KĨ THUẬT GIẢI NHANH BÀI TOÁN LIÊN QUAN TỚI ANCOL - PHENOL

Ad tin là bạn làm được đấy.Chỉ cần lấy hỗn hợp 2 ancol bất kì ROH và R/OH, viết 3 phản ứng tạo ete, đặt x,y,z là số mol ete thu được của mỗi phản ứng rồi dựa vào phản ứng là bạn chứng mi

KĨ THUẬT GIẢI NHANH BÀI TOÁN LIÊN QUAN TỚI

ANCOL - PHENOL

MÙA THI 2013-2014

KĨ THUẬT GIẢI NHANH BÀI TOÁN ANCOL

Ad : DongHuuLee – THPT Cẩm Thuỷ 1- Thanh Hoá

Hệ thống kĩ thuật này được Ad minh hoạ sinh động thông qua bài tập sau, mời quý bạn đọc và các thành viên trong nhóm theo dõi.( có những kĩ thuật được tác giả lặp lại rất nhiều lần để bạn đọc nhớ.)

Bài 1 Oxi hoá hết 2,2 gam hỗn hợp hai ancol đơn chức thành anđehit cần vừa đủ 4,8 gam CuO Cho toàn

• Trong phản ứng của CuO với ancol đơn chức:

RCH2OH + CuO t0→ RCHO + CuO + H2O Bạn đọc dễ thấy:

• Trong phản ứng tráng gương của chất hữu cơ với AgNO3/NH3 :

R(CHO)n + 2nAgNO3 + 3nNH3 + nH2O →R(COONH4)n + 2nNH4NO3 + 2nAg

• Mancol < 46 thì chỉ có thể là CH3OH

• Số lượng ancol có trong đề thi thường không nhiều vậy hãy gắng nhớ M của một số ancol quen thuộc để khi tìm được khối lượng phân tử M là nghỉ ngay tới CTPT các ancol cần tìm ( giống như là với bài toán tìm kim loại ):

M 32 46 60 74 58 62 92

Ancol CH 3 OH C 2 H 5 OH C 3 H 7 OH C 4 H 9 OH C 3 H 5 OH C 2 H 4 (OH) 2 C 3 H 5 (OH) 3

Với số lượng công thức không nhiều như vậy,có lẻ việc ghi nhớ là quá khó ???

n

n = 2.Số chức CHO

n = ≠ .1 ⇒ Trong hỗn hợp anđehit thu được phải có HCHO ⇒ Trong hỗn hợp

ancol ban đầu phải có CH3OH ⇒ Loại A,B

Hoặc có thể dựa vào:

⇒ = Vậy ancol còn lai trong hh là C3H7OH ⇒ chọn C

Bài 2 Đốt cháy hoàn toàn một lượng hỗn hợp X gồm 2 ancol (đều no, đa chức, mạch hở, có cùng số nhóm

hoặc nhiều OH gắn vào một nguyên tử Cno đều không bền, chuyển vị thành anđehit,xeton hoặc axit

cacbõylic) ⇒ anccol bền khi :

Số C ≥ Số Chức OH = Số Oxi

Bạn đọc có hiểu không? Hi vọng bạn hiểu, trong trường hợp dù đã cố gắng mà vẫn chưa hiểu thì bạn hãy alo hoặc cmt cho tác giả trên FC – HOÁ HỌC VÙNG CAO, bạn sẽ nhận được câu trả lời như mong đợi!!!

• Trong phản ứng đốt cháy ta nên viết cônng thức của các chất ở dạng CTPT và luôn có:





Vậy

O

V =

Quy đổi hỗn hợp ancol đã cho thanh ancol tương đương C H n 2n+ −2 z(OH)z hay C H n 2n+2O z

Bài 3 Đốt cháy hòan tòan m gam hỗn hợp X gồm ba ancol (đơn chức, thuộc cùng dãy đồng đẳng), thu

khối lượng ete tối đa thu được là

(Trích Câu 59- Mã đề 174 – ĐH khối B – 2010)

Cần biết

• Khi giải bài toán hỗn hợp thì phương pháp đầu tiên bạn đọc cần nghỉ tới là phương pháp trung bình

• Khi đốt cháy hợp chất hứu cơ (CH,O) mà :

• Trong phản ứng đốt cháy ta nên viết cônng thức của các chất ở dạng CTPT và luôn có:

Các ete có số mol bằng nhau

⇒ các ancol có số mol bằng nhau

Bạn đọc có chứng minh được các công thức này không? Ad tin là bạn làm được đấy.Chỉ cần lấy hỗn hợp 2 ancol bất kì ROH và R/OH, viết 3 phản ứng tạo ete, đặt x,y,z là số mol ete thu được của mỗi phản ứng rồi dựa vào phản ứng là bạn chứng minh được các công thức trên.Thử ngay bạn nhé, cố gắng lên bạn vì “trên con đường thành công không có dấu chân của kẻ lười biếng”

ete

: 8,96( ):11, 7( )

2 2

Bài 4 Cho 10 ml dung dịch ancol etylic 460 phản ứng hết với kim lại Na (dư), thu được V lít khí H2

(đktc) Biết khối lượng riêng của ancol etylic nguyên chất bằng 0,8 g/ml Giá trị của V là

• Kim loại → H2↑ thì luôn có:

• Công thức tính khối lượng riêng (d) :

- Khối lượng riêng của H2O bằng 1

• Độ rượu là khái niệm chỉ dùng cho ancol etylic và được định nghĩa là số ml C2H5OH có trong 100ml dung dịch C2H5OH:

⇒ Tất cả các chất tham gia phản ứng đều không phản ứng hết ⇒ Hiệu suất phản ứng luôn < 100%

• Khi tính hiệu suất của phản ứng : a A + bB ←→ cC + d D ta có hai cách tính:

H SO đ t H

→41,25(g)CH3COOC2H5 H% = ?

< ⇒ phải tính hiệu suất phản ứng theo CH3COOH Cụ thể:

theo bài ra lượng este thu được là 0,46875 mol ⇒ x= 0,46875 mol

Giả sử phản ứng giữa CH3COOH và C2H5OH là phản ứng một chiều , tức là :

CH3COOH + HO-C2H5 → CH3COOC2H5+ H2O

Bài 6 Cho 4,6gam một ancol no, đơn chức phản ứng với CuO nung nóng, thu được 6,2 gam hỗn hợp X

gồm anđehit, nước và ancol dư Cho toàn bộ lượng hỗn hợp X phản ứng hoàn toàn với lượng dư dung dịch AgNO3 trong NH3, đun nóng, thu được m gam Ag Giá trị của m là

(Trích Câu 55- Mã đề 516 – CĐ khối A – 2010)

Cần biết

• Trong phản ứng của CuO với ancol đơn chức có :

Mặt khác, vì : ROH + [ ]O →hhX ↑ nên theo bảo toàn khối lượng ta có :

nancol pư = nO trong CuO pư = nCuO pư = nanđehit = n H O2

Ghi chú : npư = nancol pư = nCuO pư = nanđehit = nH2O

• Trong phản ứng tráng gương của chất hữu cơ với AgNO3/NH3, dựa vào phản ứng bạn đọc dễ

Theo phân tích trên ta có: nancol pư = nRCHO = nOtrong CuO pư = 6, 2 4, 6 0,1

Hay nAg = 4nHCHO = 4.01, = 0,4 mol ⇒ m = 0,4.108 = 43,20g A B C D, , , → chọn B

Bài 7 Đun nóng hỗn hợp hai ancol đơn chức, mạch hở với H2SO4 đặc, thu được hỗn hợp gồm các ete Lấy 7,2 gam một trong các ete đó đem đốt cháy hoàn toàn, thu được 8,96 lít khí CO2 (ở đktc) và 7,2 gam H2O Hai ancol đó là

Từ đây nhận thấy đặc tính của ete tạo ra phụ thuộc vào các phân tử ancol ban đầu Cụ thể:

- ∑C trong hai ancol =∑C trongete ⇒Nếu tổng C trong ete mà là số lẻ thì đây là lạo ete được tạo ra từ hai loại ancol khác nhau

- Các gốc hiđrocacbon trong ancol ban đầu đã chuyển toàn bộ sang ete ⇒ ete thu được mà là ete không

no thì chứng tỏ ancol ban đầu cũng không no

- Các công thức tính nhanh:

Trong phản ứng tách nước tạo ete của ancol luôn có:

Ag hchc pu

Ngoài ra, nếu là hỗn hợp n ancol thì ta sẽ thu được hỗn hợp ( 1)

ete đem đốt có 1 liên kết đôi ⇒ Đây là loại ete được tạo ra từ một

ancol no,đơn chức và một ancol không no, có một liên kết đôi ⇒ loại C,D

Mặt khác, từ số liệu của mete, số mol CO2 và số mol H2O đề cho ta sẽ lập được CTPT của ete đem đốt là

C4H8O →A B, Chọn A

CH3OH + CH2=CH-CH2-OH →CH3-O-CH2-CH=CH2 + H2O Vậy ete tạo ra là CH3-O-CH2-CH=CH2 hay C4H8O

Bài 8 Lên men m gam glucozơ với hiệu suất 90%, lượng khí CO2 sinh ra hấp thụ hết vào dung dịch nước vôi trong, thu được 10 gam kết tủa Khối lượng dung dịch sau phản ứng giảm 3,4 gam so với khối lượng dung dịch nước vôi trong ban đầu Giá trị của m là

H men ruou C

•Khi một thí nghiệm cho theo mô hình:

Khi đó , sau thí nghiệm khối lượng của dung dịch có thể bị biến đổi Cụ thể:

Để không nhầm lẫn khi giải toán cần chú ý:

Rất đơn giản, quan trọng là cách tiếp cận vấn đề phải không bạn.Thực hành đi bạn

Bài 10 Khi đốt cháy hoàn toàn m gam hỗn hợp hai ancol no, đơn chức, mạch hở thu được V lít khí

•

CO2 (ở đktc) và a gam H2O Biểu thức liên hệ giữa m, a và V là:

• Khi đốt cháy ancol no, đơn chức , mạch hở ta luôn có:

Công thức này chứng minh dễ dàng từ phản ứng cháy ancol no, đơn chức, hở

V

×

= a- 5,6

V

⇒ Chọn A

Chú ý: bạn đọc có thể giải bài này bằng phương pháp trung bình kết hợp với phương pháp ghép ẩn số

Bài 11 Đốt cháy hoàn toàn 0,2 mol một ancol X no, mạch hở cần vừa đủ 17,92 lít khí O2 (ở đktc) Mặt khác, nếu cho 0,1 mol X tác dụng vừa đủ với m gam Cu(OH)2 thì tạo thành dung dịch có màu xanh lam Giá trị của m và tên gọi của X tương ứng là

(Trích Câu 49- Mã đề 825 – ĐH khối A – 2009)

Cần biết

• Công thức tổng quát của mọi ancol là : C n H 2n+2-2a-z (OH) z hay C n H 2n+2-2a O z

• Trong phản ứng đốt cháy ta nên viết cônng thức của các chất ở dạng CTPT và luôn có:

• Bạn đọc cũng biết ( nhưng có lẻ chưa bao giờ dùng) ,tỉ lệ mol giữa các chất = tỉ lệ hệ số cân bằng trên phương trình phản ứng Cụ thể với phản ứng tổng quát;

a A + bB →cC +d D bạn luôn có:

( ) ( )

lit O mol X

m

1 0, 2

O X

n n

+ −

= = ⇒ 3x – z = 0,7 rồi bạn đọc làm tương tự như trên ta cũng có kết quả.Bạn thử xem nhé

Bài 12 Anken X hợp nước tạo thành 3-etylpentan-3-ol Tên của X là

A 3-etylpent-3-en B 2-etylpent-2-en C 3-etylpent-2-en.D 3-etylpent-1-en

(Trích Câu 37- Mã đề 596 – ĐH khối A – 2010)

Cần biết

•Cách gọi tên ancol

- Đánh số thứ tự của các nguyên tử C thuộc mạch chính từ phía gần –OH

- Tên thay thế của ancol :

Vị trí có nhánh + Tên nhánh + Tên hiđrocacbon mạch chính + Vị trí có OH + ol

• Cách gọi tên anken

- Đánh số thứ tự của các nguyên tử C thuộc mạch chính từ phía gần liên kết đôi

- Công thức gọi tên anken :

Vị trí có nhánh + Tên nhánh +Tiền tố chỉ số C mạch chính + vị trí C đầu tiên có liên két đôi + en

•Phản ứng cộng HOH vào anken

- Bản chất

+ Chuyển liên kết đôi C= C thành liên kết đơn

+ Cộng H và OH vào hai nguyên tử C tại liên kết đôi

- Quy tắc cộng ( quy tắc Macopnhicop)

+ Áp dụng cho trường hợp có hai hướng cộng ( hay anken không đối xứng với tâm đối xứng là liên kết đôi) + Hướng chính : H cộng vào Ctại liên kết đôi có bặc thấp , OH cộng vào Ctại liên kết đôi có bậc cao

+ Hướng phụ : H cộng vào Ctại liên kết đôi có bặc cao , OH cộng vào Ctại liên kết đôi có bậc thấp

- Đặc diểm phản ứng : mạch C không bị biến dạng trong quá trình phản ứng.Tức sản phẩm và anken ban đầu có

Cần biết

• Phản ứng cộng của mọi chất hữu cơ đều làm mạch C không bị biến dạng.Điều này có nghĩa là sản phẩm và chất phản ứng có mạch C giống nhau ⇒ Nếu biết được mạch của sản phẩm sẽ suy ra ngay được mạch C của chất phản ứng

• Các chất hữu cơ cộng H2 (Ni,t0) sinh ra ancol bậc 2 gồm:

- ancol bậc 2 chưa no tương ứng

- Xeton no tương ứng

- Xeton chưa no tương ứng

Ghi chú: Tương ứng có nghĩa là cùng số C

Bài giải

Theo phân tích trên ta có: Vi CTCT của 4-Metyl pentan -2-ol là

CH3-CH(CH3)-CH2-CH(OH)-CH3 nên các chất cộng H2 sinh ra nó là :

- Ancol bậc 2 chưa no tương ứng:

CH2=CH(CH3)CH2CH(OH)CH3.,(CH3)2CH=CHCH(OH)CH3

- Xeton chưa no tương ứng: CH2=CH(CH3)CH2COCH3 , (CH3)2CH=CHCOCH3

- Xeton no tương ứng: CH3)2CH2CH2COCH3

⇒ Chọn B

Bài 14 Thuỷ phân hoàn toàn tinh bột trong dung dịch axit vô cơ loãng, thu được chất hữu cơ X Cho X

phản ứng với khí H2 (xúc tác Ni, t0), thu được chất hữu cơ Y Các chất X, Y lần lượt là

A glucozơ, saccarozơ B glucozơ, sobitol

C glucozơ, fructozơ D.glucozơ, etanol

• Với trắc nghiệm, các phương án A,B,C,D là một thông tin quan trọng

Bài giải

- Từ A B C D, , , → X là glucozơ: C6H12O6⇒ Y cũng có 6C A B C D, , , → Loại A và D

- glucozơ + H2 ⇒ Trong Y chỉ có chức ancol ⇒ Loại C ( hợp chất có chức xeton)

⇒ chọn B

Bài 15 Ứng với công thức phân tử C3H6O có bao nhiêu hợp chất mạch hở bền khi tác dụng với khí H2

(xúc tác Ni, t0) sinh ra ancol ?

(Trích Câu 28- Mã đề 516 – CĐ khối A – 2010)

Cần biết

• Hợp chất mạch hở chứa CnH2nO tác dụng với H2 sinh ra ancol gồm:

- ancol không no tương ứng

- Anđehit no, đơn chức

- Xeton no, đơn chức

• Cách viết đồng phân của ancol CxHyOz

- Bước 1: xác định ancol bài cho là no hay không no, mạch hở hay mạch vòng bằng cách sử dụng công thức:

- Bước 2: Viết mạch gồm x nguyên tử C có thể có ( mạch thẳng, mạch nhánh, mạch vòng)

- Bước 3: Điền liên kết bội( nếu có) vào các mạch C vừa viết được ở bước 2

- Bước 4: Điền OH vào mạch C vừa viết được ở bước 3 theo 3 nguyên tắc:

+Không điền –OH vào Ckhông no.

+ Mỗi Cno chỉ được điền tối đa một nhóm –OH

+ Nếu các C có vị trí giống nhau thì chỉ điền –OH vào một vị trí

+ Nếu có liên kết đôi và đề yêu cầu viết “đồng phân” thì phải xét các trường hợp có đồng phân hình học

• Cách viết đồng phân của anđehit , đơn chức CxHyO

- Bước 1: xác định anđehit bài cho là no hay không no, mạch hở hay mạch vòng bằng cách

Nếu π = thì là anđehit no, đơn chức, mạch hở 1

- Bước 2: Viết mạch gồm (x-1) nguyên tử C có thể có ( mạch thẳng, mạch nhánh, mạch vòng)

- Bước 3: Điền liên kết bội ( nếu có) vào các mạch C vừa viết được ở bước 2

- Bước 4: Gắn nhóm –CHO vào mạch C vừa viết được ở bước 3 ( cần tránh các vị trí trùng lặp và vị trí vi phạm hóa trị IV của cacbon)

- Bước 5: Nếu có liên kết đôi và đề yêu cầu viết “đồng phân” thì phải xét các trường hợp

có đồng phân hình học

• Cách viết đồng phân của xeton , đơn chức CxHyO

- Bước 1: xác định xeton bài cho là no hay không no, mạch hở hay mạch vòng bằng cách sử dụng công thức:

Nếu π = thì là xeton, đơn chức, mạch hở 1

- Bước 2: Từ công thức cấu tạo của xeton có dạng RCOR/ ⇒ Tổng số C trong hai gốc R và

/

R là (x-1) ⇒ xác định hai gốc có thể có ứng với (x-1) nguyên tử C

- Bước 3: Điền liên kết bội ( nếu có) vào các mạch C vừa viết được ở bước 2

- Bước 4: Nếu có liên kết đôi và đề yêu cầu viết “đồng phân” thì phải xét các trường hợp

có đồng phân hình học

Hướng dẫn giải

Theo phân tích trên ta có,ứng với C3H6O có:

- Một đồng phân ancol không no, đơn chức :CH2= CH- CH2- OH

- Một đồng phân anđehit no, đơn chức CH3-CH2-CHO

- Một đồng phân xeton no, đơn chức: CH3-CO-CH3 ⇒ Chọn A

Ghi chú: về nguyên tắc, với cách hỏi của bài này ta phải xét cả đồng phân hình học.Tuy nhiên, các CTCT vừa viết được đều không có đồng phân hình học

Bài 16 Oxi hoá không hoàn toàn ancol isopropylic bằng CuO nung nóng, thu được chất hữu cơ X Tên

gọi của X là A metyl phenyl xeton B propanal C metyl vinyl xeton D đimetyl xeton

(Trích Câu 43- Mã đề 516 – CĐ khối A – 2010)

Cần biết

• Bậc của ancol là bậc của C có –OH( số nguyên tử C lien kết với C có –OH)

• ancol isopropylic là CH3-CH(OH)-CH3: ancol bậc 2

• Ancol bậc 1

2

CuO H

+ +

+ +

→

← Xeton

• Cách gọi tên của xeton RCOR = Tên / của hai gốc (R và R ) + xeton /

Ghi chú: các gốc R và R/được gọi theo trình tự chữ cái

Hướng dẫn giải

Phản ứng oxi hóa ancol isopropylic bằng CuO:

CH3-CH(OH)-CH3 + CuO t0→ CH3-CO-CH3 ( đimetyl xeton) + Cu + H2O

⇒ Chọn D

Bài 17 Dãy gồm các chất được sắp xếp theo chiều tăng dần nhiệt độ sôi từ trái sang phải là:

A CH3CHO, C2H5OH, HCOOH, CH3COOH B CH3COOH, HCOOH, C2H5OH, CH3CHO

C HCOOH, CH3COOH, C2H5OH, CH3CHO D CH3COOH, C2H5OH, HCOOH, CH3CHO

( Trích câu10 – Mã đề 637 – ĐHKB 2009)

Cần biết

iLuật xét nhiệt độ sôi:

- Tiêu chí 1:Chất có liên kết hiđro có t0

s lớn hơn chất không có liên kết hiđro

- Tiêu chí 2 :Chất có phân tử khối lớn thì có nhiệt độ sôi lớn hơn

iNhững chất hữu cơ có liên kết hiđro hay gặp:

- axit cacboxylic ( 2 liên kết hi đro )

- Ancol

- Phenol

- Amin

iKinh nghiệm về sắp xếp nhiệt độ sôi:

Axit > Ancol,amin > Andehit,xeton,ete,dẫn > xuất halogen, este > Hi đrocacbon

M lớn thì t 0 s càng

0 s

0

càng lớn

iKhi gặp kiểu câu hỏi sắp xếp tăng ( hoặc giảm) để giải quyết nhanh cần chú ý đặc điểm :

- Sắp xếp giảm : cái lớn nhất đứng đầu, cái nhỏ nhất đứng cuối

- Sắp xếp tăng : cái nhỏ nhất đứng đầu, cái lớn nhất đứng cuối

Dựa vào đặc điểm này, nhìn vào các đáp án ta sẽ loại trừ được nhanh chóng các đáp án không thõa mãn!!!

Bài giải

Theo phân tích trên nhận thấy:

- CH3CHO là chất có t0s thấp nhất, CH3COOH là chất có t0s cao nhất

- Đề yêu cầu sắp xếp tăng nên đáp án đúng là đáp án có CH3CHO đứng đầu và CH3COOH đứng cuối

⇒ Đáp án A

Bài 18 Cho các hợp chất sau:

(a) HOCH2-CH2OH (b) HOCH2-CH2-CH2OH.(c) HOCH2-CH(OH)-CH2OH

(d) CH3-CH(OH)-CH2OH (e) CH3-CH2OH (f) CH3-O-CH2CH3

Các chất đều tác dụng được với Na, Cu(OH)2 là:

A (c), (d), (f) B (a), (b), (c) C (a), (c), (d) D (c), (d), (e)

- Hoặc có từ 2 nhóm OH kề nhau trở lên

B.Như vậy còn lại:

A (f)

C (a)

