Chính sách và giải pháp quản lý nhà nước về du lịch trên địa bàn quận 5, TP hồ chí minh trong giai đoạn hiện nay

Trong đó, có một số công trình nghiên cứu đã đề cập những khía cạnh khác nhau của hoạt động du lịch như: Tổ chức lãnh thổ du lịch của Lê Thông, Nguyễn Minh Tuệ 1998 tổng quan cơ sở lý lu

NGUYỄN ĐÌNH QUÝ

CHÍNH SÁCH VÀ GIẢI PHÁP QUẢN LÝ NHÀ NƯỚC VỀ

DU LỊCH TRÊN ĐỊA BÀN QUẬN 5, TP HỒ CHÍ MINH

TRONG GIAI ĐOẠN HIỆN NAY

LUẬN VĂN THẠC SĨ KINH TẾ

TP HỒ CHÍ MINH - 2018

NGUYỄN ĐÌNH QUÝ

CHÍNH SÁCH VÀ GIẢI PHÁP QUẢN LÝ NHÀ NƯỚC VỀ

DU LỊCH TRÊN ĐỊA BÀN QUẬN 5, TP HỒ CHÍ MINH

TRONG GIAI ĐOẠN HIỆN NAY

LUẬN VĂN THẠC SĨ KINH TẾ

Mã số: 8310102

NGƯỜI HƯỚNG DẪN KHOA HỌC: PGS.TS VŨ ANH TUẤN

TP HỒ CHÍ MINH - 2018

số liệu, thông tin và kết quả được nêu trong luận văn là trung thực Những kết luận khoa học của luận văn chưa từng được công bố trong bất kỳ công trình nghiên cứu khoa học nào khác Nếu công trình có sai sót, tôi xin hoàn toàn chịu trách nhiệm trước hội đồng và nhà trường

Tác giả luận văn

Nguyễn Đình Quý

MỤC LỤC

DANH MỤC TỪ VIẾT TẮT

DANH MỤC CÁC HÌNH

DANH MỤC CÁC BẢNG

PHẦN MỞ ĐẦU 1

Chương 1: MỘT SỐ VẤN ĐỀ LIÊN QUAN ĐẾN CHÍNH SÁCH, CÔNG TÁC QUẢN LÝ NHÀ NƯỚC VỀ DU LỊCH 9

1.1 Khái niệm, đặc điểm của hoạt động du lịch 9

1.2 Chính sách, công tác quản lý nhà nước về du lịch và phân cấp quản lý nhà nước về du lịch ở cấp Quận 16

1.3 Sự cần thiết của quản lý nhà nước về hoạt động du lịch 27

1.4 Kinh nghiệm trong quản lý nhà nước về du lịch ở một số địa phương 28

Chương 2: THỰC TRẠNG CÔNG TÁC QUẢN LÝ NHÀ NƯỚC VỀ DU LỊCH TRÊN ĐỊA BÀN QUẬN 5, THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH HIỆN NAY 34

2.1 Điều kiện, tiềm năng và thế mạnh của Quận 5 tác động đến du lịch 34

2.2 Tình hình hoạt động du lịch trên địa bàn Quận 5 hiện nay 44

2.3 Thực trạng công tác quản lý nhà nước về du lịch trên địa bàn Quận 5 48

2.4 Đánh giá chung về công tác quản lý nhà nước về du lịch trên địa bàn Quận 5 58

Chương 3: GIẢI PHÁP HOÀN THIỆN CÔNG TÁC QUẢN LÝ NHÀ NƯỚC VỀ DU LỊCH TRÊN ĐỊA BÀN QUẬN 5, THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH TRONG GIAI ĐOẠN HIỆN NAY 63

3.1 Quan điểm của Đảng và Nhà nước 63

3.2 Phương hướng, mục tiêu của Quận 5 trong thời gian tới 65

3.3 Giải pháp và kiến nghị 66

KẾT LUẬN 86 TÀI LIỆU THAM KHẢO

PHỤ LỤC 1

PHỤ LỤC 2

PHỤ LỤC 3

ASEAN Hiệp hội các quốc gia Đông Nam Á

GDP Tổng sản phẩm quốc nội KH&CN Khoa học và công nghệ LHQ Liên hợp quốc

QLNN Quản lý nhà nước TAT Cơ quan du lịch quốc gia Thái Lan THPT Trung học phổ thông

XHCN Xã hội chủ nghĩa WTO Tổ chức thương mại thế giới

DANH MỤC CÁC HÌNH Biểu đồ 2.1 Số lượt khách quốc tế đến Quận 5 giai đoạn 2015 - 2017 44 Biểu đồ 2.2 Số lượt khách nội địa đến Quận 5 giai đoạn 2015 - 2017 45 Biểu đồ 2.3 Doanh thu du lịch của Quận 5 giai đoạn 2015 - 2017 48

DANH MỤC CÁC BẢNG Bảng 2.1 Số lượt du khách đến Quận 5 và TP HCM giai đoạn 2015 - 2017 44 Bảng 2.2 Doanh thu từ du lịch của Quận 5 và TP HCM giai đoạn 2015 - 2017 45

PHẦN MỞ ĐẦU

1 Tính cấp thiết của đề tài

Sài Gòn - Thành phố Hồ Chí Minh có quá trình hình thành và phát triển hơn

300 năm, các di tích lịch sử - văn hóa trên địa bàn Thành phố là những dấu ấn về vật chất và tinh thần phản ánh những giá trị lịch sử, văn hóa của thành phố trong quá trình khai phá, xây dựng, đấu tranh của nhiều thế hệ cư dân ở vùng đất này trong tiến trình lịch sử Cùng theo dòng chảy lịch sử, Quận 5 được hình thành và phát triển trên vùng đất khá xa xưa - vùng Chợ Lớn Xưa và nay Quận 5 luôn được coi là một trung tâm thương mại quan trọng của Thành phố; Quận 5 không chỉ là một trung tâm sản xuất, kinh doanh, thương mại mà còn là một trong những trung tâm văn hóa của Thành phố, với đời sống văn hóa đa dạng và phong phú Đến với Quận 5 như được sống trong sự giao lưu, hòa quyện các loại hình văn hóa, giao hòa giữa nét văn hóa có bề dày lịch sử với văn hóa hiện đại, dấu ấn của các cộng đồng dân cư, của lịch sử đã góp phần tạo nên nét đặc sắc về đời sống văn hóa Quận 5

Tự hào một Quận 5 năng động về kinh tế, phong phú về văn hóa, càng tự hào hơn khi Quận 5 có đến 19 di tích được công nhận trong đó có 11 di tích cấp quốc gia và 8 di tích cấp thành phố Trong đó, quận có ba di tích lịch sử văn hóa: Chùa Thiên Tôn - cơ sở nội thành, là nơi tiếp tế nuôi quân và là nơi bảo vệ các cán bộ Khu ủy Sài Gòn - Gia Định trong hai cuộc kháng chiến chống Pháp và chống Mỹ; Ngô nhà số 5 Châu Văn Liêm - di tích Nhà lưu niệm Chủ tịch Hồ Chí Minh là nơi Bác dừng chân trước khi ra đi tìm đường cứu nước; Khu di tích trại giam Bệnh viện Chợ Quán - là nơi đồng chí Trần Phú bị giam giữ và hi sinh Có 6 Hội quán lớn thuộc các nhóm ngôn ngữ được xếp hạng di tích kiến trúc nghệ thuật cấp Quốc gia: Chùa Bà Tuệ Thành, Chùa Ông Nghĩa An, Nhị Phủ Miếu, Chùa Bà Quỳnh Phủ, Chùa Bà Ông Lăng, Chùa Bà Hà Chương, Nhà thờ tổ thợ bạc Lệ Châu Hội quán, Đình Minh Hương, Hội Quán Nghĩa Thuận,… Các di tích kiến trúc nghệ thuật cấp thành phố gồm: Đình Tân Kiểng, Từ đường Họ Lý, Từ đường Phước Kiến, Hội quán Tam Sơn, Hội quán Phước An, Trường THCS Hồng Bàng, Trường THPT chuyên Lê Hồng Phong,… Đó là những di sản có giá trị về mặt lịch sử, chính trị -

xã hội, là bản sắc văn hóa dân tộc, là những dấu ấn của thời gian, của lịch sử, là tài sản vô giá của nhân dân được sáng tạo và lưu truyền qua nhiều thế hệ Ngoài ra, Quận 5 cũng là một trong những Quận của thành phố có nét văn hóa rất riêng về ẩm thực, các món ăn truyền thống của người Hoa Bên cạnh đó, Quận 5 cũng là nơi tập trung các phố chuyên doanh truyền thống điển hình như: Phố Lồng đèn, Phố Đông

y, Phố vàng, bạc, trang sức, đá quý,… Các trung tâm thương mại lớn tại Quận 5 có được hình thành từ rất sớm và luôn nhộn nhịp, tấp nập: Trung tâm Thương mại An Đông Plaza, Thuận Kiều Plaza, Chợ Kim Biên, Chợ Hòa Bình,…

Chính vì các đặc điểm trên, Quận 5 có tiềm năng rất lớn trong việc phát triển

du lịch trên địa bàn Thời gian qua, Ban Thường vụ Quận ủy Quận 5 đã ban hành Chương trình hành động 04-CTrHĐ/QU về việc thực hiện Nghị quyết Đại hội Đảng

bộ Quận 5 lần thứ XI về “Phát huy tiềm năng và lợi thế của Quận 5, từng bước xây

dựng và phát triển dịch vụ du lịch trên địa bàn giai đoạn 2015 đến 2020” Chương

trình nhằm mục đích phát triển du lịch đồng thời với việc duy trì và phát huy các giá trị văn hóa trên địa bàn quận, nâng cao đời sống vật chất và tinh thần Phát triển du lịch tham quan di tích lịch sử, di tích kiến trúc, các hoạt động văn hóa lễ hội; du lịch mua sắm, thưởng thức ẩm thực, chữa bệnh Tập trung đầu tư, tu bổ các công trình kiến trúc, các di tích lịch sử, di tích văn hóa của quận, nâng cao chất lượng các chương trình nghệ thuật, hoạt động lễ hội truyền thống của cộng đồng các dân tộc trên địa bàn quận; xác lập, quảng bá danh mục địa chỉ ẩm thực đặc sắc Xây dựng môi trường du lịch thân thiện, an toàn Bên cạnh đó, không ngừng phát huy tính sáng tạo, tư duy đẩy mạnh công tác tuyên truyền, giới thiệu về những nét văn hóa đặc sắc trên địa bàn Quận 5 đến người dân trong nước và khách quốc tế Tuyên truyền, nâng cao nhận thức của nhân dân về giữ gìn an ninh trật tự, an toàn xã hội trên địa bàn; về vấn đề vệ sinh môi trường, mỹ quan đô thị; văn hóa trong lối sống và ứng xử nhằm xây dựng một hình ảnh điểm đến Quận 5 văn minh, hiện đại, nghĩa tình

