Phát triển sản phẩm thủ công mỹ nghệ của đồng bào dân tộc tỉnh kon tum

Tính c2p thi§t c3a ñ4 tài Phát tri$n kinh t nói chung và phát tri$n ngành ngh và s#n ph%m nóiriêng không ch3 là s quan tâm c a t... i v.i T3nh Kon Tum, quá trình hình thành và phát tri$n

CA ð

NG BÀO DÂN T

C TấNH KON TUM

LUN VĂN THC SĨ KINH T PHÁT TRI N

đà Nng Ờ Năm 2016

CA ð

NG BÀO DÂN T

c ai công b trong b¤t c mt công trình khoa hc

nào khác.

Tác gi lu!n văn

Ph"m Văn Th#ng

M$C L$CM% ð&U 1

i t

1.1 NHNG VN ð CHUNG V SN PHM TH- CÔNG M NGH VÀ PHÁT TRI!N SN PHM TH- CÔNG M NGH 11

1.1.1 Nh"ng khái nim cơ b#n 11

1.1.2 Ý nghĩa c a phát tri$n s#n ph%m th công m& ngh 19

1.2 N I DUNG PHÁT TRI!N SN PHM TH- CÔNG M NGH 21

1.2.1 N'i dung phát tri$n tng quát 21

1.2.2 N'i dung phát tri$n c th$ 22

1.2.3 Hiu qu# kinh t phát tri$n s#n xut s#n ph%m th công m& ngh 25 1.3 CÁC Y(U T) NH H +NG ð(N S, PHÁT TRI!N SN PHM TH- CÔNG M NGH 25

