đặt tại chùa Quỳnh Lâm (Đông Triều, Quảng Ninh) Tượng cao 6 trượng Nay không còn
-> “An Nam tứ đại khí”
- Chùa Một Cột (Chùa Diên Hựu): Xây
dựng 1049, trên cột đá đường kính1,2m cao 4m, ở giữa hồ sen, hình vuông Tên đài là Liên Hoa- ghi nhớ sự tích nằm mộng của vua
- Tượng Phật A-di-đà - (chùa Phật
Tích- Bắc Ninh): Đá, cao2m; chia làm 2 phần tượng và bệ,
- Hình rồng thời Lý: Rồng mình trơn,
toàn thân uốn khúc, uyển chuyển như 1 ngọn lữa Đầu tỉ lệ cân đối với thân, chân thanh mảnh, có 3 móng Toàn bộ con rồng có những hoa văn uốn lượn theo hình chữ S tượng trưng cho nguồn nước, mây mưa và sấm chớp Hình tượng con rồng gắn với nguòn gốc lịch
Trang 7- Em có đánh giá như thế nào về các
thành tựu văn hoá thời Lý ?
sử của dân tộc đồng thời cũng nói lên mong muốn mưa thuận gió hoà Thực sự rồng chỉ là con vật tưởng tượng của người xưa, ban đầu không mang tính quy cách thống nhất Do đó rồng thời Lý
có những nét độc đáo ccủa nó
* Tổng kết: Các tác phẩm nghệ thuật
của nhân dân ta thời Lý đã đánh dấu sự
ra đời nền văn hoá riêng của dân tộc - văn hoá Thăng Long
4 Củng cố bài
- Các tác phẩm nghệ thuật của nhân dân ta thời Lý đã đánh dấu sự ra đời của nền văn hóa riêng của dân tộc - Văn hóa Thăng Long
- Sự phát triển đồng đều của nền kinh tế, xã hội văn hóa nghệ thuật của nhân dân
ta thời Lý đã xác nhận khả năng xây dựng nền độc lập của nước ta hồi ấy Sự hình thành một nền văn hóa dân tộc - Văn hóa Thăng Long
IV- Bài tập - Dặn dò:
1 Bài tập: Trả lời các câu hỏi trong SGK
2 Dặn dò: - Học bài cũ chuẩn bị bài 13.
V- Rút kinh nghiệm: