Mục tiêu: KT: Tình hình KH- XH cuối thời Trần viên quan ăn chơi sa đọi không quan tâm đến sản xuất làm cho đời sống nhân dân khổ cực .Các cuộc đấu tranh của nhân dân , nô tì diễn ra rầm
Trang 1BÀI 16
SỰ SUY SỤP CỦA NHÀ TRẦN CUỐI THẾ KỶ
XIV
I Tình hình kinh tế - Xã hội
A Mục tiêu:
KT: Tình hình KH- XH cuối thời Trần viên quan ăn chơi sa đọi không quan tâm đến sản xuất
làm cho đời sống nhân dân khổ cực Các cuộc đấu tranh của nhân dân , nô tì diễn ra rầm rộ
TT: Bồi dưỡng tình cảm thương yêu người lao động
Thấy được vai trò quần chúng trong lịch sử ?
KN : Phân tích , đánh giá , nhận xét các sự kiện lịch sử
B Thiết bị dạy học : Lược đồ khởi nghĩa nhân dân cuối thế kỉ XIV
C Tiến trình dạy học
1 Ổn định
2 KTBC : - Trình bày một số nét về văn hoá , giáo dục, khoa học dưới thời Trần ?
- Tại sao giáo dục , van hoá , khoa học thời Trần phát triển
3 Bài mới:
Giới thiệu: Sau cuộc kháng chiến chống quân xâm lược Mông Nguyên , tình hình kinh tế XH
thời Trần đạt nhiều thành tựu rực rỡ đóng góp cho sự phát triển của đất nước Nhưng đến cuối
thế kĩ XIV nhà Trần sa sút ngiêm trọng tạo tiền đề cho một triều đại mới lên thay
Gọi HS đọc SGK
Giảng : Đầu TK XIV nền kinh tế phát triển trở lại , xã hội tương
đối ổn định Để bù lại trong chiến tranh phải chịu nhiều khó khăn,
các vương hầu quí tộc tìm mọi cánh gia tăng tài sản của mình Vì
vậy viên quan ăn chơi xa xỉ không quan tâm tới sản xuất, và đời
sống nhân dân
GV (H) : Hậu của việc làm trên của vua quan nhà Trần ?
HS: Nhiều năm sản xuất bị mất mùa, đói kém nhân dân phải bán
ruộng đất vợ con và biến thành nô tì
GVgọi HS đọc phần in nghiêng
(Giảng) : Vua Trần Dụ Tông bắt dân đào hồ lớn trong hoàng thành
chất đá giữa hồ làm núi , bắc dàn chở mặn từ biển đổ vào hồ để
nuôi hải sản
(GV) H:Cuộc sống của người dân ở cuối thế kỉ XIV?
HS: Làng xã tiêu điều xơ xác cuộc sống người dân đói khổ, họ phải
đi nơi khác hoặc làm nô tì
HS đọc sách GK phần mục 2
GV(H) Trước tình hình đời sống nhân dân như vậy vua quan
nhà Trần làm gì ?
HS: Vua quan vẫn lao vào cuộc sống ăn chơi sa đoạ
(Giảng) : Lợi dụng tình hình đó nhiều kẻ mịnh thần làm rối loạn kĩ
cương , phép nước Chu Văn An , Quan Tư nghiệp ở Quốc Tử
Giám dân số xin chém 7 tên mịnh thần nhưng vua không nghe ,
ông bỏ quan về dạy học
GV(H)Việc làm Chu Văn An đã chứng tỏ điều gì?
1 Tình hình kinh tế:
Cuối thế kỷ XIV Nhà nước không quân tâm đến SX nông nghiệp làm cho đời sống của dân gặp nhiều khó khăn
2 Tình hình xã hội Vua quan ăn chơi sa đoạ.
Bên ngoài Chăm Pa xâm lược, nhà Minh yêu sách Đời sống nhân dân khổ cực
Trang 2GV dùng lược đồ chỉ những điểm nổ ra cuộc khỡi nghĩa của nông
dân và nô tì
GV: Trong điều kiện khổ cực đó họ đã vùng dạy đấu tranh Tiêu
biểu là 3 cuộc khỡi nghĩa sau:
- Khởi nghĩa Ngô Bệ nổ ra vào năm 1344 ở Hải Dương cuộc khởi
nghĩa nêu cao khẩu hiệu" chẩn cứu dân nghèo" Cuộc khởi nghĩa
dài 16 năm, do thiếu tổ chức, thiếu sự ủng hộ của nhân dân nên đã
bị quân đội triều đình đàn áp
- Khởi nghĩa Nguyễn Thanh tập hợp nông dân khởi nghĩa ở sông
Chu (1379) tự xưng là Linh Đức Vương
Cùng lức đó Nguyễn Kỵ ở Nông Cống cùng xưng vương tiến hành
khởi nghĩa nhưng sau này đều thất bại
- Nhà sư Phạm Sư Ôn đã hô hào nông dân Hà Tây vào năm 1390
đã từng kéo quân về đánh chiếm thành Thăng Long
Cuộc khởi nghĩa Nguyễn Như Cái nổ ra ở nhiều nơi: Sơn Tây,
Vĩnh Phúc, Tuyên Quan ( 1399- 1400)
GV(H): Các cuộc khởi nghĩa liên tiếp nổ ra vào cuối triều Trần
báo hiệu điều gì?
HS: Đó là những phản ững mãnh liệt của nhân dân đối với nhà
Trần
Các cuộc khởi nghĩa tiêu biểu: a) Khởi nghĩa của Ngô Bệ từ năm
1344 đến 1360 ở Hải Dương
b) Khởi nghĩa Nguyễn Thanh , Nguyễn Kỵ ở Thanh Hoá năm 1379
c) Khởi nghĩa của Phạm Sư Ôn năm 1390 ở Hà Tây
d) Khởi nghĩa Nguyễn Như Cái - (1399- 1400) nổ ra ở nhiều nơi
4 Củng cố: Trình bày tóm tắc tình hình KT cuối thời Trần?
Trình bày tóm tắc tình hình XH cuối thời Trần?
5 Dặn dò: Học thuộc bài và chuẩn bị bài sau
-
-SỰ SUY SỤP CỦA NHÀ TRẦN CUỐI THẾ KỶ
XIV
II Nhà Hồ và cải cách của Hồ Quý Ly
A Mục tiêu:
KT: Nhà Hồ lên thay nhà Trần trong hoàn cảnh đất nước gặp nhiều khó khăn, đói kém
Khi lên ngôi, Hồ Quý Ly cho thi hành chính sách cải cách để chấn hưng đất nước
TT: Thấy được vai trò to lớn của quần chúng
KN: Phân tích đánh giá nhân vật lịch sử Hồ Quý Ly
B Thiết bị dạy học: Ảnh di tích thành Hồ ở Thanh Hoá
C Tiến trình dạy học:
1 Ổn định:
2 KTBC: - Trình bày tình hình kinh tế, chính trị của uước ta cuối TK XIV?
- Kể tên, địa danh, thời gian của các cuộc khởi nghĩa nông dân và nô tì nổ ra sau thế kỉ
XIV?
3 Bài mới:
GV gọi HS đọc mục 1 SGK
GV(H): Cuối TK XIV các cuộc khởi nghĩa của nông
dân diễn ra mạnh mẽ dẫn đến điều gì?
1 Nhà Hồ thành lập.
Năm 1400 Nhà Trần suy sụp Hồ Quý Ly lên ngôi, lập ra nhà Hồ
Trang 3HS: Nhà nước suy yếu Làng xã tiêu điêu Dân đinh giảm
sút
Giảng: Nhà Trần không đủ sức cai trị Hồ Quý Ly phế
truất vua Trần, lên làm vua năm 1400
Giảng: Xuất thân trong một gia đình quan lại, có 2 người
cô lấy vua, Hồ Quý Ly giữ chức vụ cao cấp nhất trong
triều đình ( Đại Vương) Trước tình hình hà Tràn lung lay
ông đã quyết định thực hiện các biện pháp cải cách trên
nhiều lĩnh vực
GV(H): Về chính trị, Hồ Quý Ly đã thực hiện biện
pháp gì?
HS: Cải tổ đội ngủ võ quan, thay thế những võ quan nhà
Trần bằng những người không phải họ Trần- Đổi tên một
số đơn vị hành chính cấp trấn, quy định cách làm việc của
bộ máy chính quyền
- Cử các quan lại triều đình về thăm hỏi nhân dân các lộ
GV(H): Về kinh tế nhà Hồ thực hiện cải cách gì?
HS: Cho phát hành tiền giấy thay tiền đồng ban hành
chính sách hạn điền, quy định biểu thế đinh, thuế ruộng
GV(H): Về mặt xã hội HQL Ban hành các chính sách
gì?
HS: Thực hiện chính sách hạn nô để hạn chế số lượng nô
tì được nuôi trong các vương hầu quý tộc, quan lại
GV(H): Nhà Hồ thực hiện chính sách hạn nô để làm
gì?
HS: Làm giảm bớt số lượng nô tì trong nước tăng thêm
số người SX trong XH
GV(H): Nhà Hồ đã đưa ra những chính sách gì về VH
GD?
GV(H): Các chính sách đó là gì?
HS: Dịch sách chữ Hán ra chữ Nôm
Các nhà sư chưa đến 50 tuổi phải hoàn tục
( Gọi HS đọc phần chữ in nghiêng SGK)
Giảng: Về quốc phòng nhà Hồ đã thực hiện một số chính
sách để đề phòng giặc ngoại xâm:
- Làm sổ hộ tịch tăng quân số
- Chế tạo ra nhiều nhiều súng mới và làm ra lâu thuyền
- Bố trí phòng thủ những nơi hiểm yếu
- Xây dựng một số thành kiên cố
Gọi HS đọc mục 3 SGK
GV(H): Vì sao các chính sách không được nhân dân
ủng hộ?
HS: Các chính sách chưa đảm bảo cuộc sống và quyền tự
do của nhân dân
- Đều dụng chạm quyền lợi của các tầng lớp
Giảng: Mặc dù có nhiều hạn chế nhưng những cải cách
2 Những biện pháp cải cách của
Hồ Quý Ly:
- Cính trị : Cải tổ hàng ngũ võ quan, thay thế các quý tộc nhà Trần bằng những người không thuộc họ Trần
- Kinh tế: phát hành tiền giấy, ban hành chính sách hạn điền, quy định lại thuế đinh, thuế ruộng
Xã hội, thực hiện chính sách hạn nô
- Văn hoá giáo dục: Dịch sách chữ Hán ra chữ Nôm Sửa đổi các quy chế thi cử học tập
Quốc phòng: Làm tăng quân số, chế tạo nhiều loại súng mới
Xây dựng thành kiên cố
3 Tác dụng cải cách của Hôd Quý Ly:
Tăng nguồn thu nhập cho đất nước
- Xây dựng được phần nào trên mọi lĩnh vực nhưng các chính sách đó chư triệt để chưa phù hợp với lòng dân
Trang 4của Hồ Quý Ly là những cải cách lớn liên quan đến toàn
xã hội
GV(H): Tại sao Hồ Quý Ly lại làm được như vậy?
HS: Nhà Trần đã qua yếu cần có sự thay đổi
Trước nguy cơ giặc ngoại xâm, không cải cách thì
không thể chống giặc được
4 Củng cố: Nhà Hồ thiết lập trong hoàn cảnh nào?
Trình bày tóm tắc các chính sách cải cách của Hồ Quý Ly?
5 Dặn dò: Về nhà học thuộc bài và chuẩn bị bài sau : " Ôn tập chương"
-