Mặc dù thời gian qua Bắc Trà My được tỉnh, các cơ quan Thanh tra, Kiểm toán đánh giá là đã thực hiện tốt trong công tác quản lýchi NSNN, góp phần phát triển kinh tế - xã hội, xóa đói giả
Trang 1PHAN DUY HƯNG
HOÀN THIỆN CÔNG TÁC QUẢN LÝ CHI NGÂN SÁCH NHÀ NƯỚC TẠI HUYỆN BẮC
TRÀ MY, TỈNH QUẢNG NAM
LUẬN VĂN THẠC SĨ KINH TẾ PHÁT TRIỂN
Đà Nẵng- Năm 2017
Trang 2PHAN DUY HƯNG
HOÀN THIỆN CÔNG TÁC QUẢN LÝ CHI NGÂN SÁCH NHÀ NƯỚC TẠI HUYỆN BẮC
TRÀ MY, TỈNH QUẢNG NAM
LUẬN VĂN THẠC SĨ KINH TẾ PHÁT TRIỂN
Mã số: 60.31.01.05
Người hướng dẫn khoa học: TS Lê Bảo
Đà Nẵng - Năm 2017
Trang 3Các số liệu, kết quả nêu trong luận văn là trung thực và chưa từng được
ai công bố trong bất kỳ công trình nào khác.
Tác giả luận văn
Phan Duy Hƣng
Trang 4MỞ ĐẦU 1
1 Tính cấp thiết của đề tài 1
2 Mục tiêu nghiên cứu 2
3 Đối tượng và phạm vi nghiên cứu 2
4 Phương pháp nghiên cứu 3
5 Tổng quan tài liệu 4
6 Kết cấu luận văn 10
CHƯƠNG 1 CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ CÔNG TÁC QUẢN LÝ CHI NGÂN SÁCH NHÀ NƯỚC 11
1.1 NGÂN SÁCH NHÀ NƯỚC VÀ QUẢN LÝ CHI NGÂN SÁCH NHÀ NƯỚC 11
1.1.1 Khái niệm, đặc điểm của NSNN 11
1.1.2 Khái niệm quản lý chi NSNN 12
1.1.3 Vai trò của quản lý chi NSNN 12
1.1.4 Nguyên tắc quản lý chi NSNN 13
1.1.5 Các tiêu chí đánh giá quản lý chi NSNN 16
1.2 NỘI DUNG QUẢN LÝ CHI NGÂN SÁCH NHÀ NƯỚC 16
1.2.1 Lập dự toán chi NSNN cấp huyện 16
1.2.2 Chấp hành dự toán chi NSNN cấp huyện 19
1.2.3 Kiểm soát, thanh toán các khoản chi NS cấp huyện 24
1.2.4 Công tác quyết toán chi ngân sách huyện 26
1.2.5 Thanh tra, kiểm tra trong quản lý chi ngân sách cấp huyện 28
1.3 CÁC NHÂN TỐ ẢNH HƯỞNG ĐẾN CÔNG TÁC QUẢN LÝ CHI NSNN CẤP HUYỆN 29
1.3.1 Điều kiện tự nhiên 29
1.3.2 Điều kiện kinh tế - xã hội 29
Trang 5CHƯƠNG 2 THỰC TRẠNG CÔNG TÁC QUẢN LÝ CHI NGÂN
SÁCH NHÀ NƯỚC TẠI HUYỆN BẮC TRÀ MY 34
2.1 ĐẶC ĐIỂM TỰ NHIÊN, KT - XH VÀ TỔ CHỨC BỘ MÁY QUẢN LÝ CHI NSNN TẠI HUYỆN BẮC TRÀ MY 34
2.1.1 Đặc điểm về tự nhiên 34
2.1.2 Khái quát tình hình KT – XH tại huyện Bắc Trà My 39
2.1.3 Tổ chức bộ máy quản lý chi NSNN tại huyện Bắc Trà My 47
2.2 THỰC TRẠNG QUẢN LÝ CHI NSNN HUYỆN BẮC TRÀ MY TRONG GIAI ĐOẠN (2012 – 2016) 51
2.2.1 Lập dự toán chi NSNN cấp huyện 51
2.2.2 Chấp hành dự toán chi NSNN huyện 58
2.2.3 Kiểm soát, thanh toán các khoản chi NS cấp huyện 70
2.2.4 Quyết toán chi NSNN huyện Bắc Trà My 76
2.2.5 Thanh tra, kiểm tra quá trình quản lý và sử dụng NSNN tại huyện Bắc Trà My 81
2.3 ĐÁNH GIÁ THỰC TRẠNG CÔNG TÁC QUẢN LÝ CHI NGÂN SÁCH NHÀ NƯỚC TẠI HUYỆN BẮC TRÀ MY, TỈNH QUẢNG NAM 83
2.3.1 Những kết quả đạt được trong công tác quản lý chi NSNN 83
2.3.2 Những hạn chế tồn tại trong quản lý chi NSNN tại huyện Bắc Trà My, tỉnh Quảng Nam 85
2.3.3 Nguyên nhân của những tồn tại 86
2.3.4 Những kinh nghiệm rút ra từ quá trình quản lý chi ngân sách huyện Bắc Trà My, tỉnh Quảng Nam 88
KẾT LUẬN CHƯƠNG 2 89
CHƯƠNG 3 MỘT SỐ GIẢI PHÁP NHẰM HOÀN THIỆN CÔNG TÁC
QUẢN LÝ CHI NSNN HUYỆN BẮC TRÀ MY, TỈNH QUẢNG NAM 90
Trang 63.1.1 Quan điểm hoàn thiện công tác quản lý chi NSNN 90
3.1.2 Mục tiêu hoàn thiện công tác quản lý chi NSNN tại huyện Bắc Trà My 91
3.1.3 Định hướng hoàn thiện công tác chi ngân sách huyện Bắc Trà My 93
3.2 MỘT SỐ GIẢI PHÁP CHỦ YẾU NHẰM HOÀN THIỆN CÔNG TÁC QUẢN LÝ CHI NGÂN SÁCH HUYỆN BẮC TRÀ MY, TỈNH QUẢNG NAM 95
3.2.1 Hoàn thiện công tác lập dự toán chi NSNN huyện 95
3.2.2 Hoàn thiện công tác chấp hành dự toán NSNN huyện 96
3.2.3 Hoàn thiện chế độ kiểm soát các khoản chi NS cấp huyện 97
3.2.4 Hoàn thiện công tác quyết toán chi NSNN huyện 101
3.2.5 Hoàn thiện công tác Thanh tra, kiểm tra chi NSNN huyện 103
3.2.6 Giải phá khác 103
3.3 MỘT SỐ KIẾN NGHỊ 108
3.3.1 Đối Bộ Tài Chính 108
3.3.2 Đối với UBND tỉnh Quảng Nam 109
KẾT LUẬN CHƯƠNG 3 110
KẾT LUẬN 111
TÀI LIỆU THAM KHẢO
QUYẾT ĐỊNH GIAO ĐỀ TÀI LUẬN VĂN (Bản sao)
GIẤY ĐỀ NGHỊ BẢO VỆ LUẬN VĂN
BIÊN BẢN HỌP HỘI ĐỒNG ĐÁNH GIÁ LUẬN VĂN (Bản sao)
NHẬN XÉT CỦA PHẢN BIỆN 1
NHẬN XÉT CỦA PHẢN BIỆN 2
BẢN GIẢI TRÌNH CHỈNH SỬA LUẬN VĂN
Trang 7QLNN : Quản lý Nhà nước
NSNN : Ngân sách Nhà nước
NSĐP : Ngân sách địa phương
HĐND : Hội đồng nhân dân
UBND : Ủy ban nhân dân
Trang 82.1 Tình hình sử dụng đất huyện Bắc Trà My năm 2016 372.2 Tổng giá trị sản xuất trên địa bàn của một số ngành chủ 40
yếu
2.3 Tốc độ tăng GTSX các ngành giai đoạn ( 2012-2016) 422.4 Cơ cấu GTSX huyện Bắc Trà My giai đoạn 2012-2016 432.5 Tình hình xây dựng dự toán chi NSNN giai đoạn 2012 - 55
2016
2.6 Tổng hợp Dự toán và tình hình bổ sung ngoài dự toán chi 57
thường xuyên giai đoạn 2012 – 2016
2.7 Chi ngân sách huyện Bắc Trà My giai đoạn 2012 – 2016 58
phân theo cấp ngân sách
2.8 Chi ngân sách huyện Bắc Trà My giai đoạn 2012 - 2016 60
phân theo nội dung chi
2.9 Chi đầu tư XDCB huyện Bắc Trà My giai đoạn 2012 – 62
Trang 9Số hiệu Tên biểu đồ Trang biểu đồ
2.1 Giá trị sản xuất từng ngành huyện Bắc Trà My ( 2011- 41
Trang 11MỞ ĐẦU
1 Tính cấp thiết của đề tài
Quản lý chi NSNN giữ một vị trí đặc biệt quan trọng, bởi NSNN luôngiữ mội vai trò chủ đạo trong hệ thống các khâu tài chính, đảm bảo thực hiệncác chức năng nhiệm vụ của Nhà nước, điều tiết vĩ mô nền kinh tế để thựchiện các mục tiêu chiến lược quốc gia Quản lý chi NSNN góp phần quantrọng để NSNN phát huy được vai trò chủ đạo đó và NSNN thực sự trở thànhcông cụ hữu hiệu hướng tới mục tiêu đã định…
Trong nền kinh tế thị trường, khi kinh tế càng phát triển, nguồn ngânsách càng dồi dào hơn thì càng được Chính phủ sử dụng như một công cụlinh hoạt, có hiệu quả đối với điều tiết vĩ mô về mặt tăng trưởng, lạm phát,thất nghiệp, việc làm, khắc phục tình trạng chênh lệch giữa các vùng miền,xóa đói giảm nghèo, tăng phúc lợi xã hội và giải quyết các vấn đề quan trọngtrong quá trình toàn cầu hóa hóa Việc tác động vào nền kinh tế nhằm đạtđược mục tiêu của Nhà nước dựa trên chức năng vốn có ngân sách thể hiện
rõ vị trí và vai trò của chủ thể hay còn gọi là hiệu quả của công tác quản lý chiNSNN
NSNN đảm bảo kinh phí hoạt động cho các ngành, lĩnh vực với phạm virộng lớn, từ bộ máy nhà nước các cấp đến phát triển kinh tế, y tế, giáo dục,văn hóa xã hội, an ninh, quốc phòng… mỗi lĩnh vực lại có những đặc thù khácnhau đòi hỏi công tác quản lý chi cũng phải có phương pháp và hình thứcquản lý khác nhau, có như vậy mới đạt được mục tiêu quản lý
Bắc Trà My là một trong 61 huyện nghèo trong cả nước theo Quyết định số30a năm 2008 của Chính phủ Mặc dù thời gian qua Bắc Trà My được tỉnh, các
cơ quan Thanh tra, Kiểm toán đánh giá là đã thực hiện tốt trong công tác quản lýchi NSNN, góp phần phát triển kinh tế - xã hội, xóa đói giảm nghèo, song hiệuquả trong công tác quản lý chi ngân sách vẫn còn tồn tại, bất cập
Trang 12dẫn đến hiệu quả sử dụng nguồn vốn chưa cao, đặc biệt là các chương trình
dự án; công tác lập và chấp hành dự toán chưa có sự đổi mới, cải cách có tính
hệ thống nhằm đạt được hiệu quả hơn trong công tác quản lý, điều hành củađịa phương Các đơn vị dự toán ngân sách gò bó vào chính sách chế độ, tiêuchuẩn định mức nhưng lại không bị ràng buộc về hiệu quả sử dụng ngân sáchđược giao
Nhận thức được vai trò cấp thiết cần phải hoàn thiện quản lý chi NSNN
trong những năm tới, tác giả đã chọn đề tài: “Hoàn thiện quản lý chi NSNN
trên địa huyện Bắc Trà My – Tỉnh Quảng Nam”.
2 Mục tiêu nghiên cứu
2.1 Mục tiêu nghiên cứu tổng quát
Dựa trên cơ sở lý luận về quản lý chi NSNN và kết quả phân tích đánhgiá thực trạng quản lý chi ngân sách trên địa bàn, đề xuất các giải pháp nhằmhoàn thiện công tác quản lý chi NSNN của huyện huyện Bắc Trà My tỉnhQuảng Nam
2.2 Mục tiêu nghiên cứu cụ thể
- Hệ thống hóa cơ sở lý luận về quản lý chi NSNN;
- Đánh giá thực trạng về tình hình quản lý chi NSNN tại huyện Bắc Trà
My tỉnh Quảng Nam;
- Đề xuất các giải pháp chủ yếu nhằm hoàn thiện công tác quản lý chi NSNN tại huyện Bắc Trà My tỉnh Quảng Nam
3 Đối tượng và phạm vi nghiên cứu
3.1 Đối tượng nghiên cứu:
Luận văn tập trung vào công tác quản lý chi NSNN tại huyện Bắc Trà
My – Tỉnh Quảng Nam Khái quát những vấn đề về khái niệm, bản chất, nộidung quản lý chi NSNN địa phương Phân tích những ưu điểm, tồn tại vànguyên nhân cơ bản của những tồn tại trong quản lý chi NSNN địa phương
Trang 13huyện Bắc Trà My để đề xuất các giải pháp chủ yếu nhằm hoàn thiện công tácquản lý chi NSNN của tỉnh trong thời gian tới.
3.2 Phạm vi nghiên cứu:
-Phạm vi về nội dung: Công tác quản lý chi NSNN ở một địa phương cấphuyện
- Phạm vi về không gian: tại huyện Bắc Trà My – Tỉnh Quảng Nam
- Phạm vi về thời gian: Tình hình công tác quản lý chi NSNN tại huyệnBắc Trà My – Tỉnh Quảng Nam, giai đoạn 2011 – 2016 Các giải pháp đề xuất
có ý nghĩa trong những năm đến
4 Phương pháp nghiên cứu
4 1 Phương pháp thu thập số liệu
Các số liệu của luận văn chủ yếu là số liệu thứ cấp;
Các số liệu này được thu thập từ số liệu các cơ quan của huyện có liênquan tới quản lý chi ngân sách như: Phòng Tài chính - Kế hoạch; Chi CụcThống kê, phòng Lao động & Thương binh xã hội huyện
Các số liệu này sau đó được tổng hợp và xử lý bằng các công cụ thống
kê phù hợp để làm cơ sở dữ liệu cho phân tích
4.2 Phương pháp nghiên cứu
Do đặc thù của đối tượng nghiên cứu nên trong nghiên cứu này sẽ sửdụng các phương pháp sau:
Phân tích thực chứng để trả lời các câu hỏi tại sao tình hình quản lý chingân sách ở huyện Bắc Trà My có những kết quả đạt được và tồn tại như vậy.Phân tích thống kê mô tả cho biết sự thay đổi của các hiện tượng chi vàquản lý chi, đồng thời cho biết xu hướng thay đổi của tình hình quản lý chingân sách Cách phân tích này sẽ cho phép chỉ ra những khiếm khuyết vànguyên nhân của chúng
Trang 14Phương pháp so sánh sẽ cho phép đánh giá tình hình chi tiêu ngân sáchcủa địa phương như thế nào theo các tiêu chuẩn quản lý chi ngân sách, sosánh tình hình quản lý chi ngân qua các năm từ 2011-2016 trên địa bàn huyện.Phương pháp tổng hợp và khái quát hóa được thực hiện để để cho ranhững đánh giá và kết luận xác đáng làm cơ sở đề ra giải pháp hoàn thiệncông tác trong thời gian tới.
Phương pháp chuẩn tắc được thực hiện nhằm trả lời câu hỏi làm thể nào
để quản lý chi ngân sách của địa phương tốt hơn trong những năm tới
Nhìn chung đề tài được giải quyết bằng các phương pháp mang tínhchất định tính
5 Tổng quan tài liệu
Về trình quản lý chi NSNN đã có nhiều giáo trình, sách chuyên khảo,công trình nghiên cứu, bài báo, luận văn thạc sỹ đã công bố Trong nhữngnăm gần đây có các công trình nghiên cứu tiêu biểu như:
+ Đặng Văn Du; Bùi Tiến Hanh , Học viện Tài chính (2010), Giáo trìnhQuản lý chi NSNN Nội dung giáo trình hướng dẫn quản lý chi thườngxuyên, chi đầu tư từ nguồn NSNN qua các khâu: Lập, phân bổ dự toán, chấphành dự toán, kiểm soát thanh toán một số khoản chi khác của NSNN quaKho bạc Nhà nước, quyết toán chi NSNN
+ Bùi Thị Thu Hường – Vụ đầu tư – Bộ Tài chính Bài báo được đăngtại Tạp chí Tài chính kỳ 1 tháng 2/2017 Thực trạng và giải pháp đẩy nhanhtiến độ thực hiện và giải ngân vốn đầu tư công Nội dung chỉ ra 4 tồn tạivướng mắc trong giải ngân vốn đầu tư năm 2016 và 5 khuyến nghị đề xuấtđẩy nhanh công tác giải ngân vốn đầu tư trong những năm tới
Tồn tại: Một là, vướng mắc, thiếu đồng giữa các Luật và văn bản hướng dẫn khiến các đơn vị gặp khó khăn trong quá trình thực hiện Hai là, việc giao
kế hoạch vốn đầu tư năm 2016 cho các bộ, ngành trung ương còn chậm
Trang 15Ba là, Chương trình Mục tiêu Quốc gia kế hoạch vốn giao chậm, nhiều địa
phương còn lúng túng trong việc cập nhật chế độ mới và hoàn thiện thủ tục
đầu tư dự án theo quy định Bốn là, vấn đề đôn đốc, chỉ đạo của người đứng
đầu chịu trách nhiệm trong hoạt động đầu tư công còn chưa quyết liệt
Đề xuất giải pháp: Thứ nhất, sửa đổi kịp thời các quy định còn bất hợp lý trong Luật Đầu tư công, Luật Xây dựng Thứ hai, tập trung triển khai giao sớm kế hoạch vốn cho các bộ, ngành và địa phương Thứ ba, thúc đẩy việc thu hồi vốn tạm ứng còn dư tại Kho bạc Nhà nước Thứ tư, tăng cường công
tác kiểm tra, thanh tra, kiểm toán, giám sát đầu tư đối với hoạt động đầu tư
công Thứ năm, tăng cường vai trò và trách nhiệm của người quyết định đầu
tư và chủ đầu tư theo hướng đối với một dự án phân cấp cho hai người nàyquyết định
+ Vũ Sỹ Cường (2/2017), Học viện Tài chính Thực hiện dự toán ngânsách 2017: Bài học từ năm ngân sách 2016 Bài báo được đăng tại Tạp chí Tàichính kỳ 1 tháng 2/2017; chỉ ra những cơ hội, và thách thức trong quản lýthu-chi NSNN năm 2017
Cơ hội: Một là, tăng trưởng kinh tế tiếp tục có nhiều dấu hiệu tốt và là
cơ sở cho việc thực hiện tốt các nhiệm vụ thu ngân sách Hai là, kế hoạch chi tiêu trung hạn đã được thông qua Ba là, việc thực hiện các cam kết quốc tế
về hội nhập sẽ mở ra những cơ hội mới cho nền kinh tế và cho NSNN
Thách thức, gồm: Thứ nhất, rủi ro của các yếu tố bên ngoài có thể tác động xấu đến tăng trưởng làm giảm nguồn thu NSNN Thứ hai, thách thức của việc tăng thu thuế nội địa Thứ ba, thực hiện chi tiêu NSNN chưa tiết kiệm, chưa hiệu quả Thứ tư, vấn đề giá dầu và giá cả hàng hóa Trong năm
2017, biến động giá dầu sẽ có thể vẫn tác động mạnh đến ngân sách
+ Lưu Hoàng (1/2017) Đẩy mạnh cải cách hành chính trong lĩnh vực
hoạt động Kho bạc Nhà nước Bài báo được đăng tại Tạp chí Quản lý Ngân
Trang 16quỹ Quốc gia số 175 (1/2017); Đề xuất những giải pháp cải cách mạnh mẽ về
cơ chế chính sách và quy trình nghiệp vụ theo hướng đơn giản, giảm thiểu thủtục hành chính; đồng thời, triển khai có hiệu quả các ứng dụng CNTT trongcác hoạt động nghiệp vụ tại KBNN, hướng tới xây dựng Kho bạc điện tử.Xây dựng và hoàn thiện cơ chế, quy trình kiểm soát chi NSNN qua KBNNtheo hướng đơn giản, rõ ràng, minh bạch về hồ sơ, chứng từ, nội dung kiểmsoát; đồng thời, phân định rõ trách nhiệm, quyền hạn của các đơn vị, cá nhân
có liên quan Cụ thể, đối với chi đầu tư đã rút ngắn thời gian kiểm soát chi (từ
7 ngày xuống còn khoảng 3 - 4 ngày làm việc), đơn giản hóa yêu cầu đối với
hồ sơ đề nghị thanh toán, giảm số lượng mẫu biểu chứng từ thanh toán…
+ Lê Thị Thanh Tuyến (2012), Hoàn thiện công tác quản lý chi NSNN
tỉnh Quảng Ngãi, Luận văn thạc sĩ kinh tế phát triển Trong phần cơ sở lý luận,
nhân tố ảnh hưởng đến chi NSNN cấp tỉnh, tác giả chưa đề cập đến hai vấn đềquan trọng trong quản lý chi NSNN là các quy định của pháp luật và đội ngũ cán
bộ làm công tác quản lý chi NSNN Do đó phần thực trạng và giải pháp tác giả
đề cập rất ít đến vấn đề này Mặt khác, tỉnh Quảng Ngãi được Nhà nước đầu tưNhà máy lọc dầu và Khu kinh tế Dung Quất, đã làm thay đổi cơ bản tình hìnhthu, chi ngân sách tỉnh Từ một tỉnh hàng năm phải nhận trợ cấp cân đối ngânsách Trung Ương hiện nay đã trở thành tỉnh có số thu điều tiết về Trung Ươnglớn Đây chính là điểm khác căn bản với thành phố Buôn Ma Thuột vì vẫn phảinhận nhiều trợ cấp cân đối từ ngân sách Trung Ương
+ Trần Anh Tuấn (2014)“Hoàn thiện công tác quản lý NSNN ở thành
phố Buôn Ma Thuột”, Luận văn Thạc sĩ Kinh tế, Đại học Đà Nẵng, năm 2014.
Đề tài này đề cập đến những vấn đề lý luận về NSNN và nội dung hoạt độngcủa nó, xem xét khái quát thực trạng về quản lý NSNN tại thành phố Buôn
Ma Thuột, chỉ ra những tồn tại, hạn chế cơ bản của việc quản lý ngân
sách và đưa ra một số giải pháp nhằm khắc phục và hoàn thiện hơn Đề xuất
Trang 17giải pháp về đổi mới một cách toàn diện và đồng bộ hệ thống tổ chức Khuyếnkhích, thúc đẩy sản xuất, rà soát để đánh giá các chính sách thu hiện nay, khảosát các nguồn thu hiện có và dự báo khả năng thu thời gian tới một cách khoahọc và phải phân định rõ quyền hạn, trách nhiệm giữa các cơ quan trong hệthống tài chính.
+ Nguyễn Thanh Quang (2013) “Hoàn thiện công tác kiểm soát chi NSNN
qua Kho bạc nhà nước tỉnh Gia Lai”, Luận văn Thạc sĩ Kinh tế Đại học Đà
Nẵng, năm 2013 Đề tài chỉ rõ phần tồn tại của công tác kiểm soát chi NSNNqua KBNN Gia Lai hiện nay vẫn còn tình trạng chồng chéo chức năng, nhiệm
vụ giữa cơ quan tài chính và cơ quan KBNN, chỉ ra được ý thức trách nhiệmcủa cán bộ, công chức làm công tác kiểm soát nhiều bất cập, chỉ rõ tráchnhiệm nhà đầu tư chưa cao Quy trình kiểm soát chưa đáp ứng thực tế, chưathật sự khoa học, gây khó khăn, ách tắc trong thực thi công vụ Từ đó, đưa ranhững đề xuất nhằm hoàn thiện hơn, góp phần làm rõ cơ chế quản lý, hoànthiện quy trình kiểm soát và nâng cao hiệu quả NSNN thông qua hệ thốngKho bạc nhà nước trên địa bàn tỉnh Gia Lai
+ Tô Thiện Hiền (2012) “Nâng cao hiệu quả quản lý NSNN tỉnh An
Giang giai đoạn 2011 – 2015 và tầm nhìn đến 2020”, Luận văn Tiến sĩ Kinh
tế, năm 2012 Đề tài này áp dụng cơ chế phân cấp ngân sách, đề xuất giảipháp linh hoạt để điều hòa nguồn lực giữa các cấp ngân sách được công bằng.Phân định rõ các nguồn thu và nhiệm vụ chi rất cụ thể cho từng cấp ngânsách Chú trọng đến hiệu quả của chi ngân sách, có tác động gì đến việc khaithác nguồn thi và kích thích các đơn vị thụ hưởng ngân sách chi tiêu tiết kiệm,chống lãng phí, nâng cao hiệu quả quản lý ngân sách, nâng hiệu quả đảm bảochức năng và nhiệm vụ của đơn vị Góp phần lý giải trên phương diện khoa họcnhững lý luận cơ bản về hiệu quả quản lý NSNN và các hình thức quản lý ngânsách tỉnh An Giang Đồng thời làm sáng tỏ bản chất, chức năng, vai trò
Trang 18của NSNN và hệ thống hóa, phân tích các quan điểm về hiệu quả quản lý NSNN, phân định rõ cơ chế phân cấp quản lý NSNN trong giai đoạn hiện nay
+ Phạm Văn Thành (2011) “Hoàn thiện công tác quản lý NSNN ở tỉnh
Bình Định”, Luận văn Thạc sĩ Kinh tế, Đại học Đà Nẵng, năm 2011 Đề tài
này đề cập đến những vấn đề lý luận về NSNN và nội dung hoạt động của nó,xem xét khái quát thực trạng về quản lý NSNN tại tỉnh Bình Định, chỉ ranhững tồn tại, hạn chế cơ bản của việc quản lý ngân sách và đưa ra một sốgiải pháp nhằm khắc phục và hoàn thiện hơn Đề xuất giải pháp về đổi mớimột các toàn diện và đồng bộ hệ thống tổ chức Khuyến khích, thúc đẩy sảnxuất, rà soát để đánh giá các chính sách thu hiện nay, khảo sát các nguồn thuhiện có và dự báo khả năng thu thời gian tới một cách khoa học, tăng cườngcông tác dự báo, phân tích rủi ro nhằm ổn định vĩ mô trước biến động kinh tế,tăng cường quản lý, giám sát các khoản thu, chi NSNN Đẩy mạnh thực hiện
xã hội các hoạt động sự nghiệp, từng bước giảm gánh nặng cho ngân sách.Hoàn thiện phân cấp theo hướng từng bước xóa dần các khoản thu phân chia
tỷ lệ phần trăm (%) huyện, xã nhằm ổn định lâu dài như nâng tỷ lệ ngân sách
xã hưởng 100% một số khoản thu do xã trực tiếp quản lý
+ Nguyễn Ngọc Kiểm (2011) “Quản lý chi NSNN cho đầu tư xây dựng
cơ bản huyện Núi Thành”, Luận văn Thạc sĩ Kinh tế Đại học Đà Nẵng, năm
2011 Đề tài này nghiên cứu, phân tích có hệ thống, làm rõ những vấn đề lýluận cơ bản về chi NSNN cho đầu tư xây dựng cơ bản Phân tích thực trạng,đánh giá những kết quả đạt được, những mặt còn hạn chế và nguyên nhâncông tác quản lý chi NSNN cho đầu tư xây dựng cơ bản trên địa bàn huyệnNúi Thành, tỉnh Quảng Nam Từ phân tích thực trạng, tác giả đưa ra nhữnggiải pháp và kiến nghị góp phần hoàn thiện quản lý chi NSNN cho đầu tư xâydựng cơ bản trên địa bàn huyện Núi Thành, tỉnh Quản Nam như nâng caocông tác lập kế hoạch, tổ chức tốt công tác nghiệm thu và quản lý chất lượng
Trang 19công trình Nâng cao chất lượng kiểm soát thanh toán vốn đầu tư xây dựng
cơ bản qua Kho bạc nhà nước huyện, tăng cường công tác quyết toán, côngkhai qua trình quản lý chi ngân sách cho đầu tư xây dựng cơ bản Nâng caotrình độ và chất lượng đội ngũ cán bộ nhằm chống thất thoát, lãng phí, nângcao hiệu quả sử dụng vốn đầu tư xây dựng cơ bản NSNN
+ Vũ Tiến Đạt (2007)"Hoàn thiện chính sách quản lý ngân sách tỉnh
(thành phố) trong điều kiện kinh tế thị trường ở Việt Nam" luận văn thạc sĩ
kinh tế, năm 2007 Luận văn nêu lên những đánh giá về thực trạng nêu lênnhững hạn chế như: Cơ chế đầu tư, phân bố, tính công bằng, minh bạch trongquản lý ngân sách… còn chưa thật rõ ràng Việc xác định mức độ phân cấphợp lý, hiệu quả còn chưa có kinh nghiệm trong lúc các quan hệ kinh tế tài chínhbiến động liên tục Do tổ chức theo mô hình lồng ghép nên quy trình ngân sách
bị kéo dài qua nhiều cấp, nhiều đầu mối trong lập dự toán, cũng như các côngviệc khác dẫn tới chất lượng thảo luận, xem xét của hội đồng nhân dân chưacao Luận văn đề xuất sớm khắc phục sự trùng lặp thẩm quyền, trách nhiệm giữacác cấp TW và địa phương trong quyết định dự toán, điều chỉnh dự toán và phêchuẩn quyết toán ngân sách địa phương; Tiếp tục hoàn thiện các quy định pháp
lý, các chính sách quản lý ngân sách theo hướng phân cấp nhiều hơn cho địaphương nhằm phát huy quyền làm chủ, năng động, sáng tạo của địa phương;Xây dựng và thực hiện các kế hoạch tài chính - ngân sách trung và dài hạn;Chuyển việc bố trí ngân sách theo chi phí các yếu tố đầu vào sang bố trí ngânsách theo mục tiêu, kết quả, hiệu quả KT-XH ở đầu ra; Bổ sung, chi tiết hoá cácquy định hiện hành theo hướng nâng cao thực quyền "giám sát" của HĐND địaphương; bổ sung, hoàn thiện một số quy chế để tăng cường khả năng kiểm soátchi của HĐND địa phương; Hoàn thiện hệ thống căn cứ, định mức trong lập vàphân bổ dự toán ngân sách
Trang 20Các công trình nghiên cứu trên đã có những đóng góp nhất định trongviệc nghiên cứu quản lý chi NSNN Ngoài ra còn rất nhiều bài nghiên cứu,trao đổi xung quanh vấn đề đổi mới quản lý chi NSNN dược đăng tải trên cáctạp chí, góp phần đưa ra những cái nhìn toàn diện nhất về từng vấn đề quản lýchi NSNN Tuy nhiên đi sâu nghiên cứu về công tác quản lý chi NSNN tạihuyện Bắc Trà My – Tỉnh Quảng Nam thì đến nay chưa có công trình nào, vì
vậy đề tài: “Hoàn thiện quản lý chi NSNN trên địa huyện Bắc Trà My – Tỉnh
Quảng Nam” sẽ có ý nghĩa thực tiễn quan trọng, nghiên cứu một cách hệ
thống và tương đối đầy đủ về quản lý chi NSNN trên địa huyện Bắc Trà Mytrong thời gian qua và đề ra các giải pháp quản lý chi NSNN trong thời giantới Trong quá trình thực hiện, tác giả sẽ kế thừa, học tập các kết quả của cáccông trình nghiên cứu trước đó là những tài liệu tham khảo có giá trị nhấtđịnh cho việc nghiên cứu hoàn thành luận văn này
6 Kết cấu luận văn
Ngoài phần mở đầu, kết luận, danh mục tài liệu tham khảo, luận văngồm 3 chương như sau:
Chương 1: Cơ sở lý luận về quản lý chi ngân sách NN cấp huyện
Chương 2: Thực trạng quản lý chi ngân sách huyện Bắc Trà My, tỉnhQuảng Nam
Chương 3: Giải pháp hoàn thiện quản lý chi ngân sách huyện Bắc Trà
My trong thời gian tới
Trang 21CHƯƠNG 1
CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ CÔNG TÁC QUẢN LÝ CHI NGÂN
SÁCH NHÀ NƯỚC1.1 NGÂN SÁCH NHÀ NƯỚC VÀ QUẢN LÝ CHI NGÂN SÁCH NHÀ NƯỚC
1.1.1 Khái niệm, đặc điểm của NSNN
Luật NSNN số 83/2015/QH13 đã được Quốc hội nước Cộng hòa xã hội
chủ nghĩa Việt Nam thông qua ngày 25/6/2015 định nghĩa: “NSNN là toàn bộ
các khoản thu, chi của Nhà nước được dự toán và thực hiện trong mộtkhoảng thời gian nhất định do cơ quan nhà nước có thẩm quyền quyết định đểbảo đảm thực hiện các chức năng, nhiệm vụ của Nhà nước.”
* Đặc điểm NSNN
Hoạt động thu chi của NSNN luôn gắn chặt với quyền lực kinh tế chính trị của nhà nước, và việc thực hiện các chức năng của nhà nước, đượcnhà nước tiến hành trên cơ sở những luật lệ nhất định;
Hoạt động NSNN là hoạt động phân phối lại các nguồn tài chính, nó thể hiện ở hai lãnh vực thu và chi của nhà nước;
- NSNN luôn gắn chặt với sở hữu nhà nước, luôn chứa đựng những lợi ích chung, lợi ích công cộng;
- NSNN cũng có những đặc điểm như các quỹ tiền tệ khác Nét khácbiệt của NSNN với tư cách là một quỹ tiền tệ tập trung của nhà nước, nóđược chia thành nhiều quỹ nhỏ có tác dụng riêng, sau đó mới được chi dùngcho những mục đích đã định;
- Hoạt động thu chi của NSNN được thực hiện theo nguyên tắc không hoàn trả trực tiếp là chủ yếu
Trang 221.1.2 Khái niệm quản lý chi NSNN
Quản lý chi NSNN là quá trình Nhà nước vận dụng các quy luật kháchquan, sử dụng hệ thống các phương pháp tác động, điều chỉnh đến các hoạtđộng chi NSNN như hình thành, tập trung, phân phối và sử dụng các nguồntài chính nhằm phục vụ cho việc thực hiện các chức năng, nhiệm vụ của mình
1.1.3 Vai trò của quản lý chi NSNN
Thúc đẩy nâng cao hiệu quả sử dụng các khoản chi NSNN nhằm tănghiệu quả sử dụng vốn ngân sách, đảm bảo tiết kiệm, có hiệu quả Thông quaquản lý các khoản cấp phát của chi NSNN sẽ có tác động khác nhau đến đờisống Kinh tế - Xã hội, giữ vững ổn định, đặc biệt là giải quyết các vấn đề bứcxúc của xã hội như: Xóa đói giảm nghèo, giải quyết việc làm, các hoạt độngmang tính cộng đồng
Thông qua quản lý các dự án đầu tư phát triển nhằm phục vụ chuyểndịch cơ cấu kinh tế có hiệu quả Quản lý chi ngân sách góp phần điều tiết thunhập dân cư thực hiện công bằng xã hội Có thể nói quản lý chi ngân sách cóhiệu quả là yếu tố góp phần thúc đẩy phát triển bền vững
Quản lý chi NSNN có vai trò điều tiết giá cả, chống suy thoái và chốnglạm phát Khi nền kinh tế lạm phát và suy thoái nhà nước phải sử dụng công
cụ chi ngân sách để khắc phục tình trạng này
Duy trì sự ổn định của môi trường kinh tế, Nhà nước sử dụng công cụchi ngân sách Thông qua quản lý các khoản chi thường xuyên, chi đầu tưphát triển, Nhà nước sẽ điều chỉnh phù hợp với đặc điểm của từng đối tượng
cụ thể, tạo ra sự kích thích tăng trưởng nền kinh tế thông qua đầu tư cơ sở hạtầng, đầu tư vào các ngành kinh tế mũi nhọn, đầu tư vào các khu côngnghiệp, khu kinh tế mở để nhằm thúc đẩy sự phát triển của nền kinh tế
Trang 231.1.4 Nguyên tắc quản lý chi NSNN
Trong bất kỳ thời đại nào, chi NSNN đều phải tuân thủ những quy tắcnhất định, những yêu cầu đó càng trở thành bắt buộc bởi tính đa dạng, phongphú cũng như mục tiêu hiệu quả là những đặc trưng cơ bản đối với nền kinh
Thứ hai, tính kỷ luật
Mọi khoản thu, chi của Nhà nước đều được phản ánh đầy đủ vào NSNN
và phải có ràng buộc cứng về ngân sách Nguyên tắc kỷ luật ở đây cũng hàm
ý rằng việc hấp thụ nguồn lực của khu vực công chỉ giới hạn ở phạm vi cầnthiết để thực hiện các chính sách của chính phủ Chi NSNN phải được tínhtoán trong khả năng nguồn lực huy động được từ nền kinh tế và nguồn khác.Khả năng này không chỉ tính trong một năm mà phải được tính trong trunghạn (3-5 năm), kết hợp với dự báo xảy ra rủi ro, chỉ có như vậy mới đảm bảotính ổn định và bền vững của ngân sách trong trung hạn Nhìn chung các nhàquản lý phải dự tính được rủi ro về thu và sự biến động về chi để có chínhsách đối ứng với những tình huống có thể xảy ra và dự tính nhiều phương án.Hàng năm trên cơ sở đánh giá và xây dựng ngân sách năm rà soát lại kế hoạchtrung hạn để điều chỉnh sát với thực tiễn và cập nhật thêm một năm nhữngbiến động tăng giảm nguồn và những chính sách bổ sung hoặc thay đổi, nhưvậy lúc nào cũng đảm bảo có kế hoạch trung hạn để xác định ngân quỹ trong
Trang 243-5 năm, đáp ứng được yêu cầu chi NSNN trong khuôn khổ nguồn lực chophép và thể hiện tính bền vững.
Thứ ba, tính có thể dự báo được
Đây là điều kiện để thực hiện có hiệu quả các chính sách, chương trình.Điều này không chỉ đòi hỏi sự ổn định và tính minh bạch về cơ chế, chínhsách, ổn định vĩ mô, mà còn phải có sự cân đối giữa ngắn hạn và dài hạn, tínhđến nhu cầu và khả năng nguồn lực cho các nhu cầu chi
Thứ tư, tính minh bạch, công khai trong cả quy trình từ khâu lập, tổchức thực hiện, quyết toán, báo cáo và kiểm toán
Nguồn kinh phí phục vụ cho chi NSNN chủ yếu từ nguồn thuế, phí dodân đóng góp nên phải đảm bảo rõ ràng, công khai để các tổ chức, cá nhângiám sát và tham gia Kế hoạch tài chính ngân sách bản thân nó phải xây dựngtrên cơ sở thông tin Nó phải chứa đựng đầy đủ các thông tin cơ bản để thựchiện có hiệu quả việc thảo luận, phê chuẩn Khi được phê chuẩn, kế hoạch tàichính ngân sách trở thành nguồn thông tin truyền tải toàn bộ mục tiêu, quanđiểm của chính phủ và là căn cứ để cơ quan hành pháp tham gia kiểm tra giámsát thực hiện Các quyết định ban hành phải có căn cứ, có cơ sở, chi phí, lợiích gắn liền với quyết định phải rõ ràng, dễ tiếp cận Như vậy, thực hiệnnguyên tắc này vừa nâng cao trách nhiệm của các tổ chức, cá nhân có liênquan đến ngân sách, vừa đảm bảo sử dụng ngân sách có hiệu quả, vừa giúpcho phát hiện chỉnh sửa để thông tin về ngân sách sát đúng thực tiễn
Thứ năm, đảm bảo cân đối, ổn định tài chính, ngân sách
Kế hoạch tài chính, ngân sách nói riêng và công tác kế hoạch nói chungđều phải mang tính cân đối và ổn định Tuân thủ nguyên tắc này để thực hiện
có hiệu quả chức năng, sứ mệnh của nhà nước trong việc duy trì trật tự xã hội
và khắc phục những thất bại của nền kinh tế thị trường
Trang 25Thứ sáu, chi NSNN phải gắn chặt với chính sách kinh tế, gắn với mụctiêu phát triển kinh tế trung và dài hạn
Chi ngân sách phải dựa trên nguồn thu có được, nhưng nguồn thu lạiđược hình thành chủ yếu từ hoạt động kinh tế và gắn với chính sách kinh tế,gắn với mục tiêu vĩ mô Mặt khác trong bất kể nền kinh tế nào và đặc biệt làkinh tế thị trường, trách nhiệm của Nhà nước là phải tập trung giải quyết vấn
đề về phát triển KT-XH, giáo dục, y tế, xóa đói giảm nghèo, trợ cấp xã hội,bảo vệ môi trường, phòng chống dịch bệnh, khắc phục chênh lệch giữa cácvùng miền NSNN chính là công cụ để Nhà nước thực hiện trách nhiệm xãhội to lớn đó Điều đó thể hiện chỉ có gắn chi ngân sách với chính sách kinh tếthường niên, mục tiêu kinh tế trung và dài hạn thì mới tạo được sự nhất quán,đảm bảo chi NSNN đạt được tính khả thi cao và dự báo ngân sách chuẩn xáchơn
Thứ bảy, chi NSNN phải cân đối hài hòa giữa các ngành với nhau, giữatrung ương và địa phương, kết hợp giải quyết ưu tiên chiến lược trong từngthời kỳ
Giải quyết mối quan hệ giữa phát triển ngành - địa phương, giữa cácngành, giữa các địa phương để xây dựng ngân sách, thúc đẩy phát triển cânđối, toàn diện, tạo ra mối quan hệ tương tác hỗ trợ lẫn nhau giữa các ngành,các địa phương Giải quyết mối quan hệ giữa trung ương - địa phương theohướng giao quyền tự chủ cho địa phương để khuyến khích địa phương khaithác tiềm năng thế mạnh, gắn trách nhiệm với quyền lợi địa phương
Cần tập trung giải quyết ưu tiên chiến lược, bởi thực tiễn cho thấy nhucầu cung cấp hàng hóa, dịch vụ công trong kinh tế thị trường rất đa dạngphong phú Với nguồn lực tài nguyên cũng như tài chính khan hiếm, thì việcsắp xếp thứ tự ưu tiên chiến lược để tập trung giải quyết những vấn đề quantrọng của đất nước, những vấn đề có tác động tích cực đến các lĩnh vực khác,
Trang 26tạo động lực cho sự phát triển, hoặc giải quyết những vấn đề cấp thiết của
KT-XH Nguyên tắc này tạo cho chi NSNN trở thành công cụ hữu hiệu để điềuhành có hiệu quả, gắn ngân sách với chính sách kinh tế và đảm bảo cho ngânsách được cân đối vững chắc, chủ động khi có biến động về nguồn thu Việcđiều hành chi ngân sách cần tập trung nguồn lực giải quyết được những ưutiên bắt buộc, những ưu tiên ở cấp độ thấp hơn được giải quyết tùy theo khảnăng cân đối ở từng thời điểm
1.1.5 Các tiêu chí đánh giá quản lý chi NSNN
Thứ nhất: Việc chấp hành các Nghị quyết của Quốc hội, Chính phủ, chỉđạo, điều hành phát triển kinh tế xã hội, dự toán ngân sách nhà nước hàngnăm; hướng dẫn của Bộ Tài chính về xây dựng dự toán NSNN…;
Thứ hai: Sự phù hợp với tiêu chí, định mức, tiêu chuẩn và các quy địnhkhác của Nhà nước có liên quan đến chi ngân sách và điều kiện phân bổNSNN;
Thứ ba: Tuân thủ trình tự, thủ tục thẩm tra và phê duyệt dự toán chiNSNN
Thứ tư: Tính kịp thời trong phân bổ ngân sách; trong thực hiện cácnhiệm vụ được giao đã được phê duyệt trong bản dự toán, nhất là đối với cácnhiệm vụ đầu tư, mua sắm
Thứ năm: Sự phù hợp với dự toán được duyệt trong phân bổ ngân sách;Thứ sáu: Sự phù hợp với hệ thống mẫu biểu được quy định; thời giantrong lập báo cáo; tính đầy đủ của các hồ sơ, mẫu biểu quyết toán theo quyđịnh
1.2 NỘI DUNG QUẢN LÝ CHI NGÂN SÁCH NHÀ NƯỚC
1.2.1 Lập dự toán chi NSNN cấp huyện
a. Mục đích, yêu cầu của lập dự toán chi NSNN cấp huyện
Trang 27Mục đích cơ bản của việc lập dự toán chi NSNN là nhằm đảm bảo tínhđúng đắn của chi NSNN, có căn cứ khoa học và căn cứ thực tiễn các chỉ tiêuchi NSNN trong kỳ kế hoạch Trong quá trình lập dự toán chi NSNN, phảiđảm bảo các yêu cầu:
- Dự toán chi NSNN phải bám sát kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội và
có tác động tích cực đối với việc thực hiện kế hoạch phát triển kinh tế - xã hộicủa huyện;
- Dự toán chi NSNN phải đảm bảo thực hiện đầy đủ, đúng các yêu cầu của Luật NSNN
b Căn cứ lập dự toán chi NSNN cấp huyện
- Căn cứ vào chỉ tiêu dự toán do UBND tỉnh thông báo cho huyện;
- Phương hướng, chủ trương, nhiệm vụ phát triển kinh tế, văn hóa, xãhội, môi trường, an ninh quốc phòng của Đảng và Nhà nước trong năm kếhoạch và những năm tiếp theo
- Kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội của huyện trong năm kế hoạch
- Kết quả phân tích, đánh giá tình hình thực hiện kế hoạch ngân sách của các năm trước, đặc biệt là năm báo cáo
- Lập dự toán chi NSNN phải dựa trên các chính sách, chế độ, tiêu chuẩn, định mức cụ thể về chi tiêu tài chính nhà nước
c Các cơ quan tham gia lập dự toán chi NSNN cấp huyện
- Cơ quan, đơn vị, tổ chức trực tiếp sử dụng NSNN, được NSNN hỗ trợlập dự toán chi NSNN thuộc phạm vi nhiệm vụ được giao
- Cơ quan tài chính địa phương đóng vai trò đặc biệt quan trọng trongviệc xây dựng dự toán chi NSNN và phương án phân bổ dự toán, thẩm định
dự toán các đơn vị dự toán của cấp mình và UBND cấp dưới, nhằm kiểm tratính tuân thủ trong việc lập dự toán; kiểm tra nguồn để bố trí cân đối và đúngmục đích, đúng mục tiêu
Trang 28- UBND các cấp lập dự toán thu, chi ngân sách địa phương, phương ánphân bổ dự toán ngân sách của cấp mình; lập dự toán điều chỉnh ngân sáchđịa phương trong trường hợp cần thiết trình HĐND cùng cấp quyết định.
