Giáo án Lịch sử 7 bài 15: Sự phát triển kinh tế và văn hóa thời Trần

Mục tiêu: KT: Biết được một số nét chủ yếu về tình hình kinh tế- xã hội của nước ta sao chiến thắng chống Mông Nguyên lần thứ 3.. TT: Tự hào về nền văn hoá dân tộc thời Trần.. Thiết bị d

BÀI 15

SỰ PHÁT TRIỂN KINH TẾ VÀ VĂN HOÁ

THỜI TRẦN

A Mục tiêu:

KT: Biết được một số nét chủ yếu về tình hình kinh tế- xã hội của nước ta sao chiến thắng chống Mông Nguyên lần thứ 3

- Biết được một số thành tựu phản ánh sự phát triển của VH GD khao học kĩ thuật thời Trần TT: Tự hào về nền văn hoá dân tộc thời Trần

Bồi dưỡng ý thức, gìn giữ và phát huy nền VH dân tộc

KN: Nhận xét đánh giá các thành tựu kinh tế, văn hoá

So sánh sự phát triển giữa thời Lý và thời Trần

B Thiết bị dạy học:

Tranh ảnh của các thành tựu văn hoá thời Trần

Bản đồ Làng nghề dưới thời Trần

C Tiến trình dạy học:

1 Ổn định

2 KTBC: Vì sao cuộc kháng chiến chống quân xâm lược Mông Nguyên của nhà Trần lại gianh thắng lợi?

Ý nghĩa của 3 lần kháng chiến chống quân Mông Nguyên

3 Bài mới:

GT: Nền kinh tế- văn hoá thời Lý đạt những thành tựu rực rỡ Song đến thời Trần mặt dù bị chiến tranh tàn phá nhưng những thành tựu đó luôn được gìn giữ và phát triển hơn trước

ánH đọc mục 1 SGK

GV(H): Sau chiến tranh nhà Trần đã thực hiện những

chính sách gì để phát triển nông nghiệp?

HS: Khuyến khích sản xuất

Mở rộng diện tích trồng trọt( Khai hoang)

Giảng: Vì vậy nền kinh tế được phục hồi và phát triển

nhanh chóng

GV(H): So với thời Lý, ruộng tư dưới thời Trần có gì

khác?

HS: Ruộng tư có nhiều hình thức: Ruộng tư của nông

dân, địa chủ , quý tộc

GV(H): Tại sao ruộng tư dưới nhà Trần lại nhiều như

vậy?

HS: Do chính sách khuyến khích khai hoang Nhà nước

quan tâm cấp đất

Giảng: Mặc dù ruộng đất tư hữu ngày càng nhiều nhưng

ruộng đất công, làng xã vẫn chiếm phần lớn ruộng đất

trong nước và là nguồn thu của cả nước

GV(H):Em nhận xét gì về tình hình kinh tế nong

nghiệp của Đại Việt sau khi chiến tranh ?

HS : Ngày càng phát triển mạnh mẽ hơn trước

1 Nền kinh tế sau chiến tranh:

Nông nghiệp: Được phục hồi và phát triển nhanh chóng

Ruộng đất công làng xã chiếm phần lớn diện tích ruộng đất trong nước

- Thủ công nghiệp rất phát triển do nhà nước trực tiếp quảng lí gồm

(Giảng) Thủ công nghiệp dưới thời Trần do nhà nước

quản lí và đang mở rộng ?

GV( H) Kể tên các nghề thủ công nông nghiệp dưới

thời Trần ?

HS: Nghề dệt , nghề gốm , nghề đúc đồng , nghề đóng

tàu , chế tạo vũ khí

GV (H) Em có nhận xét gì về tình hình thủ công

nghiệp thời Trần ?

