CƠ sở lý LUẬN về QUẢN lý cơ sở vật CHẤT và THIẾT bị TRƯỜNG mầm NON THEO HƯỚNG CHUẨN hóa

sáng kiến chính sách cần dựa trên chứng cứ và thông tin/kếtquả nghiên cứu càng nhiều càng tốt.Các nghiên cứu của các quốc gia trên thế giới đều nhậnđịnh: Chất lượng GD&ĐT phụ thuộc vào n

CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ QUẢN LÝ CƠ SỞ VẬT CHẤT VÀ THIẾT BỊ TRƯỜNG MẦM NON THEO HƯỚNG

CHUẨN HÓA

Vài nét về lịch sử nghiên cứu vấn đề

Nghiên cứu trên thế giới

Giáo dục luôn là lĩnh vực khoa học mà bất kỳ thời đạinào, quốc gia nào cũng giành được nhiều sự quan tâm nghiêncứu của các nhà khoa học Nghiên cứu không chỉ các các vấn

đề bên trong của giáo dục, mà nghiên cứu giáo dục gắn kết,ràng buộc với các lĩnh vực khác như chính trị, kinh tế, vănhóa xã hội Từ những năm cuối thế kỷ XX, đầu thế kỷ XIX,trên thế giới xuất hiện những phong trào cách tân giáo dục,đổi mới giáo dục, với mục đích nâng cao chất lượng giáo dục

và đào tạo Nhiều quốc gia trên thế giới coi GD&ĐT là conđường, là chìa khóa dẫn đến thành công trong sự nghiệp xâydựng và phát triển đất nước

Để thực hiện nâng cao chất lượng giáo dục có rất nhiềucách khác nhau, trong đó, hướng đi được coi là hiệu quả nhấtđược nhiều nước tiên tiến quan tâm chú ý và thực hiện đó làthực hiện tiêu chuẩn hóa và cải cách hành chính trongGD&ĐT

Hoa Kỳ là nước có hệ thống giáo dục với quy mô rất lớnvới 70,7 triệu học sinh các cấp từ mầm non đến trên đại họctrên một dân số gần 300 triệu dân Đây là một trong nhữngnước có nền giáo dục tiên tiến nhất thế giới Sự tiên tiến thểhiện ở cơ hội tiếp cận giáo dục, phương pháp giảng dạy, quy

mô trường lớp và nghiên cứu trong giáo dục Nguyên tổngthống Hoa kỳ Obama vẫn cho rằng “ưu tiên cho giáo dục làvấn đề không thể chờ đợi được và vì thế cần những cải cáchcấp bách Mặc dù giáo dục thuộc chức năng của chính quyềnbang, song chính quyền Obama vẫn dành một nguồn ngânsách lớn đề thực hiện cải cách giáo dục trên phạm vi toànquốc

Trong các quốc gia OECD, hiện nay có hai xu hướngphát triển chung yêu cầu nghiên cứu và thông tin nhiều hơn vềgiáo dục: Thứ nhất, các chính phủ tăng cường điều hành hệthống giáo dục thông qua các mục tiêu, các chuẩn hơn là quacác điều lệ và nguyên tắc Ðiều này khiến người ta cần cácthông tin nghiên cứu giáo dục về các kết quả thực tiễn vàchính sách giáo dục cấp vùng miền, quốc gia và quốc tế Thứhai, một số chính phủ đẩy mạnh việc hoạch định chính sáchdựa trên dẫn chứng Ðiểm cốt yếu của phương pháp này là các

sáng kiến chính sách cần dựa trên chứng cứ và thông tin/kếtquả nghiên cứu càng nhiều càng tốt.

Các nghiên cứu của các quốc gia trên thế giới đều nhậnđịnh: Chất lượng GD&ĐT phụ thuộc vào nhiều yếu tố và xâydựng các tiêu chuẩn để đánh giá chất lượng mỗi cơ sở giáodục, trong đó thành tố CSVC&TB phục vụ cho giáo dụcthường có vị trí xứng đáng trong bộ tiêu chuẩn Các nước cónền kinh tế phát triển đều quan tâm đến việc nghiên cứu, thiết

kế, sản xuất các thiết bị dạy học và đồ chơi đạt chất lượngcao, an toàn đáp ứng nhu cầu chăm sóc và giáo dục trẻ

Tóm lại, muốn nâng cao chất lượng GD&ĐT thì các yếu

tố của quá trình giáo dục và dạy học phải “chuẩn” như mụctiêu, giáo viên, học sinh, phương pháp, phương tiện(CSVC&TB) Đây chính là sự ra đời của việc xây dựngtrường chuẩn

- Nghiên cứu ở Việt Nam

Trong văn kiện Đại hội Đại hội đại toàn quốc lần thứ Xcủa Đảng đã chỉ rõ “GD&ĐT cùng với khoa học và côngnghệ là quốc sách hàng đầu, là nền tảng và động lực thúc đẩycông nghiệp hoá, hiện đại hoá đất nước” Để đáp ứng yêu cầu

của xã hội trong giai đoạn hiện nay, GD&ĐT đang trong tiếntrình đổi mới căn bản, toàn diện; trong đó việc cải tiến và đổimới phương pháp giảng dạy đi liền với nó là đổi mớiCSVC&TB trường học đang được quan tâm nhằm góp phầnnâng cao chất lượng dạy học

Trong thời gian qua ở nước ta, đã có các công trìnhnghiên cứu và Bộ GD&ĐT đã ban hành các bộ tiêu chuẩn vềthiết bị dạy học của các cấp học phổ thông và giáo dục mầmnon, trong đó đã có các luận văn nghiên cứu vấn đề quản lýCSVC&TB theo tiêu chuẩn trường mầm non đạt chuẩn Quốcgia (mức độ 1)

Tuy nhiên, do nguồn lực đầu tư còn hạn hẹp nên trongquá trình triển khai đầu tư, ngành giáo dục tại mỗi tỉnh thườngtập trung ưu tiên cho những những trường, điểm trường ởvùng khó khăn nhất, tập trung xóa hoàn toàn phòng học tạm.Bên cạnh đó, nhiều địa phương đã tích cực trong triển khai đề

án bán trú tại một số trường tiểu học trường mầm non theophương thức xã hội hóa Song hiện tại, để tất cả các trườngmầm non, tiểu học, đủ phòng học tổ chức học 2 buổi/ngày đápứng yêu cầu đổi mới giáo dục mầm non, giáo dục tiểu họcđang là thách thức rất lớn tại không ít địa phương, nhất là các

địa phương có điều kiện kinh tế - xã hội khó khăn Để có cơ

sở cho quá trình tiếp tục đầu tư cơ sở vật chất và thiết bịtrường học, một số địa phương đã đề nghị Bộ GD&ĐT tiếptục triển khai chuẩn quốc gia về cơ sở vật chất kỹ thuật cho tất

cả các loại hình trường theo quy định nhằm đảm bảo nhữngđiều kiện vật chất cơ bản thực hiện việc đổi mới quá trình dạyhọc Trong đó, chú trọng đến chuẩn hóa phòng học, phòng thínghiệm, phòng học bộ môn và trang thiết bị dạy học ở các cấphọc, đặc biệt là đồ chơi an toàn cho trẻ em

Bởi vậy, việc nghiên cứu quản lý CSVC&TB trườngmầm non theo hướng đạt chuẩn quốc gia đã cần, song thựctiễn đã và đang đòi hỏi phải có các nghiên cứu bổ sung, hoànchỉnh lại các tiêu chuẩn quốc gia về CSVC&TB trường mầm

non Đó cũng là lý do học viên chọn đề tài nghiên cứu “Quản

lý cơ sở vật chất và thiết bị trường mầm non huyện An Dương, thành phố Hải Phòng theo hướng chuẩn hóa”.

- Một số khái niệm cơ bản

- Chuẩn và chuẩn hóa

- Chuẩn

Theo Đặng Thành Hưng: “chuẩn là mẫu lý thuyết có tínhchất nguyên tắc, tính công khai và tính xã hội hóa, được đặt rabằng quyền lực hành chính hoặc chuyên môn, bao gồm nhữngyêu cầu, tiêu chí, quy định kết hợp logic với nhau một cáchxác định, được dùng làm công cụ xác minh sự vật, làm thước

đo – đánh giá hoặc so sánh các hoạt động, công việc, sảnphẩm, dịch vụ trong lĩnh vực nào đó và có khuynh hướngđiều chỉnh những sự vật này theo nhu cầu, mục tiêu mongmuốn của chủ thể quản lý hoặc chủ thể sử dụng công việc, sảnphẩm, dịch vụ ”

- Chuẩn hóa

Trong những năm gần đây, ở nước ta "chuẩn hoá đãđược coi như là một yếu tố quan trọng đảm bảo chất lượng,hiệu quả của bất cứ một lĩnh vực hoạt động nào” Trong lĩnhvực CSVC&TB trường học, chuẩn hoá cũng đã được nhìnnhận là một yếu tố quan trọng đảm bảo cho các trường họcnâng cao chất lượng giáo dục và đẩy mạnh tiến trình hội nhậpquốc tế

Theo Vũ Dương Thuý Ngà: Trên thực tế, không ít người

đã quan niệm rằng chuẩn hoá là việc áp dụng một tiêu chuẩn

hoặc một chuẩn nghiệp vụ thống nhất trong toàn ngành Một

số người khác lại quan niệm rằng: chuẩn hoá thực chất là tiêuchuẩn hoá Và tiêu chuẩn hoá là một hoạt động thiết lập cácđiều khoản để sử dụng chung và lặp đi lặp lại đối với nhữngvấn đề thực tế hoặc tiềm ẩn,nhằm đạt được mức độ trật tự tối

ưu trong một khung cảnh nhất định

Trong bài viết "Tiêu chuẩn hoá và thư viện(Standardization and libraries), Jane Thacker đã đưa ra quanniệm chuẩn hoá là một sự chuyển tiếp từ ý tưởng cá nhân sang

ý tưởng cộng đồng, sự chuyển tiếp từ lộn xộn đến ngăn nắp và

từ sự hành xử tùy tiện tới sự hành xử theo quy luật

Theo quan niệm chung này, việc chuẩn hóa CSVC&TBtrường mầm non đồng nghĩa đồng nghĩa với việc xây dựng,ban hành; áp dụng tiêu chuẩn; và rà soát, đánh giá bổ sungtiêu chuẩn trong công tác đầu tư, trang bị và sử dụngCSVC&TB trường học.Các tiêu chuẩn này có thể là tiêuchuẩn quốc tế, tiêu chuẩn quốc gia hoặc tiêu chuẩn ngành

Công cụ thực hiện sự chuẩn hóa là các quy chuẩn(normative document), bao gồm: tiêu chuẩn (standard), quy

định kỹ thuật (technical specifications), quy phạm thực hành(codes of practice), và văn bản pháp quy (regulations)

Trong các quy chuẩn đảm bảo thực hiện chuẩn hoáCSVC&TB trường mầm non thì tiêu chuẩn là một yếu tố quantrọng nhất Luật tiêu chuẩn và quy chuẩn kỹ thuật (Luật số68/2006/QH11) một số thuật ngữ đã được giải thích như sau:

Tiêu chuẩn là quy định về đặc tính kỹ thuật và yêu cầu quản

lý dùng làm chuẩn để phân loại, đánh giá sản phẩm, hàng hoá,dịch vụ, quá trình, môi trường và các đối tượng khác tronghoạt động kinh tế - xã hội nhằm nâng cao chất lượng và hiệuquả của các đối tượng này Tiêu chuẩn do một tổ chức công

bố dưới dạng văn bản để tự nguyện áp dụng Quy chuẩn kỹ thuật là quy định về mức giới hạn của đặc tính kỹ thuật và yêu

cầu quản lý mà sản phẩm, hàng hoá, dịch vụ, quá trình, môitrường và các đối tượng khác trong hoạt động kinh tế - xã hộiphải tuân thủ để bảo đảm an toàn, vệ sinh, sức khoẻ conngười; bảo vệ động vật, thực vật, môi trường; bảo vệ lợi ích

và an ninh quốc gia, quyền lợi của người tiêu dùng và các yêucầu thiết yếu khác Quy chuẩn kỹ thuật do cơ quan nhà nước

có thẩm quyền ban hành dưới dạng văn bản để bắt buộc áp

dụng Chứng nhận hợp chuẩn là việc xác nhận đối tượng của

hoạt động trong lĩnh vực tiêu chuẩn phù hợp với tiêu chuẩntương ứng.

Chuẩn hóa có chức năng định hướng hoạt động quản lý,làm cho việc thực hiện các nội dung, chức năng, phươngpháp, biện pháp quản lý được thống nhất trên cơ sở nhữngnguyên tắc xác định

Chuẩn hóa trong giáo dục là những quá trình cần thiếtlàm cho các sự vật, đối tượng trong lĩnh vực giáo dục đáp ứngđược các chuẩn đã ban hành và áp dụng chính thức cho giáodục để tạo thuận lợi hơn cho tiến bộ và phát triển giáo dục

Như vậy, chuẩn hóa CSVC&TB trường mầm non (trong

đề tài này) có thể hiểu là một quá trình trong đó bao gồm cảviệc xây dựng và phát triển/ điều chỉnh chuẩn; áp dụng chuẩn(ban hành và thực hiện chuẩn); quản lý thực hiện chuẩn (tổchức, chỉ đạo, giám sát, đánh giá thực hiện chuẩn, đánh giákết quả áp dụng và hiệu lực của chuẩn)

- Giáo dục mầm non

Luật giáo dục (năm 2005 và được sửa đổi, bổ sung một

số điều vào năm 2009) đã quy định:Giáo dục mầm non thực

hiện việc nuôi dưỡng, chăm sóc, giáo dục trẻ em từ ba thángtuổi đến sáu tuổi Mục tiêu của giáo dục mầm non là giúp trẻ

em phát triển về thể chất, tình cảm, trí tuệ, thẩm mỹ, hìnhthành những yếu tố đầu tiên của nhân cách, chuẩn bị cho trẻ

em vào học lớp một

Vai trò của giáo dục mầm non có thể nêu ngắn gọn nhưsau: Những năm đầu đời, giáo dục đóng vai trò vô cùng quantrọng trong việc hình thành nhân cách và phát triển năng lựccủa trẻ, bởi trẻ bẩm sinh đã có khả năng tiếp thu học tập, não

bộ đã được lập trình để tiếp nhận các thông tin cảm quan và

sử dụng để hình thành hiểu biết và giao tiếp với thế giới,nhưng thiên hướng học tập của trẻ có thể bị hạn chế bởi nhiềuyếu tố như thể chất, nhận thức và tình cảm xã hội Việc đượchưởng sự chăm sóc và phát triển tốt từ lứa tuổi mầm non sẽgóp phần tạo nền móng vững chắc cho sự phát triển trongtương lai của trẻ Giáo dục mầm non sẽ chuẩn bị cho trẻnhững kỹ năng như tự lập, sự kiềm chế, khả năng diễn đạt rõràng, đồng thời hình thành hứng thú đối với việc đến trường,tăng khả năng sẵn sàng để bước vào giai đoạn giáo dục phổthông

- Cơ sở vật chất và thiết bị trường mầm non

CSVC&TB giáo dục là tất cả các phương tiện vật chấtcần thiết được nhà giáo và người học sử dụng vào các hoạtđộng dạy học và giáo dục nhằm đạt được mục tiêu giáo dụccủa nhà trường Với khái niệm này, CSVC&TB trường mầmnon cần được hiểu theo hai góc độ:

Thứ nhất, CSVC&TB của xã hội, được nhà trường sử

dụng vào mục tiêu chăm sóc và giáo dục trẻ, bao gồm: cáccông trình và trang thiết bị của nhà văn hóa, nhà truyền thống,câu lạc bộ, sân bãi thể dục thể thao, … tại mỗi địa phương.Nhà trường không trực tiếp quản lý đầu tư và bảo quản,nhưng có thể sử dụng (mượn hoặc thuê) để phục vụ cho mụctiêu chăm sóc và giáo dục trẻ

Thứ hai, CSVC&TB của nhà trường, đó là các khối công

trình, nhà cửa, sân chơi, thư viện, thiết bị giáo dục và cáctrang thiết bị khác… được trang bị riêng cho nhà trường, vàchia ra làm 3 bộ phận: trường sở, thiết bị giáo dục, sách vàthư viện trường học Các bộ phận này nhà trường trực tiếpquản lý và sử dụng

Trong luận văn, chỉ tập trung nghiên cứu ở khía cạnh thứhai: CSVC&TB của nhà trường - hệ thống các phương tiệncần thiết được sử dụng vào các hoạt động CS&GD trẻ nhằmđạt được mục tiêu giáo dục đề ra.

- Quản lý cơ sở vật chất và thiết bị trường học

- Quản lý

Có rất nhiều định nghĩa khác nhau về thuật ngữ “quảnlý”, Follett đưa ra một định nghĩa khá nổi tiếng và quản lý lànghệ thuật hoàn thành công việc thông qua người khác

Một định nghĩa khác: Quản lý là quá trình lập kế hoạch,

tổ chức, lãnh đạo và kiểm tra công việc của các thành viêntrong tổ chức và sử dụng mọi nguồn lực sẵn có của tổ chức đểđạt được những mục tiêu của tổ chức

Theo các nhà khoa học Harold Koontz, Cyril O’donnell,Heinz Weihrich trong cuốn “Những vấn đề cốt yếu của quảnlí” cho rằng: Quản lí là hoạt động thiết yếu của nhà quản líđảm bảo sự phối hợp, sự lỗ lực của mỗi cá nhân trong tổ chứcnhằm đạt đến một mục tiêu nhất định trong những điều kiện

thời gian, công sức và kinh phí bỏ ra ít nhất nhưng đạt hiệuquả cao nhất.

Dựa vào các định nghĩa nêu trên và khái niệm khác vềquản lý, luận văn sử dụng cách tiếp cận quản lý như một quátrình với 4 chức năng cơ bản: Lập kế hoạch; Tổ chức thựchiện; Chỉ đạo, phối hợp; Kiểm tra, đánh giá

- Quản lý cơ sở vật chất và thiết bị trường học

Theo Phạm Quang Sáng, tài liệu học phần “Quản lý tàichính và CSVC&TB trường học” – Chương trình đào tạo caohọc quản lý giáo dục: Quản lý CSVC&TB trường học là tácđộng có mục đích của người quản lý nhằm đầu tư xây dựng,trang bị và sử dụng có hiệu quả hệ thống CSVC&TB phục vụđắc lực cho công tác GD&ĐT Quản lý CSVC-KT tập trungvào ba mục tiêu cơ bản sau:

Đầu tư xây dựng và trang bị hệ thống CSVC&TB đápứng các yêu cầu của giáo dục; Sử dụng CSVC&TB đạt hiệuquả cao; Bảo quản, sửa chữa hệ thống CSVC&TB theo đúngcác quy định (pháp lý và kỹ thuật) nhằm đảm bảo tuổi thọCSVC&TB Vấn đề nghiên cứu của luận văn là Quản lýCSVC&TB trường mầm non theo hướng chuẩn hóa của

phòng GD&ĐT Bởi vậy, phù hợp các tiêu chuẩn CSVC&TBtrường học của nước tra hiện nay chủ yếu theo đầu vào vàtrách nhiệm quản lý của phòng GD&ĐT, vấn đề đầu tư vàtrang bị CSVC&TB trường mầm non chiếm trọng số caotrong nội dung nghiên cứu, vấn đề sử dụng, bảo quảnCSVC&TB trường mầm non được quan tâm ở khía cạnh chỉđạo các trường thực hiện

- Quản lý nhà nước về giáo dục và đào tạo

Quản lý nhà nước về giáo dục - đào tạo là sự tác động có

tổ chức và điều chỉnh bằng quyền lực nhà nước, trên cơ sởpháp luật đối với các hoạt động giáo dục - đào tạo, do các cơquan nhà nước từ trung ương đến cơ sở tiến hành để thực hiệnchức năng, nhiệm vụ do nhà nước uỷ quyền nhằm phát triển

sự nghiệp giáo dục và đào tạo, duy trì trật tự, kỉ cương, thoảmãn nhu cầu giáo dục - đào tạo của nhân dân, thực hiện mụctiêu giáo dục và đào tạo của nhà nước đáp ứng yêu cầu pháttriển của đất nước

- Vai trò và tiêu chuẩn cơ bản về cơ sở vật chất - thiết

bị trường mầm non

- Phân loại cơ sở vật chất và thiết bị trường mầm non

Theo đặc điểm công dụng của tài sản và đặc điểm hoạt

động của từng ngành học, CSVC&TB của cơ sở giáo dục

được phân loại như sau:

viện dànhcho giáo viên(nếu có)

Địa điểm và diện tích

Phòng vệ sinh

Báo

Phòngđọc

Khối phòng tổ chức ăn Đồ dùng nhà bếp;

Tủ lạnh lưu mẫu thứcăn

Trang thiết bị y tế

và đồ dùng theo dõi

Khosách