Phát triển kinh tế thị trường, mở cửa, hội nhập,… đã làm cho du lịch trở thành

“ngành công nghiệp không khói” Đặc điểm của ngành này là vốn ban đầu không cần nhiều, điều kiện kinh doanh không cao nhưng đồng vốn quay vòng mang lợi nhuận

cao Với tiềm năng, lợi thế về du lịch của Sài Gòn - Chợ Lớn nói chung, Quận 5 nói riêng nếu có cách làm hiệu quả, thì kết quả về mặt kinh tế, xã hội do du lịch đem lại

là không nhỏ Muốn vậy, quản lý hoạt động du lịch, trước hết là quản lý nhà nước là đặc biệt cần thiết, vì nó bảo đảm cho hoạt động du lịch phát triển bền vững, hiệu quả,

an toàn Trong bối cảnh ấy, nghiên cứu về chính sách và giải pháp về quản lý nhà nước về du lịch trên địa bàn Quận 5, TP Hồ Chí Minh hiện nay là rất cần thiết và cấp bách cả trong trước mắt và lâu dài để duy trì và phát huy các giá trị văn hóa, nâng cao đời sống, văn hóa tinh thần của cư dân địa phương Chính vì vậy, học viên xin chọn

đề tài “Chính sách và giải pháp quản lý nhà nước về du lịch trên địa bàn Quận 5,

TP Hồ Chí Minh trong giai đoạn hiện nay” làm đề tài nghiên cứu cho luận văn

thạc sĩ để nghiên cứu về công tác quản lý nhà nước về du lịch và đề xuất một số giải pháp hoàn thiện chính sách quản lý nhà nước về du lịch trên địa bàn Quận 5

2 Tình hình nghiên cứu có liên quan tới đề tài luận văn

Vấn đề nghiên cứu về du lịch và công tác quản lý nhà nước về du lịch ở Việt Nam đã có rất nhiều nhà nghiên cứu, tác giả đề cập từ cấp quốc gia đến các tỉnh, thành trong cả nước Trong đó, có một số công trình nghiên cứu đã đề cập những khía cạnh khác nhau của hoạt động du lịch như: Tổ chức lãnh thổ du lịch của Lê Thông, Nguyễn Minh Tuệ (1998) tổng quan cơ sở lý luận của tổ chức lãnh thổ du lịch, khái quát sự phân hóa lãnh thổ du lịch Việt Nam và giới thiệu các vùng du lịch Việt Nam; cuốn Tài nguyên và môi trường du lịch Việt Nam do Phạm Trung Lương chủ biên đã hệ thống cơ sở lí luận và thực tiễn trong đánh giá tài nguyên và môi trường du lịch Việt Nam (2011); Tài nguyên du lịch (2007) của Bùi Thị Hải Yến (chủ biên)… cung cấp những vấn đề lý luận và bức tranh chung về phát triển du lịch, tài nguyên du lịch Việt Nam; Địa lý du lịch do Nguyễn Minh Tuệ (chủ biên) và tập thể tác giả (2010) phân tích các nhân tố ảnh hưởng đến sự hình thành và phát triển du lịch, tổ chức lãnh thổ du lịch, các vùng du lịch Việt Nam Và đặc biệt, đã có các công trình khoa học của Viện Nghiên cứu Phát triển Du lịch về Cơ sở khoa học

và giải pháp phát triển du lịch bền vững ở Việt Nam, Quy hoạch tổng thể phát triển

du lịch vùng Nam Trung Bộ và Nam Bộ đến năm 2020; của Bộ Văn hóa, Thể thao

và Du lịch về Chiến lược phát triển du lịch Việt Nam đến năm 2020, tầm nhìn đến năm 2030, Quy hoạch phát triển kinh tế đảo Việt Nam đến năm 2020, … Những công trình trên đã phân tích cơ sở lý luận cho phát triển du lịch, đánh giá tổng hợp tài nguyên phục vụ du lịch, dự báo nhu cầu chiến lược phát triển du lịch, đánh giá hiệu quả kinh tế - xã hội của phát triển du lịch, là những tài liệu quý giá cho quá trình nghiên cứu của đề tài Ngoài ra, công tác quản lý nhà nước về du lịch có rất nhiều luận văn thạc sĩ nghiên cứu về vấn đề quản lý nhà nước về du lịch trên địa bàn các tỉnh, thành như Hà Nội, Khánh Hòa, Quảng Ninh, Quảng Nam, Bắc Ninh,…Luận án tiến sĩ Học viện Chính trị Quốc gia Hồ Chí Minh của tác giả Trịnh Đăng Thanh (2004) với đề tài “Quản lý nhà nước bằng pháp luật đối với hoạt động

du lịch ở Việt Nam”; Luận văn thạc sĩ Học viện Hành chính của tác giả Đinh Thị Thùy Liên (2016) với đề tài “Quản lý nhà nước về du lịch trên địa bàn tỉnh Quảng Ninh” Riêng đối với thành phố Hồ Chí Minh, đã có rất nhiều bài viết nghiên cứu về hoạt động du lịch trên địa bàn thành phố, tuy nhiên, về công tác quản lý nhà nước

về du lịch trên địa bàn thành phố cũng còn hạn chế Tất cả các công trình nghiên cứu trên đã xây dựng nên cơ sở lý luận khá vững chắc về công tác quản lý nhà nước

về du lịch để tác giả có thể tham khảo và nghiên cứu cho đề tài của mình

Đối với riêng trên địa bàn Quận 5, có một số công trình nghiên cứu tổng hợp

về du lịch trên địa bàn Quận 5 như “Tự hào di sản văn hóa Quận 5” của Phòng Văn hóa Thông tin Quận 5 cùng một số ấn phẩm cẩm nang du lịch Quận 5; tuy nhiên, chưa có một đề tài chính thức nào nghiên cứu về công tác quản lý nhà nước về du lịch trên địa bàn Quận ngoài các chương trình của các cấp, các ngành trên địa bàn Quận và một số bài viết trên báo chí bàn về tình hình du lịch trên địa bàn Quận

Từ đó, tác giả đã tham khảo các công trình khoa học, các bài viết của nhiều tác giả và chọn nghiên cứu về công tác quản lý nhà nước cùng với các chính sách về du lịch trên địa bàn Quận 5 Bên cạnh đó, tác giả có những đề xuất một số giải pháp nhằm hoàn thiện chính sách quản lý nhà nước về du lịch trên địa bàn Quận 5

3 Mục đích và nhiệm vụ nghiên cứu

3.1 Mục đích nghiên cứu

Nghiên cứu lý luận và thực trạng về hoạt động du lịch và công tác quản lý nhà nước về du lịch; luận văn đề xuất một số giải pháp nhằm hoàn thiện công tác quản

lý nhà nước về du lịch trên địa bàn quận nhằm nâng cao chất lượng hoạt động của ngành du lịch trên địa bàn Quận 5, TP Hồ Chí Minh

3.2 Nhiệm vụ nghiên cứu

- Phân tích cơ sở lý luận, cơ sở pháp lý về hoạt động du lịch nói chung; luận văn đưa ra khái niệm về du lịch, chính sách quản lý nhà nước về du lịch và các khái niệm có liên quan; nghiên cứu các tiêu chí và các yếu tố ảnh hưởng đến tình hình

quản lý nhà nước về du lịch trên địa bàn Quận

- Điều tra khảo sát, đánh giá thực trạng về du lịch trên địa bàn Quận 5, thành

phố Hồ Chí Minh;

- Đề xuất một số giải pháp nhằm hoàn thiện công tác quản lý nhà nước về du lịch trên địa bàn Quận 5, thành phố Hồ Chí Minh

4 Đối tượng và phạm vi nghiên cứu

4.1 Đối tượng nghiên cứu

Đối tượng nghiên cứu của luận văn là chính sách và công tác quản lý nhà nước

về du lịch trên địa bàn Quận 5 Chính sách của chính quyền Quận 5 về hoạt động du lịch trên địa bàn quận bao gồm những biện pháp, kế hoạch cụ thể để thực hiện chủ trương chung về quản lý và phát triển du lịch Công tác quản lý nhà nước về du lịch bao gồm tổng thể các hoạt động thực thi quyền lực nhà nước do các cơ quan nhà

nước thực hiện nhằm đảm bảo hoạt động du lịch phát triển bền vững

4.2 Phạm vi nghiên cứu

- Giới hạn đối tượng nghiên cứu: Luận văn nghiên cứu tình hình hoạt động

du lịch và công tác quản lý nhà nước về du lịch trên địa bàn Quận 5

- Giới hạn về không gian: địa bàn Quận 5, thành phố Hồ Chí Minh

- Giới hạn về thời gian: Tác giả tập trung nghiên cứu tình hình du lịch và công tác quản lý nhà nước về du lịch trên địa bàn Quận 5, Thành phố Hồ Chí Minh tập trung trong 03 năm từ 2015 đến hết năm 2017 Tác giả chọn 03 năm như nguyên

lý tính hiệu quả kinh doanh trong kinh tế học áp dụng vào quản lý nhà nước để có

sự so sánh tương quan giữa 03 năm, nhận thấy được sự phát triển chất lượng du lịch qua từng năm Bên cạnh đó, số liệu được tác giả sử dụng từ năm 2015 vì năm 2015

là năm thông qua Nghị quyết Đại hội Đảng bộ Quận 5 lần thứ XI về vấn đề “Phát huy tiềm năng và lợi thế của Quận 5, từng bước xây dựng và phát triển dịch vụ du

lịch trên địa bàn giai đoạn 2015 đến 2020”

5 Phương pháp luận và phương pháp nghiên cứu của luận văn

5.1 Phương pháp luận

Dựa trên cơ sở phương pháp luận duy vật biện chứng và duy vật lịch sử, tư tưởng Hồ Chí Minh; quan điểm, đường lối của Đảng Cộng sản Việt Nam; chính sách, pháp luật của Nhà nước pháp quyền Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam về

công tác quản lý nhà nước về du lịch trên địa bàn Quận

5.2 Phương pháp nghiên cứu

- Phương pháp nghiên cứu lý luận: đọc, nghiên cứu tài liệu, thu thập, phân

tích tài liệu để thu thập thông tin và hệ thống hóa các công trình nghiên cứu khoa học có liên quan đến đề tài

- Các phương pháp nghiên cứu thực tiễn:

+ Phương pháp so sánh: sử dụng phương pháp này để so sánh giữa 03 năm, xem xét năm nào có chất lượng cao nhất, tìm ra nguyên nhân Bên cạnh đó, phương pháp này còn được sử dụng để phục vụ xem tình hình hoạt động du lịch các năm, các địa phương với đặc điểm khách quan khác nhau

+ Phương pháp điều tra bằng bảng hỏi: phương pháp này được sử dụng để điều tra, khảo sát nhân dân và du khách trên địa bàn Quận

+ Phương pháp thống kê: phương pháp này phục vụ cho các số liệu qua các năm về tình hình du lịch và các số liệu về hoạt động du lịch trên địa bàn Quận + Phương pháp phỏng vấn: sử dụng phương pháp này cho những câu hỏi trực tiếp, đòi hỏi có chiều sâu; thường sử dụng đối với đối tượng lãnh đạo trong việc đề

ra và thực thi các chính sách về du lịch trên địa bàn Quận

+ Phương pháp lấy ý kiến chuyên gia: tham khảo các ý kiến của các nhà khoa học, nghiên cứu, các chuyên gia lĩnh vực du lịch, các chính sách du lịch có chuyên môn, các thầy cô giảng dạy tại trường đại học chuyên ngành liên quan

+ Phương pháp tổng kết kinh nghiệm: phương pháp này được sử dụng để làm nền tảng đề ra các giải pháp để phát huy việc nâng cao hiệu quả công tác quản lý nhà nước về du lịch

+ Phương pháp xử lý số liệu bằng thống kê toán học: dùng để xử lý các bảng

số liệu thu thập, khảo sát được

+ Phương pháp đúc rút kinh nghiệm từ các địa phương và các nước trên thế giới: học hỏi kinh nghiệm quản lý nhà nước từ các quốc gia trong khu vực Đông Nam Á nói riêng và Châu Á nói chung và các địa phương trong cả nước

6 Ý nghĩa lý luận và thực tiễn của luận văn

- Luận văn góp phần làm rõ cơ sở lý luận và pháp lý về hoạt động du lịch và

công tác quản lý nhà nước về du lịch

- Luận văn là một trong số ít những công trình đầu tiên nghiên cứu cụ thể về chính sách, công tác quản lý nhà nước về du lịch và các giải pháp nhằm nâng cao

công tác quản lý nhà nước về du lịch trên địa bàn Quận 5

- Những kiến nghị, đề xuất của tác giả nêu trong luận văn sẽ là tài liệu tham khảo cho việc đề xuất các giải pháp nhằm hoàn thiện công tác quản lý nhà nước về

du lịch trên địa bàn Quận 5 giai đoạn hiện nay

- Luận văn có thể dùng làm tài liệu cho sinh viên, học viên chuyên ngành và

cho các cá nhân quan tâm đến chủ đề nghiên cứu

7 Kết cấu của luận văn

Ngoài phần mở đầu, kết luận và danh mục tài liệu tham khảo và phụ lục, Luận văn gồm 03 chương:

CHƯƠNG 1: MỘT SỐ VẤN ĐỀ LIÊN QUAN ĐẾN CHÍNH SÁCH, CÔNG TÁC QUẢN LÝ NHÀ NƯỚC VỀ DU LỊCH

CHƯƠNG 2: THỰC TRẠNG CÔNG TÁC QUẢN LÝ NHÀ NƯỚC VỀ DU LỊCH TRÊN ĐỊA BÀN QUẬN 5, TP HỒ CHÍ MINH HIỆN NAY

CHƯƠNG 3: GIẢI PHÁP HOÀN THIỆN CÔNG TÁC QUẢN LÝ NHÀ NƯỚC VỀ DU LỊCH TRÊN ĐỊA BÀN QUẬN 5, TP HỒ CHÍ MINH TRONG GIAI ĐOẠN HIỆN NAY

CHƯƠNG 1 MỘT SỐ VẤN ĐỀ LIÊN QUAN ĐẾN CHÍNH SÁCH, CÔNG TÁC

QUẢN LÝ NHÀ NƯỚC VỀ DU LỊCH 1.1 Khái niệm, đặc điểm của hoạt động du lịch

1.1.1 Khái niệm du lịch

Du lịch phát triển mạnh ngay từ giữa thế kỷ 19, cho đến ngày nay, nó đã tạo dấu ấn và trở thành một hiện tượng kinh tế xã hội phổ biến Hiện nay, rất nhiều nước đánh giá chất lượng cuộc sống dựa trên chỉ tiêu đi du lịch của dân cư trong nước Chính vì vậy, khái niệm du lịch xuất hiện ngày càng phổ biến ở các quốc gia Tuy nhiên, trong thời đại hiện nay, rất nhiều quốc gia vẫn hiểu khái niệm “Du lịch” theo nhiều cách hiểu khác nhau và từ nhiều góc độ khác nhau

Theo quan điểm của Guer Freuler thì “du lịch với ý nghĩa hiện đại của từ này là một hiện tượng của thời đại chúng ta, dựa trên sự tăng trưởng về nhu cầu khôi phục sức khoẻ và sự thay đổi của môi trường xung quanh, dựa vào sự phát sinh, phát triển tình cảm đối với vẻ đẹp thiên nhiên” (Trần Như Đào, 2017)

Kaspar cho rằng du lịch không chỉ là hiện tượng di chuyển của cư dân mà phải là tất cả những gì có liên quan đến sự di chuyển đó Chúng ta cũng thấy ý tưởng này trong quan điểm của Hienziker và Kraff “du lịch là tổng hợp các mối quan hệ và hiện tượng bắt nguồn từ các cuộc hành trình và lưu trú tạm thời của các

cá nhân tại những nơi không phải là nơi ở và nơi làm việc thường xuyên của họ” (Trần Như Đào, 2017)

Theo sự tiếp cận của các đối tượng có liên quan đến hoạt động du lịch thì khái niệm du lịch được hiểu theo nghĩa sau:

Đối với người đi du lịch thì khái niệm du lịch được hiểu như sau: Hoạt động du lịch chính là việc con người thực hiện một chuyến đi, một cuộc hành trình đến một địa điểm nào đó không phải nơi cư trú của họ để giải quyết các vấn đề về nhu cầu được khám phá, được trải nghiệm, thỏa mãn các nhu cầu của cá nhân

Đối với người kinh doanh du lịch thì khái niệm du lịch được hiểu như sau: Hoạt động du lịch là việc người kinh doanh du lịch tổ chức các hoạt động, các điều

kiện đáp ứng nhu cầu của người đi du lịch, và cuối cùng người kinh doanh du lịch

sẽ thu được lợi nhuận từ các hoạt động trên

Đối với cộng đồng dân cư thì khái niệm du lịch được hiểu như sau: Hoạt động du lịch chính là các hoạt động tại địa phương nhằm giúp mang lại nguồn thu nhập cho dân cư tại địa phương; bên cạnh đó, thông qua hoạt động này, địa phương còn tăng được danh tiếng về đặc điểm văn hóa và tự nhiên, các ngành nghề truyền thống giới thiệu rộng rãi cho người dân ở những nơi khác Tuy mang lại lợi ích nhưng hoạt động này cũng khiến cho người dân tại địa phương bị một số tác động

về đời sống và môi trường, trật tự xã hội,…

Đối với chính quyền địa phương thì khái niệm du lịch được hiểu như sau: Hoạt động du lịch chính là tổng hòa các điều kiện về cơ sở hạ tầng và kiến trúc thượng tầng phục vụ cho khách du lịch; tổng hòa các hoạt động kinh doanh về du lịch; trong quá trình tham gia du lịch tại địa phương, khách du lịch sẽ tạo điều kiện

để sản phẩm địa phương được giới thiệu rộng rãi hơn; đời sống của người dân từ đó được nâng cao chất lượng

Theo Luật Du lịch Việt Nam: “Du lịch là các hoạt động có liên quan đến chuyến đi của con người ngoài nơi cư trú thường xuyên trong thời gian không quá một năm liên tục nhằm đáp ứng nhu cầu tham quan, nghỉ dưỡng, giải trí, tìm hiểu, khám phá tài nguyên du lịch hoặc kết hợp với mục đích hợp pháp khác.” (QH, 2017)

Từ các ý kiến trên, tác giả đưa qua quan niệm khái niệm chung về du lịch:

Du lịch là sản phẩm phi vật chất nhằm thỏa mãn nhu cầu con người về văn hóa, tinh thần, mở mang hiểu biết,… Du lịch là sự kết hợp giữa các hiện tượng và mối quan hệ do sự tương tác giữa khách du lịch, doanh nghiệp, chính phủ và cộng đồng dân cư địa phương trong quá trình thu hút và chào đón khách du lịch

1.1.2 Đặc điểm của các loại hình du lịch

Các loại hình du lịch được phân theo các đặc điểm theo loại hình dịch vụ trực tiếp thì có các loại sau:

- Các loại hoạt động du lịch liên quan đến dịch vụ du lịch:

+ Dịch vụ thông tin trong hoạt động du lịch Các hoạt động này bao gồm tổng hòa các loại hình cung cấp về các thông tin các chuyến hành trình, điểm đếm, nơi lưu trú, tất cả các đặc điểm kèm các loại dịch vụ của địa phương nơi khách du

lịch đến

+ Dịch vụ tư vấn trong hoạt động du lịch Dịch vụ này là việc các khách du lịch sẽ được thông tin và hướng dẫn trong việc lựa chọn điểm đến, nơi đến kèm các

nhu cầu đáp ứng cho cá nhân khách du lịch khi tham gia các chuyến hành trình

+ Dịch vụ tổ chức các chương trình trong hoạt động du lịch Các nhà kinh doanh du lịch sẽ xây dựng và tổ chức các loại hình chương trình phục vụ cho khách

du lịch

+ Dịch vụ bán buôn và bán lẻ cho các chương trình du lịch Khi tham gia các chuyến du lịch, khách du lịch sẽ được giới thiệu các sản phẩm tại địa phương; bên cạnh đó, nhà kinh doanh du lịch sẽ bán trọn gói các chuyến du lịch cho khách

du lịch có nhu cầu

+ Dịch vụ đưa và đón khách du lịch đến các nơi Dịch vụ này là việc chuẩn

bị các điều kiện về giao thông để đưa đón khách du lịch đến nơi du lịch

+ Dịch vụ hướng dẫn viên cho hoạt động du lịch Đây là tổng hòa các hoạt

động của người hướng dẫn viên du lịch phục vụ cho khách du lịch

+ Dịch vụ tổ chức các chương trình hội nghị, hội thảo, hội chợ, triển lãm Các hoạt động này là việc người kinh doanh du lịch xây dựng và tổ chức các chương trình phục vụ cho các đơn vị, cá nhân có nhu cầu

Trong quá trình tham gia vào quá trình du lịch, các loại hình dịch vụ du lịch xuất hiện để đáp ứng nhu cầu của con người, trợ giúp phục vụ cho con người

- Loại hoạt động thứ hai: quản lý, phát triển các điểm du lịch và sự thu hút của các điểm du lịch, bao gồm xây dựng, quản lý và vận hành

Các hoạt động thương mại tại các điểm du lịch bao gồm ba nhóm sau: + Các nhóm du lịch tự nhiên sử dụng cảnh quan thiên nhiên trở thành một điểm du lịch hấp dẫn Nhóm du lịch này tập trung vào việc quảng bá điều kiện tự nhiên đến cho du khách

+ Nhóm sử dụng di tích lịch sử và các giá trị văn hóa trở thành một điểm du lịch hấp dẫn Nhóm này sẽ quảng bá về các công trình kiến trúc nghệ thuật văn hóa, mang giá trị lịch sử đến cho du khách

+ Tổ chức các sự kiện chính trị, kinh tế, văn hóa, xã hội theo nguyện vọng

và mong muốn của khách hàng để tạo nên một điểm thu hút du lịch

- Loại hoạt động thứ ba: tổ chức các cơ sở phục vụ hoạt động du lịch, bao gồm việc tạo lập, quản lý và vận hành các cơ sở du lịch và các loại hình sau đây:

+ Tất cả các điều kiện về chỗ ở và nghỉ ngơi dành cho khách du lịch (khách sạn, nhà nghỉ, biệt thự, nhà ở cho thuê, nhà gỗ, khu cắm trại, )

+ Cung cấp cho khách du lịch các điều kiện về thực phẩm, đồ uống (nhà hàng, quán bar, )

+ Các điều kiện về dịch vụ chăm sóc sức khỏe và điều trị được cung cấp cho khách du lịch (massage, spa, nước khoáng, bùn, thể dục, châm cứu, thực phẩm

+ Khách du lịch được cung cấp các trung tâm, hoạt động thể thao (sân golf, sân tennis, phòng tập thể dục đa năng, hồ bơi, sân thể thao, thể thao dưới nước, hàng hải, hàng không, )

1.1.3 Các yếu tố tác động đến du lịch

1.1.3.1 An ninh chính trị, an toàn xã hội

An ninh chính trị, an toàn xã hội cho khách du lịch, đóng vai trò quan trọng trong việc thúc đẩy du lịch, và là nhân tố quan trọng tạo nên sự thành bại của ngành

du lịch

An ninh quốc gia bảo đảm và an toàn sẽ tạo môi trường thuận lợi cho sự ổn định của đất nước và du khách Đất nước có bầu không khí chính trị hòa bình và thân thiện sẽ kích thích sự phát triển của du lịch quốc tế Chiến tranh dân sự, chiến tranh xâm lược liên quan đến nhiều loại thiết bị gây hại sẽ phá hủy các hoạt động du lịch, đặc biệt là phá hủy tài nguyên du lịch, công trình kiến trúc của nghệ thuật do con người sáng tạo ra Ngoài ra, một thế giới bất ổn chính trị, xung đột chủng tộc và tôn giáo ảnh hưởng đến sự phát triển của du lịch, có nghĩa là du lịch không thực hiện “sứ mệnh” thật sự của hoạt động du lịch, gây ra sự hoài nghi, tâm lý lo lắng, sợ hãi cho du khách Ngoài ra, thiên tai cũng có tác động tiêu cực đến phát triển du lịch Chúng ta có thể thấy Nhật Bản là một quốc gia giàu có và xinh đẹp, nhưng vẫn

bị động đất, gây khó khăn cho sự phát triển du lịch, ngành du lịch phát triển vẫn còn thụ động

Do đó, để phát triển du lịch trở thành ngành kinh tế mũi nhọn của đất nước,

sự phối hợp chặt chẽ giữa quốc phòng, an ninh và các hoạt động du lịch cũng như các lĩnh vực kinh tế khác đóng vai trò vô cùng quan trọng

to lớn cho đất nước, thúc đẩy nền kinh tế phát triển

Theo các chuyên gia kinh tế của Hội đồng Kinh tế và Xã hội của Liên Hiệp Quốc, một quốc gia có thể phát triển một ngành du lịch mạnh mẽ nếu bản thân nước

này sản xuất phần lớn của cải cho quốc gia mình, phục vụ phần lớn của cải vật chất cho ngành du lịch của mình

Bên cạnh đó, sự phát triển của nông nghiệp và công nghiệp thực phẩm là rất quan trọng cho sự phát triển của du lịch Đây là cơ sở quan trọng nhất cho du lịch

Trong nền kinh tế của đất nước, không thể không đề cập đến việc vận chuyển Giao thông vận tải ảnh hưởng đến phát triển du lịch theo hai cách: số lượng

và chất lượng Sự tăng trưởng về số lượng có nghĩa là mạng lưới vận chuyển đến tất

cả các nơi trên thế giới Chất lượng giao thông ảnh hưởng đến du lịch ở các khía cạnh sau: tốc độ, an toàn, thoải mái, giá cả

Trong quá trình phát triển, du lịch vẫn coi nền kinh tế là một trong những nguồn lực quan trọng nhất Tác động của điều kiện kinh tế đến phát triển du lịch thể hiện bằng nhiều cách khác nhau Hiểu được điều này là một cách để giúp các nhà quản lý và du lịch phát triển các chính sách phát triển ngành phù hợp

Việt Nam đang trở nên hội nhập thế giới nhiều hơn Bằng chứng là Việt Nam được bầu là thành viên không thường trực của Hội đồng Bảo an Liên Hợp Quốc trong giai đoạn 2008 - 2009 và đã chính thức đảm nhận chức chủ tịch luân phiên của Hội đồng Bảo an Liên Hợp Quốc từ ngày 01 Tháng 7 năm 2008 đến ngày

31 tháng năm 2008, trước khi gia nhập Tổ chức Thương mại Thế giới (01/11/2007)

đã tạo ra một chỉ số uy tín rất cao của Việt Nam trên bối cảnh quốc tế Nhờ có uy tín cao, chúng ta rất có năng lực trong phát triển kinh tế và có thể thu hút các sự kiện thể thao lớn trong khu vực, châu lục và thế giới Và nếu các sự kiện thể thao lớn được tổ chức, cơ hội phát triển du lịch là rất lớn Nhờ có du lịch, chúng ta có cơ hội quảng bá hình ảnh của đất nước trong mọi lĩnh vực và coi đó là đòn bẩy để thu hút các sự kiện thể thao khác Trong nước, cuộc sống của người dân ngày càng cao, số lượng khách du lịch nội địa ở Việt Nam đã gần đạt đến ngưỡng 80 triệu lượt khách mỗi năm Điều này cho phép chúng ta nói rằng vì đời sống kinh tế của người dân ngày càng cao, tiền lương và tiền thưởng là hấp dẫn Ở cấp quốc gia, nền kinh tế đã

phát triển “thay da đổi thịt”, nhiều dự án cao cấp, nhiều khách sạn và khu nghỉ dưỡng gắn liền với đầu tư nước ngoài Đây là cơ sở để chúng ta có cơ sở vật chất và đảm bảo khả năng hoạt động và chào đón du khách quốc tế tham quan

Vì vậy, một trong những yếu tố quan trọng nhất trong sự xuất hiện và phát triển của du lịch là tình hình kinh tế chung Sự phát triển của nền kinh tế là tiền đề của sự ra đời và phát triển của ngành du lịch

1.1.3.3 Văn hóa

Trình độ học vấn cao góp phần vào sự phát triển của du lịch Phần lớn những người tham gia hoạt động du lịch là những người có trình độ giáo dục nhất định, đặc biệt là những người đi du lịch nước ngoài Bởi vì họ thích khám phá cảnh quan, di tích lịch sử, bản sắc văn hóa dân tộc hoặc, chính xác hơn là nghiên cứu tài nguyên, điểm đến du lịch liên quan tác động đến họ Ở những nước trình độ dân trí cao, số lượng người đi du lịch ra nước ngoài đang tăng lên đều đặn Ngoài ra, mức

độ dân số ở nước sở tại, nơi khách hàng cũng phải chú ý Mức độ dân trí thấp ảnh hưởng đến sự phát triển của du lịch, gây nên các tệ nạn tác động đến hoạt động du

lịch như ăn xin, ăn cắp, ép khách mua hàng, cướp giật

Sự phát triển của du lịch phải mang dấu ấn của con người, bằng sự khôn ngoan, cách cư xử, trí tuệ của mình, con người đưa ra các biện pháp phát triển hoạt động du lịch một cách phù hợp Một đất nước giàu tài nguyên du lịch nhưng nếu bạn không biết sử dụng trí tuệ con người để thúc đẩy giá trị đầy đủ của tài nguyên, thì cũng như là “muối bỏ bể” Ngược lại, lại có các nước nghèo về nguồn lực, tài nguyên du lịch, nhưng biết phát huy, xúc tiến các biện pháp hợp lý sẽ thu hút một lượng lớn khách du lịch và ngành du lịch sẽ phát triển một cách bền vững

1.1.3.4 Đường lối phát triển du lịch

Chính sách phát triển du lịch là chìa khóa cho sự thành công của phát triển

du lịch Nếu đường lối sai với thực tế, nó có thể bị kìm hãm hoạt động du lịch Chính sách phát triển du lịch có hai yếu tố Đầu tiên là chính sách chung của tổ chức du lịch thế giới cho các nước thành viên Thứ hai là chính sách của chính quyền địa phương Điều thứ hai có ý nghĩa quan trọng hơn cả vì nó huy động nguồn

nhân lực dựa trên thẩm quyền, khả năng thực tế của từng khu vực và quốc gia để thiết lập các chính sách phù hợp

Các văn bản hướng dẫn liên quan đến hoạt động du lịch mang tính khoa học

và thực tiễn cho đến nay đã được chuẩn bị từ Đại hội lần thứ 8 bằng chủ trương, chính sách của Đảng, Nhà nước, Chính phủ Luật du lịch ở Việt Nam, được ban hành vào năm 2005, đã tồn tại và ngành du lịch ở Việt Nam đã được tạo điều kiện thuận lợi để hoạt động và ngày càng phát triển

du lịch đang có

Tài nguyên du lịch tự nhiên gồm: địa hình, khí hậu, tài nguyên nước, hệ động thực vật, Tài nguyên du lịch nhân văn gồm: di tích lịch sử văn hoá, các bảo tàng, các lễ hội, tiềm năng du lịch gắn với dân tộc học, văn hóa ẩm thực,…

Tất cả những loại hình tài nguyên du lịch trên đều có tác động mạnh mẽ đến

sự phát triển của du lịch, và kết quả mà ngành du lịch mang lại cho địa phương, quốc gia; và xây dựng các sản phẩm du lịch mang bản sắc riêng của mỗi vùng, mỗi địa phương, mỗi quốc gia phục vụ cho khách du lịch để tạo hướng đi mới cho ngành

Theo Từ điển Tiếng Việt, “chính sách” là sách lược và kế hoạch cụ thể nhằm đạt một mục đích nhất định, dựa vào đường lối chính trị chung và tình hình thực tế mà đề ra

Theo tác giải Vũ Cao Đàm thì “chính sách là một tập hợp biện pháp được thể chế hóa, mà một chủ thể quyền lực, hoặc chủ thể quản lý đưa ra, trong đó tạo sự

ưu đãi một hoặc một số nhóm xã hội, kích thích vào động cơ hoạt động của họ nhằm thực hiện một mục tiêu ưu tiên nào đó trong chiến lược phát triển của một hệ thống xã hội” (Vũ Cao Đàm, 2011) Theo tác giả thì khái niệm “hệ thống xã hội” được hiểu theo một ý nghĩa khái quát Đó có thể là một quốc gia, một khu vực hành chính, một doanh nghiệp

Cũng có một định nghĩa khác, chính sách là chuỗi những hoạt động mà chính quyền chọn làm hay không làm với tính toán và chủ đích rõ ràng, có tác động đến người dân

Như vậy, qua nhiều nghiên cứu và phân tích thì: Chính sách là do một chủ

thể quyền lực hoặc chủ thể quản lý đưa ra, được ban hành căn cứ vào đường lối chính trị chung và tình hình thực tế nhắm đến một mục đích nhất định nhằm thực hiện một mục tiêu ưu tiên nào đó; chính sách được ban hành đều có sự tính toán và chủ đích rõ ràng

1.2.1.2 Chính sách nhà nước về du lịch

Chính sách nhà nước về du lịch được quy định cụ thể tại Điều 5, Luật Du lịch năm 2017, cụ thể như sau:

1 Nhà nước có chính sách huy động mọi nguồn lực cho phát triển du lịch

để bảo đảm du lịch trở thành ngành kinh tế mũi nhọn của đất nước

2 Tổ chức, cá nhân kinh doanh du lịch được hưởng mức ưu đãi, hỗ trợ đầu

tư cao nhất khi Nhà nước ban hành, áp dụng các chính sách về ưu đãi và hỗ trợ đầu

tư

3 Nhà nước ưu tiên bố trí kinh phí cho các hoạt động sau đây: điều tra, đánh giá, bảo vệ, tôn tạo, phát triển giá trị tài nguyên du lịch; lập quy hoạch về du

lịch; xúc tiến du lịch, xây dựng thương hiệu du lịch quốc gia, địa phương; xây dựng kết cấu hạ tầng phục vụ phát triển du lịch

4 Nhà nước có chính sách khuyến khích, hỗ trợ cho các hoạt động sau đây: đầu tư phát triển cơ sở vật chất kỹ thuật, dịch vụ du lịch chất lượng cao; nghiên cứu, định hướng phát triển sản phẩm du lịch; đào tạo và phát triển nguồn nhân lực du lịch; đầu tư phát triển sản phẩm du lịch mới có tác động tích cực tới môi trường, thu hút sự tham gia của cộng đồng dân cư; đầu tư phát triển sản phẩm du lịch biển, đảo,

du lịch sinh thái, du lịch cộng đồng, du lịch văn hóa và sản phẩm du lịch đặc thù khác; ứng dụng khoa học, công nghệ hiện đại phục vụ quản lý và phát triển du lịch; Phát triển du lịch tại nơi có tiềm năng du lịch; sử dụng nhân lực du lịch tại địa phương; đầu tư hình thành khu dịch vụ du lịch phức hợp, có quy mô lớn; hệ thống cửa hàng miễn thuế, trung tâm mua sắm phục vụ khách du lịch

5 Nhà nước có chính sách tạo điều kiện thuận lợi về đi lại, cư trú, thủ tục xuất cảnh, nhập cảnh, hải quan, hoàn thuế giá trị gia tăng và bảo đảm quyền, lợi ích hợp pháp khác cho khách du lịch

1.2.2 Khái niệm quản lý nhà nước về du lịch

1.2.2.1 Khái niệm quản lý nhà nước

Quản lý nhà nước là hoạt động tổ chức, điều hành của cả bộ máy nhà nước,

là sự tác động, tổ chức của quyền lực nhà nước trên các phương diện lập pháp, hành pháp và tư pháp Theo cách hiểu này, quản lý nhà nước là hoạt động của cả ba hệ thống cơ quan nhà nước: cơ quan lập pháp, cơ quan hành pháp, cơ quan tư pháp

Quản lý nhà nước là ảnh hưởng của các chủ thể tác động đến đối tượng thực hiện các quy định của pháp luật về các vấn đề quản lý, để thực hiện các chức năng đối nội đối ngoại của nhà nước, quản lý nhà nước chủ quan là dùng quyền lực của

Nhà nước tác động đến đối tượng quản lý

Theo nghĩa chung nhất, quản lý nhà nước vừa là chức năng, vừa là quyền hạn và nhiệm vụ của nhà nước, nó được hiểu là việc Nhà nước sử dụng quyền lực chung đã được thể chế hóa tác động thường xuyên và liên tục đến các quá trình, lĩnh vực hay quan hệ xã hội nhằm đạt được mục đích quản lý

Chủ thể quản lý nhà nước được định nghĩa bao gồm các bộ phận sau: cơ quan quản lý nhà nước chức năng, các tổ chức xã hội và cá nhân được nhà nước uỷ quyền thực hiện công tác quản lý nhà nước trên lĩnh vực du lịch

Khách thể quản lý nhà nước được định nghĩa cụ thể là trật tự quản lý nhà nước Hoạt động quản lý hành chính nhà nước là hình thức hoạt động của nhà nước được thực hiện trước hết và ủy quyền cho phép cơ quan hành chính Nhà nước thực hiện nội dung quản lý thuộc lĩnh vực mình được giao nhiệm vụ

Sự tuân thủ được thể hiện dưới hình thức đảm bảo việc thực hiện có hiệu quả các văn bản quy phạm pháp luật của các cơ quan quyền lực nhà nước được thực hiện trên cơ sở pháp luật

Tính chất điều hành để đảm bảo tuân thủ các văn bản pháp lý của cơ quan nhà nước Hoạt động điều hành trong quản lý nhà nước là nội dung cơ bản của việc thực hiện quyền lực nhà nước

Quản lý nhà nước có tính toàn diện, phổ biến trên tất cả các lĩnh vực của đời sống xã hội: chính trị, kinh tế, văn hóa, xã hội, an ninh, quốc phòng, ngoại giao,…

1.2.2.2 Khái niệm quản lý nhà nước về du lịch

Xuất phát từ lý luận chung về quản lý nhà nước như trên, chúng ta có thể hiểu quản lý nhà nước về du lịch là sự tác động có tổ chức và điều chỉnh liên tục bằng quyền lực công cộng chủ yếu thông qua pháp luật dựa trên nền tảng của thể chế chính trị nhất định đối với các quá trình, các hoạt động du lịch nhằm đạt được hiệu quả và mục tiêu kinh tế - xã hội do nhà nước đặt ra

Quản lý công du lịch là một chức năng quản lý vĩ mô của du lịch, chứ không phải là chức năng chủ quản, cũng không phải là chức năng của doanh nghiệp kinh doanh thay các doanh nghiệp du lịch Quản lý này được áp dụng bằng cách sử dụng các công cụ quản lý vĩ mô để giúp các công ty từ các thành phần kinh tế khác nhau hoạt động trong lĩnh vực du lịch trở nên dễ dàng hơn Quản lý du lịch của nhà nước nhằm mục đích điều chỉnh phát triển du lịch theo hướng chung của sự phát triển của đất nước

Quản lý du lịch do nhà nước quản lý là quá trình thực hiện và điều phối quy hoạch, tổ chức, chỉ đạo và kiểm soát các chức năng của hoạt động du lịch trên thị trường liên quan đến tác động của hệ thống quản lý trên hệ thống Được quản lý để đạt được mục tiêu thông qua việc sử dụng các công cụ và chính sách quản lý

Trong quản lý nhà nước về du lịch có các thành tố sau đây:

- Chủ thể quản lý: là các cơ quan đại diện của Nhà nước hoặc được Nhà nước trao quyền, ủy quyền Các cơ quan quản lý nhà nước về du lịch cấp Trung ương bao gồm: Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch; Tổng Cục du lịch cùng các vụ chức năng; Các bộ ngành như: Bộ Tài chính, Ngân hàng nhà nước, Bộ Kế hoạch và đầu tư, Ở các địa phương trên cả nước, trong cơ cấu bộ máy nhà nước cũng được quy định cụ thể với các cơ quan chức năng tương tự như ở cấp trung ương như Sở Văn hóa Thể thao và Du lịch, Sở Du lịch, Sở Tài Chính, Công An,… nhưng chỉ có chức năng quản lý ở địa bàn và chịu sự chỉ đạo của các cơ quan ngành dọc trong cơ cấu bộ máy nhà nước trung ương

- Đối tượng quản lý: là các hoạt động, quan hệ xã hội phát sinh trong lĩnh vực du lịch như các đơn vị kinh doanh du lịch, khách sạn, khách du lịch,…

1.2.3 Chức năng của quản lý nhà nước về du lịch

Sự khác biệt giữa quản lý nhà nước và quản lý kinh doanh du lịch nằm trong quyền lực nhà nước được tổ chức, trong đó quy định cụ thể các mối quan hệ quyền lực và điều chỉnh các mối quan hệ này trong các công cụ khác nhau (công cụ pháp luật là chìa khóa) Các chức năng cơ bản của quản lý du lịch nhà nước bao gồm:

Ban hành các văn bản quy phạm pháp luật về du lịch, phát triển và thực hiện hàng loạt chính sách kinh tế chủ yếu để phát triển du lịch, giới thiệu các chính sách trong ngành du lịch

Việc tổ chức thực hiện và kiểm tra việc thực hiện các văn bản quy phạm pháp luật, quy chế, chế độ, tiêu chuẩn kinh tế kỹ thuật, quy trình, tiêu chuẩn trong hoạt động du lịch

Các hoạt động về tổ chức tuyên truyền, quảng cáo du lịch, nghiên cứu và ứng dụng khoa học, đào tạo và xúc tiến các nhà điều hành, hợp tác quốc tế, bảo vệ môi trường du lịch,

Các hoạt động giải quyết khiếu nại, tố cáo và xử lý vi phạm pháp luật trong hoạt động du lịch, thúc đẩy du lịch nước ta phù hợp với định hướng chung của đất nước, hạn chế tác động tiêu cực đến nền kinh tế trong hoạt động du lịch

