Giáo án Lịch sử 6 bài 11: Những chuyển biến về xã hội

Kiến thức: - Giúp H hiểu dõ tác dụng của sự phát triển kinh tế - XHNT có những biến chuyển trong quan hệ người với người ở nhiều lĩnh vực, sự nảy sinh những vùng văn hoá lớn trên 3 miền

Bài 11.

NHỮNG CHUYỂN BIẾN VỀ XÃ HỘI

A Chuẩn bị

I Mục iêu bài học

1 Kiến thức: - Giúp H hiểu dõ tác dụng của sự phát triển kinh tế - XHNT có

những biến chuyển trong quan hệ người với người ở nhiều lĩnh vực, sự nảy sinh những vùng văn hoá lớn trên 3 miền đất nước chuẩn bị thời dựng nước

2 Thái độ: - Bồi dưỡng ý thức về cội nguồn dân tộc.

3 Kỹ năng: - Bồi dưỡng kỹ năng so sánh sự vật, nhận xét sự việc, bước đầu

sử dụng biểu đồ

II.Chuẩn bị

1.Giáo viên: - SGK, SGV, nghiên cứu tài liệu, soạn bài.

- Hiên vật phục chế hoặc tranh ảnh mũi giáo, dao găm, lưỡi cày đồng

- Bản đồ trống VN

2 Học sinh: - Học bài cũ, đọc bài mới

B Thể hiện trên lớp.

* Ổn định tổ chức: 6a: 6b:

6c: 6d: 6a:

I Kiểm tra bài cũ (1 phút) Kiểm tra vở bài tập của HS

II Bài mới

* Giới thiệu (1 phút): ở tiết trướoc các em đã được tìm hiểu về những

chuyển biến trong đời sống kinh tế nước ta thời kì dựng nước và từ sự chuyển biến

về kinh tế dẫn đến sự chuyển biến về xã hội vậy để thấy được xã hội thời kỳ này

có những chuyển biến gì Cô trò chúng ta cùng tìm hi u b i hôm nay.ểu bài hôm nay ài hôm nay

Hoạt động của giáo viên và học sinh Phần ghi của học sinh HS

GV

- Đọc mục 1 SGK/ 33

GV - Thời Phùng Nguyên - Hoa Lộc con

người đã phát minh ra thuật luyện kim và

1 Sự phân công lao động

đã được hình thành như

thế nào? (13 phút)

Tb

Tb

Kh

nghề trồng lúa nước

? Em có nhận xét gì về việc làm một đồ dùng bằng kim loại, 1 bình bằng đất nung

so với làm 1 công cụ bằng đá?

- Đúc một công cụ bằng đồng phức tạp hơn, cần kỹ thuật cao hơn nhưng nhanh chóng hơn, sắc bén hơn, năng suất cao hơn

? Việc đúc một công cụ bằng đồng có phải

ai cũng làm được không?

- Không - chỉ có một số người biết làm luyện kim đúc đồng, không có chuyên môn thì không thể làm được như vậy yêu cầu phải chuyên môn hoá cao

GV - Sản xuất nông nghiệp lúa nước ngày càng phát triển yêu cầu con người phải

chuyên tâm hơn

? Em hãy cho biết sản xuất lúa nước gồm những bước như thế nào? Y/c sức lực mỗi bước có giống nhau không?

- Trước hết con người phải cuốc cày, làm đất, gieo hạt, chăm bón Yêu cầu sức lực ở mỗi khâu cũng khác nhau, vì vậy mỗi người phải đảm nhận một khâu như việc việc cuốc cày làm đất phải do những người đàn ông có sức khoẻ đảm nhiệm còn những người khác gieo hạt, chăm bón Như vậy lúc này số người

làm nông nghiệp tăng lên

 Xã hội lúc này đã có sự phân công lao động

phù hợp với tay nghề của từng người

? Sản xuất phát triển, số người lao động

ngày càng tăng, tất cả mọi người lao động

vừa lo sản xuất ngoài đồng vừa lo rèn đúc

công cụ và lo việc nhà có được không?

- Không được phải có sự phân công lao động

+ Phụ nữ lo việc nhà và tham gia sản xuất

nông nghiệp và làm đồ gốm, dệt vải vì những

công việc này nhẹ nhàng phù hợp với sức lực

của người phụ nữ hơn

+ Nam giói, một phần làm nông nghiệp, đi săn

bắt, đánh cá; một phần chuyên hơn, thì phụ

trách việc chế tác công cụ, bao gồm cả đúc

đồng, làm đồ trang sức sau gọi là các nghề thủ

công Vì những công việc này nặng nhọc hơn

và đòi hỏi sự tỉ mỉ

GV - Như vậy trong xã hội có sự phân công

lao động giữa đàn ông với đàn bà có nghĩa là

phân công lao động theo giới tính

? Theo em thời kì này có những nghề gì?

Sự xuất hiện đó có ý nghĩa ntn?

- Thời kì này TCN tách khỏi nông nghiệp có 2

- Xã hội có sự phân công lao động theogiới tính, nghề nghiệp.

- Thủ công nghiệp tách khỏi nông nghiệp  hai nghề riêng biệt  là một bước tiến của xã hội.

Kh

Tb

Tb

nghề: nông nghiệp , thủ công nghiệp  đây là

một bước tiến của xã hội

* Tiểu kết: khi sản xuất phát triển, dân số

tăng lên nên cần thiết phaie có sự phân công

lao động theo giới tình và nghề nghiệp Sự

phân công lao động xã hội phức tạp hơn

nhưng đó là một sự chuyển biến của xã hội

* Chuyển ý: Sự phân công lao động, làm

chpo kinh tế phát triển thêm một bước dẫn

đến sự thay đổi trong quan hệ xã hội vậy xã

hội có gì đổi mới?

- Đọc ý 1 - SGK/ 33

? Trước kia XH xã hội phân chia theo tổ

chức xã hội nào?

- Phân chia theo thị tộc

? Vậy khi có sự phân công lao động xã hội,

sản xuất phát triển hơn thì cuộc sống của

cư dân ở lưu vực các con sông lớn sẽ ra

sao?

- Cuộc sống ngày càng ổn định hơn từ đó

hình thành các chiềng, chạ

? Bộ lạc ra đời ntn?

- Các làng bản ở vùng cao cũng nhiều hơn

trước, do con người đã đinh cư lâu dài Dần

2 Xã hội có gì đổi mới?

(12 phút)

- Nhiều chiềng, chạ hợp nhau lại thành bộ lạc, có quan hệ chặt chẽ với nhau.

Kh

dần thành các cum chiềng, chạ hay làng bản

có quan hệ chặt chẽ với nhau được gọi là bộ

lạc

? Trong những công việc lao động nặng

nhọc như: luyên kim, cày bừa thì ai làm là

chính?

- Những công việc đó do người đàn ông làm

là chính, bởi những công việc nặng nhọc

người phụ nữ không thể đảm trách được,

những người phụ nừ họ lui về làm những

công việc nhẹ nhàng hơn phù hợp với sức lực

của họ hơn Chính vì lẽ đó mà trong thời kỳ

này người đàn ông có vị trí ngày càng cao sản

xuất cũng như trong gia đình, làng bản Chế

độ mẫu hệ có nghiã là người phụ nữ có quyền

quyết định trong mọi việc đã dần được thay

thế bằng chế độ phụ hệ đó là quyền quyết

định mọi việc thuộc về người đàn ông

? Vậy đứng đầu làng, bản, bộ lạc là những

ai? Họ có vai trò gì trong xã hội?

- Đứng đầu làng bản là những người già,

những người có nhiều kinh nghiêm, có sức

- Vị trí người đàn ông ngày càng cao, chế độ phụ

hệ dần thay thế chế dộ mẫu hệ.

+ Đứng đầu làng bản là những người già, những người có nhiều kinh nghiêm, có sức khoẻ + Đứng đầu bộ lạc là tù

khoẻ

- Đứng đầu bộ lạc là một tù trưởng

- Mặc dù mọi người đều có quyền bình đẳng

nhưng khi có việc cần thì người quản lí có

quyền sai bảo và chia phần thu hoạch lớn hơn

GV - Ngoài ra, khi lương thực, của cải dư

thừa, các gia đình cũng thu nhập khác nhau ở

các di chỉ thơid này, người ta phát hiện nhiều

ngôi mộ không có của cải chôn theo, song lại

có những ngôi mộ được chôn theo công cụ, đồ

trang sức

? Em có suy nghĩ gì về sự khác nhau giữa

các ngôi mộ này?

- Xã hội đã có sự phân biệt giàu nghèo: những

người có chức, quyền được chia nhiều của cải

hơn, họ chiểm hét số của cải dư thừa trong

chiềng chạ, ngày càng giàu lên xã hội phân

biệt giàu nghèo, xuất hiện tư hữu

* Tiểu kết: Sản xuất phát triển, cuộc sống ổn

định, con người sống tập chung ở các chiềng,

chạ, xã hội có sự phân biẹt giàu nghèo

trưởng.

- Xã hội có sự phân biệt giàu nghèo.

3 Bước phát triển mới về

xã hội được nảy sinh như

thế nào? (11 phút)

* Chuyển ý: Sản xuất phát triển xã hội có

những bước chuyển mới Vậy bước phát triển

mới cảu xã hội được nảy sinh ntn?

- Đọc ý 1 phần 3 - SGK/ 34

? Những nền văn hoá được náy sinh ở đâu?

vào lúc nào?

- Chỉ lược đồ: Từ thế kỉ thế kỉ VIII - TK I

TCN, trên đất nước ta hình thành những nền

văn hoá phát triển như: óc Eo (An Giang) ở

Tây nam Bộ - cơ sở của nướơc Phù Tang sau

này, Sa Huỳnh (Quảng Ngãi) ở Nam Trung

Bộ - cơ sở của nước Cham Pa và tập chung

hơn là văn hoá Đông Sơn ở Bắc Bộ và Bắc

Trung Bộ

GV - Đông Sơn là một vùng đất ven sông Mã

thuộc Thanh Hoá, nơi phát hiện hàng loạt đồ

đồng tiêu biểu cho một giai đoạn phát triển

- Từ thế kỉ thế kỉ VIII - TK

I TCN, trên đất nước ta hình thành những nền văn hoá phát triển như: óc Eo (An Giang), Sa Huỳnh (Quảng Ngãi), tiêu biểu là văn hoá Đông Sơn (ở Bắc

Bộ và Bắc Trung Bộ)

cao của người nguyên thuỷ thời đó, do đó

đựoc gọi chung nền văn hoà đồng thau ở Bắc

Việt Nam chúng ta

? Tại sao trên đất nước ta từ TK VII - TK I

TCN lại hình thành những trung tâm văn

hoá lớn?

- Nhờ công cụ bằng đồng ra đời, có sự phân

công trong lao động dẫn đến sản xuất phát

triển

* Nếu còn thời gian cho HS thảo luận nhóm

(3 phút) hoặc nêu câu hỏi phát vấn.

? Em hãy quan sát những hiện vật phục

chế và cho biết mỗi hiện vật làm ra được

dùng vào việc gì?

+ Đây là mũi giáo đồng Đông Sơn: dùng để

săn bắt thú, chống lại kẻ thù

+ Lưỡi dao găm: dùng để cắt thức ăn và thể

hiện sức mạnh của người đàn ông khi mang

theo bên người

+ Lười cày: để rẽ đất, lật đất một cách liên

tục trong làm ruộng

+ Lưỡi liềm: dùng để gặt lúa, thu hoạch sản

phẩm nông nghiệp

? Theo em những công cụ nào góp phần tạo

nên bước chuyển biến trong xã hội? (công

cụ nào giúp cho sản xuất phát triển)

- Vào thời Đông Sơn công cụ sản xuất, đồ

- Đồ đồng dần thay thế đồ

đá như: lưỡi cày, lười liềm, lười gíáo, mũi tên

dựng, đồ trang sức đều phát triển hơn trước

Đồ đồng gần thay thế đồ đá Công cụ như:

lưỡi cày, lưỡi liềm góp phần thúc đẩy sản

xuất phát triển, đặc biệt là nghề lúa nước

làm cho cuộc sống thêm ổn định

? Những công cụ trên được các nhà khảo

cổ học tìm thấy ở những địa phương nào

trên đất nước ta?

- Tìm thấy ở nhiều nơi trên đất Bắc Bộ, Bắc

Trung Bộ nhất là vùng đồng bằng sông Cả,

sông Mã, sông Hồng

? Chủ nhân của nền văn hoá trên là những

ai?

- Đó là những cư dân thuộc văn hoá Đông

Sơn là người Lạc Việt, nhờ có công cụ sản

xuất mới mà cuộc sống của con người đã có

phần ổn định

* Tiểu kết: Như vậy qua đây các em có thể

thấy rằng sản xuất phát triển làm nảy sinh

những nền văn hoá lớn trên đất nước ta: óc

Eo, Sa Huỳnh, Đông Sơn

* Sơ kết: Trên cơ sở những phát minh lớn

trong nền kinh tế, quan hệ xã hội có những

chuyển biến, tào điều kiện hình thành những

đồng

- Cư dân thuộc văn hoá Đông Sơn là người Lạc Việt.

khu vức văn hoá lớn: óc Eo, Sa huỳnh và đặc

biệt là văn hoá Đông Sơn ở vùng Bắc Bộ và

Bắc Trung Bộ mà cư dân được gọi chung là

Lạc Việt

* Bài tập:

- - Quan sát H31 - 34 em có nhận xét gì

về chủng loại, hình dáng, hoa văn các

dụng cụ, công cụ đồng thời kỳ này?

* KL: Hàng loạt công cụ vũ khí đồng

(hình dáng, hoa văn, chủng loại) giống

nhau ở nhiều nơi trên BB BB là chuyển

biến quá trình chuẩn bị thời đại dựng

nước Văn Lang - Âu Lạc

Quan sát hình xác định vị trí 3 nền VH Nghe G giới thiệu

Thảo luận nhóm

- Thế kỷ VIII: TN hình thành 3 nền văn hoá lớn + ốc eo (An Giang): Tây NBộ

+ Sa Huỳnh (Quảng Ngãi): NTBộ

+ Đông Sơn (Thanh Hoá):

BB + BTBộ phát triển hơn hẳn (đồ đồng gần như thay thế đồ đá, nhất là ở đồng bằng Sông Hồng, Mã, Cả)

 gọi là người Lạc Việt

3 Tổng kết bài: Những chuyển biến quan trọng về mặt XH , những tiến bộ trong

sản xuất chuẩn bị thời đại dựng nước Văn Lang - Âu Lạc

4 Củng cố BT (sách BT)

5 Hướng dẫn học sinh làm bài 3 (35)