SKKN Một số biện pháp giáo dục kỹ năng sống cho trẻ 5 6 tuổi trong trường mầm non

Một số biện pháp giáo dục kỹ năng sống cho trẻ 5 6 tuổi trong trường mầm nonMột số biện pháp giáo dục kỹ năng sống cho trẻ 5 6 tuổi trong trường mầm nonMột số biện pháp giáo dục kỹ năng sống cho trẻ 5 6 tuổi trong trường mầm nonMột số biện pháp giáo dục kỹ năng sống cho trẻ 5 6 tuổi trong trường mầm nonMột số biện pháp giáo dục kỹ năng sống cho trẻ 5 6 tuổi trong trường mầm nonMột số biện pháp giáo dục kỹ năng sống cho trẻ 5 6 tuổi trong trường mầm nonMột số biện pháp giáo dục kỹ năng sống cho trẻ 5 6 tuổi trong trường mầm nonMột số biện pháp giáo dục kỹ năng sống cho trẻ 5 6 tuổi trong trường mầm nonMột số biện pháp giáo dục kỹ năng sống cho trẻ 5 6 tuổi trong trường mầm nonMột số biện pháp giáo dục kỹ năng sống cho trẻ 5 6 tuổi trong trường mầm nonMột số biện pháp giáo dục kỹ năng sống cho trẻ 5 6 tuổi trong trường mầm nonMột số biện pháp giáo dục kỹ năng sống cho trẻ 5 6 tuổi trong trường mầm nonMột số biện pháp giáo dục kỹ năng sống cho trẻ 5 6 tuổi trong trường mầm non

III Các giải pháp đã tiến hành để giải quyết vấn đề 8

Đề tài: MỘT SỐ BIỆN PHÁP GIÁO DỤC KĨ NĂNG SỐNG CHO TRẺ

5 – 6 TUỔI TRONG TRƯỜNG MẦM NON

Như chúng ta đã biết trẻ mầm non còn hạn chế về mặt nhận thức cũng nhưcác kĩ năng sống bên ngoài xã hội không phải do trẻ nhận thức kém mà vốnsống của trẻ là quá nhỏ bé so với thế giới bên ngoài vậy giáo dục các kĩ năngsống ban đầu chiếm một vị trí vô cùng quan trọng, đặt nền tảng vững chắc trongsuốt quá trình phát triển của trẻ và đây cũng là giai đoạn khó khăn nhất đối vớitrẻ trong những năm đầu đời

Trong giáo dục kỹ năng sống cho trẻ mầm non, đó là những hoạt động tíchcực, hướng vào những hoạt động cá nhân hoặc một nhóm trẻ với mục đích giúptrẻ có thể ứng phó hiệu quả với các tình huống, thách thức trong cuộc sống hàngngày Định hướng của giáo dục kỹ năng sống cho trẻ là giúp trẻ làm chủ bảnthân, ứng xử phù hợp với cộng đồng và xã hội, thích nghi, học tập hiệu quả,nâng cao sức khỏe tinh thần và thể chất, ứng phó tích cực trong các tình huốngcủa cuộc sống…

Tuy nhiên có thể thấy rất rõ ràng tầm quan trọng của kỹ năng sống là luôngắn bó với các giá trị sống đúng đắn Các giá trị sống đúng đắn là kết tinh đượctruyền lại như sự tôn trọng, sống trách nhiệm, yêu thương, sự tự tin, sự sáng tạo,lòng ham hiểu biết… các giá trị này được truyền lại nhằm giáo dục giúp cho conngười sống có chuẩn mực và góp phần vào sự tiến bộ của xã hội

Bên cạnh đó, dạy trẻ kỹ năng sống là giúp trẻ nâng cao năng lực tự lựachọn giữa những giải pháp khác nhau trong những tình huống cụ thể và vừa sức.Nội dung giáo dục, phải xuất phát từ chính nhu cầu và kinh nghiệm của trẻ.Cần tạo ra cơ hội để trẻ được trải nghiệm từ thực tế và rút ra kinh nghiệm chobản thân từ những thực tế đó Trong cuộc sống hàng ngày có biết bao nhiêu vấn

đề có thể xảy ra mà bản thân con người không biết trước Nếu không có kiếnthức và kỹ năng sống sẽ gặp rất nhiều khó khăn khi gặp tình huống bất ngờ, điềunày có thể xảy ra cả với người lớn chúng ta chứ không chỉ riêng đối với trẻ nhỏ.Chính vì vậy đồng hành với việc dạy kiến thức cần phải dạy các kỹ năng sống

cơ bản cho trẻ như: kỹ năng giao tiếp, kỹ năng bảo vệ, kỹ năng tự phục vụ bản

thân cần tận dụng những tình huống có thật đã và đang xảy ra thực tế hàngngày ở xung quanh trẻ để động viên trẻ nói lên suy nghĩ của mình hoặc đưa ragiải pháp, hướng giải quyết cho tình hướng cụ thể nhằm giúp trẻ phát triển một

số giá trị, nét tính cách, phẩm chất cần thiết phù hợp với lứa tuổi như: mạnh dạn,

tự tin, độc lập, sáng tạo, dễ hòa nhập, dễ chia sẻ hình thành nếp sống vănminh, có hành vi ứng xử, giao tiếp theo qui tắc, chuẩn mực phù hợp khôngnhững vậy, kỹ năng sống còn rèn luyện cho trẻ biết cách xử lý tình huống trongtừng hoàn cảnh cụ thể, bày tỏ tình cảm phù hợp, đúng lúc Biết tránh những vật,những nơi không an toàn, gây nguy hiểm đến tính mạng và cách phòng tránh.Biết tự lập trong các tình huống quen thuộc, có một số kỹ năng tự phục vụ, hợptác, có trách nhiệm với bản thân và cộng đồng

Ngày nay khi xã hội phát triển, trình độ tri thức của trẻ được nâng lên gấpbội, nhưng bên cạnh đó kỹ năng sống của trẻ dường như bị tụt lùi Điều nàycàng thể hiện rõ đối với trẻ gia đình có điều kiện kinh tế khá giả, trẻ ở vùngthuận lợi…

Chúng ta dễ dàng bắt gặp trẻ 5 – 6 tuổi vẫn còn được mẹ chăm bẩm từng lytừng tí: từ việc vệ sinh cá nhân, mặc quần áo, việc đút ăn, đến những nguyên tắcgiao tiếp tối thiểu như chào hỏi, cảm ơn, xin lỗi Những việc làm này vô tình sẽlàm mất dần kỹ năng sống ở trẻ Từ những thực trạng đó gánh nặng giáo dục ởnhà trường tăng lên gấp bội

Để góp phần giáo dục kỹ năng sống cho trẻ điều quan trọng là chúng ta tạođược môi trường giáo dục cho trẻ Đối với đứa trẻ kỹ năng sống là rất cần thiếtnếu không có kỹ năng sống thì sẽ gặp rất nhiều khó khăn trong hoạt động sinhhoạt hàng ngày cho đứa trẻ sau này

2 Đối tượng nghiên cứu

Đối tượng nghiên cứu của đề tài này trẻ mầm non lớp lá 4 (5-6 tuổi) tạitrường Mầm non Hoa sen, nghiên cứu về một số biện pháp hình thành kỹ năngsống cho trẻ Mầm non

Hiểu được tính chất, vị trí và tầm quan trọng của việc giáo dục kỹ năngsống cho trẻ là rất cần thiết Yêu cầu đặt ra trước mắt là việc tổ chức thực hiệnmột cách nghiêm túc và khoa học trong việc hình thành, giáo dục kỹ năng sốngcho trẻ vào các tiết dạy Hơn nữa, với vai trò của giáo viên đứng lớp, bản thântôi luôn trăn trở phải tìm ra những biện pháp giáo dục kỹ năng sống cho trẻ nhưthế nào để đạt được kết quả tốt hơn Nói một cách cụ thể hơn là giúp trẻ tìmhiểu, nhận biết và thực hành một một số kỹ năng sống cần thiết có hiệu quả hơn,

đó cũng chính là lý do mà tôi chọn đề tài “Một số biện pháp hình thành kỹ năng sống cho trẻ 5-6 tuổi trong trường mầm non” này.

II Mục đích (mục tiêu) nghiên cứu

Để giải quyết vấn đề này, câu hỏi cần đặt ra là: “Vì sao phải giáo dục kỹnăng sống cho trẻ mầm non?” Vì giáo dục kĩ năng sống là yêu cầu cấp thiết đốivới thế hệ trẻ, bởi vì: Các em chính là những chủ nhân tương lai của đất nước, lànhững người sẽ quyết định sự phát triển của đất nước trong những năm tới Nếukhông có kĩ năng sống, các em sẽ không thể thực hiện tốt trách nhiệm đối vớibản thân, gia đình, cộng đồng và đất nước

Do đó, giáo dục kỹ năng sống là rất quan trọng và cần thiết cho trẻ nhỏ đặcbiệt là trẻ đang trong lứa tuổi mầm non Vì vậy, mục đích của đề tài này hướngđến trong việc giáo dục kỹ năng sống là:

- Giúp hình thành và phát triển kỹ năng sống cơ bản cần có cho trẻ mầmnon, nhằm giúp cho trẻ phát triển nhân cách, thể chất, tình cảm, giao tiếp, ngônngữ, tư duy một cách toàn diện, là nền tảng để trẻ tự tin bước vào giai đoạn tiểuhọc Với mong muốn là trẻ đạt được sự phát triển toàn diện về các mặt: Pháttriển về thể chất, nhận thức, tình cảm, giao tiếp - ngôn ngữ…

- Giáo dục kỹ năng sống giúp trẻ có bước đệm chuẩn bị sẵn sàng cho giaiđoạn tiểu học: Việc giáo dục kỹ năng sống từ sớm giúp trẻ có khả năng thíchnghi với sự thay đổi môi trường sống, khả năng hòa nhập nhanh, giúp trẻ tự tinbước vào lớp 1

- Đề xuất một số biện pháp giáo dục kỹ năng sống cho trẻ 5 – 6 tuổi trongtrường mầm non nhằm nâng cao chất lượng giáo dục ở trường mầm non tronghiện tại và những năm tiếp theo

Xét cho cùng, mục tiêu cuối cùng của giáo dục trẻ em là chuẩn bị cho trẻ

có được một hành trang kiến thức và kỹ năng tốt nhất để trẻ tự tin bước vào cuộcsống, tự tin đưa ra những quyết định của mình, tự tin sống cuộc sống của mình

mà không phải lệ thuộc vào người khác

Phần thứ 2: GIẢI QUYẾT VẤN ĐỀ

I Cơ sở lí luận của vấn đề

Hoạt động vui chơi là một trong những hoạt động chủ đạo, song hoạt độnghọc tập được thể hiện qua các giờ hoạt động chung có chủ đích đó là hoạt độngcung cấp chủ yếu có hệ thống kiến thức cần trang bị cho trẻ.Vậy tổ chức các tiết

học như thế nào để trẻ lĩnh hội các kiến thức một cách đơn giản nhưng hiệu quảnhất Muốn làm tốt được việc này trước hết đòi hỏi người giáo viên phải có tâmhuyết với nghề, say sưa suy nghĩ tìm tòi, chu đáo tỉ mỉ, sáng tạo hướng dẫn trẻtham gia vào hoạt động một cách có khoa học để trẻ bước đầu nắm bắt, hìnhthành những kỹ năng học tập đối với các môn học Qua đó cô giáo nhẹ nhànglòng ghép giáo dục kỹ năng sống cho trẻ một cách dễ dàng