1.2.4 Vai trò của quản lý nhà nước về du lịch

Một là, Chính sách, pháp luật của Nhà nước tạo dựng môi trường thuận lợi

và an toàn để du lịch phát triển nhanh và hiệu quả

Hai là, Có sự điều tiết của nhà nước nhằm đảm bảo phát triển ngành du lịch

phù hợp với định hướng và yêu cầu phát triển tổng thể nền kinh tế quốc dân

Ba là, Sự quản lý của nhà nước nhằm hạn chế những yếu tố tiêu cực có thể

phát sinh từ hoạt động du lịch

Bốn là, Cần phải có sự quản lý của Nhà nước nhằm tạo điều kiện cho du

lịch phát triển như các vấn đề về hợp tác quốc tế và vấn đề về thủ tục hành chính trong du lịch

1.2.5 Nội dung quản lý nhà nước về du lịch và chính sách phát triển du lịch

1.2.5.1 Nội dung quản lý nhà nước về du lịch

Theo nhiệm vụ chung thì quản lý nhà nước về du lịch có các nhóm nội dung sau:

Thứ nhất, nhóm hoạt động quản lý nhà nước là việc tạo môi trường pháp lý

và môi trường xã hội thuận lợi cho phát triển du lịch; các hoạt động du lịch sẽ được thúc đẩy bởi các điều kiện về pháp lý do các nhà quản lý mang lại

Thứ hai, nhóm hoạt động xây dựng và tổ chức thực hiện việc định hướng,

chiến lược, quy hoạch, kế hoạch phát triển du lịch Hoạt động du lịch sẽ được thúc đẩy bởi các chủ trương, chính sách, chương trình do nhóm hoạt động quản lý này

mang lại

Thứ ba, nhóm quản lý nhà nước về hoạt động tuyên truyền, quảng bá du

lịch Tại nhóm này, hoạt động du lịch sẽ được đẩy mạnh thông qua công tác tuyên

truyền, quảng bá bằng tất cả các hình thức và phương tiện phù hợp

Thứ tư, nhóm hoạt động quản lý nhà nước về việc tổ chức, quản lý hoạt

động đào tạo, bồi dưỡng nguồn nhân lực; nghiên cứu, ứng dụng khoa học và công nghệ Nhóm này bao gồm các nội dung về điều kiện vật chất kỹ thuật và con người phục vụ cho hoạt động du lịch

Thứ năm, nhóm hoạt động quản lý nhà nước về việc tổ chức bộ máy quản lý

nhà nước về du lịch, bên cạnh đó còn có sự phối hợp của các cơ quan quản lý nhà nước trong việc quản lý nhà nước về du lịch

Tùy theo nhiệm vụ cụ thể, quản lý du lịch nhà nước bao gồm các yếu tố sau:

Đầu tiên, yếu tố tạo lập và thực hiện cụ thể các chiến lược, kế hoạch, quy

hoạch và các chính sách phát triển du lịch

Thứ hai, yếu tố xây dựng, ban hành và tổ chức thực hiện các văn bản quy

phạm pháp luật và các tiêu chuẩn về môi trường trong hoạt động du lịch

Thứ ba, yếu tố tuyên truyền, phổ biến và giáo dục pháp luật và thông tin về

du lịch

Thứ tư, yếu tố tổ chức và quản lý đào tạo và đào tạo lại nguồn nhân lực;

nghiên cứu và ứng dụng khoa học và công nghệ

Thứ năm, yếu tố tổ chức khảo sát và đánh giá các nguồn lực du lịch để xây

dựng kế hoạch phát triển du lịch, xác định các khu du lịch, các điểm du lịch, hành trình và thành phố du lịch

Thứ sáu, yếu tố tổ chức thực hiện hợp tác quốc tế về du lịch; Các hoạt động

xúc tiến trong và ngoài nước

Thứ bảy, quy chế tổ chức bộ máy quản lý nhà nước về du lịch, phối hợp các

cơ quan nhà nước trong quản lý nhà nước về du lịch

Thứ tám, giao, thu hồi giấy phép, cấp giấy chứng nhận hoạt động du lịch

Thứ chín, kiểm tra, thanh tra, giải quyết khiếu nại, tố cáo và xử lý vi phạm

pháp luật về du lịch

1.2.5.2 Nội dung chính sách phát triển du lịch

Thứ nhất, chính sách của nhà nước là huy động mọi nguồn lực cần thiết cho

phát triển du lịch để ngành du lịch trở thành một ngành kinh tế hàng đầu của đất

nước

Thứ hai, các doanh nghiệp kinh doanh du lịch (bao gồm tổ chức và cá nhân)

được quyền thụ hưởng các chính sách hỗ trợ và chính sách ưu đãi đầu tư cao nhất

khi tham gia vào quá trình kinh doanh du lịch

Thứ ba, chính phủ ưu tiên phân bổ kinh phí cho:

- Khảo sát, đánh giá, bảo vệ, tôn tạo và phát triển nguồn lực du lịch

- Quy hoạch du lịch

- Đẩy mạnh các hoạt động du lịch, xây dựng nên thương hiệu ngành du lịch

từng vùng, từng địa phương, từng quốc gia

- Tạo lập nên các điều kiện về cơ sở hạ tầng, các kiến trúc phục vụ cho

ngành du lịch

Thứ tư, nhà nước phải có các chính sách hỗ trợ các nhà kinh doanh du lịch

và khuyến khích hoạt động du lịch phát triển bao gồm các hoạt động sau đây:

- Nhà nước cần đầu tư phát triển cơ sở vật chất kỹ thuật cao phục vụ cho

ngành du lịch và các dịch vụ du lịch

- Các sản phẩm du lịch được nghiên cứu và đầu tư chất lượng cao hơn

- Các hoạt động về đào tạo cho nguồn nhân lực phục vụ du lịch và phát

triển nguồn lực này ngày càng cao hơn

- Đầu tư phát triển các sản phẩm du lịch mới có tác động tích cực đến môi trường, thu hút sự tham gia của người dân; Đầu tư phát triển các sản phẩm du lịch hàng hải và đảo, du lịch sinh thái, du lịch cộng đồng, du lịch văn hóa và các sản

phẩm du lịch tiêu biểu khác

- Các hoạt động du lịch được ứng dụng khoa học công nghệ hiện đại vào quy trình quản lý và phát triển du lịch

- Công tác phát triển du lịch ở những vùng, miền, địa phương có tiềm năng phát triển du lịch trên một loại hình nào đó; sử dụng tài nguyên du lịch địa phương

- Đầu tư vào việc tạo ra các khu dịch vụ du lịch lớn; hệ thống cửa hàng miễn thuế, trung tâm mua sắm phục vụ du khách

Thứ năm, Nhà nước phải có chính sách tạo điều kiện thuận lợi cho việc đi

lại, cư trú, xuất cảnh, nhập cảnh và làm thủ tục hải quan, hoàn thuế giá trị gia tăng

và các quyền khác được bảo lãnh, và lợi ích hợp pháp của khách du lịch

1.2.6 Phân cấp quản lý nhà nước về du lịch cấp Quận

Theo Luật Du lịch Việt Nam năm 2017, trách nhiệm quản lý du lịch của Ủy ban nhân dân các cấp (kể cả Ủy ban nhân dân huyện) được giao cho Nhà nước:

Thứ nhất, các nội dung về ban hành hoặc trình, thông tin cho cơ quan nhà

nước có liên quan trong lĩnh vực quản lý nhà nước về du lịch về việc ban hành các chính sách ưu đãi, khuyến khích và thu hút các nhà đầu tư để khai thác tiềm năng và lợi thế của du lịch trên địa bàn; bên cạnh đó, hỗ trợ phát triển cho lĩnh vực du lịch cộng đồng

Thứ hai, việc quản lý tài nguyên du lịch tự nhiên và tài nguyên du lịch nhân

văn, các trung tâm du lịch, các điểm du lịch, các doanh nghiệp du lịch và hướng dẫn viên du lịch của khu vực

Thứ ba, quản lý nhà nước đảm bảo an ninh, trật tự xã hội trên địa bàn; đảm

bảo an ninh, môi trường và an ninh lương thực trong các khu du lịch và các điểm du lịch, nơi tập trung nhiều du khách

Thứ tư, quản lý nhà nước trong việc tuyên truyền, phổ biến và nâng cao

nhận thức của người dân tại địa phương để đảm bảo một môi trường du lịch thân thiện, lành mạnh và văn minh

Thứ năm, quản lý việc tổ chức bố trí các nơi dừng, đỗ cho các phương tiện

giao thông phục vụ cho khách du lịch đã được cấp biển hiệu phương tiện vận tải khách du lịch trong quá trình tiếp cận các điểm du lịch, cơ sở lưu trú du lịch Bên cạnh đó, quản lý việc tổ chức rà soát, lắp đặt các biển báo, biển chỉ dẫn giao thông trong khu du lịch và điểm du lịch

Thứ sáu, quản lý việc tổ chức nhận và giải quyết các kiến nghị, khiếu nại

của khách du lịch khi tham gia du lịch

Thứ bảy, thực hiện các nhiệm vụ khác theo Luật Du lịch vào năm 2017

Căn cứ Quyết định số 4692/QĐ-UBND ngày 19/9/2015 của Ủy ban nhân dân thành phố Hồ Chí Minh về việc phê duyệt Đề án phân cấp quản lý nhà nước về

du lịch trên địa bàn Thành phố do Sở Du lịch TP HCM tổ chức; theo đó, Ủy ban nhân dân thành phố phân cấp thẩm quyền cho Ủy ban nhân dân quận, huyện như sau:

Thứ nhất, Về thực hiện chức năng quản lý nhà nước ngành du lịch ở địa

phương:

- Căn cứ quy hoạch tổng thể phát triển du lịch Thành phố đã được duyệt,

Ủy ban nhân dân các quận, huyện xây dựng kế hoạch, tổ chức triển khai thực hiện quy hoạch phát triển ngành du lịch phù hợp với tình hình thực tiễn địa phương

- Lập hồ sơ đề xuất Ủy ban nhân dân Thành phố xem xét, công nhận và quản lý, khai thác, sử dụng các khu du lịch, điểm du lịch, tuyến du lịch, các tài nguyên du lịch ở địa phương

- Chủ trì triển khai các mô hình, giải pháp bảo vệ an ninh trật tự cho khách

du lịch, vệ sinh môi trường tại các khu, tuyến, điểm du lịch địa phương

- Tuyên truyền phổ biến, giáo dục pháp luật du lịch tại địa phương; hướng dẫn doanh nghiệp và cá nhân trên địa bàn trong việc chấp hành các quy định pháp luật về du lịch

- Quản lý hoạt động đối với các đại lý lữ hành

- Quản lý hoạt động của các cơ sở kinh doanh dịch vụ mua sắm và cơ sở kinh doanh ăn uống phục vụ khách du lịch

- Quản lý hoạt động của các bãi cắm trại, nhà nghỉ du lịch, nhà ở có phòng cho khách du lịch thuê (theo Điểm đ, e và g Khoản 1, Điều 17 Nghị định số 92/2007/NĐ-CP) và các cơ sở lưu trú chưa xếp hạng sao tại địa phương

- Kiểm tra, xử lý các tổ chức, doanh nghiệp, cá nhân trên địa bàn trong việc chấp hành các quy định pháp luật về du lịch; tiếp nhận giải quyết các vụ việc tranh chấp, khiếu nại, tố cáo liên quan đến lĩnh vực du lịch theo quy định của pháp luật

- Phối hợp với Chi cục Thống kê thực hiện chế độ thống kê thông tin kinh

tế (số lượng khách du lịch, thị trường, doanh thu ) trong hoạt động kinh doanh du lịch trên địa bàn phục vụ công tác báo cáo, dự báo xây dựng kế hoạch phát triển du lịch và kinh tế ở địa phương

- Xây dựng cơ sở dữ liệu tài nguyên du lịch địa phương và phối hợp Sở Du lịch xây dựng cơ sở dữ liệu tài nguyên du lịch của Thành phố

Thứ hai, Về phối hợp Sở Du lịch giải quyết một số thủ tục hành chính lĩnh

vực du lịch:

Ủy ban nhân dân quận, huyện tổ chức tiếp nhận hồ sơ, thực hiện công tác kiểm tra, thẩm định và chuyển hồ sơ đến Sở Du lịch để:

- Cấp mới, cấp lại quyết định công nhận nhà nghỉ du lịch

- Cấp mới, cấp lại biển hiệu đạt tiêu chuẩn phục vụ khách du lịch đối với cơ

sở kinh doanh dịch vụ ăn uống

- Cấp biển hiệu đạt tiêu chuẩn phục vụ khách du lịch đối với cơ sở kinh doanh dịch vụ mua sắm

Ngoài ra, Ủy ban nhân dân các quận, huyện căn cứ tính chất, đặc điểm của ngành du lịch và tình hình thực tiễn địa phương giao Phòng Kinh tế chủ trì, phối hợp Phòng Văn hóa - Thông tin các quận, huyện thực hiện chức năng tham mưu cho

Ủy ban nhân dân các quận, huyện quản lý nhà nước về du lịch Việc phân công cán

bộ chuyên trách lĩnh vực du lịch không làm tăng thêm biên chế, số lượng biên chế

trong tổng số biên chế của Ủy ban nhân dân Thành phố giao cho Ủy ban nhân dân quận, huyện

1.3 Sự cần thiết của quản lý nhà nước về du lịch

1.3.1 Đối với nền kinh tế

Thứ nhất, thực hiện đường lối đổi mới của Đảng và Nhà nước, nền kinh tế của nước ta đã phát triển nhanh chóng với tốc độ tăng trưởng cao; Cơ cấu ngành ngày càng đa dạng theo hướng phát triển các ngành công nghiệp và dịch vụ Trong những năm đổi mới, ngành dịch vụ ở Việt Nam đã phát triển và đóng góp đáng kể cho nền kinh tế Trong cơ cấu ngành dịch vụ, ngành du lịch đang ngày càng trở nên quan trọng, nhất là khi Việt Nam gia nhập cộng đồng quốc tế và tham gia toàn cầu hóa nền kinh tế

Thứ hai, trong xu thế ngành kinh tế dịch vụ hiện nay, để du lịch thật sự trở

thành ngành kinh tế mũi nhọn thì một yêu cầu không thể thiếu đó là vai trò của quản

lý nhà nước về du lịch Thông qua quản lý nhà nước về du lịch, nhà nước sẽ định hướng cho du lịch sẽ phát triển về mọi mặt với mục tiêu khai thác lợi thế tối đa nhằm đem lại lợi nhuận đóng góp ngày càng nhiều cho nền kinh tế Hiện nay, hệ thống cơ quan quản lý nhà nước về du lịch từ Trung ương tới địa phương đã được hình thành đồng bộ Hệ thống các cơ quan quản lý nhà nước trong ngành du lịch đã thực hiện thành công quản lý nhà nước trong lĩnh vực du lịch, được tạo ra bằng cách tạo môi trường pháp lý cho du lịch và phát triển các chương trình du lịch, hỗ trợ các điều kiện phát triển du lịch quy mô từ cấp quốc gia đến địa phương; Tổ chức thực hiện các chương trình quản lý hệ thống kinh doanh du lịch, phát triển cơ sở hạ tầng phục vụ du lịch, nâng cao vị thế công tác của ngành du lịch Việt Nam trên trường quốc tế Sự phát triển và đóng góp của công tác quản lý du lịch trong phát triển du lịch ở nước ta là rất quan trọng Tuy nhiên, trong quá trình đổi mới, nhiều thay đổi sâu sắc đang được tiến hành, mối quan tâm và cải thiện việc quản lý du lịch của nhà nước là vô cùng cần thiết

Thứ ba, ngành du lịch có vai trò quan trọng trong tạo việc làm, tăng thu nhập

cho người dân, đóng góp ngày càng nhiều vào tăng trưởng và phát triển kinh tế của

nhiều tỉnh, thành phố ở Việt Nam Vì vậy, việc nâng cao vai trò quản lý của nhà nước đối với du lịch là một trong những ưu tiên hàng đầu trong chiến lược phát triển kinh tế xã hội của nhiều địa phương trong cả nước

1.3.2 Đối với ngành du lịch

Thứ nhất, quản lý nhà nước về du lịch là tạo ra một môi trường cho công

nghiệp du lịch phát triển và một nhận thức chung trong cộng đồng về ích lợi của nền công nghiệp này để tìm sự đồng thuận Tăng cường hoàn thiện công tác quản lý nhà nước về du lịch trong tình hình mới hiện nay sẽ hạn chế một số thực trạng trong công tác quản lý theo kiểu “cầm tay chỉ việc”, theo các “kế hoạch thầm kín” thiếu chủ động và minh bạch sẽ làm cho du lịch khó phát triển

Thứ hai, Ngành du lịch đã đạt được những kết quả to lớn: số lượng khách du

lịch quốc tế tại Việt Nam đã tăng lên với hơn 30 lần, khách du lịch trong nước tăng

35 lần so với năm 1990 Cơ sở vật chất kỹ thuật của ngành đang tăng về số lượng và chất lượng Cộng đồng kinh doanh du lịch ngày càng phát triển Du lịch đã thực sự góp phần vào sự phát triển kinh tế và xã hội của đất nước Tuy nhiên, trong những năm gần đây, ngành du lịch gặp nhiều khó khăn do yếu tố khách quan và nội tại Trong một thời gian, số lượng khách quốc tế đến Việt Nam đã giảm Các nhà quản

lý và nhà nghiên cứu nhìn nhận xu hướng hội nhập, toàn cầu hóa, cạnh tranh khốc liệt và những thay đổi không thể đoán trước trong tình hình quốc tế mở ra nhiều cơ hội, nhưng có rất nhiều thách thức Du lịch Việt Nam phải được đổi mới để nắm bắt

cơ hội và đáp ứng những thách thức Ngoài ra, du lịch tự nó có nhiều thiếu sót mà một số điểm yếu phải khắc phục Chính vì vậy, vai trò của công tác quản lý nhà nước về du lịch và rất cần thiết

1.4 Kinh nghiệm quản lý nhà nước về du lịch ở một số địa phương

1.4.1 Kinh nghiệm một số địa phương trong cả nước

1.4.1.1 Kinh nghiệm tại Thành phố Đà Nẵng

Để đảm bảo hoạt động du lịch phát triển bền vững, cơ quan quản lý nhà nước; doanh nghiệp du lịch; cộng đồng dân cư Đà Nẵng đã cùng “chung sức, chung lòng” hướng tới mục tiêu chung: coi khách du lịch là tâm điểm, làm cho khách thỏa

mãn và có ý định quay lại trong khi vẫn quan tâm đến việc bảo tồn, tu tạo các nguồn tài nguyên phục vụ cho phát triển trong tương lai, cụ thể:

Đảm bảo “môi trường du lịch hoàn hảo” với các nội dung: Xây dựng cơ sở

hạ tầng như đường sá, điện, nước, viễn thông, cảng biển…thuận tiện, vẫn đảm bảo hạn chế tối đa việc quy hoạch cơ sở hạ tầng, cơ sở vật chất kỹ thuật du lịch có thể

gây ảnh hưởng xấu đến cảnh quan và môi trường của các tuyến, khu, điểm du lịch

Đảm bảo chính trị ổn định, an ninh trật tự tương đối tốt từ chống chèo kéo, bắt chẹt,

cướp giật…đến hạn chế tối đa việc bán hàng rong bằng nhiều biện pháp Tích cực

quản lý việc ô nhiễm nguồn nước; quản lý việc ô nhiễm không khí từ chất phát thải của các phương tiện giao thông và các thiết bị; xác định sức chứa của điểm du lịch tránh gây tác hại đến môi trường sinh thái; quản lý sự tiêu thụ quá mức các tài nguyên và quản lý chất thải; đồng thời duy trì tính đa dạng văn hóa, khai thác gắn

liền với bảo tồn Phát triển các dịch vụ ngân hàng, bảo hiểm, y tế…; cung cấp các

dịch vụ công cộng như vệ sinh môi trường, trang trí đường phố, an toàn vệ sinh thực phẩm, quản lý, niêm yết giá…để phục vụ tối đa nhu cầu của du khách Điển hình như việc “Phủ xanh nhiều hạng mục cây xanh”; hệ thống công viên, vườn hoa, vườn dạo, thiết chế văn hóa trong khu dân cư tại các quận, huyện đã được triển khai đầu tư, thi công hình thành các mảng xanh lớn, thực hiện tốt chức năng cải thiện

môi trường và bộ mặt đô thị Cộng đồng và doanh nghiệp trên địa bàn thành phố

thông qua các phong trào “Tết trồng cây”, “Ngày Chủ nhật Xanh-Sạch-Đẹp”, Cuộc thi “Mô hình tiêu biểu phát triển cây xanh”… đã phủ xanh nhiều tuyến đường; khu đất trống không đảm bảo vệ sinh môi trường được thay thế bằng những khu vườn

dạo xanh mát, sạch sẽ Cộng đồng dân cư được nâng cao nhận thức về văn minh du

lịch và tạo ấn tượng đẹp với du khách trong nước và quốc tế thông qua nhiều hình thức như tuyên quyền những lợi ích mà du lịch mang lại, ban hành bộ quy tắc ứng

xử trong du lịch quy định đối với các tổ chức, cá nhân và ngành hoạt động, liên quan đến du lịch phải tôn trọng truyền thống văn hóa, phong tục tập quán địa phương, có ý thức bảo vệ môi trường tự nhiên và xã hội, tuân thủ những quy định tại từng điểm tham quan Bên cạnh đó, Đà Nẵng cũng yêu cầu du khách khi đến

tham quan phải tôn trọng truyền thống văn hóa, có ý thức giữ gìn, không gây ồn ào, mất trật tự hoặc nói chuyện quá lớn làm ảnh hưởng đến người xung quanh; không hái hoa, bẻ cành, chọc ghẹo thú nuôi tại các khu, điểm du lịch và nơi công cộng; tiết kiệm điện, nước, bảo quản các đồ dùng khi sử dụng các dịch vụ…

“Đặc biệt hóa” sản phẩm du lịch: Với lợi thế về tài nguyên du lịch phong

phú, đa dạng, vị trí địa lý đắc địa, Đà Nẵng đã và đang tận dụng tiềm năng này để tạo sản phẩm du lịch khác biệt thu hút khách du lịch trong và ngoài nước Nếu như trước đây, sản phẩm du lịch được phát triển mang tính đa dạng với mọi loại hình thì những năm trở lại đây, Đà Nẵng đã làm mới và “đặc biệt hóa” sản phẩm du lịch dựa

trên cơ sở khai thác các tài nguyên du lịch một cách bền vững: du lịch nghỉ dưỡng

biển, nghỉ dưỡng cao cấp với hệ thống các khu nghỉ dưỡng chất lượng cao; du lịch công vụ hội nghị hội thảo, mua sắm và vui chơi giải trí; Du lịch văn hóa lịch sử; du lịch sinh thái, làng quê, làng nghề; du lịch đô thị; du lịch chăm sóc sức khỏe chữa bệnh - làm đẹp

Một số hoạt động bổ trợ: Nguồn nhân lực chất lượng cao phục vụ cho

ngành du lịch (quản lý nhà nước về du lịch, quản lý, điều hành, hướng dẫn viên, buồng phòng, bartender, lái xe…) được tăng cường đào tạo, đào tạo mới và đào tạo lại, lồng ghép các nội dung đào tạo phù hợp với xu thế phát triển bền vững bằng các

khóa đào tạo định kỳ Các doanh nghiệp kinh doanh trong lĩnh vực du lịch nhận

thức được lợi ích của việc phát triển du lịch bền vững, đã cạnh tranh lành mạnh, phát huy tối đa vai trò “cầu nối” giữa du khách và Đà Nẵng, cung cấp đầy đủ thông tin về điểm đến, đảm bảo dịch vụ có chất lượng, uy tín, đáp ứng kỳ vọng của du

khách với mức giá tối ưu

1.4.1.2 Kinh nghiệm du lịch của thành phố Hà Nội

Hà Nội, trái tim của cả nước, nơi tập trung các cơ quan đầu não về kinh tế, chính trị, văn hóa, nơi diễn ra các hoạt động chính trị chủ yếu của đất nước Thủ đô hơn 1000 năm tuổi với lịch sử lâu đời và truyền thống văn hóa đa dạng và giàu bản

sắc, luôn là sự lựa chọn hàng đầu của du khách trong và ngoài nước Hà Nội, trung tâm văn hóa - chính trị - kinh tế - xã hội, là thủ đô của cả nước Đây cũng là một trong những địa bàn tập trung nhiều giá trị tài nguyên du lịch tự nhiên và nhân văn của vùng Bắc Bộ, trong đó, các giá trị đặc trưng về di sản văn hóa, lịch sử, nghệ

thuật, truyền thống, lễ hội, ẩm thực đặc biệt hấp dẫn du khách

Trong những năm qua, với vị thế là thủ đô - “thành phố vì hòa bình” thì lượng khách du lịch đến với Hà Nội không ngừng tăng Tốc độ tăng trưởng bình quân trong giai đoạn 2011 - 2017 đạt 10%/năm (trong đó khách quốc tế tăng 14%/năm, khách nội địa tăng 9,2%/năm)

Theo Quy hoạch phát triển du lịch thành phố Hà Nội, du lịch Hà Nội tập trung đẩy mạnh, thu hút khách du lịch quốc tế ở các thị trường truyền thống: Nhật Bản, Hàn Quốc, Úc, Trung Quốc, Đài Loan, Đức, Pháp, khu vực Bắc Mỹ, ASEAN…; Mở rộng thu hút khách du lịch đến từ các thị trường mới: Trung Đông

và Bắc Âu… Đồng thời, phát triển thị trường nội địa thông qua việc tăng cường liên kết giữa Hà Nội với các vùng, miền, địa phương trong cả nước

Có thể thấy, du lịch Hà Nội trong đã thu hút lượng lớn khách du lịch trong nước và quốc tế, một số lý do phải kể đến: Hà Nội có vị trí và địa thế đẹp, thuận lợi,

là Thủ đô, trung tâm chính trị, kinh tế, vǎn hoá, khoa học công nghệ hàng đầu cả nước; là đầu mối giao thông quan trọng của cả nước, có sân bay quốc tế Nội Bài; Sự hấp dẫn về tài nguyên du lịch với các giá trị nổi bật về tài nguyên du lịch nhân văn đặc biệt là các di tích lịch sử - văn hóa, các làng nghề truyền thống, các lễ hội Được nhiều tạp chí du lịch có uy tín trên thế giới đánh giá cao là “điểm hấp dẫn thứ

tư trên thế giới” hay “một trong những thành phố nên đến trong cuộc đời” như Trip Advisor, Tuy vậy, để phát triển xứng đáng với tiềm năng du lịch và vị thế là Thủ

đô của cả nước, du lịch Hà Nội luôn tiếp tục phát triển hệ thống cơ sở hạ tầng phục

vụ khách du lịch, tăng cường các chương trình xúc tiến quảng bá du lịch và đặc biệt nâng cao chất lượng và nâng tầm đẳng cấp hệ thống sản phẩm du lịch hiện có

1.4.2 Kinh nghiệm của TP Hồ Chí Minh ở các quận, huyện

Năm 2017, Thành phố tập trung phát triển du lịch đường thủy, đường thủy nội đô; đồng thời hỗ trợ, thúc đẩy phát triển du lịch nông nghiệp, sinh thái, văn hóa tại các Quận 9, Quận 5, Huyện Củ Chi, Cần Giờ Thời gian qua, Sở Du lịch thành phố phối hợp với UBND các quận, huyện, doanh nghiệp lữ hành khảo sát, triển khai thực hiện các sản phẩm du lịch mới nhằm thu hút du khách Cùng với đó, hàng loạt các sự kiện, hoạt động xúc tiến du lịch trong và ngoài nước cũng đã được tổ chức thiết thực, hiệu quả như Lễ đón khách quốc tế thứ 5 triệu, Lễ hội Áo dài Thành phố, Ngày hội Du lịch, chương trình xúc tiến, quảng bá du lịch Việt Nam - Thành phố

Hồ Chí Minh tại Liên bang Nga,… Các hoạt động đó đã góp phần tăng cường quảng bá, giới thiệu về điểm đến du lịch Thành phố Hồ Chí Minh Sở Du lịch thành phố tiếp tục phối hợp với các sở, ban, ngành, UBND quận, huyện, nâng cao chất lượng quảng bá, xúc tiến du lịch, hướng đến mỗi tháng tổ chức một sự kiện du lịch; tăng cường công tác đảm bảo an toàn cho du khách khi đến tham quan thành phố

Một số vùng ngoại ô của Thành phố Hồ Chí Minh (Quận 9, Thủ Đức, Cần Giờ, ) có tiềm năng phát triển du lịch sinh thái hoặc du lịch vườn Hiện nay, Khu

dự trữ sinh quyển Cần Giờ là điểm thu hút khách du lịch thu hút sự chú ý của các nhà đầu tư và khách du lịch Nhưng ngành du lịch của thành phố phải có chính sách đầu tư hợp lý, định hướng phát triển thành khu du lịch sinh thái với các loại hình du lịch đa dạng: du lịch sinh thái, du lịch nghỉ dưỡng, du lịch khám phá (văn hóa, công nghiệp, thiên nhiên) Các điểm du lịch sinh thái và làm vườn như Vườn Cò Thủ Đức, Vườn Cò Hồng Kỳ, Vườn Thiên Thanh, (Quận 9) đã được đầu tư ban đầu

và trở thành điểm tham quan Các nhà đầu tư trong nước và các tỉnh lân cận trong những năm gần đây đã tập trung vào việc đầu tư mảng du lịch này Tuy nhiên, việc đầu tư du lịch sinh thái hiện nay cũng là kinh doanh tự phát trên một phần của gia đình nên không mang lại hiệu quả du lịch cao Du lịch tại thành phố Hồ Chí Minh nên bao gồm các dự án lớn và đầu tư phát triển du lịch theo hướng này Ví dụ, xây dựng các trạm quốc gia với các tính năng quốc gia cụ thể, mở các khu vực phục hồi khẩn cấp, đầu tư hệ thống thuyền cho khách du lịch chuyên nghiệp, du lịch chuyên

nghiệp (thiết kế và giới thiệu sản phẩm mới, thông tin du lịch, tư vấn quản trị, dịch

vụ chuyên nghiệp, …)

Tóm lại, đối với ngành du lịch tại thành phố Hồ Chí Minh, các quận, huyện nên phát huy thế mạnh của địa phương ở các sản phẩm du lịch để mang đặc sắc riêng thu hút du khách hơn Bên cạnh đó, đối với công tác quản lý nhà nước về du lịch cần tăng cường phát huy hiệu quả để dịch vụ du lịch ngày càng đạt được chất lượng cao hơn

là sản phẩm du lịch còn hạn chế hoặc các doanh nghiệp du lịch vẫn còn thiếu năng động, chưa có sự năng động với công tác quản lý nhà nước về lập kế hoạch và thực hiện quy hoạch, phát triển, phản ánh về cơ chế ngành, xây dựng chính sách, thu hút đầu tư và đầu tư của thành phố nói chung và quận 5 nói riêng

Chương 1 tác giả đi sâu nghiên cứu lý luận về công tác quản lý nhà nước về

du lịch và chính sách phát triển nhà nước về du lịch Luận văn đưa ra một số khái niệm liên quan về quản lý nhà nước về du lịch và các hoạt động du lịch Từ đó, đi sâu nghiên cứu và phân tích các yếu tố ảnh hưởng đến công tác quản lý nhà nước về

du lịch trên địa bàn để có cáo nhìn bao quát và toàn diện về vấn đề cần nghiên cứu Bên cạnh đó, tác giả phân tích vai trò, sự cần thiết và nêu ra một số kinh nghiệm từ các quốc gia khác và trên địa bàn TP Hồ Chí Minh để từ đó rút ra được một số bài học kinh nghiệm có thể ứng dụng trên địa bàn Quận 5 nói riêng