- HĐND các cấp quyết định dự toán thu, chi ngân sách địa phương vàphân bổ dự toán ngân sách cấp mình; quyết định các chủ trương, biện pháptriển khai thực hiện ngân sách địa phương; điều chỉnh dự toán ngân sách địaphương trong trường hợp cần thiết; giám sát việc thực hiện ngân sách đãđược HĐND quyết định
d Phương pháp lập dự toán chi NSNN cấp huyện
- Phương pháp phân bổ từ trên xuống: Phương pháp này có ưu điểm lànhanh, gọn, đảm bảo được các yêu cầu của nhà nước trung ương Tuy vậy,
nó có nhược điểm là không phát huy được tính chủ động, sáng tạo của cáccấp, các ngành, các đơn vị cơ sở; nếu tình hình ngân sách giữa các năm không
ổn định, hệ thống pháp luật chưa nghiêm thì phương pháp này khó thực hiệnhoặc thực hiện được nhưng tính chính xác không cao
- Phương pháp lập dự toán từ cơ sở, tổng hợp từ dưới lên: Phươngpháp này khắc phục được các nhược điểm của phương pháp trên, tuy nhiên
nó lại có nhược điểm khác là: Tốn nhiều công sức và thời gian vì khối lượngcông việc nhiều, phải qua nhiều bước thực hiện Mặc dù vậy, phương phápnày khá thích hợp với điều kiện chi NSNN còn nhiều biến động, trình độ quản
lý điều hành chi ngân sách còn ở mức độ nhất định
e Trình tự lập dự toán chi NSNN cấp huyện
Bắt đầu từ đầu quý II hàng năm, cơ quan tài chính hướng dẫn các địaphương, cơ quan, đơn vị dự toán lập dự toán chi NSNN; cơ quan tài chínhphối hợp với các ngành, các cấp đánh giá khả năng, tình hình thực hiện ngânsách năm báo cáo lập dự toán chi NSNN trình UBND trước khi làm việc với
Sở Tài chính tỉnh
Trang 29Trên cơ sở dự toán chi NSNN được Quốc hội thông qua, Chính phủ cóphương án cụ thể phân bổ cho các Bộ, ngành, các địa phương Chính phủgiao Bộ Tài chính thông báo ngân sách cho UBND các tỉnh UBND tỉnh làmviệc với các địa phương để xác định rõ hơn dự toán chi NSNN UBND cácđịa phương sẽ căn cứ vào chỉ tiêu dự toán chi NSNN được giao, nhu cầu thực
tế của các đơn vị gửi, tiến hành thảo luận dự toán thu-chi NSNN và lập dựtoán chính thức trình HĐND huyện tại kỳ họp gần nhất HĐND huyện họp,thảo luận, quyết định ngân sách địa phương
1.2.2 Chấp hành dự toán chi NSNN cấp huyện
Chấp hành chi NSNN chính là thực hiện dự toán NSNN trên cơ sở dựtoán được phê chuẩn
- Tham gia vào quá trình quản lý đối với khâu chấp hành chi ngân sách
có các cơ quan
+ Cơ quan Tài chính: Tham gia với chức năng tham mưu cho chínhquyền nhà nước các cấp trong quản lý và điều hành NSNN Cơ quan Tàichính có trách nhiệm cân đối nguồn đáp ứng nhu cầu chi, kiểm tra và giám sátviệc thực hiện chi tiêu và sử dụng ngân sách ở các cơ quan, đơn vị sử dụngngân sách
+ Kho bạc Nhà nước: Thực hiện kiểm soát các khoản chi theo các chế
độ, tiêu chuẩn điều kiện, thủ tục quy định Trường hợp không đủ điều kiện, cóquyền từ chối cấp phát thanh toán các khoản chi đó
+ Đơn vị sử dụng NSNN: Thủ trưởng các đơn vị sử dụng NSNN làngười có quyền quyết định, chuẩn chi các khoản chi NSNN theo đúng chế độ,tiêu chuẩn, định mức và trong phạm vi dự toán được cấp có thẩm quyền giao
Có trách nhiệm quản lý, sử dụng ngân sách và tài sản tiết kiệm, có hiệu quả
- Nguyên tắc và nội dung của chấp hành chi ngân sách như sau:
Trang 30+ Nguyên tắc: Đáp ứng kịp thời các nhu cầu chi của các đơn vị sử dụngNSNN theo tiến độ và dự toán được duyệt, các khoản chi NSNN phải đượcthanh toán trực tiếp cho người được hưởng; Mọi khoản chi NSNN phải đượckiểm soát trước, trong và sau khi thanh toán chi trả.
+ Nội dung chấp hành chi NSNN: Nội dung chính của quy trình chấphành NSNN là việc bố trí kinh phí kịp thời đáp ứng nhu cầu chi của các đơn
vị sử dụng ngân sách theo dự toán đã được duyệt sao cho tiết kiệm và đạthiệu quả cao Các cơ quan được pháp luật quy định có trách nhiệm kiểm soátcác khoản chi NSNN theo đúng dự toán và đúng chế độ
- Các đơn vị sử dụng ngân sách chỉ được cấp phát kinh phí NSNN khi có
đủ điều kiện:
Đã có trong dự toán NSNN được giao, trừ các trường hợp chi từ nguồntăng thu so với dự toán và dự phòng ngân sách Đối với những khoản chikhông có trong dự toán thì đơn vị sử dụng ngân sách báo cáo với cơ quan cóthẩm quyền xin bổ sung hoặc điều chỉnh dự toán
Đúng chế độ, tiêu chuẩn, định mức do cấp có thẩm quyền quy định: Dựavào định mức là căn cứ có tính chất quan trọng chấp hành dự toán chi NSNN.Hầu hết nhu cầu chi NSNN đã có định mức, tiêu chuẩn đã được cơ quanquyền lực Nhà nước xem xét và thông qua Đó là căn cứ mang tính pháp lýcho tổ chức chấp hành dự toán chi Tính hợp pháp, hợp lệ, hợp lý của cáckhoản chi NSNN được duyệt dựa trên cơ sở các chính sách, chế độ chi NSNN
có hiệu lực và khả thi Để đảm bảo điều này, nhà nước cần phải có chínhsách, chế độ phù hợp và thường xuyên rà soát để điều chỉnh đáp ứng yêu cầucủa thực tiễn
Đã được thủ trưởng đơn vị sử dụng ngân sách hoặc người được ủyquyền quyết định Có chứng từ hợp pháp, hợp lệ Nhiệm vụ kinh tế thực tếphát sinh Trong tài khoản tại Kho bạc còn số dư
Trang 31Trường hợp đầu tư xây dựng, mua sắm trang thiết bị, phương tiện làmviệc và các việc khác phải qua đấu thầu hoặc thẩm định giá thì phải tổ chứcđấu thầu hoặc thẩm định giá theo đúng quy định của pháp luật.
Các khoản chi có tính chất thường xuyên, khoản chi có tính thời vụ hoặcchi phát sinh vào một số thời điểm như đầu tư xây dựng, mua sắm, sửa chữalớn và các khoản chi không thường xuyên khác phải thực hiện theo dự toán
do đơn vị dự toán giao
- Các hình thức cấp phát thanh toán như sau:
Theo Luật NSNN và các văn bản dưới luật hướng dẫn thực hiện LuậtNSNN thì từ năm 2004 phương thức cấp phát NSNN được cơ quan Tài chínhthực hiện theo phương thức đó là:
+ Phương thức cấp phát theo dự toán: phương thức này được áp dụng chocác khoản chi thường xuyên và được áp dụng cho các cơ quan hành chính nhànước các cấp, các đơn vị sự nghiệp công, các tổ chức chính trị-xã hội
+ Điều kiện để thực hiện phương thức cấp phát theo dự toán từ Kho bạcNhà nước là các đơn vị dự toán phải có dự toán năm được cơ quan có thẩmquyền giao và phẩn bổ dự toán, nhu cầu chi hàng quí và phải có phương ánđiều hành ngân sách hàng quí của cơ quan Tài chính cùng cấp
Theo phương thức này, cơ quan KBNN chủ động hơn trong công tác chitrả, thành toán các khoản chi NSNN cho các đơn vị dự toán KBNN chỉ căn
cứ nội dung đã có trong dự toán và các điều kiện khác theo luật định để thanhtoán chi trả cho các đơn vị sử dụng NSNN hoặc chi trả trực tiếp cho đơn vịcung cấp hàng hoá và dịch vụ, giảm được phiền hà, thủ tục hành chính chocác cơ quan, đơn vị trong quá trình chấp hành NSNN là khâu đột phát trongquá trình thực hiện cải cách hành chính trong lĩnh vực quản lý Tài chính công.+ Phương thức cấp phát bằng lệnh chi tiền: được áp dụng khi cấp NSNNcho các tổ chức, doanh nghiệp, các tổ chức kinh tế-xã hội ít có quan hệ với
Trang 32ngân sách; chi trả nợ, viện trợ, cấp bổ sung cân đối ngân sách và một số khoảnchi đặc biệt khác Đối tượng và nội dung cấp phát ngân sách và một số khoảnchi đặc biệt khác.