D (e)

- Nhận thấy (a) thỏa mãn ⇒ Đáp án C

Bài 19 Cho hỗn hợp X gồm ancol metylic, etylen glicol và glixerol Đốt cháy hoàn toàn m gam X

thu được 6,72 lít khí CO2 (đktc) Cũng m gam X trên cho tác dụng với Na dư thu được tối đa V lít khí H2 (đktc) Giá trị của V là

Phân tích

i Trong hóa h ọc hữu cơ, một trong những vấn đề “ sở đoản ” của học sinh là phần danh pháp : nhiều

trọng của từng chương ( vấn đề này sẽ được tác giả tổng kết ở phần các bài sau, bạn đọc chú ý tìm đọc)

Ở bài này ,tôi sẽ tổng hợp cho các bạn tên gọi ,công thức và phân tử khối ( nhớ để khi biết phân tử

7 62 C 2 H 6 O 2 HO-CH2-CH2-OH Etylen glicol

8 76 C 3 H 8 O 3 HO-CH2CH(OH)-CH2-OH Glixerol

Nhiều bạn than phiền rằng sao mà nhiều thế, sao mà khó thế, làm sao mà nhớ đươc … Các bạn

thấy không? Hi vọng bạn thấy được quy luật đó(trường hợp bạn không thấy được điều đó thì hãy alo hoặc cmt cho tác giả!!!)

i Khi g ặp bài toán đốt cháy trong hữu cơ thì nghĩ ngay tới hệ thống công thức giải nhanh cho phản ứng đốt cháy trong đó có :

2

CO

n =

COOH và khi đó luôn có :

2

2

H hchc

n n

Bài 20.Đốt cháy hoàn toàn 20 ml hơi hợp chất hữu cơ X (chỉ gồm C, H, O) cần vừa đủ 110 ml khí

O2 thu được 160 ml hỗn hợp Y gồm khí và hơi Dẫn Y qua dung dịch H2SO4 đặc (dư), còn lại 80 ml khí Z Biết các thể tích khí và hơi đo ở cùng điều kiện Công thức phân tử của X là

nhanh chóng

i Trong quá trình làm tr ắc nghiệm luôn ghi nhớ phân loại đáp án, vừa làm vừa loại trừ,thử và sử dụng đáp án.Kĩ thuật này sẽ giúp bạn hoàn thành được nhiều câu hỏi nhất trong một thời gian ngắn nhất,mà đi thi được như vậy thì còn gì bằng.Tôi đã cho bạn quá nhiều thứ rồi đấy nhé ( kiến thức , điểm số và xa hơn nữa là cả tương lai tốt đẹp đang chờ bạn đấy).Vậy bạn phải biết làm gì rồi đấy

HƯỚNG DẪN GIẢI

2 2

Theo bạn đọc cách nào là hay nhất và bạn có cách nào hay hơn không ? nếu có hãy alo hoặc cmt để chia sẽ cùng tác giả nhé !!!

Bài 21 Oxi hóa 0,08 mol một ancol đơn chức, thu được hỗn hợp X gồm một axit cacboxylic, một

anđehit, ancol dư và nước Ngưng tụ toàn bộ X rồi chia làm hai phần bằng nhau Phần một cho tác dụng hết với Na dư, thu được 0,504 lít khí H2 (đktc) Phần hai cho phản ứng tráng bạc hoàn toàn thu được 9,72 gam Ag Phần trăm khối lượng ancol bị oxi hóa là

đã ăn sâu vào tâm trí lâu naykhông phải lả dễ dàng , tuy nhiên do yêu cầu của thời cuộc cùng với năng lực thì tôi tin bạn sẽ làm được!!!

Cụ thể :

- Andehit : R(CHO) n

- Axit fomic: HCOOH

- Hợp chất fomat: HCOOR / , HCOONa, HCOONH 4 …

- Cacbohiđrat: Glucozơ,fructozơ( chất này đã từng khiến nhiều bạn trả giá quá đắt,bạn đọc

thường ( coi đó không phải là HCHO ) sau khi mà giải xong mà thấy kết quả vô lí → an đehit có trong bài là HCHO

Các công thức tính nhanh trên dễ thấy khi bạn đọc tự viết phương trình của phản ứng tráng bạc ( tác giả được biết là nhiều bạn gặp khó khăn trong việc viết và cân bằng phản ứng trắng bạc, đặc

giản- không quá 10s.Nếu bạn đọc nào chưa biết kĩ thuật đặc biệt này thì alo hoặc cmt cho tác giả trên FC – HÓA HỌC VÙNG CAO nhé)

i Khi g ặp bài toán oxi hóa:

m = m hữu cơ sau + m H O2 = (m ancol (dư) + m anđehit )+ m H O2

→ m ancol (bđ) < m hữu cơ sau + m H O2 = (m ancol (dư) + m anđehit )+ m H O2

m = m hữu cơ sau + m H O2 = (m ancol (dư) + m axit )+ m H O2

→ m ancol (bđ) < m hữu cơ sau + m H O2 = (m ancol (dư) + m axit )+ m H O2

i Khi g ặp bài toán oxi hóa: ancol đơn chức 2

→ m ancol (bđ) < m hữu cơ sau + m H O2 = (m ancol (dư) + m anđehit + m axit )+ m H O2

(+) Cách tính % ancol bị oxi hóa

(+) Nếu đề không cho khối lượng của chất rắn sau khi cho sản phẩm tác dụng với Na, K thì kết quả

đề cho là ancol chưa no một liên kế đôi C=C)

2

0,504

9,72

P Na O

P AgNO NH

R CHO

l H RCOOH

hh HOH

gam Ag

R CH OH

+ +

Cách 1 Phương pháp kinh nghiệm

iVì đề không cho khối lượng của chất rắn sau khi cho sản phẩm tác dụng với Na nên ancol trong bài toán là CH3OH( muốn là an col ≠CH3OH thì phải cho khối lượng của chất rắn sau khi cho sản phẩm tác dụng với Na, khi đó mới lập đủ số phương trình để tìm được ancol – đây là kinh nghiệm được đúc rút ra từ việc giải dưới hình thức tự luận của rất nhiều bài kiểu này)

iKhi đó sử dụng các công thứ tính nhanh:

Ta sẽ tính được :n HCHO =0,02mol n, HCOOH =0,005mol

→ % m CH3OH bị oxi hóa = (n axit + n andehit) : n ancol = 0,025 : 0,04 100% = 62,5%

Cách 2 Phương pháp phản chứng anđehit – sử dụng công thức tính nhanh

Luôn có n RCHO <n RCH OH2 (bđ) = 0,08 mol →Ở phần 2 0,08 0,04

2

RCHO

n < = mol( vì đã chia thành 2

→nAg sinh ra phải < 2.0,04 = 0,08 mol Nhưng thực tế nAg thu được = 9,72 0,09

108 = mol →RCHO phải là HCHO →ancol ban đầu là CH3OH.Tiếp đó giải như cách 1

Cách 3.Phương pháp khoảng

a a b a b

+ < + < + → < <

Hay quá phải không bạn đọc.Cố mà sở hữu phương pháp này nhé, nó sẽ giúp bạn “ bách chiến bách thắng” đấy!!!

phương pháp làm không thay đổi nhưng ta áp dụng bảo toàn khối lượng cho phản ứng oxi hóa

m ancol (bđ) + [ ]

2

O

m = m hữu cơ sau + m H O2 = (m ancol (dư) + m anđehit + m axit )+ m H O2

Cách 4.Phương pháp đại số- sử dụng công thức tính nhanh

Bạn đọc cứ coi bài toán này không có ngoại lệ hay điều đặc biệt gì cả, sau đó sử dụng các công thức tính nhanh ở trên đẻ lập hệ và giải hệ.Khí đó:

- Nếu hệ có nghiệm đẹp thì lấy kết quả bình thường

- Nếu hệ vô nghiệm hoặc “ có vấn đề” thì chứng tỏ bài toán thuộc ngoại lệ →ancol ban đầu phải là CH3OH Sau đó bạn đọc lại sử dụng công thức tính nhanh để tìm đáp án cần tìm Trong quá trình lập hệ cần nhớ các công thức đã nêu trong phần phân tích đã nêu ở trên bạn đọc nhé

Bài 22.Đốt cháy hoàn toàn m gam hỗn hợp X gồm hai ancol, thu được 13,44 lít khí CO2 (đktc) và 15,3 gam H2O Mặt khác, cho m gam X tác dụng với Na (dư), thu được 4,48 lít khí H2 (đktc) Giá trị của m là

- Cách 2: tính mol của từng nguyên tố có trong chất ( hoặc hỗn hợp) rồi dùng:

1 Cách tính số đồng phân trieste sinh ra từ glixerol và axit đơn chức

Để tính số trieste được tạo ra từ glixerol và n axit đơn bạn đọc có 2 cách :

Cách 1 Sử dụng công thức tính nhanh

Số tri este =

2( 1)2

n n +

Chú ý Nếu axit đơn là axit béo thì trieste còn đuợc gọi là chất béo

Cách 2.Sử dụng mô hình rồi lập bảng xét các trường hợp

xuất phát từ mô hình trieste của glixerol:

1 2

2

3 2

(4) R 1≠R 2 ≠R 3 ( tức R 1 ,R 2 và R 3 hoàn toàn khác nhau.)

2 Cách viết và tính số đồng phân đi este sinh ra bởi Etilen glicol và n axit đơn chức

Tương tự như trên ta cũng có 2 cách

Số tri este = 2 (2 1)2 6.

2

+

=Cách 2 Sử dụng mô hình của trieste tạo bởi Glixerol và axit đơn

Có thể minh hoạ các trường hợp bằng bảng sau:

Trieste tạo bởi

2

3 2

(A,B lần lượt là các gốc hiđrocacbon của axit đề cho bạn đọc nhé)

Bài 24.Cho 5 gam ancol đơn chức mạch hở, chưa no ( 1 liên kết đôi C =C) tác dụng với CuO đun

nóng thu được 6,2 gam hỗn hợp X gồm anđehit,ancol dư và nước.Vậy A là

A C4H7OH B C2H5OH C CH3OH D C3H5OH

Phân tích

i Ancol b ậc I tức R-CH 2 -OH bị oxi hóa thành anđêhit và axit (axit là sản phẩm phụ có bài bỏ qua, có bài không,bạn đọc cần chú ý điều này.Nhiều năm BGD đã ra kiểu bài tập này và đều là những bài rất đặc sắc) :

[ ] , [ ] ,

R CH− −OH →∈ RCHO→∈ RCOOH

Ngược lại, nếu sự oxi hóa ancol cho ra anđehit hay axit thì có thể kết luận đó là ancol bậc I

i Ancol b ậc II tức RCH(OH)R / bị ox hóa thành xeton :

RCH(OH)R / +[ ]O∈CuO O, 2

→ RCOR /

i An col b ậc III không bị oxi hóa không hoàn toàn bởi CuO, nung nóng

i Nh ận xét : nếu có phản ứng xảy ra thì luôn có : n hchc = n ancol pư và nếu phản ứng oxi hóa không hoàn

( ) ( ) ( )

ancol bd ancol bd ancol

ancol bd ancol pu ancol pu

m trước :

m sau = m trước + m ∆

Trong đó :

- Nếu khối lượng giảm thì m ∆ < 0 ( tức lấy dấu âm)

- Nếu khối lượng tăng thì m ∆ > 0 ( tức lấy dấu dương)

Áp dụng vào phản ứng oxi hóa không hoàn toàn ancol bằng CuO :

0

( ) (X)

t Y

ta có :

i m rắn au = m rắn trước - 16.n pư

i M Y = M X -2

∆

i m rắn giảm = m O trong oxt pư = 16.n pư

= n CuO = n Y = n Cu = n H2O

i

2

182

Khi gặp bài toán xác định CTPT của ancol đơn chức khi oxi hóa x gam ancol thu được y gam hỗn hợp (

không no, một liên kết đôi C =C, đơn chức, mạch hở)

Giải thích

số mol ancol A bị oxi hóa, ta có phản ứng :

16

.16

ban dau A

là ancol không no một liên kết C=C, mạch hở, đơn chức)

Chú ý

i N ếu đề không cho tất cả số liệu ở dạng khối lượng mà cho một số liệu ở dạng mol( trực tiếp hoặc gián

Bài 25 Hỗn hợp X gồm 1 ancol và 2 sản phẩm hợp nước của propen.Tỉ khối của X đối với hiđro

bằng 23 Cho m gam X đi qua ống sứ đựng CuO dư ,nung nóng.Sau khi các phan rứng xảy ra hoàn toàn ,thu được hỗn hợp Y gồm 3 chất hữu cơ và hơi nước, khối lượng của ống sứ giảm đi Cho Y tác dụng hoàn toàn với lượng dư dung dịch AgNO3/NH3 tạo ra 48,6g Ag.Phần % propan-1-ol trong

X là

liên kết đôi có bậc cao ( ít H)

i Trong quá trình ph ản ứng, mạch C không đổi→ Anken ban đầu và các ancol sinh ra có mạch C giống

i Ancol b ậc I tức R-CH 2 -OH bị oxi hóa thành anđêhit và axit (axit là sản phẩm phụ có bài bỏ qua, có bài không,bạn đọc cần chú ý điều này.Nhiều năm BGD đã ra kiểu bài tập này và đều là những bài rất đặc sắc) :

[ ] ,2 [ ] ,2

R CH− −OH →∈ RCHO→∈ RCOOH

Ngược lại, nếu sự oxi hóa ancol cho ra anđehit hay axit thì có thể kết luận đó alf ancol bậc I

i Ancol b ậc II tức RCH(OH)R / bị ox hóa thành xeton :

RCH(OH)R / +[ ]O∈CuO O, 2

→ RCOR /

i An col b ậc III không bị oxi hóa không hoàn toàn bởi CuO, nung nóng

m trước :

m sau = m trước + m ∆

Trong đó :

- Nếu khối lượng giảm thì m ∆ < 0 ( tức lấy dấu âm)

- Nếu khối lượng tăng thì m ∆ > 0 ( tức lấy dấu dương)

Áp dụng vào phản ứng oxi hóa không hoàn toàn ancol bằng CuO :

0

( ) (X)

t Y

i m rắn giảm = m O trong oxt pư = 16.n pư

= n CuO = n Y = n Cu = n H2O

i

2

182

Y

M

( công thức này chỉ đúng khi ancol hết)

(4) Phản ứng tráng gương là phản ứng giữa hợp chất có nhóm –CHO hoặc nhóm HCOO- với dung dịch AgNO 3 /NH 3 →Ag ↓

i Ngo ại lệ : Nếu R = H thì anđehit là HCHO và phản ứng là :

HCHO

n

n = → khi giải bài tập về anđehit đơn chức có liên quan tới phản ứng tráng

gương thì bạn đọc cứ giải bình thường, nếu thấy kết quả vô lí ( âm, không đẹp ) thì chứng tỏ trong bài toán đang xét có HCHO

i Các ph ản ứng đặc biệt : không chỉ anđehit « chính hãng » mà còn các anđehit « xách tay » nữa đấy bạn đọc Hay gặp :

- Axit fomic HCOOH :

- Este của axit fomic và muối của axit fomic ( tức hợp chất kiểu HCOOR / với R / là cái gì cũng Ok hết)

- Glucozơ, fructozơ và mantozơ :

Mà M = × X 2 23 46 60= < → Ancol còn lại là CH 3 OH

- Đặt số mol của CH 3 OH, propan -2-ol và prpan-1-ol lần lượt là x,y,z Theo các kĩ năng tính nhanh

Nhận xét : may cho thí sinh là bài này có câu « hỗn hợp Y gồm 3 chất hữu cơ và hơi nước » Nếu đề bỏ

đấy !!!

Bài 26 Dẫn 0,04 mol ancol đơn chức A qua ống đựng CuO nung nóng một thời gian.Ngưng tụ

phần hơi thoát ra được hỗn hợp X gồm anđehit,axit cacboxylix , ancol dư và nước.Cho X tác dụng với lượng AgNO3/NH3 dư thu được 0,09 mol Ag.CTPT của A là

A.C5H12O B C4H8O C C3H6O D CH4O

Phân tích

i Ancol b ậc I tức R-CH 2 -OH bị oxi hóa thành anđêhit và axit (axit là sản phẩm phụ có bài bỏ qua, có bài không,bạn đọc cần chú ý điều này.Nhiều năm BGD đã ra kiểu bài tập này và đều là những bài rất đặc sắc) :

[ ] ,2 [ ] ,2

R CH− −OH →∈ RCHO→∈ RCOOH

Ngược lại, nếu sự oxi hóa ancol cho ra anđehit hay axit thì có thể kết luận đó alf ancol bậc I

i Ancol b ậc II tức RCH(OH)R / bị ox hóa thành xeton :

RCH(OH)R / +[ ]O∈CuO O, 2

→ RCOR /

i An col b ậc III không bị oxi hóa không hoàn toàn bởi CuO, nung nóng

i Nh ận xét : nếu có phản ứng xảy ra thì luôn có : n hchc = n ancol pư và nếu phản ứng oxi hóa không hoàn

( ) ( ) ( )

ancol bd ancol bd ancol

ancol bd ancol pu ancol pu

i Ngo ại lệ : Nếu R = H thì anđehit là HCHO và phản ứng là :

HCHO

n

n = → khi giải bài tập về anđehit đơn chức có liên quan tới phản ứng tráng gương thì bạn đọc cứ giải bình thường, nếu thấy kết quả vô lí ( âm, không đẹp ) thì chứng tỏ trong bài toán đang xét có HCHO

Trong trường hợp đề cho mol chất hữu cơ đơn chức tham gia tráng gương và mol Ag tạo ra thì chỉ

i Các ph ản ứng đặc biệt : không chỉ anđehit « chính hãng » mà còn các anđehit « xách tay » nữa đấy bạn đọc Hay gặp :

- Axit fomic HCOOH :

- Este của axit fomic và muối của axit fomic ( tức hợp chất kiểu HCOOR / với R / là cái gì cũng Ok hết)

- Glucozơ, fructozơ và mantozơ :

Việc viết và đặc biệt là cân bằng các phản ứng tráng gương là một nghệ thuật giúp bạn đi đến đích một cách siêu tốc.Bạn đọc có muốn biết nghệ thuật này không ? Hãy bật điện thoại hoặc mở máy tính của bạn ra đi !!!

Hướng dẫn giải

ta có :n ancol ban đầu = 0,04 > n ancol pư →anđehit = n anđehit = 1

2×n Ag → n Ag < 0,08

Bài 27 Đốt cháy một ancol có số OH = số C sẽ thu được

i M ỗi C chỉ gắn tối đa một nhóm OH →Số OH ≤ Số C

i Nhóm OH ch ỉ gắn trên C no

(2) Đốt cháy ancol no,có số C = số nhóm OH thì :

2 ,5

O

an col

n C

Điều này dễ chứng minh được từ phương trình phản ứng

thì càn dựa vào mối quan hệ này để xác định đặc tính(no hay không no) và kiểu CTPT của hợp chất hữu cơ Cụ thể:

Bài 28 Cho m gam một ancol no, đơn chức X qua bình đựng CuO dư, nung nóng Sau khi phản

ứng hoàn toàn thì khối lượng chất rắn trong bình giảm 0,32g Hỗn hợp hơi sinh có tỉ khối so với H2

bằng 15,5.Giá trị của m là

Phân tích

theo m trước :

m sau = m trước + m ∆

Trong đó :

- Nếu khối lượng giảm thì m ∆ < 0 ( tức lấy dấu âm)

- Nếu khối lượng tăng thì m ∆ > 0 ( tức lấy dấu dương)

Áp dụng vào phản ứng oxi hóa không hoàn toàn ancol bằng CuO :

0

( ) (X)

t Y

ta có :

i m rắn au = m rắn trước - 16.n pư

i M Y = M X -2

∆

i m rắn giảm = m O trong oxt pư = 16.n pư

= n X = n CuO = n Y = n Cu = n H2O

i

2

182

Hi vọng bạn đọc hiểu.Muốn đẳng cấp bạn phải làm được như vậy nhé

Bài 29 Đun nóng 82,8g hỗn hợp 3 ancol với H2SO4 đặc thu được 66,6g hỗn hợp các ete có số mol bằng nhau.CTPT của 3 ancol là

A.C2H6O,C3H8O,C4H10O B CH4O, C2H6O,C3H8O

C C3H8O,C4H10O,C5H12O D C4H10O,C5H12O,C6H14O

Phân tích

(1) Gặp bài toán xác định công thức của hỗn hợp ( dù là vô cơ hay hữu cơ) , đặc biệt là đồng đẳng liên tiếp thì phương pháp trung bình là phương pháp lựa chọn thông minh nhất.Một số nội dung quan trọng trong phương pháp trung bình :

(2) Các chất đồng đẳng liên tiếp thì phân tử khối lập thành một cấp số cộng với công sai d =14 :

- Các ete có số mol bằng nhau → Các ancol ban đầu có số mol bằng nhau →M bằng trung bình cộng.Cụ thể :

2 2

Bài 30 Cho một ancol no, đơn chức X qua bình CuO dư, nung nóng Sau khi phản ứng xảy ra hoàn

toàn thì khối lượng chất rắn trong bình giảm 0,64 gam.Hỗn hợp hơi thu được có tỉ khối so với hiđro bằng 19.Đốt cháy hết lượng ancol trên rồi dẫn sản phẩm cháy vào bình đựng NaOH dư thì thấy khối lượng bình tăng lên m gam.Giá trị của m là

Phân tích

đọc phải nghỉ ngay tới phương pháp tăng giảm khối lượng Luật ghi tăng - giảm khối lượng : ghi

m au theo m trước :

m sau = m trước + m ∆

Trong đó :

- Nếu khối lượng giảm thì m ∆ < 0 ( tức lấy dấu âm)

- Nếu khối lượng tăng thì m ∆ > 0 ( tức lấy dấu dương)

Áp dụng vào phản ứng oxi hóa không hoàn toàn ancol bằng CuO :

i m rắn giảm = m O trong oxt pư = 16.n pư

= n X = n CuO = n Y = n Cu = n H2O

i

2

182

Y

M

( công thức này chỉ đúng khi ancol hết)

(2) Trong phản ứng cháy của mọi chất hữu cơ luôn có :