Chúng ta bắt đầu tìm hiểu chương I Chương I : Buổi đầu lịch sử nước ta Ở bài 3 các em đã biết rằng cách đây 3-4 triệu năm người tối cổ đã xuất hiện ở nhiều nơi trên thế giới như miền đô
Trang 1Phần II : LỊCH SỬ VIỆT NAM TỪ NGUỒN GỐC
ĐẾN THẾ KỶ X
Bài 8
THỜI NGUYÊN THUỶ TRÊN ĐẤT NƯỚC TA
A Mục tiêu bài học:
1/K.thức: - HS biết đất nước ta đã có con người sinh sống.
- Trải qua hàng chục vạn năm, những con người đó đã chuyển dần thành người tối cổ, đến người nguyên thuỷ, người tinh khôn
- Thông qua sự quan sát các công cụ, giúp HS phân biệt và hiểu được các giai đoạn p.triển của người nguyên thuỷ trên đất nước ta
2/ Kỹ năng : Rèn cách quan sát nhận xét và bắt đầu biết so sánh.
3/ Thái độ: Bồi dưỡng Hs ý thức về.L.sử lâu đời của đất nước ta, về lao động
xây dựng xã hội
B Chuẩn bị:
1.Thầy: Bản đồ ( lược đồ) VN Tranh ảnh và 1 vài chế bản công cụ.
2.Trò : Đọc trước bài và trả lời câu hỏi Lược đồ l.sử VN.
C Phương pháp:
Nêu sự kiện, đàm thoại, phân tích, đánh giá
D Tiến trình lên lớp
I Ổn định tổ chức: ( 1’
II Kiểm tra bài cũ:(5’)
K.tra việc vẽ lược đồ trong vở bài tập của HS
III Bài mới:(35’ Chúng ta vừa tìm hiểu xong phần I : Lịch sử thế giới và từ
hôm nay chúng ta chuyển sang phần lịch sử Việt Nam Phần lịch sử việt nam ở lớp
6 chúng ta học về lịch sử nước ta từ bình minh đến đầu thế kỷ X gồm 4 chương Chúng ta bắt đầu tìm hiểu chương I
Chương I : Buổi đầu lịch sử nước ta
Ở bài 3 các em đã biết rằng cách đây 3-4 triệu năm người tối cổ đã xuất hiện ở nhiều nơi trên thế giới như miền đông châu Phi, trên đảo Gia - va (In-đô-nê-xi-a) ở gần Bắc kinh (Trung Quốc)v.v
Vậy người tối cổ có sinh sống trên đất nước ta hay không , chúng ta tìm hiểu tiết
9 bài 8
Tiết 9 bài 8 Thời nguyên thuỷ trên đất nước ta
Trang 2Để xỏc định cú người tối cổ sinh sống hay khụng , người ta chỉ cú thể dựa vào một nguồn tư liệu duy nhất, đú là tư liệu hiện vật vậy ở nước ta, những tư liệu hiện vật về người tối cổ tỡm thấy ở đõu ?
Chỳng ta tỡm hiểu phần I
Hoạt động 1(10 )’)
GV : Treo lược đồ hỡnh 26 phúng to ) Đõy là lược đồ
một số di chỉ khảo cổ ở Việt Nam
- thời xa xưa, nước ta là một vựng rừng nỳi rậm rạp với
nhiều hang động, mỏi đỏ, nhiều sụng suối, cú vựng ven
biển dài, khớ hậu 2 mựa núng lạnh rừ rệt, thuận lợi cho
cuộc sống của cõy cỏ, muụng thỳ và con người
Cảnh quan thiờn nhiờn đú rất cần thiết đối với người
nguyờn thuỷ
? Tại sao thực trạng cảnh quan đú lại rất cần thiết đối với
người nguyờn thuỷ?
( Vỡ sống chủ yếu dựa vào thiờn nhiờn.)
-Cho H/ S đọc đoạn đầu (2 dũng) SGK trang 23
- GV: Cựng với cỏc nhà khảo cổ trờn thế giới phỏt hiện ra
những dấu vết của người tối cổ ở Đụng Phi, gần Bắc
Kinh, đảo Gia va thỡ ở VN chỳng ta vào những năm 60-65
cỏc nhà khảo cổ học đó phỏt hiện ra những di tớch của
người tối cổ
? Người Tối cổ là những người như thế nào?
( Sống cỏch đõy 3-4 triệu năm, biết đi bằng 2 chi sau,
dựng hai chi trước để cầm nắm biết sử dụng những hũn
đỏ, cành cõy làm cụng cụ Cũn đấu tớch của loài vượn;
trỏn thấp, mày nổi cao, xương hàm choài ra phớa trước…
người cú lớp lụng bao phủ…)
? Vậy ở việt nam ta cú dấu tớch của người tối cổ hay
khụng ?
( gọi H đọc SGk Từ “ Vào năm 1960-1965 đến hết phần
1)
1/Những dấu tớch của người tối cổ được tỡm thấy
ở đõu?
- Điều kiện tự nhiờn nước
ta thuận lợi cho sự sống của người nguyờn thuỷ
- Tỡm thấy di tớch người tối
cổ cỏch đõy 40-30 vạn năm
Trang 3? ỞViệt Nam ta tìm thấy dấu vết của người tối cổ ở đâu,
họ sống vào thời gian nào ?
H dựa vào Sgk để trả lời
GV giảng theo SGK: Chỉ bản đồ địa điểm có dấu tích
của người tối cổ
Các di tích đó có niên đại từ 40-30 vạn năm
( Giải thích vì sao biết ) ( Ghi )
- Cho H quan sát hình 18: Răng của người tối cổ :
Những chiếc răg này vừa có đặc điểm của răng người lại
có cả đặc điểm của răng vượn ( vì vậy người ta thường
gọi người tối cổ là người vượn )
- Cho H quan sát hình 19 : Đó là ảnh chụp chiếc rìu đá
tìm thấy ở núi đọ ( thanh hoá ) : đó là công cụ đá ghè đẽo
thô sơ dùng để chặt
- cho H quan sát rìu thô núi Đọ ( hiện vật phục chế ) hiện
vật phục chế này không phải bằng đá mà bằng chất liệu
khác được phục chế giống y như hình thù chiếc rìu thô
tìm thấy ở núi Đọ
? Em có nhận xét gì về chiếc rìu thô này ?
H được ghè đẽo qua loa có một đầu gần tròn để cầm ,
đầu kia nhọn, sắc để chặt
? Nhìn trên lược đồ, em có nhận xét gì về địa điểm sinh
sống của người tối cổ trên đất nước ta?
( Trên khắp đất nước từ Bắc đến Nam nhưng tập chung
chủ yếu ở Bắc bộ và Bắc trung bộ - GV chỉ bản đồ)
Những dấu tích tìm thấy tuy chưa nhiều nhưng có thể
cho chúng ta khẳng định rằng : Việt Nam là một trong
những quê hương của loài người
- các nhà khảo cổ hi vọng trong tương lai có thể phát hiện
được thêm dấu tích xa hơn và phong phú hơn nữa về
người tối cổ ở Việt nam
GV( chuyển ý ) Ở bài 3 các em biết rằng , cuộc sống của
người tối cổ bấp bênh “ ăn lông , ở lỗ ” kéo dài hàng triệu
năm, nhưng vẫn từng bước phát triển đi lên và họ dần dần
trở thành người tinh khôn, những bộ xương của người
tinh khôn có niên đại sớm nhất vào khoảng 4 vạn năm
trước đây được tìm thấy ở hầu khắp các châu lục Vậy ở
nước ta, trong giai đoạn đầu của người tinh khôn, họ sống
như thế nào , chúng ta chuyển sang phần 2
+ Răng của người tối cổ ở các hang Thẩm khuyên, thẩm hai ( lạng Sơn )
+ Công cụ đá ghè đẽo ở Núi Đọ, Quan yên ( Thanh Hoá)Xuân Lộc ( Đồng Nai)
- Việt Nam là một trong những quê hương của loài người
2/ ở giai đoạn đầu người
Trang 4Hoạt động 2: ( 12’)
GV.Trải qua hàng chục vạn năm lao động, Những người
tối cổ đó mở rộng dần vựng sinh sống ra nhiều nơi …Kộo
lống ( lạng sơn)
Cú nghĩa là ở những nơi này cỏc nhà khảo cổ cũng tỡm
thấy dấu tớch của người tối cổ nhưng cú niờn đại muộn
hơn hàng chục vạn năm so với ở Thẩm Khuyờn, Thẩm
hai, nỳi đọ , quan yờn…
H : ( đọc SGK từ “ Họ cải tiến dần ”-> hết phần 2)
? Người tối cổ trở thành người tinh khụn từ bao giờ trờn
đất nước ta ?
? Dấu tớch của người tinh khụn được tỡm thấy ở đõu?
H ( trả lời theo SGK)
GV ( sử dụng lược đồ ) dấu tớch của người tinh khụn
được tỡm thấy ở Mỏi đỏ ngườm ( thỏi nguyờn ) Sơn Vi
( phỳ thọ) và nhiều nơi khỏc thuộc lai chõu , sơn la, Bắc
Giang , thanh hoỏ , nghệ An
- ở Sơn la, Cỏc nhà khảo cổ học đó tỡm thấy cỏc di chỉ của
người tinh khụn ở Mộc Chõu, Yờn chõu,cú niờn đại cựng
thời với cỏc di chỉ ở sơn vi, Hoà Bỡnh
GV ( Cho H quan sỏt hỡnh 20: Đõy là cụng cụ chặt của
người tinh khụn ở giai đoạn đầu tỡm thấy ở Nậm Tum ( lai
Chõu )
? Em hóy so sỏnh cụng cụ này với cụng cụ của người tối
cổ ở hỡnh 19 và rỳt ra nhận xột ?
H Vẫn là cụng cụ đỏ ghố đẽo nhưng hỡnh thự rừ ràng
hơn
GV Như vậy vào khoảng 3-2 vạn năm trước đõy ở nước
ta đó xuất hiện người tinh khụn ở giai đoạn đầu, cụng cụ
của họ vẫn là đỏ ghố đẽo nhưng tiến bộ hơn người tối cổ
ở chỗ là cú hỡnh thự rừ ràng hơn , sắc bộn hơn, họ kiếm
được nhiều thức ăn hơn, cuộc sống ổn định hơn -> dõn số
đụng hơn, họ mở rộng dần vựng sinh sống ra nhiều nơi
hơn, hầu khắp miền Bắc và Bắc trung bộ nước ta
( chuyển ý ) Vậy ở giai đoạn sau phỏt triển hơn, người
tinh khụ cú gỡ mới, chỳng ta chuyển sang phần 3
Hoạt động 3: (10 )’)
GV Sử dụng lược đồ
Cụng cụ sản xuất được cải tiến hơn nữa với việc dựng
tinh khụn sống như thế nào?
- Khoảng 3-2 vạn năm trước đõy, người tối cổ dần trở thành người tinh khụn
- Dấu tớch tỡm thấy ở mỏi
Đỏ ngườm ( Thỏi Nguyờn)Sơn Vi ( Phỳ Thọ ) Lai Chõu, Sơn La, Bắc Giang, Thanh Hoỏ, Nghệ
An
- Cụng cụ đỏ ghố đẽo cú hỡnh thự rừ ràng làm tăng thờm nguồn thức ăn
3/ Giai đoạn phỏt triển của người tinh khụn cú gỡ mới?
Trang 5nhiều loại đá khác nhau Hàng loạt hang động, mái đá có
dấu vết người tinh khôn sinh sống …đến 4000 năm
? Những dấu tích của người tinh khôn nguyên thuỷ được
tìm thấy ở những địa phương nào trên đất nước ta ?
GV Ở đó người tinh khôn nguyên thuỷ sống cách đây từ
12000 đến 4000 năm
? Ở những di chỉ này người ta tìm thấy những gì ?
H Công cụ đá được mài ở lưỡi, công cụ bằng xương,
Bằng sừng, lưỡi cuốc đá, đồ gốm…
GV (Cho H quan sát hình 21,22,23)
Hình 21: Rìu đá Hoà Bình
Hình 22: Rìu đá Bắc Sơn
Hình 23: Rìu đá Hạ Long
- ( cho H quan sát tiếp hiện vật phục chế : Rìu đá mài một
bên Bắc Sơn )
? Em hãy cho biết những chiếc rìu đá này có điểm gì tiến
bộ hơn những chiếc rìu đá ở hình 19,20 ?
H Đều được mài ở lưỡi, nhẵn, sắc hơn.
GV đó là những công cụ đá của người tinh khôn cách
ngày nay 12000 đến 4000 năm, đều được mài ở lưỡi đặc
biệt rìu ngắn và có vai ngày càng nhiều ( rìu đá Hạ Long )
người ta có thể dùng 1 đoạn tre hay gỗ, chẻ một đầu ra
kẹp vào đầu phía trên của công cụ đá buộc chặt lại để chặt
, sức chặt sẽ mạnh hơn
? Theo các em tại sao lại có sự tiến bộ đó ? (H thảo luận )
H Trong quá trình lao động , con người luôn sáng tạo để
nâng cao hiệu quả lao động của mình
?Em hãy cho biết giá trị của sự tiến bộ đó là gì ?
H Tạo điều kiện mở rộng sản xuất, nâng cao dần cuộc
sống
?Vậy theo em, ở giai đoạn phát triển, người tinh khôn có
những điểm gì mới ?
H - Xuất hiện kĩ thuật mài đá
- Ngoài công cụ đá còn có thêm công cụ bằng xương,
bằng sừng
- Họ biết làm đồ gốm và lưỡi cuốc đá
GV Với những công cụ đá được cải tiến sắc bén hơn,
cuộc sống của con người ở thời kỳ này ổn định hơn ,
Không những họ kiếm được nhiều thức ăn trong tự nhiên
hơn mà họ còn biết trồng trọt và chăn nuôi số người đông
-Tìm thấy hàng loạt dấu vết người nguyên thuỷ Hoà Bình, Bắc sơn (L.Sơn), Quỳnh Văn (Nghệ An) Hạ Long (Q.Ninh) Bàu tró ( Quảng Bình)
- Công cụ đá được mài ở lưỡi, công cụ bằng xương, bằng sừng , lưỡi cuốc đá,
đồ gốm
Trang 6thêm, quan hệ xã hội cũng bắt đầu hình thành, cuộc sống
tinh thần của con người cũng phong phú hơn, chúng ta sẽ
tìm hiểu cụ thể ở tiết sau
H ( đọc 2 câu thơ của Bác Hồ )
GV ( đọc lại )
? Em hiểu câu nói của Bác Hồ như thế nào ?
GV Người Việt nam phải biết lịch sử Việt nam, biết rõ
quá trình phát triển qua các giai đoạn “ Cho tường gốc
tích nước nhà Việt nam ”để hiểu và rút kinh nghiệm của
quá khứ, sống trong hiện tại tốt đẹp và hướng tới tương
lai rực rỡ hơn
- Tạo điều kiện mở rộng sản xuất, nâng cao dần cuộc sống
IV Củng cố kiểm tra đánh giá: (2’)
? Em hãy chỉ trên lược đồ những địa điểm các nhà khảo cổ đã tìm thấy dấu tích của người tối cổ ?
Bài tập: ( HĐN)
Lập bảng hệ thống các giai đoạn p.triển của người nguyên thuỷ trên đất nước
ta (Theo mẫu)
Các giai đoạn Thời gian Địa điểm chính Công cụ
Người tối cổ 30-> 40 vạn
năm
L.Sơn, T.Hoá, Đồng Nai Đá ( ghè, đẽo)
Người tinh
khôn (G.đoạn
đầu)
3 -> 2 vạn năm Thái Nguyên, Phú Thọ,
Thanh Hoá, Nghệ An
Đá (ghè, đẽo có hình thù rõ ràng.)
Người tinh
khôn (G.đoạn
sau)
10 -> 4 nghìn năm
Lạng Sơn, Nghệ An, Quảng Ninh, Quảng Bình
Đá mài, xương, sừng, đồ gốm
V Hướng dẫn học và làm bài ở nhà: (1’)
- Học bài cũ, Nắm vững 3 giai đoạn phát triển của người nguyên thuỷ
- Đọc trước bài 9 và trả lời câu hỏi SGK
E Rút kinh nghiêm: