Nghiên cứu nhà nước kiến tạo đối với việc phát triển kinh tế tư nhân ở Việt Nam

Nghiên cứu nhà nước kiến tạo đối với việc phát triển kinh tế tư nhân ở Việt NamKhái niệm nhà nước kiến tạo hay Chính phủ kiến tạo được đề cập đến từ khi Thủ tướng Chính phủ Nguyễn Xuân Phúc nhận chức từ năm 2016 đến nay. Theo http:vneconomy.vn, Thủ tướng cho biết, về nội hàm của Chính phủ kiến tạo, ông đã trả lời tại Hội nghị Cấp cao APEC 2017. Qua định nghĩa của ông, có 4 nội dung chính của Chính phủ kiến tạo.Thứ nhất, đó phải là một Chính phủ chủ động thiết kế ra một hệ thống pháp luật tốt, những chính sách tốt, thể chế tốt để nuôi dưỡng nền kinh tế phát triển, chứ không phải bị động đối phó với những diễn biến trên thực tế.Thứ hai, là Nhà nước không làm thay thị trường, những khu vực nào thị trường có thể làm được, doanh nghiệp tư nhân có thể làm được thì Nhà nước không can thiệp, mà thay vào đó là tạo điều kiện cho các doanh nghiệp làm. Nhà nước sẽ chỉ đầu tư vào những khu vực các doanh nghiệp tư nhân không thể đầu tư.Thứ ba, theo Thủ tướng, Chính phủ phải kiến thiết được môi trường kinh doanh thuận lợi, không chỉ đứng đầu trong nhóm các nước ASEAN, mà còn phấn đấu vươn lên tiêu chí của các nước nhóm OECD. Thứ tư là Chính phủ cũng phải nói đi đôi với làm, siết chặt kỷ cương, đặc biệt phải thay ngay cán bộ không đáp ứng yêu cầu công việc. Cần xây dựng chính quyền điện tử, thương mại điện tử đến tòa án điện tử… Đây là yếu tố quan trọng để xây dựng Chính phủ kiến tạo.Cũng theo http:vneconomy.vn, mùa hè năm 2017, lần đầu tiên, Trung ương Đảng ban hành riêng một nghị quyết cho kinh tế tư nhân. Nghị quyết này mang tên Nghị quyết 10, ngày 362017 về Phát triển kinh tế tư nhân trở thành một động lực quan trọng của nền kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa.

Bài 1: Nghiên cứu nhà nước kiến tạo đối với việc phát triển kinh tế tư nhân

ở Việt Nam

Khái niệm nhà nước kiến tạo hay Chính phủ kiến tạo được đề cập đến từ khi Thủ tướng Chính phủ Nguyễn Xuân Phúc nhận chức từ năm

2016 đến nay Theo http://vneconomy.vn, Thủ tướng cho biết, về nội hàm của Chính phủ kiến tạo, ông đã trả lời tại Hội nghị Cấp cao APEC 2017 Qua định nghĩa của ông, có 4 nội dung chính của Chính phủ kiến tạo

Thứ nhất, đó phải là một Chính phủ chủ động thiết kế ra một hệ thống pháp luật tốt, những chính sách tốt, thể chế tốt để nuôi dưỡng nền kinh tế phát triển, chứ không phải bị động đối phó với những diễn biến trên thực tế

Thứ hai, là Nhà nước không làm thay thị trường, những khu vực nào thị trường có thể làm được, doanh nghiệp tư nhân có thể làm được thì Nhà nước không can thiệp, mà thay vào đó là tạo điều kiện cho các doanh nghiệp làm Nhà nước sẽ chỉ đầu tư vào những khu vực các doanh nghiệp

tư nhân không thể đầu tư

Thứ ba, theo Thủ tướng, Chính phủ phải kiến thiết được môi trường kinh doanh thuận lợi, không chỉ đứng đầu trong nhóm các nước ASEAN,

mà còn phấn đấu vươn lên tiêu chí của các nước nhóm OECD

Thứ tư là Chính phủ cũng phải nói đi đôi với làm, siết chặt kỷ cương, đặc biệt phải thay ngay cán bộ không đáp ứng yêu cầu công việc Cần xây dựng chính quyền điện tử, thương mại điện tử đến tòa án điện tử… Đây là yếu tố quan trọng để xây dựng Chính phủ kiến tạo

Cũng theo http://vneconomy.vn, mùa hè năm 2017, lần đầu tiên, Trung ương Đảng ban hành riêng một nghị quyết cho kinh tế tư nhân Nghị quyết này mang tên Nghị quyết 10, ngày 3/6/2017 về "Phát triển kinh tế

tư nhân trở thành một động lực quan trọng của nền kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa"

Nhiều cơ chế, chính sách về hỗ trợ phát triển doanh nghiệp và cải thiện môi trường đầu tư kinh doanh đã được Chính phủ ban hành như Nghị quyết số 35/NQ-CP ngày 16/5/2016 của Chính phủ triển khai hàng loạt giải pháp nhằm tạo môi trường đầu tư kinh doanh thuận lợi, hỗ trợ doanh nghiệp trong việc tiếp cận vốn tín dụng, mặt bằng sản xuất kinh doanh, tiếp cận thị trường cũng như những giải pháp nhằm giảm chi phí sản xuất kinh doanh của doanh nghiệp đã góp phần nâng cao năng lực cạnh tranh quốc gia, khơi thông nguồn lực, thúc đẩy khu vực kinh tế tư nhân phát triển, hình thành một số tập đoàn kinh tế tư nhân có tiềm lực và quy mô lớn trong nước

Đặc biệt trong việc mở rộng khả năng tham gia thị trường và thúc đẩy cạnh tranh bình đẳng, khung pháp luật và chính sách được ban hành

và sửa đổi, bổ sung trong thời gian qua đã hướng đến mục tiêu thu hẹp những lĩnh vực kinh doanh có điều kiện, tăng cường tính minh bạch đối với

độc quyền nhà nước; kiểm soát, ngăn chặn, xóa bỏ độc quyền doanh nghiệp; tăng cường cải cách, thu hẹp những ngành lĩnh vực mà Nhà nước nắm giữ đã tạo điều kiện hoàn thiện môi trường đầu tư, kinh doanh theo hướng ngày càng bình đẳng, thuận lợi cho khu vực doanh nghiệp của tư nhân

Về cơ bản, các quy định liên quan đến hoạt động sản xuất kinh doanh đã không còn có sự phân biệt giữa các thành phần kinh tế, kể cả trong tiếp cận các nguồn lực cho phát triển kinh doanh

Chính phủ và Thủ tướng Chính phủ đã ban hành các quy định liên quan đến cơ cấu lại khu vực doanh nghiệp nhà nước theo hướng giảm các ngành, lĩnh vực mà Nhà nước nắm giữ 100% vốn điều lệ và cổ phần, vốn góp chi phối tại các doanh nghiệp có vốn nhà nước Trên cơ sở đó, Chính phủ ban hành Nghị định về chuyển doanh nghiệp nhà nước và công ty TNHH một thành viên do doanh nghiệp nhà nước đầu tư vốn điều lệ thành công ty cổ phần tạo điều kiện thuận lợi hơn cho các nhà đầu tư tư nhân tham gia vào quá trình cổ phần hóa doanh nghiệp nhà nước, kể cả đối với các tập đoàn, tổng công ty, tham gia cung ứng dịch vụ công trong nhiều lĩnh vực

Các nhà đầu tư tư nhân cũng được khuyến khích để trở thành các nhà đầu tư chiến lược đối với các doanh nghiệp nhà nước cổ phần hóa thông qua cơ chế thuận lợi hơn so với quy định trước đó Hiện tại, đề án khuyến khích doanh nghiệp tư nhân tham gia rộng rãi thị trường mua sắm công, cung cấp dịch vụ công, nâng cao tính công khai, minh bạch và cạnh tranh bình đẳng đã được dự thảo và đang lấy ý kiến để hoàn thiện

Trong lĩnh vực xây dựng hệ thống kết cấu hạ tầng kinh tế - xã hội đồng bộ, hiện đại, nhất là giao thông, năng lượng, viễn thông, đô thị, cấp, thoát nước, thuỷ lợi, xử lý chất thải, dịch vụ hậu cần và tạo điều kiện thuận lợi cho kinh tế tư nhân tiếp cận, sử dụng bình đẳng, với chi phí hợp

lý, khu vực tư nhân ngày càng được khuyến khích tham gia vào các hoạt động đầu tư, phát triển hệ thống kết cấu hạ tầng thông qua các hình thức đối tác công - tư, đấu thầu xây dựng Chính phủ đã ban hành Nghị định

số 63/2018/NĐ-CP ngày 4/5/2018 về đầu tư theo hình thức đối tác công tư

Thị trường đất đai, bất động sản được chú trọng phát triển ổn định, đồng bộ hơn; mở rộng các quyền và nghĩa vụ của các đối tượng kinh tế tư nhân liên quan đến đất đai, tạo môi trường thuận lợi để doanh nghiệp, nhà đầu tư trong và ngoài nước mở rộng quy mô đầu tư, sản xuất kinh doanh Thị trường tài chính được cơ cấu lại nhằm đảm bảo an toàn, hiệu quả, đặc biệt là thị trường tiền tệ và thị trường vốn Chính phủ và các cơ quan liên quan đã có những quy định, chính sách nhằm tăng cường khả năng tiếp cận tài chính của kinh tế tư nhân và đã đạt được những kết quả tích cực

Kể từ năm 2016 đến nay, từ khi xuất hiện Nhà nước kiến tạo, khu vực kinh tế tư nhân đã có nhiều thay đổi Theo báo nhân dân, Viện trưởng Viện Nghiên cứu quản lý kinh tế T.Ư (CIEM) Nguyễn Đình Cung nhận định,

đến nay, DN tư nhân Việt Nam đã có sự vươn lên mạnh mẽ trong nhiều lĩnh vực then chốt của nền kinh tế, không chỉ tạo đối trọng với khu vực kinh tế có vốn đầu tư nước ngoài (FDI) mà còn đóng vai trò dẫn dắt trong nhiều lĩnh vực

Theo TS Nguyễn Minh Phong, khu vực kinh tế tư nhân ngày càng trở thành động lực quan trọng của nền kinh tế, với đầu tư khu vực tư nhân năm 2018 tăng 18,5% so với năm trước chiếm tới 43,3 % tổng đầu tư xã hội (tính theo giá hiện hành ước tính đạt 1.856,6 nghìn tỷ đồng, tăng 11,2% so với năm trước và bằng 33,5% GDP); Vốn khu vực Nhà nước đạt 619,1 nghìn tỷ đồng, chiếm 33,3% tổng vốn và tăng 3,9% so với năm trước; khu vực có vốn đầu tư trực tiếp nước ngoài đạt 434,2 nghìn tỷ đồng, chiếm 23,4% và tăng 9,6%

Tăng trưởng xuất khẩu của khu vực trong nước đạt 17%, cao hơn mức 14% của khu vực FDI Năm 2018, ngoài khoảng gần 21,2 nghìn hợp tác xã và 61 liên hiệp hợp tác xã, trong đó có 13 nghìn hợp tác xã hoạt động trong lĩnh vực nông nghiệp, thu hút 6,4 triệu thành viên tham gia, cả nước có 131.275 doanh nghiệp đăng ký thành lập mới với tổng vốn đăng

ký là 1.478,1 nghìn tỷ đồng, tăng 3,5% về số doanh nghiệp và tăng 14,1%

về số vốn đăng ký so với năm 2017; vốn đăng ký bình quân một doanh nghiệp thành lập mới đạt 11,3 tỷ đồng, tăng 10,2%

Ngoài ra, có 2.408,8 nghìn tỷ đồng vốn đăng ký tăng thêm của các doanh nghiệp; có 34.010 doanh nghiệp quay trở lại hoạt động, tăng 28,6%

so với năm trước, nâng tổng số doanh nghiệp đăng ký thành lập mới và doanh nghiệp quay trở lại hoạt động trong năm nay lên gần 165,3 nghìn doanh nghiệp (trong khi đó, số doanh nghiệp tạm ngừng hoạt động trong năm 2018 là 90.651 doanh nghiệp, tăng 49,7% so với năm trước; số DN hoàn tất thủ tục phá sản là 16.314 doanh nghiệp, tăng 34,7%)

Năm 2018, các bộ, ngành đã cắt giảm 6.776/9.956 thủ tục hành chính liên quan đến kiểm tra chuyên ngành và cắt giảm 3346/6191 điều kiện kinh doanh Qua đó, giảm hơn 17.500.000 ngày công, tiết kiệm hơn 6.279 tỷ đồng chi phí tuân thủ cho doanh nghiệp Theo Báo cáo Môi trường kinh doanh (Doing Business 2019) vừa được Ngân hàng Thế giới (WB) công bố (dựa trên khảo sát 10 chỉ số: Nộp thuế, Tiếp cận điện năng, Tiếp cận tín dụng, Cấp phép xây dựng, Bảo vệ nhà đầu tư, Giải quyết tranh chấp hợp đồng, Khởi sự kinh doanh, Đăng ký sở hữu tài sản, Giao dịch thương mại qua biên giới, Giải quyết phá sản doanh nghiệp), trong năm 2018 Việt Nam đạt 68,36 điểm, cao hơn 1,59 điểm trong Doing Business 2018 (66,77 điểm) và có 6/10 chỉ số môi trường đầu tư được cải thiện (Chỉ số nộp thuế và bảo hiểm xã hội; Chỉ số bảo vệ nhà đầu tư; Khởi

sự kinh doanh; Tiếp cận tín dụng và Cấp phép xây dựng); được WB công nhận đã thực hiện 3 cải cách (thực thi hợp đồng, trả thuế và thành lập doanh nghiệp) trong năm 2018 và đứng đầu Đông Nam Á vì thực hiện 18 cải cách trong 5 năm qua, ngang với mức của Inđônêxia…

Hiện cả nước có khoảng gần 21,2 nghìn hợp tác xã, 61 liên hiệp hợp tác xã, với 13 nghìn hợp tác xã hoạt động trong lĩnh vực nông nghiệp; Cộng đồng kinh tế tư nhân hiện có hơn 700.000 DN, với với 96% DN tư nhân có quy mô nhỏ và siêu nhỏ, 2% DN quy mô vừa và 2% DN lớn, cùng một số công ty tư nhân, công ty cổ phần lớn, có thương hiệu mạnh trên thị trường trong nước và quốc tế và chỉ được sử dụng chưa đến 30% diện tích đất kinh doanh cả nước, nhưng hiện chiếm trên 51% lực lượng lao động cả nước, đóng góp hơn 40% tổng sản phẩm quốc nội (GDP) và 30% NSNN

Việt Nam phấn đấu đến năm 2020 có ít nhất 1 triệu doanh nghiệp; đến năm 2025 có hơn 1,5 triệu doanh nghiệp và đến năm 2030, có ít nhất

2 triệu doanh nghiệp theo mục tiêu Nghị quyết số 10/NQ-TƯ ngày 3/6/2017 của Hội nghị TW 5 khóa XII

Năm 2019 với phương châm 12 chữ của Chính phủ: “Kỷ cương, liêm chính, hành động, sáng tạo, hiệu quả, bứt phá”, các cấp, các ngành, các tầng lớp nhân dân và cộng đồng doanh nghiệp cần đồng lòng và thổi bùng khát vọng đưa đất nước tiến lên, cần kiên quyết xóa bỏ sự mặc định sống chung với tham nhũng và tiêu cực, cương quyết loại bỏ tất cả các khoản phí ngầm, các khoản thu không đúng chế độ; xoá bỏ mọi rào cản, định kiến trong nhận thức, tâm lý xã hội và quy định pháp lý; tạo mọi thuận lợi, khuyến khích và hỗ trợ chuyển đổi hàng triệu hộ kinh doanh gia đình, trang trại và HTX thành các loại hình doanh nghiệp nhỏ và siêu nhỏ thích hợp; ngăn chặn "chủ nghĩa tư bản thân hữu", quan hệ "lợi ích nhóm", kiểm soát độc quyền kinh doanh khu vực tư nhân và sự thao túng chính sách, cạnh tranh không lành mạnh, bảo vệ các quyền, lợi ích hợp pháp của người dân và doanh nghiệp Đồng thời, tổ chức, tạo lập các chuỗi cung ứng liên kết dọc, ngang, sự tuân thủ pháp luật và nâng cao năng lực cạnh tranh của từng doanh nghiệp, cũng như cả của cộng đồng doanh nghiệp;

Việc gỡ bở mọi rào cản thể chế để phát triển mạnh kinh tế tư nhân, bao gồm cả cộng đồng hàng triệu doanh nghiệp nhỏ và vừa, cũng như hàng trăm, hàng ngàn các doanh nghiệp, các tập đoàn kinh tế tư nhân lớn, trên tinh thần vừa hợp tác liên kết chặt chẽ, vừa cạnh tranh bình đẳng theo nguyên tắc thị trường ngày càng đầy đủ sẽ là một động lực mới thực

sự và là sự đảm bảo để Việt Nam vưon lên, trở thành một quốc gia thịnh vượng vào năm 2045, nhân dịp kỷ niệm 100 năm thành lập nước