CHƯƠNG 7: THỊ TRƯỜNG CẠNH TRANH KHÔNG HOÀN TOÀN

I. MỘT SỐ VẤN ĐỀ CƠ BẢN 1. Đặc điểm thị trường cạnh tranh độc quyền 2. Đặc điểm của DN cạnh tranh độc quyền Có rất nhiều người bán→thị phần không đáng kể Tự do gia nhập & rời bỏ ngành SP phân biệt qua: Nhãn hiệu Kiểu dáng, chất lượng,... Thay thế cao độ cho nhau, nhưng không thay thế hoàn toàn.

Trang 1

6/1/2014 Tran Bich Dung 1

C 7: THỊ TRƯỜNG CẠNH TRANH

KHÔNG HOÀN TOÀN

ĐỘC QUYỀN

NHÓM

A THỊ TRƯỜNG CẠNH TRANH ĐỘC QUYỀN

I MỘT SỐ VẤN ĐỀ CƠ BẢN

1 Đặc điểm thị trường cạnh tranh độc quyền

2 Đặc điểm của DN cạnh tranh độc quyền

1 Đặc điểm thị trường cạnh

tranh độc quyền

Có rất nhiều người bán→thị phần

không đáng kể

Tự do gia nhập & rời bỏ ngành

SP phân biệt qua:

Nhãn hiệu

Kiểu dáng, chất lượng,

Thay thế cao độ cho nhau, nhưng không

thay thế hoàn toàn.

1 Đặc điểm thị trường cạnh tranh độc quyền

VD: Xà phòng, dầu gội đầu, kem đánh răng, thuốc trị bệnh thông thường

Chính sự khác biệt giữa các SP đã hình thành

2 nhóm khách hàng :

Khách hàng trung thành với SP: ưa thích SP

này hơn các SP khác; vẫn mua SP này dù P ↑

Khách hàng trung lập (không trung thành) với SP: coi các SP tương tự nhau→ chuyển sang

TD SP khác nếu chỉ có P SP này tăng lên.

1 Đặc điểm thị trường cạnh

tranh độc quyền

Chính sự khác biệt giữa các SP→ hình

thành một nhóm giá gồm nhiều

mức giá.

Do SP giữa các DN khác nhau→ khó

xác định đường cầu thị trường cho tất

cả SP

Các DN hoạt động độc lập nhau

2 Đặc điểm của DN CTĐQ

a Đường cầu của DN.

Mỗi DN là người duy nhất SX SP mang nhãn hiệu của mình, nên mỗi DN:

Có chút ít thế lực độc quyền Kiểm soát P SP của mình

Đường cầu SP đối với DN là co giãn nhiều, nhưng không co giãn hoàn toàn

(đường cầu hơi dốc xuống).

Trang 2

2 Đặc điểm của DN CTĐQ

b.Doanh thu biên của DN:

MR < P

Đường MR nằm dưới đường cầu d

P= AR

MR

Q

P

P1

Q 1

A

B

MR1

Q 2

P 2 C

H7.1

II Cân bằng ngắn hạn vàcân bằng

dài hạn của DN CTĐQ

1 Cân bằng ngắn hạn

2 Cân bằng dài hạn

1 Cân bằng ngắn hạn.

Trong ngắn hạn, QMSX không đổi : AC và MC Điều kiện tiêu thụ đối với DN: Đường cầu (d)

Để Π max DN SX ở Q1:

MC = MR

Ấn định giá bán : P1

AC = C 1

Π max = P1C1BA

P= AR

MR

Q

P

P1

Q1

A I

C1

MC AC

B

H7.2

1 Cân bằng ngắn hạn

Khi P > SAC: Π > 0

→ Các DN mới gia nhập ngành

→thị phần của DN ↓

⇒ d → xuống dưới →q ↓ P↓> LAC↑: DN mới tiếp tục gia nhập ngành Cho đến khi ↓P 0 = LAC: Π = 0

Các DN thôi gia nhập ngành Cân bằng dài hạn:các DNCTĐQ sẽ SX ở q 0 / tại đó LMC = MR

/Định gía P 0

/LAC= P0 /SAC = LAC /SMC = LMC = MR

Trang 3

2 Cân bằng dài hạn

Ở trạng thái cân bằng dài hạn, đường

cầu tiếp xúc với đường (LAC), sản

lượng cân bằng dài hạn của DN là Q0,

tại đó:

SMC = LMC = MR

và SAC = LAC = P0

Q

Q0

P0=LAC

I

d

LAC LMC

MR 0

A P

H7.3

SAC SMC

III HIỆU QUẢ KINH TẾ CỦA THỊ

TRƯỜNG CẠNH TRANH ĐỘC QUYỀN.

1.Giá,sản lượng và chi phí trung bình

2.Hiệu quả kinh tế

Q

Q0

P 0 =LAC

LMC

MR 0

A P

H7.4A Thị trường cạnh tranh hoàn toàn: P*= LMC = LACmin

SAC SMC LAC

LAC

LMC

SAC*

P *

= LACmin

Q Q*

P

Q’

C

H7.4B Thị trường cạnh tranh độc quyền P 0 = LAC > LMC Po> P*; LAC> LACmin; Qo <Q*

1.Giá,sản lượng và chi phí trung bình

2.Hiệu quả kinh tế

TTCTĐQ hoạt động kém hiệu quả hơn

TTCTHT:

QMSX < QMSX tối ưu

P > LMC

Nếu P = LMC ⇒ SX ở Q’:

∆SS = ABC (H.7.4b).

Đây cũng chính DL do thế lực độc quyền

tồn tại

2.Hiệu quả kinh tế

Tuy nhiên:

Thế lực độc quyền của DN CTĐQ là nhỏ

DL không đáng kể

Ưu điểm:

SP đa dạng Đáp ứng nhu cầu muôn vẻ Thích hợp với thu nhập của từng nhóm khách hàng.

Trang 4

B THỊ TRƯỜNG ĐỘC

QUYỀN NHÓM

II TRƯỜNG HỢP CÁC DN ĐỘC QUYỀN

NHÓM KHÔNG HỢP TÁC

III TRƯỜNG HỢP CÁC DN ĐỘC QUYỀN

NHÓM HỢP TÁC

1 Đặc điểm thị trường độc quyền nhóm

2 Phân loại thị trường

Chỉ có một số ít người bán→thị phần mỗi

DN khá lớn :

Các DN phụ thuộc lẫn nhau: khi một DN tiến

hành chiến lược thay đổi:

giá cả

sản lượng

quảng cáo….

Gây bất lợi cho các DN → các DN này sẽ phản ứng

đối phó lại nhằm bảo vệ thị phần của mình.

Sản phẩm có thể là:

Đồng nhất (thép, nhôm, ximăng, hóa dầu) Phân biệt (SX ôtô, thiết bị điện và máy tính)

Có khả năng thay thế cho nhau.

Các DN mới khó gia nhập ngành vì có những rào chắn như:

Độc quyền về bằng sáng chế hay quy trình công nghệ,

Có ưu thế về quy mô lớn

Uy tín danh tiếng của các DN hiện có

Tiến hành chiến lược ngăn chặn bằng cách xây dựng khả năng SX còn thừa, sẽ bán phá giá nếu có DN mới gia nhập vào ngành.

1 Đặc điểm thị trường độc quyền

nhóm

Đường cầu thị trường thiết lập dễ dàng

Khó thiết lập đường cầu của từng DN

vì phải dự đoán chính xác:

Lượng cầu thị trường

Lượng cung của các đối thủ

→ Mới thiết lập đường cầu của DN chính

D

SR P

P1

P0

Q0

Q1

A

B

DHT

QDHT=QD-QSR

Trang 5

2 Phân loại thị trường:

Quản lý DN ĐQN rất phức tạp, khó

khăn, phải dự đoán chính xác phản ứng

hợp lý của các đối thủ khi đưa ra các

chiến lược cạnh tranh về P, về Q, về

quảng cáo, về đầu tư mới…

Các phản ứng đối phó giữa các DN đều

năng động và tiến hóa theo thời gian

2 Phân loại thị trường:

Có thể phân các DNĐQN thành 2 loại:

Các DN ĐQN hợp tác với nhau: Khi các

DN có thể thương lượng , có những hợp đồng ràng buộc để đưa ra những chiến lược chung

Các DNĐQN nhóm không hợp tác: Khi các DN không thương lượng, cạnh tranh với nhau

II TRƯỜNG HỢP CÁC DN ĐỘC

QUYỀN NHÓM KHÔNG HỢP TÁC.