HS : Ngày càng phát triển mạnh, kĩ thuật càng nâng

cao

( Giảng ) Nông nghiệp và thủ công nghiệp phát triển

mạnh mẽ đã làm cho thương nghiệp phát triển Buôn bán

tấp nập , chợ mọc lên ở nhiều nơi

+ Thăng Long là Trung Tâm Kinh tế sầm uất của cả

nước

+ Vân Đồn là nơi trao đổi buôn bán với thương nhân

nước ngoài

Kết luận: Mặc dù bị chiến tranh tàn phá nhưng nền kinh

tế dưới thời Trần luôn được chăm lo

Gọi HS đọc mục 2 SGK

GV(H): Thời Trần có các tầng lớp xã hội nào?

HS: Vua

Vương hầu- quý tộc

Địa chủ- quan lại

Thủ công nghiệp và thương nghiệp

Nông dân tá điền

Nông nô và nô tì

GV(H): So sánh giữa thời Lý và thời Trần có nét gì

khác trong các tầng lớp xã hội?

HS: Các tầng lớp xã hội như nhau nhưng mức độ tài sản

và cách thức bóc lọt có khác

nhiều ngành nghề khác nhau Các sản phẩm làm ra ngày càng nhiều, trình

độ kĩ thuật càng cao

Việc trao đổi buôn bán trong nước và với thương nhân nước ngoài được đẩy mạnh Nhiều trung tâm kinh tế được mở ra, tiêu biểu là Thăng Long , Vân Đồn,

2 Tình hình xã hội sau chiến tranh:

XH ngày càng phân hoá sâu sắc hơn: Địa chủ ngày càng đông, nô tì ngày càng nhiều

GV hướng dẫn HS vẽ sơ đồ:

* SƠ ĐỒ PHÂN HOÁ CÁC TẦNG LỚP TRONG XÃ HỘI

VUA- VƯƠNG HẦU QUÝ TỘC

Tầng lớp thống trị QUAN LẠI

ĐỊA CHỦ

THỢ THỦ CÔNG THƯƠNG NHÂN Tầng lớp bị trị NÔNG DÂN

TÁ ĐIỀN

NÔNG NÔ

NÔ TÌ

4 Củng cố:

Trình bày một vài nét tình hình kinh tế thời Trần sau chiến tranh?

Phân tích tình hình XH thời Trần sau chiến tranh?

5 Dặn dò: Về nhà Học bài và chuẩn bị bài sau mục II của bài

-BÀI :15

SỰ PHÁT TRIỂN KINH TẾ - VĂN HOÁ THỜI

TRẦN

II Sự phát triển về văn hoá

A Mục tiêu:

KT: Đời sống văn hoá của dân tộc ta cưới thời Trần rất phong phú đa dạng Một nền văn học mang đậm bản sắc dân tộc làm rạng rỡ cho nền văn hoá Đại Việt

Giáo dục, khoa học kĩ thuật thời Trần đạt tới trình độ cao, nhiều công trình nghệ thuật tiêu biểu TT: Bồi dưỡng ý thức dân tộc và niềm tự hào về một thời lịch sử có nền VH riêng mang đậm bản sắc dân tộc

KN: Phân tích đánh giá những thành tựu văn hoá đặc sắc

B Thiết bị dạy học:

Tranh ảnh các thành tựu văn hoá thời Trần

Sử dụng các hình 35 ; 36 ; 37 SGK

C Tiến trình dạy học:

1 Ổn định:

2 KTBC: Nếu những đặc điểm kinh tế thời Trần sau chiến tranh ?

Trình bày một vài nét về tình hình XH thời Trần ?

3 Bài mới:

HS đọc mục 1 SGK

Giảng: Thời Trần các tín ngưỡng cổ truyền vẫn phổ biến

trong nhân dân

GV(H): Kể tên một vài tín ngưỡng trong dân tộc?

HS: Thờ tổ tiên, thờ các anh hùng dân tộc có công với

nước

GV(H): Đạo phật thời Trần so với thời Lý như thế

nào?