Theo Tổ chức Y tế Thế giới (WHO), kỹ năng sống là những kỹ năng tâm lý

xã hội và giao tiếp mà mỗi cá nhân cần có để tương tác với những người khácmột cách hiệu quả hoặc ứng phó với những vấn đề hay những thách thức củacuộc sống hàng ngày Theo UNICEFF, kỹ năng sống là tập hợp rất nhiều kỹnăng tâm lý xã hội và giao tiếp cá nhân giúp cho con người đưa ra những quyếtđịnh có cơ sở, giao tiếp một cách có hiệu quả, phát triển các kỹ năng tự xử lý vàquản lý bản thân nhằm giúp họ có một cuộc sống lành mạnh và có hiệu quả.Như vậy, giáo dục kỹ năng sống là hướng vào việc giúp con người thay đổinhận thức, thái độ và giá trị trong những hành động theo xu hướng tích cực vàmang tính chất xây dựng Chính vì vậy mà ngay từ giai đoạn mầm non, trẻ cầnđược trang bị kỹ năng sống để định hướng phát triển một cách tốt nhất

Hơn nữa, việc giáo dục kỹ năng sống còn là một quá trình tác động sưphạm có mục đích, có kế hoạch nhằm hình thành năng lực hành động tích cực,

có liên quan tới kiến thức và thái độ, giúp cá nhân có ý thức về bản thân, giaotiếp, quan hệ xã hội, thực hiện công việc, ứng phó hiệu quả với các yêu cầuthách thức của cuộc sống hàng ngày…và kỹ năng sống được hình thành theonhiều cách khác nhau, tùy vào môi trường sống và giáo dục…

Cụ thể, trong giáo dục kỹ năng sống cho trẻ mầm non, đó là những hoạtđộng tích cực, hướng vào những hoạt động cá nhân hoặc một nhóm trẻ với mụcđích giúp trẻ có thể ứng phó hiệu quả với các tình huống, thách thức trong cuộcsống hàng ngày Định hướng của giáo dục kỹ năng sống cho trẻ là giúp trẻ làmchủ bản thân, ứng xử phù hợp với cộng đồng và xã hội, thích nghi, học tập hiệuquả, nâng cao sức khỏe tinh thần và thể chất, ứng phó tích cực trong các tìnhhuống của cuộc sống

Việc giáo dục kỹ năng sống cũng đã được Bộ giáo dục quán triệt triển khaithông qua Văn bản số 463/BGDĐT- BDTX ngày 28/01/2015 của bộ giáo dụcđào tạo về việc hướng dẫn triển khai giáo dục kỹ năng sống tại các cơ sởGDMN, GDPT và GDTX

Từ những cơ sở lý luận của vấn đề giúp định hướng cho việc nghiên cứu,tìm ra giải pháp, biện pháp khắc phục những yếu kém, bất cập trong việc giáodục kỹ năng sống cho đối tượng trẻ mà tôi đang nghiên cứu

II Thực trạng của vấn đề

1 Thuận lợi:

Việc thực hiện lồng ghép giáo dục kỹ năng sống cho trẻ được thực hiện cho

thiết cho trẻ, vì thế các giáo viên cũng trang bị cho mình một số kiến thức quantrọng để thực hiện giáo dục các kỹ năng cho trẻ

Được Ban giám hiệu nhà trường bồi dưỡng môn về giáo dục kỹ năng sốngcho trẻ Lên kế hoạch làm đồ dùng đồ chơi theo từng chủ điểm phù hợp với trẻ

Giáo viên hiểu được hoàn cảnh và điều kiện sống của trẻ ở gia đình để cóbiện pháp giáo dục phù hợp

2 Khó khăn

Thôn Hòa Đông, xã Ea Bông là một xã khó khăn, đông dân cư sinh sống,phần lớn mọi người đều làm nghề nông, một số thì đi làm ở các công nhân, xínghiệp nên không có nhiều thời gian để quan tâm đến việc chăm sóc giáo dụccho con em mình

Một số gia đình khá giả có điều kiện thì việc bao bọc, nuông chiều con emmình quá mức dẫn đến việc tự lập của trẻ gặp nhiều khó khăn

Các cháu tuy cùng một lớp ghép, khác độ tuổi nên khả năng tiếp thu của trẻkhông đồng đều

Một số phụ huynh và học sinh là đồng bào dân tộc thiểu số nên chưa quantâm đúng mức đến về việc học tập nói chung và việc giáo dục kỹ năng sống cònhạn chế

Bên cạnh đó còn 1 số khó khăn như trình độ chuyên môn nghiệp vụ, kĩnăng tuyên truyền của giáo viên chưa đồng đều làm ảnh hưởng đến chất lượngtruyền thông Nội dung, công tác phối hợp còn sơ sài, đôi khi thiếu tín thực tế,không phù hợp và chưa được cập nhật thông tin kịp thời dẫn đến hiệu quả chưacao, chưa thu hút được sự quan tâm và đáp ứng thông tin của các bậc cha mẹ vàcộng đồng

Khối lượng công việc lớn, chưa có nhiều thời gian cho công tác phối hợpvới gia đình và xã hội trong việc giáo dục trẻ Kết quả cụ thể cuối năm học2017-2018 như sau:

ST

Số trẻ

Đạt

Số trẻ (%)

Chưa đạt

Số trẻ (%)

Ghi chú

Bên cạnh đó, bản thân tôi cũng có những quan điểm như:

Những năm gần đây phương pháp dạy học có nhiều thay đổi như việc ápdụng công nghệ thông tin vào trong giảng dạy ta không thể phủ nhận được tínhnăng hiệu quả và lợi ích tiện dụng của nó mang lại nhưng một phần nào đó trongcác tiết học ta đã quên đi các trò chơi dân gian mang tính truyền thống giáo dụccao, những buổi trò chuyện thân tình giữa cô và trẻ hay những chia sẻ của trẻcần được cô giải đáp và lắng nghe vậy chúng ta phải làm gì để mang lại hiệu quảtốt hơn? Chúng ta cần tăng cường lồng ghép các tiết học mang tính giáo dục đểphát huy tính sáng tạo tự chủ qua những tiết học trẻ phải được làm quen với thực

tế, được giải quyết các tình huống mà trẻ gặp hằng ngày để từ đó các kĩ năngsống được tăng lên, vốn hiểu biết được mở rộng

Các tiết học của trẻ còn bị gò bó trẻ chưa được thực nghiệm với các tìnhhuống xảy ra ngoài xã hội ngoài phạm vi lớp học trẻ chưa được làm quen vớiviệc giải quyết vấn đề nếu như trẻ gặp các tình huống xấu và không biết xử lí sẽmang lại hậu quả không tốt cho trẻ