Các DN ĐQN không hợp tác thường

thực hiện các chiến lược cạnh tranh về:

Sản lượng

Giá

Quảng cáo, cải tiến mẫu mã và chất lượng

sản phẩm, tổ chức các dịch vụ hậu mãi …

1 Cạnh tranh giá cả khi có hơn 2 DN trong ngành.

Thông thường khi có hơn 2 DN trong ngành, thì :

Cạnh tranh giá cả giữa các DN diễn ra như sau:

DN A↓P 5%→ Các DN đối thủ ↓ P 10%

→DN A ↓P 15%→ Các DN đối thủ ↓P 20%

1 Cạnh tranh giá cả khi có

hơn 2 DN trong ngành.

Cuộc chiến tranh giá thực sự xảy ra, mà

hậu quả là:

Các DN yếu thế có AC cao sẽ bị phá sản,

bị loại ra khỏi ngành.

Các DN lớn, có tiềm lực tài chính cũng bị

thua lỗ, nếu kéo dài có thể cũng bị phá

sản

→ để tồn tại các DN còn lại, cuối cùng phải

thỏa hiệp, cấu kết với nhau công khai hay

ngấm ngầm.

2 Đường cầu gãy

Sự cấu kết không tồn tại lâu dài Thường rất mong manh

→ DN mong muốn có sự ổn định, nhất

là sự ổn định P

→ tính cứng nhắc của P là một đặc điểm của thị trường độc quyền nhóm

Trang 6

Dù chi phí giảm

hay nhu cầu giảm

Các DN cũng không giảm Pù vì có thể gây

ra sự hiểu lầm và chiến tranh giá cả lại tái

diễn.

Điều này được mô tả bằng mô hình đường

cầu gãy

2 Đường cầu gãy Mỗi DN đứng trước đường cầu gãy với mức giá phổ biến hiện thời là P1.

Ở những P> P1, đường cầu rất co giãn, bởi vì :

DN A ↑P > P1 Đối thủ giữ giá P1,

→ thị phần và TR của DN A sẽ bị giảm.

Ngược lại, ở P<P1, đường cầu rất ít co giãn vì:

Khi một DN A ↓P < P1 Các đối thủ cũng sẽ ↓P, để giữ thị phần.

Q bán ra của DN chỉ tăng đến phạm vi lượng cầu thị trường tăng do P giảm

d Q MR

A

Q1

P1

J

B

C

MC 1

MC2

0

H7.7

P

P2

P0

Q2

E

F

Q0

⇒ đường cầu của DNĐQN là đường cầu gãy tại mức giá hiện hành P1,

Đường MR không liên tục tại Q1 Nếu MC tăng từ MC1lên MC2(hoặc giảm từ

MC2xuống MC1)

DN vẫn SX ở Q1 (MC2= MR) Giá bán vẫn P1

Nhược điểm : không giải thích được sự hình thành mức giá P1.

Ngày nay các DN luôn né tránh cuộc

cạnh tranh bằng P:

vì hậu quả là các bên đều bị thiệt hại

Để tồn tại và phát triển, các DN luôn nổ

lực tìm kiếm những hình thức cạnh

tranh phi P an toàn và hữu hiệu hơn

3 Cạnh tranh về quảng cáo

Khi thị trường đã bão hòa

DN nào tăng quảng cáo Hình thức quảng cáo hấp dẫn

⇒ sẽ lôi kéo khách hàng nhiều hơn thị phần và lợi nhuận sẽ gia tăng.

Sau đó các DN đối thủ cũng tăng quảng cáo

để bảo vệ thị phần Chi phí quảng cáo liên tục tăng lên, Lợi nhuận của các bên đều giảm xuống

P SP nhích lên.

Trang 7

Thế lưỡng nan

Các DN sẽ rơi vào thế lưỡng nan của 2

kẻ bị tình nghi - một ví dụ điển hình

trong lý thuyết trị chơi như sau:

Cĩ 2 kẻ bị bắt giam do bị tình nghi đã cùng gây trọng án

Bị giam giữ riêng biệt Khơng thể thơng tin cho nhau

Cả 2 đều được yêu cầu thành thật khai báo → hưởng khoan hồng

Theo bạn, mỗi người bị giam sẽ quyết

định như thế nào cho hợp lý?

Khai hay khơng khai,

nhận hay khơng nhận tội?

Những kết quả cĩ thể xảy ra được tĩm

tắt trong ma trận thưởng phạt của lý

thuyết trị chơi trong bảng 7.2

A

-2

-1

-10 -10

-1

-5 -5

Không nhận

Nhận

(Dấu âm ngụ ý bị phạt tù, góc phải trên mỗi ô là kết quả thưởng phạt của

A góc trái dưới mỗi ô là của B)

Chiến lược thống trị là

một chiến lược tối ưu của một người chơi

bất kể đối phương hành động như thế

nào

Như vậy, mỗi người bị giam đều cĩ

chiến lược thống trị là nhận tội

⇒ thế cân bằng của chiến lược thống trị :

cả 2 đều nhận tội

cả 2 đều bị tù 5 năm.

Thế lưỡng nan Thế cân bằng trong chiến lược thống trịlà một trường hợp đặc biệt của thế cân bằng Nash

Thú tội là chiến lược thống trị đối với từng tội nhân

cũng là một chiến lược tối đa tối thiểucủa mỗi người

Trang 8

Chiến lược tối đa tối thiểu làchiến

lược trong đĩ

Mỗi người chơi xem xét các kết quả xấu

nhất cho mỗi hành động của đối phương

và chọn kết quả tốt nhất trong các kết

quả xấu nhất

Cả A và B đều tính tốn rằng : Nếu khai:

ít nhất ở tù 1 năm;

xấu nhất ở tù 5 năm.

Nếu khơng khai:

ít nhất ở tù 2 năm xấu nhất ở tù 10 năm.

→ giải pháp tối đa tối thiểu của cả 2 là khai, nhận tội

kết quả đều đi tù 5 năm.

Các DNĐQN cũng rơi vào thế lưỡng nan

của những người bị giam giữ trong các

chiến lược cạnh tranh

Trong lĩnh vực quảng cáo, giả định cĩ 2

DNĐQN, A và B, đang xem xét cĩ nên

tăng quảng cáo hay khơng

Nếu cả 2 DN đều khơng tăng quảng cáo

thì lợi nhuận là 5 &15

5

15

7

12 2

18

4 14

Không tăng quảng cáo

Không thể tăng quảng cáo

Tăng quảng cáo

(Số bên phải trên là Π của B; Số bên trái dưới là Π của A)

3.Cạnh tranh về quảng cáo

Chiến lược tối ưu của A là phải tăng quảng cáo,

bất kể B làm gì

Tương tự chiến lược tối ưu của B là tăng quảng

cáo cho dù A hành động thế nào.

⇒ chiến lược thống trị của A và B là tăng quảng

cáo

Kết quả : chi phí quảng cáo tăng, lợi nhuận của

cả 2 giảm xuống.

3.Cạnh tranh về quảng cáo Lợi ích của chiến lược gia tăng quảng cáo:

do chi phí quảng cáo quá lớn khiến các DN tiềm tàng bị ngăn chận, khơng thể gia nhập ngành

→ thị phần và lợi nhuận của các DN hiện cĩ được bảo đảm.

→ quảng cáo là rào chắn rất hữu hiệu

Trang 9

4 Cạnh tranh cải tiến mẫu mã, nâng cao

chất lượng và các dịch vụ hậu mãi.

Các DN luôn tìm kiếm những phương cách sao cho

SP của mình ngày càng được ưa thích trên thị

trường:

cải tiến kiểu dáng

nâng cao chất lượng sản phẩm

tổ chức các dịch vụ bán hàng, giao hàng đến tận nhà,

hướng dẫn sử dụng, bảo hành sản phẩm

Nhằm gia tăng thị phần của mình

Nhưng các DN đối thủ đều ra sức cạnh tranh với

những hình thức tương tự , cuối cùng

thị phần các bên không thay đổi

chi phí sản xuất gia tăng

lợi nhuận đều giảm sút.

4 Cạnh tranh cải tiến mẫu mã, nâng cao chất lượng và các dịch vụ hậu mãi.

Qua phân tích, các chién lược cạnh tranh của các DN cuối cùng:

Làm CPSX tăng Lợi nhuận giảm

Nhưng tại sao các DN luôn nổ lực kiếm tìm các chiến lược cạnh tranh mới?

Muốn hưởng lợi thế của người hành động trước

Chiến lược ăn miếng trả miếng

Ngoài ra trong lý thuyết trò chơi, còn đề

cập đến chiến lược ăn miếng trả

miếng; nghĩa là :

Nếu đối thủ định giá cao ta sẽ định giá cao

Ngược lại nếu đối thủ định giá thấp ta

cũng định giá thấp

III TRƯỜNG HỢP CÁC XÍ NGHIỆP ĐỘC QUYỀN NHÓM HỢP TÁC NHAU.

2 hình thức :

Hợp tác ngầm Hợp tác công khai.