1.3.1 Yu t

thu'c v b#n thân s#n ph%m th công m& ngh 25

1.3.2 Yu t

thu'c v chính quy n ñ-a phương, chính sách và pháp lu§tc

a nhà n c 31K(T LU/N CHƯƠNG 1 32

CHƯƠNG 2 TH)C TRNG PHÁT TRI

M

NGH

CA ð

NG BÀO DÂN T

C T¤NH KON TUM 33

2.1 KHÁI QUÁT V TÌNH HÌNH KINH T( XÃ H I C-A T1NH KON TUM 33

2.1.1 ði u kin t nhiên, v- trí ñ-a lý 33

2.1.2 Tình hình kinh t xã h'i 35

2.1.3 ð2ng bào dân t'c trên ñ-a bàn t3nh 39

2.2 TH,C TRNG PHÁT TRI!N NGÀNH TH- CÔNG M NGH TRÊN ð4A BÀN T1NH 41

2.2.1 Khái quát s phát tri$n ngành ngh th công m& ngh c a T3nh Kon Tum 41

2.2.2 Thc tr¤ng s

l

ng và cơ cu các s#n ph%m th công m& ngh42

2.2.3 Lc l

ng tham gia s#n xut s#n ph%m th

công m& ngh 462.2.4 S#n ph%m th

công m& ngh c

a ñ2ng bào DTTS 502.2.5 Môi tr 5ng và các yu t

#nh h 6ng ñn phát tri$n s#n ph%m th

công m& ngh c

a ñ2ng bào dân t'c 522.3 TH,C TRNG PHÁT TRI!N SN PHM TH- CÔNG M NGH

C-A ð7NG BÀO DÂN T C TRÊN ð4A BÀN T1NH 57

2.3.1 Thc tr¤ng phát tri$n v s#n ph%m th

2.3.2 Thc tr¤ng phát tri$n v cht l

ng s#n ph%m th

công m& ngh 602.3.3 Thc tr¤ng phát tri$n các ngu2n lc s#n xut s#n ph%m th

PHM TH- CÔNG M NGH C-A ð7NG BÀO DÂN T C T1NH KONTUM 65

2.4.1 ð

i v.i s#n ph%m dt th c%m c

a ñ2ng bào dân t'c 65

2.4.2 ð

i v.i nhóm ngh mây - tre - ñan - lát c

a ñ2ng bào dân t'c 68

2.5 ðÁNH GIÁ CHUNG TH,C TRNG PHÁT TRI!N SN PHM

TH-CÔNG M NGH C-A ð7NG BÀO DÂN T C TRÊN ð4A BÀN T1NH 72

2.5.1 Nh"ng thành tu ñ¤t ñ

c 722.5.2 Nh"ng h¤n ch và nguyên nhân 74K(T LU/N CHƯƠNG 2 76

CHƯƠNG 3 GII PHÁP PHÁT TRI

NGH

CA ð

NG BÀO DÂN T

C T¤NH KON TUM 773.1 NGHIÊN C8U NHNG ðIU KI N TIN ð 77

3.1.1 Chính sách phát tri$n s#n ph%m c

a chính quy n T3nh 773.1.2 Kh# năng và ngu2n lc c

a ñ2ng bào dân t'c trên ñ-a bàn 803.1.3 Th- tr 5ng và nhu c9u v s#n ph%m th

3.1.4 Xu h ng phát tri$n s#n ph%m th

công m& ngh 843.2 QUAN ðI!M VÀ PHƯƠNG H :NG PHÁT TRI!N SN PHM

TCMN C-A ð7NG BÀO DÂN T C TRÊN ð4A BÀN TÌNH 85

3.2.1 Nh"ng quan ñi$m phát tri$n 853.2.2 Phương h ng phát tri$n 863.3 H TH)NG CÁC GII PHÁP PHÁT TRI!N SN PHM TH- CÔNG

M NGH C-A ð7NG BÀO DÂN T C TRÊN ð4A BÀN T1NH 88

3.3.1 Gi#i pháp phát tri$n cơ cu, s

l

ng s#n ph%m th

công m& ngh 903.3.3 Gi#i pháp phát tri$n các ngu2n lc s#n xut s#n ph%m th

103

3.3.7 Gi#i pháp khác 103K(T LU/N CHƯƠNG 3 106

KT LUN 107

DANH M$C TÀI LI

U THAM KHO

QUYT ð*NH GIAO ð+ TÀI LUN VĂN (B n sao) PH$ L$C

công m& nghTCVN : Tiêu chu%n Vit Nam

SXVLXD : S#n xut v§t liu xây dng

DANH M$C BNG BI U

b ng

2.1 Dân s trung bình phân theo qu§n huyn c

2.3 Thu nh§p bình quân ñ9u ng 5i hàng tháng c

Tum

2.5 Cơ cu tng s#n ph%m theo thành ph9n kinh t 382.6 Dân s các dân t'c trên ñ-a bàn t3nh Kon Tum 402.7 Danh sách các làng, ngh truy n thng trên ñ-a bàn t3nh 43

Kon Tum ñn th5i ñi$m (30/09/2015)

2.8 S l ng h' và các ngh ñi u tra, kh#o sát t¤i t3nh Kon 46

rên ñ-a bàn t3nh Kon Tum

Tình hình công nh§n làng ngh và s h' tham gia ngh

2.13 trong làng trên ñ-a bàn t3nh Kon Tum tính ñn 58

30/12/2015

2.14 đánh giá v kt qu# s#n xut kinh doanh và tiêu th s#n 60

ph%m

2.15 Trình ự' hc vn và ựào tấo ngh c

DANH M$C CÁC HÌNH V.

hình v/

2.3 Quy trình s#n xut mây – tre – ñan -lát 693.1 Cu trúc c

M% ð&U

1 Tính c2p thi§t c3a ñ4 tài

Phát tri$n kinh t nói chung và phát tri$n ngành ngh và s#n ph%m nóiriêng không ch3 là s quan tâm c

a t<ng ch

th$ kinh t mà còn là s quan tâm c

a chính quy n các cp c

a ñ-a phương, vùng, qu

c gia nh=m thúc ñ%y quá trình phát tri$n KT-XH, t¤o công ăn viclàm, t¤o thu nh§p và c#i thin sinh k cho cư dân Phát tri$n s#n ph%m th

công m& ngh c

c phát tri$n ngành ngh , phát tri$n làng ngh trong các ñ-a ph 5ng, vùngho>c qu

c gia S t2n t¤i và phát tri$n c

a các s#n ph%m th

công m& ngh c

a ñ2ng bào dân t'c trên ñ-a bàn t3nh kon tum là m't tt yu khách quan.ð

i v.i T3nh Kon Tum, quá trình hình thành và phát tri$n c

p Làm th nào ñ$ huy ñ'ng mi ngu2n lc trong dân ñ>c bit là ñ2ng bàodân t'c, ñ9u tư s#n xut hàng lưu nim, hàng th

công m& ngh truy n th

ng, t ch

c t

t các ñi$m bán hàng lưu nim phc v du khách, xây dng làng ngh truy nth

ng phc v du l-ch và xut kh%u, tăng c 5ng công tác tuyên truy n,qu#ng bá, gi.i thiu s#n ph%m, nh=m thc hin th?ng l

c ñ-nh h ng t< các cp chính quy n, s quy t ngu2n lc và ñi u kin cho sphát tri$n t< c'ng ñ2ng các dân t'c, nhưng s#n ph%m t¤o ra chưa th§t sphong phú, cht l

ng s#n ph%m chưa cao, th- tr 5ng tiêu th chưa n ñ-nh, s

c c¤nh tranh chưa m¤nh và do ñó làm

có trên 50 % là ng 5i ñ2ng bào dân t'c thi$u s

, quy mô dân s

c

a ñ2ng bào ñòi h@i ph#i gi#i quyt bài toán sinh k, trong ñó ph#itính ñn phát tri$n các s#n ph%m th

công m& ngh như là m't ho¤t ñ'ng sinh k có t9m quan trng

ð2ng bào dân t'c trên ñ-a bàn t3nh hình thành và phát tri$n trên vùng

ñt ni ting v.i các lµ h'i văn hóa ñ'c ñáo, các lo¤i nh¤c c dân t'c và ñ2 th

công m& ngh truy n th

ng g?n li n v.i các thu9n phong m& tc, v.i s phát tri$n c

a s#n xut hàng hóa ñ-a phương

S yu kém c

a cơ s6 h¤ t9ng và t§p quán s#n xut nông nghip manh mún nh@ lAv.i trình ñ' khoa hc công ngh l¤c h§u ñang là nh"ng nguyên nhân kìm hãmquá trình phát tri$n các s#n ph%m th

công m& ngh c

a các ñ2ng bào dân t'c thi$u s

nơi ñây.

ð>t ra yêu c9u cho m;i ñ-a phương trong t3nh Kon Tum c9n ph#ixác ñinh ñ

c các ngành ngh ch

lc mang l¤i giá tr- cao da trên l

i th so sánh c

a t<ng vùng

+ các vùng ñ2ng bào dân t'c thi$u s

, các ngành ngh th công truy n th

ng ñ'c ñáo như dt th c%m, ñan lát, rèn, làm r

u c9n, ngh m'c dân dng, và ñ2 g; cao cp ñang giúp c# thin cu'c s

ng nhi u h' gia ñình và ñ

c ưu chu'ng c

a nhi u du khách tham quan du l-ch

Tuy nhiên, trên thc t, các c'ng ñ2ng dân t'c thi$u s

6 nơi ñây ch3 t2n t¤i m't s

cá nhân ñ n lA bit ngh và duy trì ngh th

c sinh k, làng ngh ñang càng b- mai m't, các h' gia ñình chán

ngh , mu

n b@ b@ ngh tìm k sinh nhai khác.

Tr c nh"ng vn ñ trên, yêu c9u ñ

c ñ>t ra là làm th nào ñ$ phát huy ti m năng c

a ngành ngh th

công m& ngh c

a ng 5i ñ2ng bào dân t'c thi$u s

trên ñ-a bàn t3nh Kon Tum ðây là yêu c9u v<a cp thit v<a lâu dàic9n ñ

c nghiên c

lý lu§n và thc tiµn làm cơ s6 cho vic ñ xut các gi#i pháp phát tri$n phù h

ng hóa cơ s6 lý lu§n v phát tri$n s#n ph%m nói chung và phát tri$n s#n

t3nh Kon Tum trong th5i gian qua.

-đánh giá ti m năng và các nhân t

#nh h 6ng ñn quá trình phát tri$n s#n ph%m th

công m& ngh c

a ñ2ng bào dân t'c trên ñ-a bàn t3nh

- Xây dng các gi#i pháp nh=m phát tri$n các s#n ph%m th công m& ngh cho ñ2ng bào dân t'c t3nh Kon Tum

3 ð i tư7ng, ph"m vi nghiên c6u c3a ð4 tài

- V ñ

i t

ng nghiên cu: T§p trung chính vào h th

ng các ch

trương, chính sách c

a Nhà n c và chính quy n ñ-a phương v phát tri$n s#n ph%m th

công m& ngh; ho¤t ñ'ng s#n xut các s#n ph%m th

công m& ngh c

a ñ2ng bào dân t'c t3nh Kon Tum; các ñi u kin thc hin s#n xut các s#n

ph%m th

công m& ngh

- V ph¤m vi nghiên c

u: T§p trung thu th§p thông tin và d" liu v phát tri$n s#n ph%m th

công m& ngh trong 3 năm là 2013, 2014 và 2015; phân tích các yu t

liên quan trc tip và gián tip ñn quá trình phát tri$n s#n ph%m th công m& ngh nh=m ñ xut gi#i pháp phát tri$n các s#n ph%m th công m& ngh cho ñ2ng bào dân t'c t3nh Kon Tum.

4 Phương pháp nghiên c6u

Nghiên c

u này sB dng nhi u phương pháp khác nhau, trong ñó phương pháp ñ-nh tính

và phương pháp ñ-nh l

ng ñ

c sB dng ph bin.

- Trong giai ño¤n nghiên c

u ñ-nh tính, nghiên c

u

ng dng chú trng vào quá trình thu th§p tài liu, nghiên c

u tài liu, tham kh#o các công trình nghiên c

u tr c ñây có liên quan, phân tích và th#o lu§n ñ$ hình thành h ng nghiên c

u cho ñ tài, xây dng cơ s6 lý thuyt và ñ-nh h ng n'i dung và k ho¤ch nghiên c

ng kê, so sánh các d" liu ñã thu th§p ñ

c, thc hin các b c phân tích thc t và ñ xut gi#i pháp.

5 Ý nghĩa khoa h c và th:c ti;n c3a ñ4 tài

u này góp ph9n b sung và hoàn thin thêm cơ s6 lý thuyt v phát tri$n s#n ph%mth

công m& ngh như m't ngành ngh truy n th

ng c

a các ñ-a phương, phát tri$n ngành ngh s#n xut

ng gi#i pháp phát tri$n s#n xut các s#n ph%m th công m& ngh c

a ñ2ng bào dân t'c, t< vic ñ-nh h ng h th

ng s#n ph%m c9n phát tri$n, h th

ng chính sách thúc ñ%y c

a chính quy n, vic kin t¤o mô hình s#n xut các s#n ph%m, t¤o cơ h'ivic làm và nâng cao cht l

ng ñ5i s

ng c# v v§t cht lCn tinh th9n cho ng 5i dân t3nh Tum nói chung vàñ>c bit cho ng 5i dân t'c thi$u s

nói riêng, m>t khác góp ph9n quan trng trong vic gìn gi" và lưu truy

n các giá tr- văn hóa truy n th

ng, làng ngh truy n th

ng c

a các dân t'c trên ñ-a bàn t3nh

u thu'c ñ tài có th$ ñ

ng dng r'ng rãi Kt qu# có th$ ñ

c dùng ñ$ làm tài liu tham kh#o, t< ñó phát tri$n sâu r'ng các hình th

c phát tri$n s#n ph%m th

công m& ngh cũng như mô hình kinh doanh cho các s#n ph%mkhác Quan trng hơn, các S6 Công thương, S6 Nông nghip và phát tri$nnông thôn, các ch

cBa hàng kinh doanh t3nh Kon Tum có th$

ng dng mô hình ñ$ qu#ng bá các s#n ph%m th

công m& ngh t< các làng ngh truy n th

ng c

a ñ-a phương cũng như qu#ng bá nh"ng nét ñ>c trưng v văn hóa c

a t3nh Kon Tum

6 K§t c2u Lu!n văn

Ngoài “l5i m6 ñ9u”, “mc lc”, “tài liu tham kh#o”, “danh mc các ch" vit t?t”, Lu§n văn có kt cu 03 chương, g2m:

- Chương 1: Cơ s6 lý lu§n v phát tri$n s#n ph%m th

công m& ngh

- Chương 2: Thc tr¤ng phát tri$n s#n ph%m th

công m& ngh c

a ñ2ng bào dân t'c t3nh Kon Tum

- Chương 3: Gi#i pháp phát tri$n s#n ph%m th

công m& ngh c

a ñ2ng

bào dân t'c t3nh Kon Tum

7 T<ng quan tài li-u nghiên c6u

u thu'c lĩnh vc c

a ñ tài cũng tương ñ

i phong phú và ña d¤ng, th$ hin tính cp thit c

c thc hin trong các chuyên ñ , lu§n văn t

ng nói chung và phát tri$n s#n ph%m th

công m& ngh nói riêng C th$ như:

u “Gi#i pháp phát tri$n b n v"ng làng ngh truy n th

ng 6 Vit Nam phc v du l-ch” c

a Ph¤m Xuân H§u và Tr-nh Văn Anh (2012) ñã

ñ ra m't s

gi#i pháp như sau: (1) Xây dng chin l

c quy ho¤ch, chính sách và ñ-nh h ng phát tri$n ngành ngh , làng ngh nôngthôn, (2) ði u ch3nh cơ ch, chính sách khuyn khích phát tri$n làng ngh , (3)Tăng c 5ng áp dng khoa hc công ngh, c#i tin mCu mã, nâng cao cht l

ng s#n ph%m,(4) C

ng c

ch>t chE th 5ng xuyên m

i quan h gi"a “các nhà” như “nhà n c”,“nhà s#n xut”, “nhà khoa hc”, “nhàkinh doanh”, “nhà văn hóa”, “nhà thit k”, “nhà du l-ch”, (5) ð%y m¤nh ho¤tñ'ng xúc tin thương m¤i…

u c

a TS Nguyµn Văn Hin (2010) “Phát tri$n làng ngh theo h ng b nv"ng 6 Vit Nam trong tin trình h'i nh§p kinh t th gi.i” ñã ñ ra m't s

gi#i pháp như chú trng các chắnh sách phát tri$n b n v"ng làng ngh ,quy hoấc không gian g?n v.i b#o v môi tr 5ng, tăng c 5ng mấnh mE côngtác qu#n lý môi tr 5ng tấi các làng ngh Trong n'i dung trao ựi gi"a Tấp chắCông nghip v.i TS Dương đình Giám - Vin tr 6ng Vin Nghiên c

u chin l

c, chính sách công nghip cũng ñã ch3 ra xu h ng v§n ñ'ng c

a các làng ngh hin nay là ph#i ñ%y m¤nh vic áp dng khoa hc

công ngh hin ñ¤i vào quá trình s#n xut kinh doanh; Bên c¤nh các làng nghtruy n th

ng, m6 r'ng và phát tri$n các làng công nghip t¤o ra b c phát tri$n m.i chongành ti$u th

công nghip; Hình thành nhi u làng ngh m.i; Phát tri$n làng ngh truy n th

ng theo c# chi u r'ng và chi u sâu; Phát tri$n hình th

i v.i phát tri$n kinh t - xã h'i vùng ñ2ng b=ng sông H2ng; phân tích thctr¤ng khôi phc, phát tri$n s

l

ng làng ngh , tình hình vic làm, tiêu th s#n ph%m, thu nh§p c

ñ-nh h ng, gi#i pháp nh=m phát tri$n làng ngh vùng ñ2ng b=ng sông H2nggóp ph9n tăng tr 6ng kinh t và thc hin tin b', công b=ng xã h'i, thúc ñ%y tintrình công nghip hóa, hin ñ¤i hóa nông nghip, nông

thôn theo ñ-nh h ng xã h'i ch

nghĩa

u t§p trung vào phát tri$n làng ngh m't s

ñ-a phương c th$ ChFng h¤n, “Nghiên c

u phát tri$n làng ngh t3nh

Qu#ng Ngãi” c

a TS H2 Kỳ Minh & C'ng s (2011) cũng ñã trình bày cơ s6 lý lu§n chung vngh và làng ngh ; ñánh giá thc tr¤ng và ti m năng phát tri$n ngh và làng nghti$u th

công nghip 6 khu vc ñ2ng b=ng, trung du trên ñ-a bàn t3nh Qu#ng Ngãi;ch3 ra các gi#i pháp ch

yu phát tri$n 10 ngh và làng ngh t¤i 6 huyn ñ2ng b=ng, trung du và thànhph

Qu#ng Ngãi.

- V phát tri$n làng ngh truy n th

ng và ho¤t ñ'ng s#n xut kinh doanh th công m& ngh c

a ñ2ng bào dân t'c khu vc Tây Nguyên nói

chung và các t3nh B?c Tây Nguyên nói riêng ñã có m't s

công trình nghiên c

u kh#o sát và ñ c§p như:

u “Ngh dt may th c%m truy n th

ng c

a c'ng ñ2ng cư dân b#n ñ-a 6 ð?k L?k: l-ch sB, thc tr¤ng phát tri$n

và ý nghĩa kinh t - xã h'i – nhân văn” c

a Ths Hoàng Thiu Sơn (2013), Thông tin Khoa hc và Công ngh, S6Khoa hc và Công ngh ð?k L?k, s

4-2013 Tác gi# bài báo ñã trình bày các ngành ngh th công truy n th

ng; nghiên c

u, phân tích quá trình hình thành và phát tri$n, thc tr¤ng ngh dt - may th c

%m truy n th

ng c

a c'ng ñ2ng cư dân b#n ñ-a 6 ð?k L?k: mCu mã, cht l

ng, giá thành s#n ph%m, th- tr 5ng tiêu th; tác ñ'ng c

a ngh dt - may truy n th

ng ñ

i v.i ñ5i s

ng ñ2ng bào cư dân b#n ñ-a và ñ xut nh"ng gi#i pháp b#o t2n, pháttri$n ngh dt - may th c%m 6 ð?k L?k.

Phan H2ng Minh (2013), “ð$ ngh dt th c%m truy n th

ng g?n v.i du l-ch”, T¤p chí Dân t'c, S

156 - Tháng 12, Tr 52 - 53 Tác gi# bài vit khFng ñ-nh thc tr¤ng ngh

dt th c%m 6 Tây Nguyên ñang b- mai m't; ñ xut gi#i pháp b#o t2n, pháttri$n ngh dt b=ng cách kt h

p v.i ngành văn hóa, du l-ch trong và ngoài khu vc.

Thanh Luân (2004), “Th c%m - T< nhà sàn ñn th- tr 5ng”, Báo GiaLai- Ngày 24 tháng 3, Tr 4-5 Tác gi# khFng ñ-nh s

c quyn rũ c

a th c%m truy n th

ng ñ2ng th5i ch3 ra nh"ng khó khăn v th- tr 5ng tiêu th các s#n ph

%m th c%m Tây Nguyên

Vĩnh Hoàng (2008), “Tìm h ng ñi cho các làng ngh truy n th

ng”, Báo Gia Lai cu

i tu9n, S

2113(3863) - Ngày 28 tháng 3, Tr.4-8 Tác gi# ch3 ra ti m năng pháttri$n làng ngh truy n th

ng, thc tr¤ng các làng ngh và h

p tác xã 6 Gia Lai, trên cơ s6 ñó ñ ra nh"ng gi#i pháp phát tri$n cáclàng ngh truy n th

Báo cáo “Quy ho¤ch phát tri$n ngành ngh nông thôn c

a t3nh Kon

Tum ñn năm 2020” c

a S6 Công thương t3nh Kon Tum (2010) Báo cáo ñã góp ph9n: (1) Phântích các ti m năng l

i th c

a t3nh Kon Tum v v- trí ñ-a kinh t - chính tr-, ñi u kin t nhiên, tài nguyênthiên nhiên; (2) Ch3 ra thc tr¤ng phát tri$n ngành ngh nông thôn t3nh KonTum Báo cáo khFng ñ-nh nh"ng ngh và làng ngh truy n th

ng 5i mu

n hc ngh gi#m xu

ng do tâm lý khi tr 6ng thành sE tham gia các ngành ngh khác có l

i nhu§n kinh t cao hơn ho>c vào các khu công nghip ñ$ làm vic; (3) Quyho¤ch phát tri$n ngành ngh nông thôn t3nh Kon Tum ñn năm 2020; (4) ðxut m't s