Nghiên cứu mối quan hệ giữa đo lường lợi nhuận kế toán và thu nhập cjiuj thu truongf hợp các công ty viễn thông niêm yết trên thị trường chứng khoán việt nam

NG HP CÁC CÔNG TY VIN THÔNG NIÊM Y¤T TRÊN TH TR... NG HP CÁC CÔNG TY VIN THÔNG NIÊM Y¤T TRÊN TH TR... ng ñ¤ bo v mt hc v nào.Tôi xin cam ñoan rng, mi s giúp ñ cho vic thc hin lun văn này

NG L

I NHU

N K¤ TOÁN VÀ THU NH

P CHU THU¤: TR

NG H

P CÁC CÔNG TY VIN THÔNG NIÊM Y¤T TRÊN TH

TR

NG CH

NG KHOÁN VI T NAM

LU

N VĂN THC SĨ Kấ TOÁN

đà Nng Ờ Năm 2016

NG L

I NHU

N K¤ TOÁN VÀ THU NH

P CHU THU¤: TR

NG H

P CÁC CÔNG TY VIN THÔNG NIÊM Y¤T TRÊN TH

TR

N VĂN THC SĨ Kấ TOÁN

Ng i h ng dn khoa hc: PGS.TS NGUYN CÔNG PHƯƠNG

đà Nng Ờ Năm 2016

L

I CAM ðOAN

Tôi xin cam ñoan rng, s liu và kt qu nghiên c

u trong lun văn này là trung thc và chưa t

ng s d

ng ñ¤ bo v mt hc v nào.

Tôi xin cam ñoan rng, mi s giúp ñ cho vic thc hin lun văn này ñã ñ

µc cm ơn và các thông tin trích dn trong lun văn này ñã ñ µc ch rõ ngun gc.

Tác gi lun vănNguyn Th Thùy Linh

MC LC

M ð-U 1

1 Tính cp thi

t c

a ñ

tài 1

2 M¤c tiêu nghiên cu 2

3 ði t ng và phµm vi nghiên cu 2

4 Phương pháp nghiên cu 3

5 K

t cu c

a lun văn 3

6 Tng quan tài liu nghiên cu 3

L

NG L

I NHU

N K¤ TOÁN VÀ THU NH

P CHU THU¤ 8

1.1 MC TIÊU, YÊU CU CA K TOÁN VÀ THU 8

1.1.1 M¤c tiêu c

a k

toán 81.1.2 Yêu cu thông tin k

toán 91.1.3 M¤c tiêu c

a thu

101.1.4 Yêu cu c

a thu

111.2 ðO L NG L-I NHUN K TOÁN VÀ THU NHP CH U THU 12

1.2.1 ðo l !ng li nhun k

toán 121.2.2 Các nguyên t"c k

toán chi phi ño l !ng li nhun k

toán 121.2.3 ðo l !ng thu nhp ch u thu

151.3 M#I LIÊN H$ GI%A ðO L NG L-I NHUN K TOÁN VÀ THU

t lun chương 1 36

CHƯƠNG 2 ðÁNH GIÁ MI LIÊN H GIA ðO L

NG L I NHU

N K¤ TOÁN VÀ THU NH

P CHU THU¤ C A CÁC CÔNG TY VIN THÔNG NIÊM Y¤T TRÊN TH TR

NG CH

NG KHOÁN

VI T NAM 37

2.1 KHÁI QUÁT V' CÁC CÔNG TY VI(N THÔNG NIÊM YT TRÊN

TH TR NG CH)NG KHOÁN VI$T NAM 372.2 PHÂN TÍCH M#I LIÊN H$ GI%A ðO L NG L-I NHUN K

TOÁN VÀ THU NHP CH U THU CA CÁC CÔNG TY VI(N THÔNG

NIÊM YT TRÊN TH TR NG CH)NG KHOÁN VI$T NAM 43

2.2.1 Quy trình nghiên cu 432.2.2 Phân tích t2 sut thu

th3c t

452.2.3 Phân tích thu

thu nhp hoãn lµi 54K

t lun chương 2 63

CHƯƠNG 3 K¤T LU

N VÀ HÀM Ý 64

3.1 KT QU4 NGHIÊN C)U 64

3.1.1 V

ñánh giá mi liên h thông qua chi phí thu thu nhp hoãn lµi

64

3.1.2 V

mi liên h gi&a t2 sut thu

th3c t

và t2 sut thu

danh

nghĩa 653.2 HÀM Ý T6 KT QU4 NGHIÊN C)U 66

3.2.1 V

chính sách k

toán, nguyên t"c thu

683.2.2 Vic vn d¤ng lut thu

thu nhp doanh nghip và các thông tư

h 7ng d8n 71

3.2.3 Phù hp v7i thông tư, ch

ñ9 k

toán hin hành và th3c hin

ñ:ng b9 v7i các quy ñ nh qun lý kinh t

3.2.5 H 7ng d8n các doanh nghip th3c hin 763.3 HN CH CA ð' TÀI VÀ ð NH H <NG NGHIÊN C)U TRONG

TƯƠNG LAI 78

3.3.1 Hµn ch

c

a ñ

tài 783.3.2 ð

xut h 7ng nghiên cu ti

p theo 79

K¤T LU

N 80 DANH MC TÀI LI U THAM KH!O

QUY¤T ðNH GIAO ð TÀI LU

N VĂN (B"n sao)

PH LC

1.2 Mô hình chuy?n ñi gi&a thu nhp thu

nhun k toán trên cơ s@ k toán và cơ s@ thu

2.1 Mã chng khoán các công ty vin thông niêm y

2.6 Nhn din và h thng hóa các tr !ng hp phát 55

sinh chênh lch tµm th!i, thu

thu nhp hoãn lµi

DANH M C SƠ ð&

sơ ñ)

M ð-U

1 Tính c*p thiµt c+a ñ, tài

Li nhun luôn là m¤c tiêu ñ c ñAt lên hàng ñu ñi v7i mBi doanh nghip,

toán c

a doanh nghip sC giúp nhà qun tr bi

tài chính trong doanh nghip, trong ñó có li nhun k

cũng là m9t m¤c tiêu khác c

a doanh nghip Trong khi ñó thu lµi có m¤c tiêu và ñ nh h 7ng khác bit so v7i k

ñ c ño l !ng b@i các ch; tiêu khác nhau tE thông tin kinh t tài chính c

a doanh nghip ði

u này tµo nên khong cách gi&a li nhun k

Vic xác ñ nh khong cách gi&a li nhun k

trong các chính sách (nguyên t"c) và trong th3c tin sC cho thy ñ c mc ñ9 liên k

, giúp cho các nhà hoµch ñ nh chính sách có nh&ng ñ nh h 7ng trong vic banhành chính sách phù hp nht v7i th3c tin và ñi

u kin c

a ñt n 7c.

p cn v7i vn ñ

liên quan ñ

, có m9t s nghiên cu tr 7c ñó, c¤ th?: Tran (1990) sF d¤ng phân tích t2 sut thu

(effective tax rate – ETR) ñ? nghiên cu khong cách gi&a li nhun k

t lun v

mi liên h gi&a k

@ Úc H Vit Nam, nghiên cu c

a Nguyn Công Phương (2010) ñ c xem là phân tích ñu tiên, có h thng v

@ n 7c ta hin nay d3a trên nguyên t"c ño l !ng li nhun k

Tác gi Phµm Th Bích Vân (2012) sF d¤ng mô hình t2 sut thu

danh nghĩa ñ? phân tích và ñánh giá mc ñ9 nh h @ng c

a các doanh nghip trên ñ a bàn

thành ph đà NIng Tắnh tE năm 2013 tr@ ựi mc thu sut hin hành theo quy ự nh ự c ưu ựãi và phân tng nhi

u hơn, th? hin s3 ưu ñãi thu sut rõ rt cho m9t s lĩnh v3c ñi

u này có th? làm cho khong cách gi&a li nhun k

có th? sC khác bit @ nh&ng nhóm ngành khác nhau và th3c tin khong cách

có th? cách bit hơn, ñAc bit ñi v7i nhóm ngành vin thông

TE ñó, vic th3c hin nghiên cu ch

ñ

v

mi quan h gi&a ño l !ng li nhun k

t, NhGm cung cp bGng chng th3c nghim c v

lý lun và th3c tin, em l3a chBn ch

ñ

“Nghiên c

u mi quan h gia ño l ng lµi nhun k toán và thu nhp chu thu: tr ng hµp các công ty vin thông niêm yt trên th tr ng ch

ng khoán” làm ñ

tài nghiên cu lun văn c

a mình.

2 M-c tiêu nghiên c.u

M¤c tiêu c

a ñ

tài là ñánh giá mi quan h gi&a ño l !ng li nhun k

@ các công ty thu9c nhóm ngành vin thông niêm y

t trên th tr !ng chng khoán Vit Nam; qua ñó ñ a ra nh&ng gi ý v

a doanh nghip.

3 ð i tư/ng và ph0m vi nghiên c.u

- ði t ng nghiên cu ñ c xác ñ nh trong ñ

tài là mi quan h gi&a ño l !ng li nhun k

C¤ th?, ñ

tài xem xét mi quan h gi&a ño l !ng li nhun k

t thông qua phân tích chênh lch tµm th!i; và trên phương din th3c t

và th3c tin công b thông tin v

thu thu nhp doanh nghip tµi các công ty vin thông niêm y

t trên th tr !ng chng khoán Vit Nam

- Phµm vi nghiên cu: Lun văn phân tích các thông tin v

thu thu nhp doanh nghip thông qua báo cáo tài chính năm và năm 2015 ñã ñ cki?m toán c

a các công ty vin thông niêm y

t trên th tr !ng chng khoán Vit Nam

4 Phương pháp nghiên c.u

- Phân tích ñ nh l ng ñ c vn d¤ng d3a vào cơ s@ tính toán t2 sut thu

d3a vào s liu báo cáo v

li nhun và chi phí thu thu nhp doanh nghip S liu thu thp tE báo cáo tài chính c

a các công ty m8u.

- Phân tích ñ nh tính ñ c sF d¤ng ñ? phân tích nguyên t"c ño l !ng li

; và phân tích thông tin cung cp trong thuy

t minh v

chi phí thu thu nhp doanh nghip c

a các công ty nghiên cu.

5 K t c*u c+a lu1n văn

N9i dung k

t cu c

a lun văn g:m bn chương:Chương 1: Cơ s@ lý thuy

t v

mi liên h gi&a ựo l !ng li nhun k

toán và thu nhp ch u thu

Chương 2: đánh giá mi liên h gi&a ựo l !ng li nhun k

c

a các công ty vin thông niêm y

t trên th tr !ng chng khoán Vit Nam

Chương 3: K

t lun và hàm ý

6 T2ng quan tài li%u nghiên c.u

Nghiên cu v

không thu hút nhi

u nhà nghiên cu so v7i các lĩnh v3c khác c

a k

gi7i và Vit Nam t:n tµi m9t s l ng ñáng k? các nghiên cu v

lĩnh v3c này.V

nhn din khuôn kh lý thuy

, nghiên cu c

a Hoogendoorn (1996) phân loµi mi liên h gi&a k

@ các n 7c Châu Âu tr 7c năm 1996 theo tính ñ9c lp hay ph¤ thu9c

a Lamb và các c9ng s3 (1998) ñã nhn din năm dµng liên k

a thu.

Isabel Gallego (2004) nghiên cu mi liên h gi&a k

c

a các doanh nghip niêm y

t trên th tr !ng chng khoán @ Tây Ban Nha Tác gi d3a vào phương phápphân tích ñ nh tính v

a các nhóm sF d¤ng thông tin báo cáo tài chính trong doanh nghip.

t các doanh nghip @ Tây Ban Nha áp d¤ng phương pháp phân b thu liên kỳ và công b thông tin d3a trên s3 hài hòa gi&a k

ñã chng minh là các doanh nghip báo cáo s3 khác bit trong k toán (chênh lch vĩnh vin và chênh lch tµm th!i) l7n hơn s doanh nghip khôngbáo cáo Tuy nhiên, các doanh nghip này không th !ng xuyên công b thông tinv

các giao d ch liên quan ñ

n các chênh lch ñó Trong hai loµi chênh lch, các thông tin tương ng liên

n chênh lch tµm th!i th !ng hoàn ch;nh hơn là chênh lch vĩnh vin M9t vàidoanh nghip có xu h 7ng vn d¤ng nh&ng quy ñ nh thu

tr 7c năm 1995 v7i vic tôn trBng m9t vài ñi t ng k

thương mµi – ñ c ghi nhn là chênh lch vĩnh vin hơn là chênh lch tµm th!i;

và các khon min gim tE vic tái ñu tư không ñ c ghi nhn là chênh lch vĩnh vin

tr 7c năm 1996, nhưng hin tµi thì ñ c ghi nhn là chênh lch tµm th!i

Tran (1999) ñã d3a trên ñ nh h 7ng c

a các tác gi tr 7c ñó ñ? ti

n hành ñi

u tra c¤ th? mi liên h gi&a k

@ Úc – là m9t trong s

a hai nhóm nguyên t"c này làm ny sinh vn ñ

v

mi liên h gi&a ño l !ng li nhun k

n hành ba cu9c nghiên cu th3c tin

M9t là phân tích thng kê v

t2 sut thu

(ETR) c

a các công ty ñã công b @ Úc làm l9 ra khong cách gi&a li nhun k

(book-tax income gap) Hai là phân tích v

d& liu thu

ñ c công b ñ? xác ñ nh nguyên nhân chính c

a khong cách ñó Ba là cu9c kho sát thông qua bng hKi gFi bGng ñ !

n c

a nh&ng công ty và nh&ng ng !i th3c hành thu v

vn ñ

liên k

t qu nht ñ nh

Phân tích ETR cho thy rGng các công ty trong ba nhóm ngành công nghip

có li ích ñáng k? tE nh&ng ưu ñãi v

thu v

thu nhp (tE khai thác vàng, c tc và doanh li (thAng dư vn – li nhun tE vicbán các khon ñu tư hoAc tài sn)) và có li nhun ktoán hp nht cao hơn thu nhp ch u thu Sau khi s3 nh h @ng c

a ngành công nghip, phân tích cũng xác ñ nh kích th 7c nh h @ng: doanhnghip l7n có khong cách gi&a li nhun k

r9ng hơn nh&ng doanh nghip nhK Phân tích v

d& liu thu

ñ c công b cho thy rGng li nhun c

a nh&ng doanh nghip l7n khác bit nhi

u hơn so v7i các doanh nghip nhK tE ưu ñãi thu

n 7c ngoài Chúng cũng có t2 l tương ng nhK hơn tng s chênh lch tµm th!i ñãghi nhn hoAc không ghi nhn trên s sách ktoán và chi phí không ñ c khu trE Nh&ng k

t qu này cho thy khong cách gi&a li nhun k

ñ c b"t ngu:n tE nguyên

nhân chính là các chính sách có ch

ý c

a chính ph

và s3 khác nhau v

m¤c tiêu, tiêu chu>n c

a h thng k

ð

tài nghiên cu khoa hBc cp cơ s@ c

a PGS.TS Nguyn Công Phương (2010) v7i tên ñ

tài “ Mi liên h gi&a k

@ Vit Nam” xác lp m9t khuôn kh lý thuy

t v

a h thng này phù hp v7i các nguyên t"c c

a h thng kia; hai là, mc ñ9 c

a thu nhp Phân tích cho thy ño l !ng thu nhp ch u thu m9t mAt d3a vào m9t s nguyên t"c cơ bn chi phi xác ñ nh li nhun k toán, mAt khác ch u nh h @ng mµnh mC tính pháp lý c

a các giao d ch phát sinh doanh thu và chi phí, chính s3 ràng bu9c này là nguyên nhân c

a chênh lch gi&a li nhun k

.

Nghiên cu c

a Phµm Th Bích Vân (2012) v7i tên ñ

tài “Nghiên cu nh h @ng c

a thu

toán c

a các doanh nghip trên ự a bàn thành ph đà NIngỢ cũng phn nào nêulên ự c nh h @ng c

a các doanh nghip ñ c ñi

u tra khác bit so v7i STR (t2 sut thuTNDN hin hành) chng tK thu nhp ch u thu

toán c

a các doanh nghip là khác nhau, s3 khác bit này tµo nên ch

u do chênh lch vĩnh vin và hu như không thy phát sinh chênh lch tµm th!i

Theo nghiên cu c

a Hilton (1991) cho thy, @ ML và Canada, li nhun k toán khác bit ñáng k? so v7i li nhun ch u thu

t các doanh nghip H Châu Âu, nguyên t"c thu

có nh h @ng ñáng k? ñi v7i vic tính toán li nhun k

Theo ông, c hai tr !ng hp ñ

u có th? d8n ñ

n s liu thu nhp ñ c ghi nhn sai lch so v7i th3c t Các quc gia thu9c loµi này là B;, Phn Lan, Pháp, ðc, Ý và Th¤y ði?n

CHƯƠNG 1

CƠ S LÝ THUY¤T V MI LIÊN H GIA ðO L

NG L

I NHU

N K¤ TOÁN VÀ THU NH

P CHU THU¤

1.1 MC TIÊU, YÊU C-U C A K¤ TOÁN VÀ THU¤

1.1.1 M-c tiêu c+a kµ toán

M¤c tiêu c

a k toán là cung cp thông tin v

tình hình tài chính c

a doanh nghip m9t cách trung th3c, hp lý cho các ñi t ng có quan tâmñ

n tình hình tài chính c

a doanh nghip và là cơ s@ ñ? hB ra các quy

a các y

- xã h9i c

a k toán (Choi &Muller, 1992).

K

toán v7i bn cht là h thng cung cp thông tin, ki?m tra tình hình và s3 bi

n ñ9ng tài sn trong các doanh nghip, k toán tr@ thành công c¤ qun lý quan trBng Thông qua các khái nim và cácnguyên t"c áp d¤ng nhGm xác ñ nh li nhun k toán và cung cp thông tin chính xác, ñy ñ

và

k p th!i v

tình hình tài chính c

a các doanh nghip thông qua các báo cáo tài chính th? hin trên các mAt:

- ði vi các nhà qun lý doanh nghip: K toán ñm bo cung thông tin h&u ích cho nhà qun lý ñ? ñi

u hành, lp khoµch ch; ñµo sn xut kinh doanh K toán ñm bo phn ánh chính xác s hin có và tình hình bi

n ñ9ng c

a tài sn và ti

n vn c

a doanh nghip TE ñó giúp cho doanh nghip qun lý chAt chC tài sn và

sF d¤ng hiu qu vn

- ði vi các nhà ñ-u tư, nhà cung cp, nhà tín d

ng, các ch nµ: K

toán cung cp thông tin nhGm giúp cho các ñi t ng này ñ a ra quy

t ñ nh có ñu tư hay không ñu tư, có cho vay hay không cho vay

-ði vi các cơ quan qun lý cp trên, cơ quan thu: K toán xác ñ nh chính xác nghĩa v¤ c

a doanh nghip ñi v7i nhà n 7c, ki?m tra vic chp hành các ch

tài chính và tình hình th3c hin nghĩa v¤ ñi v7i nhà n 7c

1.1.2 Yêu c3u thông tin kµ toán

Theo chu>n m3c chung – chu>n m3c k

toán Vit Nam s 01, thông tin k

toán ñòi hKi:

- Tính chính xác, trung th3c và khách quan: Thông tin s liu k toán phi ñ c ghi chép, báo cáo trên cơ s@ các bGng chng ñy ñ

, khách quan và ñúng v7i th3c t v

hin trµng, bn cht n9i dung cũng như giá tr c

a các nghip v¤ kinh t, tài chính phát sinh Thông tin và s liu k toán phi ñ c ghi chép và báo cáo ñúng v7i th3c t, không b xuyên tµc, không b bóp méo Không nên quan nim vic ghi s k toán là ch; ñ? ñi phó v7i nh&ng yêu cu c

a Nhà n 7c mà phi xem hµch toán k toán như kim ch; nam c

a nhà qun lý trong mBi hoµt ñ9ng c

a ñ n v TE ñó, ñ n v kh"c ph¤c nh&ng t:n tµi, phát huy nh&ng th mµnh ñ? ñµt ñ c m¤c ñích v7i hiu qu cao.

-Tính so sánh ñ c: các thông tin và s liu k

toán trong m9t doanh nghip và gi&a các doanh nghip phi ñ c tính toán và trìnhbày nht quán ñ? có th? so sánh ñ c khi cn thi

u tính toán và trình bày không ñ c nht quán thì phi gii trình trong phn thuy

t minh ñ? ng !i sF d¤ng báo cáo có th? n"m thông tin gi&a các kỳ, gi&a cácdoanh nghip hoAc gi&a s liu th3c hin v7i s liu k

hoµch hay d3 toán NhGm ñm bo vic so sánh, phân tích và nhn bi

bi

n ñ9ng c

a các ch; tiêu

; ñm bo thng nht v

s liu gi&a th3c hin v7i k hoµch, thun tin cho vic giám sát tình hình th3c hin nhim v¤ k

c

a ñ n v v7i tài liu c

a các ñ n v cùng ngành, cùng lĩnh v3c hoµt ñ9ng, ñm bo tng hp s liu theotEng ngành và toàn b9 n

n kinh t.

toán ñ c ghi chép phn ánh k p th!i các hoµt ñ9ng kinh t tài chính xy ra, bo ñm ñúng th!i hµn không ñ c chm tr, giúp cho nhà qun lý

t ñ nh, l3a chBn ñúng ñ"n và các cơ quan Nhà n 7c nhn bi

t k p th!i hoµt ñ9ng c