1 Hợp tác ngầm: Mô hình lãnh đạo

giá

Trong một số ngành có vài DN lớn có ưu thế trên

cả 2 mặt:

Có CPSX thấp nhất, chất lượng SP bảo đảm, ổn

định, có uy tín trên thị trường.

Quy mô SX lớn, Q cung ứng chiếm tỷ trọng đáng

kể trong ngành.

DN chiếm ưu thế sẽ là người quyết định giá bán

Các DN khác là người chấp nhận giá.

a Lãnh đạo giá do có ưu thế về chi phí sản xuất thấp nhất.

Ngành có 2 DN Mỗi bên chiếm phân nửa thị trường Đường cầu mỗi bên là d

Điều kiện SX của DN1:AC1và MC1 Điều kiện SX của DN2: AC2và MC2

AC1 <AC2

Trang 10

Q

AC 1

AC 2

MC 2

MC1

MR

d

Q 1

P1

P 2

Q 2

A P

C 1 B

C

C2

H7.8

a Lãnh đạo giá do có ưu thế

về chi phí sản xuất thấp nhất.

Để Π 1 max DN1 sẽ SX ở:

Q1 /MC1= MR) Định giá P1.

Để Π 2 max DN2 sẽ SX ở:

Q2/MC12= MR) Định giá P 2

→P1< P2

Để bảo vệ thị phần buộc lòng DN 2 phải bán theo giá P1.

→DN 1 có AC thấp trở thành người lãnh đạo giá.

MCL

MR L

DL

D

S F

Q P

QL

P1 A B

Q1

C

QF

H7.9

P 0

P 2

J

DNL SX

QL/MC = MR Định giá P1

DN F SX QF

QI= QL+ QF

b Lãnh đạo giá do có ưu thế

về quy mô SX lớn.

Giả sử đường cầu thị trường (D) Đường cung của các DN chấp nhận giá

là SF; Đường cầu của DN lãnh đạo giá là DL: chênh lệch giữa (D) và SF QL= QD-QSF Đường MR của DN lãnh đạo giá là MR

và đường chi phí biênø MC

b Lãnh đạo giá do có ưu thế

về quy mô SX lớn.

Để ΠLmax DN lãnh đạo giá :

SX ở QL: MR = MC

ấn định giá bán là P1

Ở mức giá P1, các DN đi theo sẽ bán

với sản lượng QF,

Tại P1 Q bán ra trên thị trường:

Q1=QL+ QF

2 Hợp tác công khai.

Khi các DN công khai hợp tác thành một liên minh SX được gọi là Cartel.

Nếu tất cả các DN đều gia nhập Cartel, → thị trường độc quyền hoàn toàn

Để Π max, Cartel sẽ ấn định P và Q / MC = MR.

Phân phối Q cho các DN thành viên dựa vào vị thế của mỗi DN

Hay phân chia thị trường, mỗi DN thành viên sẽ trở thành DNĐQ trong khu vực của mình.

Trang 11

Trong thực tế, thường chỉ co:ù

Một số DN tham gia thành lập Cartel

Q của Cartel chỉ chiếm một phần trong tổng sản

lượng,

Các DN cạnh tranh nằm ngoài Cartel.

Cartel thường mang tính quốc tế, với mục

tiêu

Nâng P cao hơn

Hạn chế Q cung ứng

Tăng lợi nhuận.

Một Cartel thành công phải hội đủ 3 điều kiện:

Cầu thị trường là ít co giãn, khó có SP thay thế.

Các DN cạnh tranh còn lại (không gia nhập Cartel)

có cung co giãn rất ít, nghĩa là lượng cung của họ rất hạn chế.

Q của Cartel chiếm tỷ trọng lớn và có AC thấp trong ngành, đồng thời các DN thành viên phải trung thực tuân theo đúng quy định của Cartel.

Một Cartel sẽ ấn định P như thế nào?

Sử dụng mô hình DN lãnh đạo giá để

giải thích tại sao Cartel dầu lửa OPEC lại

thành công trong việc nâng P

MC O

MR O

DO

D W

S C

Q

QO

P* A B

QW

C

QC

H7.9

PC

P 2

J P

PO

Để Π max, OPEC se:õ

SX ở QOPEC : MR = MC

Ấn định giá bán là P*

Ở mức giá P*, các nước ngoài OPEC sẽ

cung ứng sản lượng QC,

Tại P* :

QW=QOPEC+ QC

Trước khi có OPEC, giá cạnh tranh là Pc / MC=PC

P* >> Pc

Định dạng
Số trang	12
Dung lượng	201,79 KB