Kiến thức: - Nắm được nguồn gốc con người và quá trình phát triển từ người tối cổ thành người hiện đại, sự khác biệt giữa người tối cổ và người tinh khôn.. - Hiểu được đời sống vật chất
Trang 1Bài 3
XÃ HỘI NGUYÊN THUỶ
A.Mục tiêu bài học:
Sau khi học xong bài học, HS cần:
1 Kiến thức:
- Nắm được nguồn gốc con người và quá trình phát triển từ người tối cổ thành người hiện đại, sự khác biệt giữa người tối cổ và người tinh khôn
- Hiểu được đời sống vật chất và tổ chức xã hội của người nguyên thuỷ cũng như nguyên nhân dẫn đến sự tan rã của xã hội nguyên thuỷ
- Nắm được các khái niệm lịch sử trong bài
2 Tư tưởng:
- Tôn trọng những giá trị của lao động sản xuất trong quá trình chuyển biến của loài vượn và sự phát triển của xã hội laòi người
- Giáo dục tinh thzàn yêu lao động, tinh thần lao động
3 Kĩ năng:
- Bước đầu có kĩ năng quan sát hình ảnh và tập rút ra nhận xét của cá nhân
B Chuẩn bị của GV và HS.
- Tranh ảnh SGK, tài liệu liên quan đến bài học
C Tiến trình dạy-học:
1 Giới thiệu bài mới:
Các loại tài liệu khoa học cho chúng ta biết con người không phải sinh ra cùng một lúc với trái đất và các động vật khác, cũng như không phải sinh ra con người đã coá hình dạng, sự hiểu biết và lao động sáng tạo như ngày nay Bài học hôm nay sẽ giúp chúng ta hiểu sơ lược về sự xuất hiện loài người và tổ chức xã hội loài người đầu tiên
2 Dạy và học bài mới:
Hoạt động của thầy và trò Nội dung kiến thức cần đạt Hoạt động 1:
Trước hết, GV treo tranh ảnh Người tối cổ lên
bảng
GV cho HS thảo luận nhóm:
?:Em hãy quan sát hình người tối cổ và so
sánh họ giống với loài động vật nào?
?: Loài vượn cổ này xuất hiện cách đây bao
nhiêu năm?
1 Con người đã xuất hiện như thế nào?
- Ở miền Đông châu Phi, đảo
Gia-va ( In-đô-nê-xi-a), gần Bắc kinh (trung Quốc); cách đây khoảng
3-4 triệu năm, đã xuất hiện người tối cổ
Trang 2?: loài vượn cổ này đã có những thay đổi gì về
hình dạng để thích nghi với cuộc sống?
?: Dấu tích của người tối cổ được tìm thấy ở
những đâu? Có niên đại như thế nào?
HS dựa vào SGK và vốn hiểu biết của mình để
thảo luận, trình bày kết quả GV nhận xét, bổ
sung và KL:
Hoạt động 2:
GV cho HS quan sát hình 3 và 4 SGK
?: Hãy quan sát hình 3 và 4 SGK và trình bày
cuộc sống của người tối cổ?
HS trả lời, HS khác nhận xét, bổ sung Cuối
cùng GV KL: Họ sống thành từng bầy trong
các hang đá và lao động
Hoạt động 3:
GV cần nói rõ về thể tích não của người tối cổ
so với người tinh khôn, về hình dáng…Nhấn
mạnh sự thay đổi đó là do kết quả của một quá
trình lao động , đấu tranh để sinh tồn trải qua
hàng triệu năm
Hoạt động 4:
GV đưa ra gợi ý cho HS thảo luận nhóm, nhận
xét hình vẽ và so sánh, như: về cách sống;
hình thức tìm kiếm thức ăn; vật dụng phục vụ
cho đời sống…giữa người tối cổ và người tinh
khôn…
HS thảo luận , bổ sung giữa các nhóm, sau đó
GV treo bảng so sánh lên bảng thay cho lời
KL:
GV giải thích thêm về thị tộc bao gồm những
nhóm người với vài chục gia đình, có quan hệ
họ hàng gần gũi, thậm chí do cùng một mẹ đẻ
ra, nên có cùng một dòng máu- có quan hệ
huyết thống, sống quây quần bên nhau
Hoạt động 5:
GV cần làm rõ sự phát triển từng bước của
công cụ lao động và nguyên liệu chế tạo công
- Người tối cổ đã biết sống thành từng bầy , ở trong các hang động hoặc các túp lều làm bằng cành cây, lợp lá
- Họ sống bằng hái lượm và săn bắt Công cụ chủ yếu là những mảnh tước đá được ghè đẽo thô
sơ, họ đã phát hiện và biết dùng lửa
2 Người tinh khôn sống như thế nào?
- Người tinh khôn hình thành vào khoảng 40 000 trước đây
- Người tinh khôn tổ chức thành những thị tộc
- Về hình thức kiếm sống: hái lượm và săn bắt, săn bắn và trồng trọt, chăn nuôi…
- Về hình thể: Người tinh khôn có cấu tạo cơ thể gần giống như người hiện đại , thể tích não phát triển, khéo léo hơn…
- Về vật dụng: họ biết làm đồ trang sức , làm đồ gốm…
Trang 3cụ của người tinh khôn Cho HS quan sát các
vật mẫu
?: Trong chế tác công cụ, Người tinh khôn có
điểm gì mới so với người tối cổ?
HS trả lời , GV nhận xét , bổ sung và KL:
Hoạt động 6:
?:Tác dụng của việc tìm ra nguyên liệu mới và
những công cụ sản xuất mới? Hậu quả của
nó?
HS dựa vào SGK trả lời, HS khác bổ sung cho
bạn
GV nhận xét và KL:
Đồng thời nhấn mạnh: sự phát triển của công
cụ sản xuất, đặc biệt là công cụ kim loại đã
giúp con người có thể mở rộng khai phá đất
trồng trọt Sản phẩm làm ra ngày càng nhiều,
một số người lao động giỏi, một số người
đứng đầu thị tộc lợi dụng uy tín chiếm đoạt
của cải dư thừa…Trong xã hội nguyên thuỷ
bắt đầu xuất hiện kẻ giàu, người nghèo
Phương thức làm chung, ăn chung, cùng làm,
cùng hưởng không còn nữa Xã hội nguyên
thuỷ tan rã, xã hội có giai cấp ra đời
3 Vì sao xã hội nguyên thuỷ tan rã?
- Người tinh khôn luôn cải tiến công cụ đá, 4000 năm TCN con người đã chế được công cụ bằng đồng
- Sản phẩm dư thừa, xuất hiện kẻ giàu, người nghèo Xã hội nguyên thuỷ tan rã, xã hội có giai cấp ra đời
3 Kiểm tra HĐNT – Bài tập:
- Kiểm tra HĐNT:
?: Sự khác nhau giữa người tinh khôn và người tối cổ thể hiện tiến bộ của con người ở những mặt nào?
- Bài tập:
?:Các quốc gia cổ đại phương Đông đã được hình thành ở đâu bao giờ?