Một phần hạn chế mang lại là từ phía gia đình, gia đình quá chiều chuộngcon cha mẹ không để con phải làm bất cứ một việc gì ngay cả từ việc đơn giảnnhất như gấp chăn màn, mặc áo, đi dép từ đó hình thành cho trẻ thói quen ỷ lạidựa dẫm vào cha mẹ các kĩ năng xã hội đơn giản trẻ cũng không biết khôngđược trải nghiệm trẻ mất dần đi tính tự lập, tính tự chịu trách nhiệm về việcmình đã làm hình thành một thói quen xấu từ nhỏ Nhiều gia đình luôn quanniệm con mình còn nhỏ và việc dạy dỗ theo khuôn phép là chưa cần thiết để chotrẻ chơi tự do dẫn tới trẻ như một cái cây phát triển tự nhiên không được uốnnắn không theo khuôn khổ tác động xấu tới quá trình hình thành nhân cách củatrẻ và lớn lên khó có thể can thiệp được nữa

Ngoài ra, bản thân là một giáo viên đôi lúc tôi cũng chưa biết tạo tìnhhuống cho trẻ giải quyết, ngại đổi mới sáng tạo trong các tiết dạy mà luôn đitheo những lối mòn cũ hạn chế đi sự phát triển của trẻ trong khi đó sự ham họchỏi ham hiểu biết, sự tò mò của trẻ ngày càng tăng cao

Qua những thuận lợi cũng như một số hạn chế mà thực trạng đặt ra, chúng

ta thấy được việc giáo dục kỹ năng sống cho trẻ vào giảng dạy chưa bao giờ là

đủ Để đạt được những thành công của đề tài cần phải xác định được hướng đicũng như mục tiêu của đề tài hướng tới và giải quyết những khó khăn, hạn chếnhằm phát huy tối đa những thuận lợi của nó

Trước thực trạng này tôi đã trăn trở để tìm ra những giải pháp, biện phápthiết thực để tổ chức giáo dục kỹ năng sống cho trẻ trong các hoạt động học tập

và vui chơi… mang lại kết quả tốt hơn linh hoạt hơn, trẻ trải nghiệm thực tếnhiều hơn, trẻ đúc kết được nhiều hơn từ những buổi học cùng cô tại trường emmình mà lại mang hiệu quả tích cực như:

- Nâng cao trình độ nhận thức về giáo dục kỹ năng sống cho giáo viên, giađình và xã hội

- Giúp trẻ phát triển các kỹ năng sống qua việc tổ chức các hoạt động tậpthể vui tươi, lành mạnh trong nhà trừơng

- Tạo môi trường giúp giáo viên thực hiện nhiệm vụ dạy trẻ kỹ năng sốngNhờ sự quan tâm của ban giám hiệu trường MG Hoa Sen động viên tạođiều kiện cho giáo viên tham gia học các lớp chuyên đề để áp dụng vào đề tài.Đồng thời, được sự ủng hộ và động viên, đóng góp ý kiến của đồng nghiệp đểtôi hoàn thành thực hiện đề tài của mình Từ đó bản thân tôi rất phấn khởi đemhết khả năng những ý kiến đóng góp và sự tin yêu của mọi người là động lựccho tôi để áp dụng chăm sóc nuôi dạy cho các cháu mầm non và thực hiện đề tàicủa mình

III Các giải pháp đã tiến hành để giải quyết vấn đề

Xuất phát từ đặc điểm chung của trường, của lớp và tầm quan trọng củaviệc giáo dục kỹ năng sống cho trẻ nhằm nâng cao chất lượng giáo dục trẻ tôi

đã nghiên cứu và đưa ra một số giải pháp, biện pháp giáo dục kỹ năng sống nhưsau:

1 Giải pháp 1: Nâng cao trình độ nhận thức về giáo dục kỹ năng sống cho giáo viên, gia đình và xã hội, gồm các biện pháp sau:

1.1 Biện pháp 1: Tham gia tập huấn giáo dục kỹ năng sống cho giáo viên.

Giáo dục kỹ năng sống đã và đang là một vấn đề quan trọng trong việc giáodục toàn diện cho học sinh ở mọi lứa tuổi Trí thông minh, sự hiểu biết cộngthêm thái độ tích cực chỉ mang lại cho chúng ta một nửa thành công Chínhnhững kỹ năng mà chúng ta sử dụng trong cuộc sống hằng ngày, cách ứng xử,giao tiếp nó quyết định một nửa còn lại, những kỹ năng đó được gọi là kỹ năngsống Hiểu được tầm quan trọng, ý nghĩa vai trò của kĩ năng sống đối với họcsinh mầm non, BGH trường MN Hoa Sen đã tiến hành tập huấn cho đội ngũgiáo viên chủ nhiệm trong nhà trường về các kiến thức kĩ năng sống cho họcsinh Mầm non

Mục tiêu của tập thể hội đồng Sư phạm nhà trường mong muốn thông quacác hoạt động giáo dục kỹ năng sống này sẽ giúp các em học sinh rèn luyện tưduy tích cực, hình thành các thói quen tốt thông qua các hoạt động và bài tập trảinghiệm, giúp các em trở thành công dân toàn cầu, biết suy nghĩ bằng cái đầu củamình, biết phân tích đúng sai, dù có làm gì và trong hoàn cảnh nào cũng luônbiết chịu trách nhiệm về việc mình làm Qua đó:

- Giúp giáo viên xác định những kỹ năng sống cơ bản, đặc điểm tâm sinh lícủa trẻ ở từng độ tuổi khác nhau để giúp trẻ phát triển những kỹ năng sống phùhợp như: sự hợp tác, tự kiểm soát, tính tự tin, tự lập, tò mò, khả năng thấu hiểu

và giao tiếp Việc xác định được các kỹ năng cơ bản phù hợp với lứa tuổi sẽgiúp giáo viên lựa chọn đúng những nội dung trọng tâm để dạy trẻ

- Giúp giáo viên nhận thức sâu sắc về việc dạy trẻ kỹ năng sống

- Xác định được những kỹ năng cơ bản của trẻ mầm non

- Nắm được phương pháp tuyên truyền, phối hợp với gia đình và cộng đồngtrong việc giáo dục kỹ năng sống cho trẻ mầm non

- Giúp học sinh thích ứng được với cuộc sống đầy những biến động khônlường như những tác động của tự nhiên và xã hội hiện đại

- Thúc đẩy những hoạt động mang tính xã hội, phát huy các nhân tố tíchcực, hạn chế nhân tố tiêu cực, xây dựng môi trường trường học thân thiện, họcsinh tích cực

- Góp phần tích cực cho việc đổi mới phương pháp dạy học của thầy giáo,

cô giáo và phương pháp học tập của học sinh

Ngoài học tập chuyên đề ra tôi còn tham khảo thêm trong sách báo nhưbáo “giáo dục mầm non” do nhà trường phát, phương tiện thông tin đại chúng,internet, qua bạn bè để nâng cao trình độ chuyện môn

Thông qua biện pháp này tôi thấy giáo viên hiểu hơn và nắm vững hơnphương pháp cũng như cách truyền đạt kỹ năng sống tới trẻ

1.2 Biện pháp 2: Nâng cao tinh thần tự học, tự rèn của bản thân người giáo viên

Đúng như câu nói “Học, học nữa, học mãi”, ứng dụng giáo dục kỹ năngsống cho trẻ không chỉ dừng lại ở học trên thầy, sách vở Đó chỉ là cái cơ bản và

để phát huy còn cần sự tìm tòi học hỏi, học ở bạn bè, tự học trên mạng internet nguồn tài nguyên quý giá mà không bao giờ bạn có thể khai thác hết, chỉ có nhưthế trình độ ứng dụng của bản thân mới ngày một phát triển

-Muốn đạt mục tiêu, người giáo viên phải nhận thức được: điểm mạnh, điểmyếu về học tập của mình Họ biết những điểm mạnh, những khả năng vượt trội

để phát huy nó lên cao độ Người thích phương pháp thì đi sâu tìm hiểu phươngpháp để dạy học hiệu quả hơn Nghiên cứu sâu hơn vấn đề bản thân thích thú,đam mê sẽ giúp việc tự học, tự rèn đạt kết quả cao hơn

Để tự học, tự nghiên cứu hiệu quả, điều cần thiết ở người giáo viên là phảicó:

- Sự chủ động: Giáo viên tự ý thức hoạt động tự học tự rèn Họ biết làm thếnào để đối phó với những trở ngại hay thất bại Họ biết cách điều chỉnh, thay đổi

để quá trình học, nghiên cứu phù hợp hơn

- Sự kiên trì: Người giáo viên cần duy trì hoạt động tự học bất chấp khó

khăn Thiếu kiên trì trong khoa học thì khó thành công

- Tính kỉ luật: Đặt ra kế hoạch và cố gắng thực hiện một cách tốt nhất.Chẳng hạn, học ngoại ngữ, bữa học bữa quên thì cũng khó thành công Quỹ thờigian cho mỗi phần việc, mỗi vấn đề phải theo đúng tiến độ, rèn luyện bản thânphải tuân thủ thời gian Nên nhớ, thời gian không phải vô hạn Người thầy phảibiết tận dụng thời gian để có thể hoàn thành nhiệm vụ, còn để nghiên cứu khoahọc nữa

- Tính tự lực: Khả năng độc lập giải quyết vấn đề hoặc để thông tin nghiêncứu là cần thiết Muốn học tập theo nhóm, làm việc theo nhóm, người học phải

tự giác, tự ý thức

- Kĩ năng tìm đọc tài liệu qua các nguồn sách, báo, mạng Tìm theo từkhóa, cách tải về hoặc liên hệ mua sách báo qua mạng, thuận tiện và ít tốn kémhơn

- Sự tự tin: Sự tự học, tự rèn sẽ mang lại kết quả tốt Điều bản thân giáoviên nghiên cứu, viết ra, đó là kinh nghiệm, là nhận thức, là sáng tạo của bảnthân Có thể không là một công trình lớn lao với mọi người nhưng đây là tiếngnói của mình trong quá trình dạy

1.3 Biện pháp 3: Phối kết hợp việc thực hiện dạy các kỹ năng sống cơ bản giữa nhà trường, gia đình và xã hội

Việc giáo dục, bồi dưỡng, rèn luyện các phẩm chất và năng lực nhằm giúptrẻ phát triển nhân cách một cách toàn diện là một quá trình lâu dài liên tục, diễn

ra ở nhiều môi trường khác nhau, liên quan rất nhiều đến các mối quan hệ xã hộiphức tạp Vì thế, việc giáo dục nói chung và giáo dục trẻ em nói riêng luôn luônđòi hỏi sự phối hợp, kết hợp chặt chẽ của nhiều lực lượng xã hội và nhất là đòihỏi sự quan tâm đúng cách của nhà trường, gia đình và mọi người trong xã hội.Ảnh hưởng giáo dục của gia đình đến với trẻ là đầu tiên và sớm nhất Giáodục kỹ năng sống cho con cái trong gia đình không phải chỉ là việc riêng tư của

bố mẹ, mà còn là trách nhiệm đạo đức và nghĩa vụ công dân của những ngườilàm cha mẹ Giáo dục kỹ năng sống tại gia đình mang tính xúc cảm mạnh mẽ, cókhả năng cảm hóa lớn nhất Tùy vào điều kiện kinh tế, đời sống của mỗi giađình mà việc tiến hành giáo dục trong các giai đoạn phát triển của trẻ có các nộidung, hình thức, nhiệm vụ khác nhau

Đặc biệt, lứa tuổi mầm non, cha mẹ cần phối hợp với nhà trường quan tâmđến các mặt sau đây của trẻ: Chế độ ăn uống, chế độ sinh hoạt, việc rèn luyện

các giác quan, phát triển ngôn ngữ, việc dạy trẻ cách ứng xử đúng đắn, giáo dục

kỹ năng tự vệ, bảo vệ bản thân, giáo dục lòng thương yêu đối với sự vật và conngười xung quanh mình Ở độ tuổi này được gọi là cửa sổ vàng trong việc giáodục nhân cách, kỹ năng cũng như trí tuệ trẻ Tạo tiền đề cho trẻ phát triển ở cácgiai đoạn tiếp theo

Để việc giáo dục gia đình có hiệu quả tốt, giáo viên cần tuyên truyền vớicác bậc cha mẹ cần quan tâm xây dựng một gia đình đầy đủ toàn vẹn, trong đómọi thành viên có nghĩa vụ và trách nhiệm với nhau Xây dựng một phong cáchsinh hoạt có nề nếp, phù hợp nhu cầu hứng thú nhằm phát huy những mặt tíchcực của trẻ Đặc biệt cha mẹ, người lớn phải giữ uy tín vai trò gương mẫu củamình trong gia đình và ngoài xã hội Thường xuyên liên hệ chặt chẽ với nhàtrường, đoàn thể để nắm được mục đích giáo dục, có sự phối hợp chặt chẽ

Cụ thể: Tuyên truyền phụ huynh tham gia tích cực vào hội phụ huynh củatrường, quan tâm giúp đỡ nhà trường xây dựng cơ sở vật chất, các phương tiệndạy học để nhà trường có điều kiện nâng cao chất lượng giáo dục

Những cuộc họp do nhà trường tổ chức, các bậc phụ huynh cần đi đầy đủ

để nắm được yêu cầu giáo dục của nhà trường mà có sự kết hợp

Gia đình cần xây dựng truyền thống “tôn sư trọng đạo”, bảo vệ uy tín thầy

cô giáo, tuyệt đối tránh các hành vi thiếu tôn trọng thầy cô giáo trước mặt concái

Bên cạnh đó, để thống nhất và tập hợp được sức mạnh của toàn xã hộitrong việc giáo dục thế hệ trẻ, nhà trường vừa phải không ngừng nâng cao chấtlượng giáo dục toàn diện vừa phải phối hợp chặt chẽ với gia đình, với các tổchức xã hội hướng vào một số công việc cụ thể sau đây:

Đưa nội dung, mục tiêu giáo dục kỹ năng sống lồng ghép trong các tiết dạy,chương trình giáo dục nhằm lồng ghép giáo dục kỹ năng sống cơ bản với quátrình hình thành và phát triển nhân cách của trẻ

Phát huy vai trò của người giáo viên, phổ biến kiến thức biện pháp giáo dụctrẻ trong điều kiện xã hội phát triển theo cơ chế thị trường đang rất phức tạp chocác bậc cha mẹ, giúp họ hiểu được đặc điểm trong đời sống, tâm sinh lý của trẻhiện nay

Phối hợp với địa phương tổ chức cho học sinh tham gia tích cực vào cáchoạt động văn nghệ , thể dục thể thao, tham quan…nhằm góp phần phát triển thểchất, tình cảm và các kỹ năng xã hội…

Tóm lại, việc phối hợp giữa nhà trường, gia đình và xã hội đối với việcchăm sóc giáo dục trẻ là một nguyên tắc cơ bản nếu muốn có sự thành công.Vấn đề cơ bản hàng đầu là tất cả các lực lượng giáo dục phải phát huy tinh thầntrách nhiệm, chủ động tạo ra những mối quan hệ phối hợp vì mục tiêu giáo dụcđào tạo thế hệ trẻ thành những người công dân có trình độ có kỹ năng

2 Giải pháp 2: Giúp trẻ phát triển kỹ năng sống qua việc tổ chức các hoạt động tại trường mầm non, gồm các biện pháp sau:

Biện pháp 1: Xác định các kỹ năng cơ bản, nội dung kỹ năng mà giáo viên cần dạy trẻ

Đầu năm học, tôi tích cực hưởng ứng phong trào thi đua “ Xây dựng trườnghọc thân thiện, học sinh tích cực” do Bộ Giáo dục - Đào tạo phát động; qua đógiúp giáo viên hiểu được rằng mục đích của phong trào đó là như thế nào, từ đó

có các biện pháp để thực hiện tốt chương trình đã đề ra, biết cách phát triển các

kỹ năng nhận thức, cảm xúc và xã hội cho trẻ Tham gia học BDTX mầm nonModul 39: Giáo dục kỹ năng sống cho trẻ mầm non, đồng thời nắm những kỹnăng cơ bản cần giáo dục cho trẻ, cụ thể:

- Kỹ năng tự nhận thức: Tự nhận thức là một kỹ năng sống rất cơ bản của

con người, là nền tảng để con người giao tiếp, ứng xử phù hợp và hiệu quả vớingười khác Trước hết là những người thân yêu trong gia đình, trong lớp học vàsau đó là con người trong cộng đồng, xã hội

Dạy trẻ kỹ năng tự nhận thức cho trẻ khả năng sống nhân ái, đúng mực vớimọi người Ngoài ra, rèn luyện kỹ năng tự nhận thức cho trẻ còn giúp trẻ sớmhiểu đúng về mình, từ đó có những hành động, lựa chọn đúng đắn, phù hợp vớikhả năng của bản thân, với điều kiện hoàn cảnh thực tế và với yêu cầu của xãhội

- Kỹ năng vận động: Kỹ năng vận động bao gồm vận động thô và vận độngtinh Vận động thô có trước, vận động tinh có sau

Vận động thô là các vận động đòi hỏi sự phối hợp của các nhóm cơ lớn ởthân, cánh cay, chân và bàn chân Gồm có các hoạt động như kéo, đẩy, ném, bắt,

đá, đấm, chạy, nhảy,…

Vận động tinh là các vận động đòi hỏi sự phối hợp của các nhóm cơ và dâythần kinh để thực hiện các động tác Gồm có các hoạt động như cầm bút, viết,cắt dán, giữ thăng bằng,…

Hầu hết các hoạt động thô chỉ diễn ra trong năm đầu đời Sau khi bé đãphát triển và có nhận có nhận thức về bản thân, về sự vật sự việc thì mọi hoạtđộng của bé đều bao hàm cả yếu tố “thô” và “tinh”

Vận động giúp cơ thể trẻ linh hoạt Trong năm đầu đời, trẻ vận động nhiềuthì nhanh biết bò, biết ngồi, biết đi Khoảng 2 – 3 tuổi, bé biết kết hợp tai, mắt,chân tay để vận động trong nhiều trò chơi Càng nhiều kết nối bé sẽ càng thôngminh, lanh lợi hơn

Vận động giúp kỹ năng xã hội của bé phát triển Khi chơi các trò chơi tậpthể, đông người, đòi hỏi bé giao tiếp tốt và có tinh thần hợp tác với các bạn

- Kỹ năng giao tiếp: Phát triển kỹ năng giao tiếp cho trẻ mầm non Khảnăng giao tiếp được hiểu như là kỹ năng truyền tải thông tin từ người này sangngười khác với những công cụ để hỗ trợ đắc lực như ngôn ngữ nói, ngôn ngữ

dùng để viết, ngôn ngữ cơ thể và cử chỉ Đối với trẻ mầm non, giao tiếp khôngchỉ đơn thuần là trao đổi thông tin mà còn để trẻ có được sự phát triển não bộ, tưduy.

Có 3 giai đoạn phát triển khả năng giao tiếp ở trẻ

Giai đoạn đầu tiên: từ 3 – 4 tuổi, trẻ sẽ bắt chước những hành vi và giaotiếp của những người xung quanh Chính vì vậy, giáo viên và cha mẹ hãy cónhững ứng xử tích cực để trẻ có thể học hỏi một cách hoàn hảo nhất

Giai đoạn thứ 2: Từ 4 – 5 tuổi, trẻ đã có sự phát triển tư duy bằng cách thểhiện được những suy nghĩ, nguyện vọng của bản thân đối với người xung quanh.Hãy tạo điều kiện tối đa để trẻ được giao tiếp

Giai đoạn thứ 3: Từ 5 – 6 tuổi, trẻ biết sử dụng những câu chữ phức tạp cónhiều ngôn từ và ghi nhớ những từ ngữ một cách rõ ràng hơn Bạn nên uốn nắncách sử dụng từ ngữ cho trẻ trong thời điểm này để trẻ có được khả năng giaotiếp tốt nhất

- Kỹ năng tự phục vụ: Kỹ năng tự phục vụ là những thói quen sinh hoạtthường ngày trong giao tiếp và ứng xử của trẻ đối với bản thân và những ngườixung quanh Tập những kỹ năng sống, kỹ năng tự phục vụ cho trẻ, từng bướchình thành nhân cách sống cho trẻ là một trong những nhiệm vụ trọng tâm cầnđược đưa lên hàng đầu Nếu các con không có kỹ năng tự phục vụ bản thân, cáccon sẽ không thể chủ động và tự lập trong cuộc sống hiện đại Một số nội dunggiáo dục kỹ năng tự phục vụ như: Trẻ tự rửa mặt, đánh răng trước khi đi ngủ vàkhi mới ngủ dậy, Trẻ biết rửa tay đúng cách bằng xà phòng, gấp chăn gọn gàng

và để đúng nơi quy định sau khi ngủ dậy, sử dụng thành thạo thìa, đũa và tựmình ăn trong các bữa cơm, tự mình thay quần áo, đóng mở được nút áo, tựmang gaiyf dép, cất và để dung nơi quy định…

- Kỹ năng tự vệ: Kỹ năng bảo vệ bản thân là những hiểu biết của một người

về những sự việc xung quanh mình cũng như cách để hành động đúng, an toànđối với sự vật đó Trẻ có kỹ năng bảo vệ bản thân sẽ biết cách làm thế nào đểtránh xa những mối nguy hiểm hoặc khám phá thế giới trong phạm vi an toàn

Kỹ năng bảo vệ bản thân là những hiểu biết của một người về những sựviệc xung quanh mình cũng như cách để hành động đúng, an toàn đối với sự vật

đó Trẻ có kỹ năng bảo vệ bản thân sẽ biết cách làm thế nào để tránh xa nhữngmối nguy hiểm hoặc khám phá thế giới trong phạm vi an toàn

Giai đoạn từ 3- 5 tuổi có thể coi là giai đoạn mà trẻ dễ gặp phải nhiều mốinguy hiểm nhất trong lứa tuổi mầm non Bởi ở giai đoạn này, trẻ thích khám phánhưng lại chưa có những kỹ năng cơ bản để tìm hiểu thế giới

+-Kỹ năng kiểm soát cảm xúc: Nếu chỉ số IQ chỉ chiếm 25% trong sựthành đạt thì chỉ số EQ lại chiếm đến 75% sự thành đạt và hạnh phúc của mộtcon người

Vì thế, dạy trẻ “làm chủ” cảm xúc trước khi chúng “quản lý” chúng ta.Những cảm xúc tiêu cực thường gặp như: thất vọng, cáu gắt, lo lắng, bồn chồn,tức giận…

Sự thất vọng thường xuất hiện khi trẻ rơi vào tình huống tiến thoái lưỡngnan, cảm thấy bế tắc, không thể giải quyết được vấn đề, hoặc quá nhiều áp lực

có thể dẫn đến lo lắng thái quá… Khi có những cảm xúc tốt, trẻ sẽ có nhữngtương tác tích cực; và ngược lại, những cảm xúc không tốt sẽ hướng trẻ đếnnhững hành động tiêu cực

- Kỹ năng hợp tác và làm việc nhóm: Hợp tác là một kỹ năng quan trọng đểtrẻ có được thành công trong cuộc sống Trẻ cần phải hiểu từ sớm rằng việc hợptác với người khác sẽ mang lại những giá trị to lớn hơn trong bất kỳ một hoạtđộng nào, từ việc chơi trò chơi cho đến việc giải các bài tập, các vấn đề khókhăn trẻ gặp phải khi đi học Bên cạnh đó, việc biết hợp tác với người khác còngiúp trẻ trở thành người giao tiếp tốt, biết tôn trọng người khác và có lòng trắc

ẩn Luyện tập kỹ năng hợp tác cho trẻ như: biết lắng nghe, biết chia se, làm việctheo nhóm…