HS: Có phát triển nhưng không mạnh như thời Lý

GV gọi HS đọc phần chữ in nghiên

Giảng: Đạo phật không trở thành quốc giáo và không

ảnh hưởng đến chính trị Chùa chiền không là nơi dạy

học mà trở thành Trung Tâm sinh hoạt văn hoá Thời kì

này Nho Giáo cũng được phổ biến

GV(H): So với đạo phật, Nho Giáo được phát triển

như thế nào?

1 Đời sống văn hoá:

Các tín ngưỡng cổ truyền phổ biến trong nhân dân

Cả đạo phật và đạo nho cũng được phát triển mạnh do nhu cầu xây dựng

bộ máy nhà nước

HS: Nho giáo ngày càng được nâng cao và được chú ý

hơn do nhu cầu xây dựng bộ máy nhà nước của giai cấp

thống trị

GV(H): Nêu những tập quán sống giảng dị của nhân

dân?

HS: Đi chân đất, quần áo đơn giản, áo đen hoặc áo tứ

thân cạo trọc đầu

GV(H): Nhận xét về các hoạt động văn hoá dưới thời

Trần?

HS: Các hoạt động văn hoá phong phú, đa dạng nhiều vẻ

mang đậm tính dân tộc

GV(H): Văn học thời Trần có đặc điểm gì?

HS: Phong phú, mang bản sắc dântộc, chứa đựng lòng

yêu nước, tự hào của nhân dân

Tổng kết: Văn học thời kỳ này rất phát triển bao gồm cả

văn học chữ Hán và chữ Nôm Các tác phẩm phản ánh

niềm tự hào dân tộc về một thời hào hùng của lịch sử

Giảng: Do yêu cầu ngày càng cao của nhân dân và nhu

cầu tăng cường đội ngũ trí thức cho đất nước, giáo dục

thời Trần rất được quan tâm

GV(H): Quốc sử viện có nhiệm vụ gì?

Quốc sử viện do ai đứng dầu và điều hành?

HS: Là cơ quan viết sử của nước ta

Do Lê Văn Hưu đứng đầu

GV(giảng): Năm 1272 ông biên soạn bộ " Đại Việt sử

kí" gồm 30 quyển và được coi là bộ sử đầu tiên của

nước ta

GV: Các lĩnh vực y học, thiên văn học, khoa học cũng

phát triển, đóng được tàu thuyền lớn chế được súng thần

cơ

GV gới thiệu cho HS các tranh ảnh về Tháp Phổ Minh,

Thành Tây Đô

Giảng: Ở lăng mộ vua và quý tộc Trần có nhiều tượng

các con vật làm bằng đá

Giới thiệu: Hình 38 SGK

Yêu cầu HS nhận xét các hình đầu rồng so với các thời

trước? ( Hình 26 bài 12)

HS: Nghệ thuậtngày càng đạt đến trình độ cao, tinh xảo,

rõ nét

Các hình thức sinh hoạt văn hoá, ca hát, nhảy múa được phổ biến

2 Văn học:

Bao gồm cả văn học chữ Hán và văn học chữ Nôm chứa đựng nhiều nội dung phong phú, làm rạng rỡ văn hoá Đại Việt

3 Giáo dục và KHKT:

Giáo dục: Trường học mở ra ngày càng nhiều, các kỳ thi chọn người giỏi được tổ chức thường xuyên

Y học, thiên văn học, khoa học cũng phát triển

4 Nghệ thuật kiến trúc và điêu khắc:

Nhiều công trình kiến trúc có giá trị

ra đời

Nghệ thuật chạm, khắc tinh tế

4 Củng cố: - Sinh hoạt văn hoá thời Trần được thể hiện như thế nào?

- Nét độc đáo của nghệ thuật kiến trúc và điêu khắc của thời Trần?

- Nêu những dẫn chứng về sự phát triển của văn học giáo dục, khoa học, kĩ thuật thời Trần?

5 Dặn dò: Về nhà học thuộc bài và chuẩn bị bài sau : Sự suy sụp của nhà Trần cuối TK XIV