Theo phương thức này, Kho bạc Nhà nước chỉ thực hiện xuất quỹNSNN theo lệnh của cơ quan Tài chính, cơ quan Tài chính chịu trách nhiệm
về sự quyết định của mình trước cơ quan pháp luật Nhà nước
+ Ghi thu - ghi chi: là việc cơ quan Tài chính thực hiện ra lệnh thu mộtkhoản thu phát sinh tại một đơn vị hoặc một dự án công trình vào ngân sách,đồng thời ra lệnh chi một số tiền đúng bằng số tiền vừa thu cho đơn vị hoặc
dự án, công trình đó
Tuỳ theo tính chất công việc hoặc đơn vị thụ hưởng mà cơ quan Tàichính quy định trình tự cấp phát, trách nhiệm và quyền hạn của các cơ quantham gia vào việc chấp hành chi NSNN, nhằm tạo cơ sở pháp lý thống nhấtcho việc thực hiện, đồng thời tổ chức cấp phát thanh toán theo hình thức phùhợp
- Kiểm soát chi NSNN:
+ Kiểm soát là một chức năng của quản lý Kiểm soát chi NSNN là mộtnội dung quan trọng trong chấp hành chi NSNN Việc kiểm soát chi NSNNchặt chẽ đảm bảo nâng cao tính tiết kiệm và hiệu quả trong quản lý chi
NSNN Tất cả các khoản chi NSNN đều phải được kiểm tra, kiểm soát trongquá trình cấp phát, thanh toán qua KBNN Cơ quan có nhiệm vụ thực hiệnkiểm soát chi NSNN là KBNN KBNN có trách nhiệm kiểm soát các hồ sơ,chứng từ chi, thực hiện chi trả, thanh toán kịp thời các khoản chi NSNN đủđiều kiện thanh toán KBNN chỉ thực hiện chi trả và thanh toán các khoản chiNSNN khi có đầy đủ các điều kiện cần thiết
+ Kiểm tra và kiểm soát tính hợp pháp, hợp lệ của các hồ sơ, chứng từtheo quy định đối với từng khoản chi Kiểm tra, kiểm soát các khoản chi,
Trang 33đảm bảo đúng chế độ, tiêu chuẩn định mức chi NSNN do cơ quan Nhà nước
có thẩm quyền ban hành Đối với các khoản chi chưa có trong chế độ, tiêuchuẩn định mức chi NSNN, KBNN căn cứ vào dự toán NSNN đã được cơquan Nhà nước có thẩm quyền phân bổ để kiểm soát và thanh toán cho đơnvị
+ Trên cơ sở kiểm soát hồ sơ thanh toán, KBNN làm thủ tục chi trả,thanh toán những khoản chi đầy đủ điều kiện chi theo quy định Trường hợpkhông đủ điều kiện chi, KBNN được phép từ chối chi trả, thanh toán
+ Việc chi trả và thanh toán được thực hiện dưới hai hình thức cấp tạmứng và thanh toán Các khoản chi chưa đủ điều kiện thanh toán trực tiếp sẽđược tạm ứng, mức tạm ứng tùy thuộc vào tính chất khoản chi và tiến độ thựchiện Khi có đầy đủ hồ sơ thì tiến hành thanh toán thu hồi tạm ứng Đối vớicác khoản chi đủ điều kiện cấp thanh toán trực tiếp, KBNN căn cứ hồ sơchứng từ đã kiểm soát để chi trả và thanh toán cho đơn vị sử dụng NSNN.Như vậy để đảm bảo kinh phí cho hoạt động phục vụ cho công cụ thựcthi nhiệm vụ của chính quyền Nhà nước, cơ quan Tài chính, Kho bạc Nhànước có vai trò quan trọng trong việc quản lý chi NSNN KBNN với tư cách
là cơ quan quản lý quỹ của Nhà nước, kiểm soát các khoản chi đúng dự toánđược cấp có thẩm quyền phê duyệt, đúng mục đích và đúng tiêu chuẩn, địnhmức của chế độ tài chính hiện hành
Kết thúc quá trình chấp hành chi NSNN là việc các khoản chi đã được
bố trí trong dự toán được thực hiện chi trả theo các mục tiêu và nhiệm vụ đãđặt ra Các khoản chi này đảm bảo đúng tiêu chuẩn, định mức và theo chế độquy định hiện hành của Nhà nước
Quản lý chi ngân sách trong khâu chấp hành dự toán chính là quản lýviệc chấp hành chi theo đúng quy định, tiêu chuẩn định mức và sao cho đạthiệu quả và tiết kiệm nhất
Trang 341.2.3 Kiểm soát, thanh toán các khoản chi NS cấp huyện
Các đơn vị sử dụng ngân sách cấp huyện và các tổ chức được NS cấphuyện hỗ trợ kinh phí chi thường xuyên mở tài khoản tại KBNN huyện đểgiao dịch, thanh toán và chịu sự kiểm tra của Phòng TC-KH và KBNN huyệntrong quá trình thanh toán, sử dụng kinh phí Các khoản chi ngân sách cấphuyện được kiểm soát trước, trong và sau quá trình cấp phát thanh toán.Phòng TC-KH thực hiện kiểm soát đối với các khoản chi bằng Lệnh chi tiền.KBNN huyện thực hiện kiểm soát đối với các khoản chi bằng dự toán Đồngthời, KBNN huyện thực hiện chi trả, thanh toán các khoản chi NSNN theonguyên tắc thanh toán trực tiếp từ KBNN cho người hưởng lương, ngườicung cấp hàng hóa, dịch vụ và người nhận thầu
Đối với các khoản chi bằng lệnh chi, Phòng TC-KH thực kiểm soát toàn
bộ hồ sơ, chứng từ có liên quan đến khoản chi trước khi cấp lệnh chi sangKBNN huyện để trả cho đối tượng hưởng KBNN huyện kiểm soát nội dungtrên Lệnh chi tiền và thực hiện xuất quỹ ngân sách để chi trả cho đối tượngđược hưởng bằng tiền mặt hoặc chuyển khoản theo đúng quy định
Đối với các khoản chi thường xuyên bằng dự toán, KBNN huyện thựchiện kiểm soát căn cứ vào dự toán được giao, hồ sơ pháp lý và chứng từ cóliên quan đến khoản chi đó Nếu đủ điều kiện chi, KBNN huyện thanh toántheo đề nghị của đơn vị dự toán, nếu các khoản chi chưa đủ điều kiện để thựchiện việc thanh toán trực tiếp, KBNN huyện tạm ứng cho đơn vị sử dụng ngânsách để chủ động chi theo dự toán được giao, sau đó thanh toán với Kho bạcNhà nước theo đúng nội dung, thời hạn quy định
Đối với chi ĐTXDCB, việc KBNN huyện kiểm soát, thanh toán đượcthực hiện như sau:
- Kho bạc Nhà nước huyện kiểm tra, kiểm soát chặt chẽ trong quá trìnhthanh toán, đảm bảo thanh toán vốn ĐTXDCB kịp thời, đầy đủ, đúng quy
Trang 35định Định kỳ và đột xuất kiểm tra các chủ đầu tư về tình hình chấp hành chế
độ chính sách về quản lý chi phí đầu tư xây dựng, về tình hình sử dụng vốnđầu tư Trường hợp Chủ đầu tư sử dụng vốn ĐTXDCB sai mục đích, khôngđúng đối tượng hoặc trái với chế độ quản lý tài chính của Nhà nước, KBNNhuyện tạm ngừng thanh toán, báo cáo với cơ quan có thẩm quyền để ra quyếtđịnh thu hồi số vốn sử dụng sai chế độ
-Trong quá trình kiểm soát thanh toán vốn đầu tư, nếu phát hiện quyết địnhcủa các cấp có thẩm quyền trái với quy định hiện hành, KBNN huyện có văn bảngửi cấp có thẩm quyền đề nghị xem xét lại và nêu rõ ý kiến đề xuất Nếu quá thờihạn đề nghị mà không nhận được trả lời thì được quyền giải quyết theo đề xuấtcủa mình Nếu được trả lời mà xét thấy không thỏa đáng thì vẫn phải giải quyếttheo ý kiến của cấp có thẩm quyền; đồng thời phải báo cáo lên cơ quan có thẩmquyền cao hơn và báo cáo cơ quan Tài chính để xem xét, xử lý
- Cán bộ thanh toán vốn đầu tư (cán bộ thanh toán) của KBNN khi kiểmsoát thanh toán vốn cho dự án phải đảm bảo đúng quy trình Khi cần thiết,phải chủ động báo cáo xin ý kiến lãnh đạo để phối hợp với chủ đầu tư đi nắmtiến độ thực hiện dự án để đôn đốc, hướng dẫn chủ đầu tư hoàn thiện hồ sơ,thủ tục thanh toán
- Số vốn thanh toán cho dự án trong năm (bao gồm vốn tạm ứng và thanhtoán khối lượng hoàn thành) không được vượt kế hoạch vốn cả năm đã bố trícho dự án Số vốn thanh toán (bao gồm vốn tạm ứng và thanh toán khốilượng hoàn thành) cho từng công việc, hạng mục công trình, công trìnhkhông được vượt dự toán hoặc giá trúng thầu, tổng dự toán của dự án (đốivới chi phí nằm trong tổng dự toán) Tổng số vốn thanh toán cho dự án khôngđược vượt tổng mức đầu tư đã được phê duyệt
- KBNN huyện thực hiện thanh toán trước, kiểm soát sau đối với từnglần thanh toán của công việc, hợp đồng thanh toán nhiều lần và kiểm soát
Trang 36trước, thanh toán sau đối với công việc, hợp đồng thanh toán 1 lần và lần thanh toán cuối cùng của công việc, hợp đồng thanh toán nhiều lần.
- Việc kiểm soát, thanh toán được thực hiện trên cơ sở hồ sơ đề nghị thanhtoán của Chủ đầu tư, KBNN căn cứ vào các điều khoản thanh toán được quyđịnh trong hợp đồng để thanh toán theo đề nghị của Chủ đầu tư Chủ đầu tư tựchịu trách nhiệm về tính chính xác, hợp pháp của khối lượng thực hiện, địnhmức, đơn giá, dự toán các loại công việc, chất lượng công trình
1.2.4 Công tác quyết toán chi ngân sách huyện
Quyết toán chi NSNN là khâu cuối cùng trong chu trình quản lý chi ngânsách, bao gồm việc tổng hợp, phân tích, đánh giá các khoản chi NSNN Nộidung của công tác quyết toán chi NSNN bao gồm: kiểm tra, đối chiếu, tổnghợp, phân tích số liệu kế toán và lập, gửi các báo cáo quyết toán Để thực hiệntốt công tác này, các đơn vị phải thực hiện đánh giá lại tình hình thực hiện dựtoán, các nhiệm vụ được giao, xác định số thực chi, số kinh phí còn lại phảithu hồi để nộp NSNN, số kinh phí được chuyển sang năm sau chi tiếp (đốivới các trường hợp có quy định) Trên cơ sở phân tích đánh giá việc lập, chấphành dự toán có thể rút ra những kinh nghiệm và bài học cần thiết cho chutrình quản lý của niên độ ngân sách năm sau, nội dung cụ thể gồm: lập, xétduyệt, thẩm định báo cáo quyết toán và thanh tra, kiểm toán tình hình sử dụngngân sách của các đơn vị
- Lập, xét duyệt, thẩm định báo cáo quyết toán
Nội dung quản lý trong khâu này là thực hiện công tác khóa sổ, đối chiếu, tổng hợp, lập báo cáo quyết toán Tổng hợp, kiểm tra việc khóa sổ và lập báo cáo quyết toán chi ngân sách, xem xét cơ sở hình thành, tính đúng đắn, hợp pháp của báo cáo quyết toán, đối chiếu số liệu với KBNN Sự phù hợp giữa số liệu chi tiết với số liệu tổng hợp và với nguồn kinh phí Sự phù hợp giữa số liệu theo tiểu mục, mục, khoản, loại, chương và ngành với số liệu tổng hợp, các biểu mẫu và phụ lục
Trang 37thuyết minh theo quy định, so sánh giữa số liệu dự toán với số liệu thực hiện,nguyên nhân tăng, giảm, loại trừ những khoản chi bất hợp lý, không đúng tiêuchuẩn, định mức và chế độ tài chính hiện hành.