Rèn luyện cho trẻ kỹ năng hợp tác là tạo cơ hội cho trẻ học tập từ bạn bè,học cách giao tiếp, đàm phán, chia sẻ và lắng nghe Biết kết hợp tốt với nhữngngười xung quanh, trẻ sẽ đạt được nhiều thành tựu hơn so với việc đi một mìnhmột hướng

- Kỹ năng giải quyết vấn đề: Một trong những bước quan trọng nhất

khi dạy trẻ kỹ năng giải quyết vấn đề là bạn phải tập cho trẻ xác định mục tiêu:

Đây là bước quan trọng nhất, chiếm 50% thời gian của toàn bộ quá trình giảiquyết vấn đề Việc xác định mục tiêu chính xác giúp bé tiết kiệm thời gian,nguồn lực, tư duy Khi dạy con đặt mục tiêu bạn cần phải: Định nghĩa mục tiêumột cách cụ thể, chi tiết, Đo đạt hiệu quả của mục tiêu, thời gian thực hiện mụctiêu Qua việc này, bé cũng sẽ biết cách lập kế hoạch thực hiện giải quyết vấn đềchính xác, Bước này nhằm đảm bảo tính chính xác cho toàn bộ quá trình Cácmục tiêu cần xác định:

Mục tiêu ngắn hạn: Mục tiêu cần giải quyết trước mắt, tức thời

Mục tiêu dài hạn: Mục tiêu liên quan đến mục tiêu trước mắt

Mục tiêu tiên quyết: Mục tiêu quan trọng nhất, có ý nghĩa lâu dài, đích đếncần đạt được của quá trình giải quyết vấn đề

Biện pháp 2: Cụ thể hóa nội dung đưa ra phương pháp giáo dục, rèn luyện, phát triển từng kỹ năng cần dạy trẻ.

Giáo dục kỹ năng sống cho trẻ là một phần trong công việc hàng ngày củagiáo viên mầm non Việc rèn luyện các kỹ năng cần thiết giúp trẻ thích nghi tốthơn với môi trường xung quanh, hòa đồng với bạn bè và trở nên tự tin hơn trướckhi các em bước vào lớp 1…

- Phát triển kỹ năng tự nhận thức cho trẻ bao gồm:

Kỹ năng sử dụng ngôn ngữ thông qua những câu nói hoàn chỉnh hoặcnhững từ ngữ ngắn gọn để miêu tả, gọi tên mình để chào hỏi, gọi tên các bạn…

Kỹ năng nhận biết hình ảnh và liên hệ sự vật…nhận biết người quen, sự vật

từ ký ức, hiện tại Trẻ có khả năng nhận biết ra người quen và những sự vật quenthuộc từ những câu truyện, hình ảnh mà trẻ tiếp xúc

Kỹ năng lắng nghe: phản ứng với âm thanh và hình ảnh mà trẻ thu nhận được

Kỹ năng tập trung chú ý: biểu lộ nét mặt, cử chỉ đối với hoạt động, hìnhảnh cụ thể ( vd: cười sung sướng, kêu khóc, tỏ ra sợ hãi…)

Một trong những hình thức đánh giá sự tư duy và sự phát triển kỹ năng tựnhận thức của trẻ là thông qua các hành động của các em: ngôn ngữ hình ảnh và

cử chỉ Ví dụ như các tác phẩm nghệ thuật hay những bức tranh vẽ của các em

từ những năm đầu đời thể hiện rất rõ rệt về sự nhận thức của từng trẻ và tâm tư,

sự phát triển về cảm xúc của trẻ có tích cực hay không tích cực

Những kỹ năng cần có để phát triển kỹ năng tự nhận thức của trẻ cần có kỹnăng thu nhận thông tin từ môi trường xung quanh: quan sát, chú ý lắng nghe vànhận biết hình ảnh từ những môi trường xung quanh đó đòng thời có khả năngghi nhớ những hình ảnh , màu sắc

Ngoài ra trẻ còn có khả năng thực hiện các hành động, công việc theo chỉdẫn và khả năng sử dụng ngôn ngữ, cử chỉ và điệu bộ đê thực hiện các hoạt độnggiao tiếp, và thực hiện các hoạt động học tập, giao lưu với các bạn

- Cách đánh giá khả năng phát triển kỹ năng tự nhận thức của trẻ

+ Thông qua sự thể hiện cảm xúc của trẻ: trẻ có vui vẻ, cảm thấy tin cậy,cảm xúc an tâm an toàn trong môi trường của trẻ hiện tại hay không…?

+ Sự tương tác với các trẻ khác và môi trường xung quanh: trẻ vận độngnhư thế nào? Sử dụng ngôn ngữ, điệu bộ, cử chỉ ra làm sao?

+ Phản ứng của trẻ với các hình ảnh, ký ức và tiếng nói Điều này rất quantrọng với phụ huynh và giáo viên Trẻ có phản ứng tich cực với những hình ảnh,tiếng nói mang tiếng tích cực và ngược lại Vì vậy, khi giao tiếp với trẻ cần chú

ý đến nét mặt, cử chỉ, điệu bộ, giọng nói và khoảng cách với trẻ

+ Miêu tả, và diễn đạt thông tin thông qua sự lặp lại: đồng dao, các bài hátvần điệu lặp đi lặp lại, truyện có hình ảnh nội dung lặp đi lặp lại Ở lứa tuổimầm non có rất nhiều bài hát,bài ca dao, câu truyện, bộ phim hoạt hình vô cùngđơn giản nhưng lại gây ra cảm xúc mãnh liệt ở trẻ bởi có thể trẻ tìm thấy sựđồng cảm trong những nhân vật đó và với trí nhớ ngắn hạn của trẻ, trẻ không thểnào ghi nhớ được lượng thông tin lớn, nên những bài hát, câu truyện, bộ phimhoạt hình ngắn gọn đơn giả, có sự lặp đi lặp lại là cách tốt nhất để phát triển kỹnăng tự nhận thức của trẻ

- Sự phát triển nhận thức về thế giới xung quanh của trẻ: