CƠ sở lí LUẬN về QUẢN lý HOẠT ĐỘNG CHUYÊN môn ở TRƯỜNG THCS THEO TIẾP cận GIÁ TRỊ hợp tác và CHIA sẻ

pháp giảng dạy cho giáo viên, làm cách nào dạy cho có hiệuquả, mang lại sự thích thú cho học sinh, cũng như nhiệt huyếtcủa giáo viên.Các nghiên cứu về quản lý của giáo dục Xô Viết đã chỉ

CƠ SỞ LÍ LUẬN VỀ QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG CHUYÊN MÔN Ở TRƯỜNG THCS THEO TIẾP

CẬN GIÁ TRỊ HỢP TÁC VÀ CHIA SẺ

Tổng quan nghiên cứu vấn đề

Quản lý họat động chuyên môn

Việc học của nhân loại trải qua nhiều giai đoạn tronglịch sử, các nhà giáo dục không ngừng nghiên cứu và cải thiệnphương pháp giảng dạy ở nhiều cấp bậc nhằm mang lại sựhứng thú và tiếp thu kiến thức của học sinh, đồng thời nângcao năng lực, sự nhiệt huyết của giáo viên cũng như mang lạihiệu quả của giáo dục Một số công trình nghiên cứu dưới đâyphần nào đánh giá, đưa ra phương pháp giáo dục của nhiềunơi trên thế giới:

Trong quyển “Best ideas from the world’s teachers forimproving Education in the classroom” (“Ý tưởng hay nhất từcác giáo viên trên thế giới về cải thiện giáo dục trong lớphọc”) của Stigler, J W., & Hiebert, J (1999) có nói rằng

“Việc học ở trường sẽ không được cải thiện rõ rệt trừ khichúng ta trao cho giáo viên cơ hội và sự hỗ trợ mà họ cần đểthúc đẩy nghề của mình bằng cách tăng hiệu quả của phươngpháp họ sử dụng”, đây được xem là một trong những tiền đề

để xây dựng một nền giáo dục tốt cho cả giáo viên và học sinhtrên khắp thế giới, cuốn sách đưa ra những ý kiến và phương

pháp giảng dạy cho giáo viên, làm cách nào dạy cho có hiệuquả, mang lại sự thích thú cho học sinh, cũng như nhiệt huyếtcủa giáo viên.

Các nghiên cứu về quản lý của giáo dục Xô Viết đã chỉ

ra rằng: " Kết quả hoạt động của nhà trường phụ thuộc rấtnhiều vào việc tổ chức đúng đắn và hợp lý công tác hoạt độngcủa đội ngũ giáo viên" Với kinh nghiệm nhiều năm làm Hiệutrưởng, V.A.Xukhomlin xki đã tổng kết được những thànhcông và thất bại của mình Cùng với nhiều tác giả khác, mộttrong những biện pháp quản lý trường THPT ông đã đưa ra là

"Việc phân công công việc hợp lý qua các thành viên trongBan giám hiệu, Hiệu trưởng, Phó hiệu trưởng phụ tráchchuyên môn" Ông nhấn mạnh đến sự phối hợp chặt chẽ, sựthống nhất quản lý giữa Hiệu trưởng và Phó hiệu trưởng đểđạt được mục tiêu đề ra, qua đó tất cả đều khẳng định vai tròlãnh đạo toàn diện của Hiệu trưởng

Đảng và Nhà nước ta luôn xác định giáo dục là quốcsách hàng đầu trong chính sách phát triển kinh tế - xã hội củađất nước Đại hội Đại biểu toàn quốc lần thứ XI của Đảng,một lần nữa xác định nhiệm vụ của giáo dục là: Đổi mới cănbản và toàn diện giáo dục, đào tạo theo hướng chuẩn hóa, xã

hội hóa "Đổi mới chương trình, nội dung, phương pháp dạy

và học, kiểm tra theo hướng hiện đại; đổi mới cơ chế quản lýgiáo dục; Xây dựng đội ngũ giáo viên đủ về số lượng, đápứng yêu cầu về chất lượng" [11, tr.120]

Nghiên cứu biện pháp quản lý hoạt động chuyên môncủa Hiệu trưởng nhằm nâng cao chất lượng dạy học của giáoviên THCS là một vấn đề tưởng như đơn giản nhưng lại rấtkhó khăn, phức tạp và cơ bản Vì thực chất công tác quản lýtrường học của Hiệu trưởng chủ yếu là quản lý hoạt độngchuyên môn với mục tiêu cuối cùng là nâng cao chất lượngdạy học của giáo viên THCS

Gần đây một số luận văn thạc sỹ khoa học giáo dụcchuyên ngành quản lý giáo dục bước đầu tổ chức nghiên cứuthực trạng và hệ thống được một số vấn đề về quản lý cũngnhư đề xuất một số biện pháp quản lý như đề tài:

Tác giả Nguyễn Khai Tâm (2000) với đề tài “ Một sốbiện pháp quản lý chuyên môn của Hiệu trưởng nhằm gópphần nâng cao kết quả học tập cho các học sinh THPT thị xãsơn La”, Luận văn thạc sỹ Tác giả đã có những nghiên cứuthực trạng quản lý chuyên môn của Hiệu trưởng tại các trường

THPT, từ đó đề xuất các biện pháp nhằm góp phần nâng caokết quả học tập cho các học sinh THPT thị xã sơn La.[30]

Vũ Mạnh Hùng(2008) với đề tài "Quản lý hoạt độngchuyên môn của Hiệu trưởng trường THCS theo hướng tiếpcận lý thuyết quản lý chất lượng tổng thể”, Luận văn thạc sỹ.Điểm nổi bật của luận văn là trình bày cơ sở lý thuyết về quản

lý chuyên môn theo hướng tiếp cận lý thuyết quản lý chấtlượng tổng thể, tác giả đã có những nghiên cứu cụ thể về tiếpcận lý thuyết quản lý chất lượng tổng thể, thực trạng hoạtđộng chuyên môn và quản lý hoạt động chuyên môn theohướng này, từ đó đề xuất giải pháp nhằm nâng cao hiệu quảquản lý chất lượng của Hiệu trưởng nhà trường.[17]

Chử Xuân Dũng (2008) với đề tài "Biện pháp quản lýcác hoạt động chuyên môn nhằm nâng cao chất lượng dạy họccủa các trường THPT công lập quận Ba Đình, thành phố HàNội", Luận văn thạc sỹ Luận văn đã nghiên cứu, trình bàyđược tính cấp thiết cần đổi mới hoạt động chuyên môn nhằmnâng cao chất lượng dạy học của các trường THPT hiện nay,qua đó tác giả trính bày những nghiên cứu về lý luận, thựctrạng và đề xuất giải pháp, các giải pháp được tác giả tiếnhành thực nghiệm và đạt được kết quả cao.[9]

Tác giả Nguyễn Hữu Hùng (2010) với đề tài “ Biện phápquản lý chuyên môn của Hiệu trưởng trường THPT Ngô Gia

Tự tỉnh Bắc Ninh”, Luận văn thạc sỹ Qua luận văn tác giả đãtrình bày cơ sở lý luận về hoạt động chuyên môn và quản lýhoạt động chuyên môn của các trường THPT, trong đó tác giảphân tích quản lý chuyên môn của Hiệu trưởng trên cơ sở tiếpcận nội dung quản lý Từ đó, tác giả phân tích thực trạng và

đề xuất biện pháp quản lý chuyên môn của Hiệu trưởngtrường THPT Ngô Gia Tự tỉnh Bắc Ninh[16]

Phan Thị Ngọc Châu (2013) với đề tài "Quản lý hoạtđộng chuyên môn của Hiệu trưởng trường THPT huyện ĐứcTrọng, tỉnh Lâm Đồng", Luận văn thạc sỹ Đề tài đã trình bàycác nghiên cứu về cơ sở lý luận, khảo sát và phân tích thựctrạng về quản lý hoạt động chuyên môn của Hiệu trưởngtrường THPT huyện Đức Trọng, tỉnh Lâm Đồng Từ đó đềxuất giải pháp, các giải pháp mang tính cần thiết và khả thicao [6]

- Văn hóa tổ chức, Văn hóa nhà trường

Khái niệm “Văn hóa tổ chức” (organisational culture)

xuất hiện lần đầu tiên trên báo chí Mỹ vào khoảng thập niên

1960 và chính thức trở thành khái niệm trong Khoa học tổchức- Quản lý, xuất hiện ở Âu Mỹ từ nhũng năm 80 của thế

kỷ XX, hiện nay là một khái niệm thịnh hành và phổ biếnrộng rãi Thuật ngữ tương đương “Văn hóa công ty”(corporate culture) xuất hiện muộn hơn, khoảng thập niên

1970 và trở nên hết sức phổ biến khi tác phẩm “Văn hóa côngty” của Terrence Deal và Atlan Kennedy được xuất bản tại

Mỹ năm 1982 [36]

Thuật ngữ “Văn hóa nhà trường” (School culture) là mộtkhái niệm mới xuất hiện trong nhiều chục năm gần đây Nộidung của “Văn hóa học đường” bao hàm nội dung của

“Trường học thân thiện” do Quỹ Nhi đồng Liên Hợp Quốc(UNICEF) đề xướng từ những thập kỷ cuối của thế kỷ XX.[12]

Nghiên cứu của GS Peter Smith trường Đại họcSunderlands, Anh quốc đã khẳng định văn hóa nhà trường cóảnh hưởng vô cùng to lớn đối với chất lượng cuộc sống vàhiệu quả hoạt động của nhà trường

Craig Jerald (2006) khẳng định Văn hóa nhà trường

chính là “chương trình đào tạo ẩn”, ảnh hưởng trực tiếp đếnquá trình học tập của học sinh trong nhà trường.

Hai tác giả Julie Heifetz & Richard Hagberg đã đề xuất

mô hình xây dựng văn hóa nhà trường dựa trên cơ sở mô hìnhxây dựng văn hóa tổ chức gồm 11 bước cụ thể trong cácnghiên cứu của mình [38; tr.53]

Trong những năm gần đây, quan điểm về đổi mới, pháttriển Giáo dục và Đào tạo đã được Đảng ta đề ra từ Đại hộitoàn quốc lần thứ VI và ngày càng cụ thể, hoàn thiện để sáthợp với thực tiễn và tiếp tục được khẳng định trong báo cáochính trị tại Đại hội Đảng toàn quốc lần thứ XI (2011) Ngày

14 – 05 – 2011 Bộ Chính trị khóa XI ban hành chỉ thị số CT/TW về tiếp tục đẩy mạnh việc học tập và làm theo tấmgương đạo đức Hồ Chí Minh Một trong những nội dung chủyếu của Chỉ thị đó là “Coi trọng việc giáo dục đạo đức, lốisống cho thế hệ trẻ”[15, tr 2] Phong trào “Xây dựng trườnghọc thân thiện, học sinh tích cực” được phát động vào đầunăm học 2008-2009 của Bộ GD&ĐT (Chỉ thị số40/2008/CTBGDĐT, ngày 22/7/2008) Ban chấp hành trungương khóa VII đã khẳng định văn hóa là nền tảng tinh thầncủa xã hội, thể hiện tầm cao và chiều sâu về trình độ phát

03-triển của một dân tộc, là sự kết tinh những giá trị tốt đẹp trongquan hệ giữa người với người, với xã hội và với thiên nhiên.Đây là một trong những bước đi đầu tiên tiếp cận hiện đạitrong giáo dục, đó là xây dựng văn hóa nhà trường.

Có những đề tài khoa học, bài viết tham luận nói về vấn

đề này có thể kể đến như sau:

Phạm Minh Hạc( 2012), Xây dựng văn hóa học đườngphải là mối quan tâm của mọi nhà trường, Tạp chí Ban Tuyêngiáo, Hà Nội Qua đó, tác giả đã có những nghiên cứu về tầmquan trọng, ý nghĩa, nội dung xây dựng văn hóa học đường,nêu bật những vấn đề cấp bách trong xây dựng văn hóa họcđường hiện nay ở trường học.[12]

Phạm Quang Huân (2007), Văn hóa tổ chức, hình tháicốt của văn hóa nhà trường, Kỉ yếu Hội thảo VH học đường

do Viện NCSP, Trường Đại học Sư phạm Hà Nội Nghiêncứu đã trình bày rõ cơ sở lý thuyết và những vấn đề then chốt

về văn hóa tổ chức, hình thái cốt của văn hóa nhà trường, cáchình thức tổ chức văn hóa nhà trường hiện nay.[19]

Lê Thị Ngoãn (2009), Xây dựng văn hóa nhà trường Caođẳng Công nghiệp Nam Định, Luận văn Thạc sĩ khoa học

QLGD, Đại học Thái Nguyên Qua luận văn, tác giả đã cónhững nghiên cứu về cơ sở lý luận, thực trạng và đề xuất cácbiện pháp xây dựng văn hóa nhà trường Cao đẳng Côngnghiệp Nam Định [26]

Nguyễn Thị Minh Nguyệt (2011), Văn hóa nhà trường

và xây dựng văn hóa nhà trường nhằm nâng cao chất lượnggiáo dục, Kỷ yếu Hội thảo “Khoa học trẻ” khoa Quản lý giáodục, trường Đại học Sư phạm Hà Nội Đề tài đã nêu bật vaitrò của văn hóa nhà trường đối với chất lượng giáo dục, từ đótác giả đề xuất các biện pháp xây dựng văn hóa nhà trườngnhằm nâng cao chất lượng giáo dục [27]

Hứa Thị Hoàn (2012), Biện pháp quản lý xây dựng vănhóa nhà trường của Hiệu trưởng các trường trung học phổ thônghuyện Văn Quan, tỉnh Lạng Sơn, Luận văn Thạc sĩ khoa họcQLGD, Đại học Sư phạm Hà Nội Luận văn đã trình bày nhữngnghiên cứu về văn hóa nhà trường, phân tích thực trạng và đềxuất 07 biện pháp quản lý xây dựng văn hóa nhà trường củaHiệu trưởng các trường trung học phổ thông huyện Văn Quan,tỉnh Lạng Sơn, đồng thời tác gải đã khảo nghiệm tính cần thiết

và khả thi của các biện pháp đề xuất [14]

Nguyễn Thị Lan Anh (2012), Biện pháp xây dựng vănhóa nhà trường của hiệu trưởng các trường trung học cơ sởhuyện Thanh Thủy tỉnh Phú Thọ, Luận văn Thạc sĩ khoa họcQLGD, Đại học Sư phạm Hà Nội Qua luận văn, tác giả đãnghiên cứu và đề xuất các biện pháp xây dựng văn hóa nhàtrường của hiệu trưởng các trường trung học cơ sở huyệnThanh Thủy tỉnh Phú Thọ góp phần nâng cao chất lượng dạy

và học cho nhà trường [1]

- Quản lý hoạt động chuyên môn theo hướng tiếp cận giá trị hợp tác và chia sẻ

Tác giả Lê Thị Ngọc Thúy(2012) với luận án tiến sĩ “Quản

lý nhà trường tiểu học Việt Nam theo tiếp cận văn hóa tổ chức".Trên cơ sở dựa vào các Chuẩn, luận án đã đưa ra được nhữngnguyên tắc định hướng, cách thức vận hành và nội dung bộ tiêuchí đánh giá văn hóa nhà trường tiểu học Việt Nam giúp cho cácnhà quản lý sử dụng làm công cụ quản lý ở cấp trường.Từ đó,tác giả đề xuất được 03 giải pháp quản lý nhà trường theo tiếpcận văn hóa tổ chức có tính chất là cần thiết, hợp lý và khả thi.Bao gồm: Bồi dưỡng, rèn luyện và nâng cao nhận thức cho cáclực lượng sư phạm- xã hội về vấn đề văn hóa nhà trường; Cácnhà quản lý giáo dục sử dụng Bộ tiêu chí đánh giá văn hóa nhà

trường tiểu học như là công cụ để quản lý nhà trường; Lãnh đạonhà trường khai thác cung ứng các nguồn lực để phát triển nhàtrường tiểu học có văn hóa lành mạnh và hiệu quả.[33]

Đặc biệt tác giả Nguyễn Thanh Lý (2015) với đề tàiluận án “Quản lý văn hóa tổ chức của các đại học ở ViệtNam” đã đi sâu nghiên cứu nhằm hình thành và phát triển vănhóa tổ chức đặc thù với giá trị cốt lõi là sự cộng tác, hợp táccủa các đại học ở Việt Nam thông qua nghiên cứu xác lập cácluận cứ khoa học và các giải pháp cụ thể phù hợp bối cảnhhiện nay Luận án đã sử dụng bộ công cụ OCAI và MSAI củaRobert Quinn và John Rohrbaugh (1983) để đánh giá văn hóa

tổ chức trong nghiên cứu trường hợp tại Đại học Quốc gia HàNội với đặc thù giá trị cốt lõi là cộng tác và hợp tác [22] Đâycũng là một nghiên cứu quan trọng để tác giả tham khảo choluận văn của mình khi nghiên cứu về quản lý hoạt độngchuyên môn của trường THCS theo tiếp cận giá trị hợp tác vàchia sẻ trong giai đoạn hiện nay

Các nghiên cứu trên nhìn chung đã bàn một số các biệnpháp quản lý trên cơ sở quản lý hoạt động chuyên môn và cácvấn đề xây dựng văn hóa tại các trường THCS, THPT và đạihọc Tuy nhiên, các tác giả chưa đề cập đến nhiều các các

biện pháp để phát huy được vai trò, khả năng, năng lực tự chủcủa TCM, các giải pháp xây dựng TCM Hiện tại, các đề tài

về vấn đề quản lý hoạt động chuyên môn theo hướng tiếp cậngiá trị hợp tác và chia sẻ tại trường THCS, đặc biệt tại trườngTHCS Ngũ Lão huyện Thủy Nguyên, thành phố Hải Phòngvẫn chưa có tác giả nào thực hiện, đề tài mà tác giả thực hiệnmang tinh kế thừa các đề tài trước và có hướng phát triển mớitheo hướng tiếp cận giá trị hợp tác và chia sẻ

- Các khái niệm cơ bản của luận văn

Quản lý hoạt động chuyên môn

- Hoạt động chuyên môn

Chuyên môn

Theo Từ điển Tiếng Việt “Chuyên môn là lĩnh vực riêng,những kiến thức riêng nói chung của một ngành khoa học, kỹthuật” [34; tr.132]

Chuyên môn là tổ hợp các tri thức, kỹ năng, kỹ xảo thựchành mà con người tiếp thu được, qua đó tạo lập để có khảnăng thực hiện một loạt công việc trong một phạm vi ngànhnghề nhất định theo phân công xã hội Hay nói cách khác,

chuyên môn là học vấn, và nghiệp vụ của con người tronglĩnh vực họ được đào tạo và làm việc Cũng có thể hiểu rằngchuyên môn là lĩnh vực riêng, những kiến thức riêng của mộtngành khoa học kỹ thuật.

Chuyên môn sư phạm là một ngành khoa học về lĩnh vựcGD&ĐT, có nội dung, phương pháp sư phạm riêng biệt Đốivới chuyên môn của các nhà khoa học thì lĩnh vực chuyênmôn của họ là tinh thông nghề nghiệp, sự hiểu biết về lĩnhvực mà họ đang đảm nhiệm, còn chuyên môn sư phạm thìkhông chỉ hiểu biết về lĩnh vực môn học mình dạy, mà cònbiết tổ chức hướng dẫn học sinh chiếm lĩnh tri thức và tổ chứccác hoạt động giáo dục khác nhằm hình thành nhân cách chohọc sinh

Chuyên môn trong trường học là những hiểu biết tinhthông về kiến thức bộ môn, phương pháp, kỹ thuật lên lớp củagiáo viên; là những quy định về nề nếp dạy học, về việc tổchức nề nếp dạy học và những tài liệu hướng dẫn, chỉ đạonghiệp vụ của ngành GD&ĐT; là yêu cầu chuẩn kiến thức củamỗi cấp học để học sinh phấn đấu đạt được về kiến thức, kỹnăng, kỹ xảo trong các yêu cầu giáo dục khác

Hoạt động chuyên môn

Tại Điều 16, Điều lệ Trường trung học cơ sở, trườngtrung học phổ thông và trường phổ thông có nhiều cấp học(Ban hành kèm theo Thông tư số: 12/2011/TT-BGDĐT ngày28/3 /2011 của Bộ trưởng Bộ Giáo dục và Đào tạo) quy định

tổ chuyên môn như sau:

Tổ chuyên môn bao gồm Hiệu trưởng, các Phó Hiệutrưởng, giáo viên, viên chức làm công tác thư viện, thiết bịgiáo dục, cán bộ làm công tác tư vấn cho học sinh của trườngtrung học được tổ chức thành tổ chuyên môn theo môn học,nhóm môn học hoặc nhóm các hoạt động ở từng cấp họcTHCS, THPT Mỗi tổ chuyên môn có tổ trưởng, từ 1 đến 2 tổphó chịu sự quản lý chỉ đạo của Hiệu trưởng, do Hiệu trưởng

bổ nhiệm trên cơ sở giới thiệu của tổ chuyên môn và giaonhiệm vụ vào đầu năm học

Hoạt động chuyên môn trong trường THCS bao gồm:

Giảng dạy tổ chức thực hiện theo chương trình, kế hoạchđào tạo của Bộ GD&ĐT ban hành và học tập, bồi dưỡng nângcao trình độ cho giáo viên (do giáo viên bộ môn thực hiện)

Quản lý, giáo dục và rèn luyện học sinh (Do giáo viên bộmôn thực hiện).

Nghiên cứu và thực nghiệm khoa học và học tập, bồidưỡng nâng cao trình độ (Do giáo viên bộ môn thực hiện)

Học tập, rèn luyện mọi mặt: Đức, trí, thể, mỹ, lao động

Hoạt động chuyên môn trong trường học được thể hiệnqua các việc cụ thể của quá trình dạy học, là hoạt động của tổchuyên môn và hoạt động chuyên môn của giáo viên Đây làmột hoạt động đặc trưng của mỗi trường học, chi phối mọihoạt động giáo dục khác trong nhà trường

- Quản lý hoạt động chuyên môn

Quản lý hoạt động chuyên môn là đề ra phương hướng,mục đích và lập kế hoạch thực hiện để đạt mục tiêu của giáodục trung học cơ sở, giúp học sinh phát triển về thể chất, tìnhcảm, trí tuệ, thẩm mỹ, hình thành nhân cách con người ViệtNam xã hội chủ nghĩa; hình thành và phát triển những kĩ năngsống cần thiết phù hợp với lứa tuổi, khơi dậy và phát triển tối

đa những khả năng tiềm ẩn, đặt nền tảng cho việc học ở cáccấp học tiếp theo và cho việc học tập suốt đời [35; tr.40]

Quản lý chuyên môn trong nhà trường là quản lý toàn bộviệc giảng dạy, giáo dục của thầy, việc học tập và rèn luyệncủa trò theo nội dung giáo dục toàn diện nhằm thực hiện mụctiêu đường lối giáo dục của Đảng [20;tr.29]

Quản lý hoạt động chuyên môn đó là công tác chỉ đạoviệc xây dựng kế hoạch, tổ chức thực hiện chuyên môn củacác tổ bộ môn, chỉ đạo hoạt động chuyên môn của giáo viên

Quản lý chuyên môn của Hiệu trưởng là quá trình ngườiHiệu trưởng xây dựng kế hoạch, tổ chức, chỉ đạo, kiểm trahoạt động của tổ chuyên môn, giáo viên nhằm đạt được mụctiêu đề ra Trong toàn bộ quá trình quản lý của nhà trường thìquản lý hoạt động chuyên môn là quan trọng nhất, là hoạtđộng trọng tâm đòi hỏi người Hiệu trưởng tốn nhiều tâm lực

và thể lực nhất

Bản chất quản lý hoạt động chuyên môn là quản lý hoạtđộng dạy học mà người Hiệu trưởng ủy quyền cho tổ trưởngcác tổ chuyên môn thay mặt Hiệu trưởng quản lý kiểm trađánh giá việc dạy của giáo viên Nhiệm vụ chính của giáoviên là giảng dạy, hướng dẫn học sinh tiếp thu kiến thức, rènluyện kỹ năng, giúp học sinh đón nhận những giá trị về tư

tưởng, đạo đức từ đó nâng cao chất lượng giảng dạy.

Quản lý hoạt động chuyên môn của Hiệu trưởng đối vớihoạt động dạy học của giáo viên thể hiện ở việc quản lýchương trình, kế hoạch dạy học, quản lý giờ lên lớp của giáoviên, sinh hoạt tổ, nhóm chuyên môn, công tác bồi dưỡng, đổimới phương pháp dạy, phương pháp học, các yếu tố cácphương tiện có tác dụng lớn đối với việc dạy học Bên cạnh

đó Hiệu trưởng cũng cần quan tâm đến đặc điểm riêng củamỗi nhà trường

Hiệu trưởng quản lý hoạt động chuyên môn trên cơ sởcác quy định của Luật giáo dục, của Điều lệ trường trung học,của mục tiêu đào tạo, của sự chỉ đạo ở từng năm học của Bộgiáo dục và đào tạo, Sở giáo dục và đào tạo, Phòng giáo dục

và đào tạo, các quy định về chế độ chính sách của Nhà nướcđối với các trường học và đối với đội ngũ cán bộ, giáo viên.[2; tr.51]

-Văn hóa tổ chức, văn hóa nhà trường phổ thông, giá trị hợp tác và chia sẻ

- Văn hóa tổ chức

Trong quyển “Quản lý hành chính – Lý thuyết và thựchành” các tác giả Michel Amiel, Francis Bonnet và JosephJacobs đã cho rằng “Văn hóa tổ chức là toàn bộ các giá trị,niềm tin, truyền thống và thói quen có khả năng quy địnhhành vi của mỗi thành viên trong tổ chức, ngày càng phongphú thêm và có thể thay đổi theo thời gian, mang lại cho tổchức một bản sắc riêng” [23] Văn hoá tổ chức là một tập hợpcác chuẩn mực, các giá trị, niềm tin và hành vi ứng xử củamột tổ chức tạo nên sự khác biệt của các thành viên của tổchức này với các thành viên của tổ chức khác (GreertHofstede, Cultures & Organisations, 1991).

Văn hoá tổ chức liên quan đến toàn bộ đời sống vật chất,tinh thần của một tổ chức Nó biểu hiện trước hết trong trongtầm nhìn, sứ mạng, mục tiêu, triết lý, các giá trị, phong cáchlãnh đạo, quản lý…, bầu không khí tâm lý Thể hiện thànhmột hệ thống các chuẩn mực, các giá trị, niềm tin, quy tắc ứng

xử được xem là tốt đẹp và được mỗi người trong tổ chức chấpnhận

Văn hoá tổ chức là những niềm tin, thái độ và giá trị tồntại phổ biến và tương đối ổn định trong tổ chức [36; tr.42]

Văn hoá thể hiện tổng hợp các giá trị và cách hành xửphụ thuộc lẫn nhau phổ biến trong tổ chức và có xu hướng tựlưu truyền trong thời gian dài [37; tr.30]

Qua những định nghĩa trên, chúng ta có thể thấy rằng dùphát biểu theo những cách khác nhau về văn hóa tổ chứcnhưng nói chung các tác giả đều nhấn mạnh những chuẩnmực và giá trị chung được biểu hiện thành những nguyên tắcsống, những nguyên tắc ứng xử có tác dụng chỉ dẫn hành vicủa cá nhân trong tổ chức

- Văn hóa nhà trường phổ thông

Joan Richardson định nghĩa “VHNT là sự tích lũy cácgiá trị và chuẩn mực của nhiều người Đó là sự đồng thuận vềnhững gì quan trọng Đó là những kỳ vọng của tập thể chứkhông phải những kỳ vọng của một cá nhân” [37; tr.50]

Văn hoá tổ chức của một nhà trường là hệ thống niềmtin, giá trị, chuẩn mực, thói quen và truyền thống hình thànhtrong quá trình phát triển của nhà trường, được các thành viêntrong nhà trường thừa nhận, làm theo và được thể hiện trongcác hình thái vật chất và tinh thần, từ đó tạo nên bản sắc riêngcho mỗi tổ chức sư phạm [35]

Văn hoá nhà trường (VHNT) thể hiện ở mọi góc độ nhàtrường, bao gồm từ phong cách ngôn ngữ của GV và HS, cáchbài trí lớp học,…cũng như thái độ quan tâm của họ đối vớinhững nội dung chương trình và phương pháp GD, đến nhữngđịnh hướng giá trị nhân cách của HS (và cả của GV) trướcnhững thay đổi của cuộc sống XH hiện đại VHNT lành mạnh

sẽ giảm bớt được xung đột và tăng tính ổn định Đúng nhưDonahoe (1997) chỉ ra rằng: “Nếu văn hoá thay đổi thì mọithứ sẽ thay đổi”

Tóm lại có thể hiểu VHNT phổ thông là hệ thống nhữnggiá trị vật chất và tinh thần tồn tại trong nhà trường làm chonhà trường có những nét riêng biệt, khác biệt để phân biệt nhàtrường này với nhà trường khác

- Các giá trị cốt lõi của văn hóa nhà trường phổ thông Việt Nam

Theo tác giả Phạm Quang Huân [19; tr.22] các giá trị cốtlõi của văn hóa nhà trường phổ thông Việt Nam bao gồm:

Văn hóa là một thứ tài sản lớn và quyết định trường tồn củamột tổ chức

Văn hóa có ý nghĩa vô cùng quan trọng với nhà trường,hơn bất kỳ tổ chức nào tính văn hóa là tính chất đặc thù củanhà trường

Văn hóa nhà trường tạo động lực làm việc

Văn hóa nhà trường hỗ trợ điều phối và kiểm soát hành

vi của các cá nhân bằng các chuẩn mực, thủ tục, quy trình,quy tắc và bằng dư luận, truyền thuyết do những thế hệ conngười trong tổ chức xây dựng lên

Văn hóa nhà trường hạn chế tiêu cực và xung đột.VHNT giúp các thành viên tổ chức thống nhất về cách nhậnthức vấn đề, cách đánh giá, lựa chọn, định hướng và hànhđộng

Nâng cao chất lượng các hoạt động của nhà trường

- Giá trị văn hóa hợp tác và chia sẻ

Từ điển Tiếng Việt có nêu: “Hợp tác là chung sức, giúp

đỡ nhau trong một công việc, một lĩnh vực nào đó nhằm đạtmục đích chung” [28, tr.330]

Theo Từ điển Tâm lý học định nghĩa: “Hợp tác là haihoặc nhiều hơn hai bộ phận trong một nhóm làm việc cùng