Trong quá trình quyết toán các khoản chi NSNN phải chủ ý đảm bảo cácnguyên tắc sau:
Lập đầy đủ các loại báo cáo tài chính và gửi kịp thời các loại báo cáo chocác cơ quan có thẩm quyền xét duyệt theo đúng chế độ tài chính quy định
Số liệu trong báo cáo đảm bảo tính chính xác, trung thực, có chứng từđầy đủ hợp lệ chứng minh nội dung các báo cáo tài chính phải theo đúng nộidung ghi trong dự toán được giao (hoặc được cơ quan có thẩm quyền chophép) và chi tiết theo đúng mục lục NSNN Các khoản chi không nằm trong
dự toán đã được phê duyệt thì không được quyết toán
Thủ trưởng các đơn vị sử dụng ngân sách phải chịu trách nhiệm trướcpháp luật về tính chính xác, trung thực, đầy đủ; chịu trách nhiệm về nhữngkhoản chi, không đúng tiêu chuẩn, định mức của chế độ tài chính hiện hành
và việc hạch toán, quyết toán ngân sách sai chế độ
Báo cáo quyết toán năm của các đơn vị dự toán các cấp và của ngân sáchcác cấp chính quyền trước khi trình cấp có thẩm quyền phê duyệt phải có xácnhận của KBNN đồng cấp về tổng số và chi tiết phải được kiểm toán Nhànước tiến hành kiểm toán
Báo cáo quyết toán của các đơn vị dự toán không được để xảy ra tìnhtrạng quyết toán chi lớn hơn thu
Cấp dưới không tổng hợp quyết toán các khoản kinh phí ủy quyền củangân sách cấp trên vào báo cáo quyết toán ngân sách cấp mình
Để công tác quyết toán được tiến hành thuận lợi thì các nguyên tắc trêncần phải được tuân thủ và đây là cơ sở cho việc phân tích, đánh giá quá trìnhchấp hành dự toán một cách chính xác và khách quan
Trang 38Việc xét duyệt và thẩm định quyết toán chi NSNN được thực hiện từdưới lên (từ các đơn vị sử dụng trực tiếp thực hiện thu chi NSNN) Trình tựxét duyệt và thẩm định được thực hiện như sau:
Đối với các đơn vị dự toán: Đơn vị cấp trên xét duyệt đơn vị cấp dưới.Các đơn vị dự toán cấp trên (các đơn vị dự toán cấp I của các cấp ngân sách)tổng hợp, báo cáo cơ quan Tài chính cùng cấp thẩm định quyết toán năm củađơn vị dự toán cấp I để tổng hợp vào quyết toán NSĐP Đối với đơn vị dựtoán cấp đồng thời là đơn vị sử dụng NSNN thì cơ quan Tài chính thẩm định
và phê duyệt quyết toán cho đơn vị đó
Đối với quyết toán chi của các cấp ngân sách: Ban Tài chính xã, thị trấnlập quyết toán trình HĐND xã, thị trấn phê chuẩn, đồng thời gửi Phòng Tàichính Kế hoạch huyện Phòng Tài chính Kế hoạch huyện thẩm định quyếttoán ngân sách xã, lập quyết toán NSNN cấp huyện, tổng hợp lập báo báoquyết toán trên địa bàn huyện, báo cáo UBND huyện trình HĐND huyện và
Sở Tài chính
Sở Tài chính thẩm định quyết toán ngân sách huyện, lập quyết toánNSNN cấp tỉnh, tổng hợp lập báo cáo quyết toán trên địa bàn tỉnh, để báo cáoUBND cấp tỉnh trình Hội đồng nhân dân cấp tỉnh phê chuẩn, đồng thời báocáo Bộ Tài chính
Bộ Tài chính thẩm định quyết toán NSĐP, lập quyết toán NSNN trungương, tổng hợp lập báo cáo quyết toán NSNN báo cáo Chính phủ trình QuốcHội phê chuẩn
1.2.5 Thanh tra, kiểm tra trong quản lý chi ngân sách cấp huyện
Trong phạm vi nhiệm vụ, quyền hạn của mình, cơ quan quản lý nhànước và đơn vị dự toán ngân sách có trách nhiệm thanh tra, kiểm tra việc thựchiện các chế độ chi và quản lý chi ngân sách, quản lý tài sản của Nhà nước
Trang 39Thanh tra, kiểm tra việc chấp hành pháp luật về chi và quản lý ngânsách, quản lý tài sản nhà nước của tổ chức, cá nhân.
Khi thực hiện thanh tra, kiểm tra tài chính có quyền yêu cầu các tổ chức,
cá nhân xuất trình các hồ sơ, tài liệu liên quan; nếu phát hiện vi phạm, cóquyền kiến nghị cơ quan có thẩm quyền thu hồi vào NSNN những khoản chisai chế độ Tuỳ theo tính chất, mức độ vi phạm để xử lý hoặc kiến nghị cơquan nhà nước có thẩm quyền xử lý theo quy định của pháp luật đối với tổchức, cá nhân vi phạm
1.3 CÁC NHÂN TỐ ẢNH HƯỞNG ĐẾN CÔNG TÁC QUẢN LÝ CHI NSNN CẤP HUYỆN
1.3.1 Điều kiện tự nhiên
Điều kiện tự nhiên là nhân tố quan trọng ảnh hưởng đến sự phát triểnkinh tế của địa phương, từ đó quyết định đến mức chi NSNN Vị trí địa lý củamột địa phương chẳng hạn như gần các trung tâm kinh tế lớn hay vị trí thuậnlợi trong giao lưu kinh tế - xã hội sẽ tác động không nhỏ đến sự phát triểnkinh tế, tạo điều kiện tăng nguồn thu ngân sách Bên cạnh đó, những ảnhhưởng xấu từ điều kiện tự nhiên như thiên tai, lụt bão thường xuyên cũng lànguyên nhân làm tăng chi NSNN Một địa phương có tài nguyên thiên nhiêndồi dào sẽ là một tài sản quý giá của địa phương đó Điều kiện tự nhiên ảnhhưởng không nhỏ đến cơ cấu kinh tế của một địa phương, đặc biệt là tỷ trọngcác ngành nông - lâm - ngư nghiệp Qua đó, ảnh hưởng đến đời sống kinh tế -văn hóa - xã hội của địa phương
1.3.2 Điều kiện kinh tế - xã hội
Sự phát triển của lực lượng sản xuất trong các thành phần kinh tế có tínhchất quyết định đến nội dung, cơ cấu của chi NSNN trên địa bàn Sự pháttriển của lực lượng sản xuất vừa tạo khả năng và điều kiện cho việc hìnhthành nội dung cơ cấu chi NSNN một cách hợp lý, vừa đặt ra yêu cầu thay đổi
Trang 40nội dung, cơ cấu chi trong từng thời kỳ nhất định theo định hướng phát triểncủa địa phương.
Kết cấu hạ tầng trên địa bàn tỉnh thuộc lĩnh vực giao thông, thuỷ lợi, cơ
sở giáo dục, y tế, các công trình phúc lợi, xã hội… cũng là những nhân tốquan trọng quyết định đến cơ cấu chi NSNN trong từng thời kỳ
Khả năng tích luỹ từ sự phát triển nền kinh tế - xã hội cũng ảnh hưởngkhông nhỏ đến chi NSNN Lực lượng sản xuất phát triển cao, kết cấu hạ tầngbền vững, đảm bảo cho yêu cầu phát triển thì quy mô tích luỹ ngày càng lớn, quy
mô thu NSNN ngày càng được mở rộng, nguồn thu NSNN ngày càng bền vững
Do vậy, chi cho đầu tư phát triển trên địa bàn tỉnh sẽ ngày mở rộng và tăng dầntheo đầu tư chiều sâu, nền KT-XH của tỉnh sẽ ngày càng phát triển
Tổ chức bộ máy và vai trò của chính quyền trong phát triển kinh tế - xãhội trên địa bàn Đây là yếu tố quan trọng quyết định đến nội dung, cơ cấu chiNSNN trên địa bàn tỉnh, nó quyết định đến bản chất và nhiệm vụ KT-XH củađịa phương Sự mở rộng hay thu hẹp bộ máy quản lý của chính quyền trongnền KT-XH nó sẽ ảnh hưởng trực tiếp tới chi tiêu NSNN của tỉnh Khi KT-
XH của tỉnh phát triển, công nghiệp hoá không ngừng gia tăng thì hệ thốngcác mối quan hệ xã hội, thương mại, pháp lý cần phải được củng cố, hoànthiện Chính quyền cần phải có vị thế mạnh hơn để thiết lập, vận hành và quản
lý nền kinh tế - xã hội theo đúng định hướng quy hoạch của địa phương, do
đó dẫn đến sự tăng nhanh chi tiêu của NSNN
1.3.3 Tổ chức bộ máy và năng lực của cán bộ quản lý NSNN
Tổ chức bộ máy quản lý chi NSNN trên địa bàn địa phương và việc vậndụng quy trình nghiệp vụ quản lý vào thực tiễn địa phương: hoạt động quản lýchi NSNN được triển khai có thuận lợi và hiệu quả hay không phụ thuộc rất lớnvào tổ chức bộ máy quản lý chi NSNN và quy trình nghiệp vụ, trong đó đặc biệt
là quy trình nghiệp vụ quản lý Tổ chức bộ máy và quy trình quản lý, quyền hạntrách nhiệm của từng khâu, từng bộ phận, mối quan hệ của từng bộ